Bizi Takip Edin

Amerika

Trump, 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi istedi

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, Kongre’den 2027 yılında 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi talep edeceğini açıkladı.

Bu, Pentagon’un bu yılki bütçesine göre 500 milyar dolarlık büyük bir artış anlamına geliyor.

Bu büyük artış, Trump’ın Golden Dome (Altın Kubbe) hava savunma projesinden yeni bir savaş gemisi tasarımı talebine kadar bazı askeri hedeflerinin ne kadar pahalı olduğunu yansıtıyor; çünkü bu programların hiçbiri mevcut harcama düzeyleriyle tam olarak finanse edilemiyor.

Başkan, Truth Social’daki gönderisinde, paranın “Hayalindeki Ordu” için kullanılacağını söylemekten başka fazla ayrıntı vermedi. Trump, gümrük vergisi gelirlerinin bu artışı karşılayabileceğini öne sürdü, fakat Kongre’nin anayasal olarak harcamalar üzerinde sahip olduğu yetkiyi atlatmayı başarsa bile, mevcut gümrük vergisi gelirleri, başkanın talep etmeyi planladığı miktarın birkaç yüz milyar dolar altında kalacak.

Yarım trilyon dolarlık yeni harcama bulmak zor olsa da, Trump ve bazı Kongre Cumhuriyetçileri bunu başarabileceklerinden emin görünüyorlar. Kongre’nin uzlaşma tasarısı yoluyla Pentagon’un kasasına aktarılmasına karar verdiği 150 milyar dolarlık yeni fon sayesinde bütçe bu yıl 1 trilyon dolara ulaştı, fakat bunun büyük bir kısmı önümüzdeki beş yıl boyunca çeşitli uzun vadeli projelere dağıtılacak.

Bazı Cumhuriyetçiler, Pentagon’un finansmanında yıllık önemli artışlar yapılması gerektiğini uzun süredir savunuyorlar ve mevcut %3,5’lik oranın %5’e çıkarılmasını talep ediyorlar.

Nebraska’dan Cumhuriyetçi Temsilci Don Bacon, Trump’ın yönetiminin Kongre’deki savunma şahinlerinin yetersiz bulduğu bütçeleri önermesinin ardından, Trump’ın hedeflerini “iyi haber” olarak nitelendirdi.

Bacon, “Kalıcı olarak GSYİH’nin %4’ü veya daha fazlasına ihtiyacımız olduğunu düşünüyoruz. Donanmamızı, Hava Kuvvetlerimizi, ICBM’lerimizi [kıtalararası balistik füze], bombardıman uçaklarımızı inşa etmek ve askerlerimizin ihtiyaçlarını karşılamak için bu kadar para gerekiyor,” dedi.

2026 bütçesi, Kongre’nin eklediği 150 milyar dolar sayesinde 1 trilyon dolara ulaştı. Bu tek seferlik enjeksiyon, Altın Kubbe’ye ve daha hassas güdümlü mühimmat ve hava savunma silahları inşa etmek için yeni girişimlere ivme kazandırdı. Fakat bu fonun yıllık harcama yasasına dahil edilmesi gerekecek ve Trump’ın yeni önerisi bunu dikkate alıyor gibi görünüyor.

Savunma şirketlerine ültimatom

Öte yandan Trump’ın sürpriz bütçe açıklaması, büyük savunma şirketlerinin performansını eleştirerek savunma hisselerinin düşüşüne neden olmasından sadece birkaç saat sonra geldi.

Başka bir sosyal medya gönderisinde Trump, savunma şirketlerinin hisse geri alımlarına, yöneticilere yüksek maaşlar vermesine ve hissedarlara temettü dağıtmasına izin vermeyeceğini söyledi.

Ayrıca, silahlar için çok yavaş hareket ettikleri ve çok fazla ücret talep ettikleri için şirketleri eleştirdi.

Trump, RTX gibi savunma şirketlerinin silah üretimini hızlandırıncaya kadar temettü ödemelerini veya hisse geri alımlarını engelleyeceğine söz verdi. Bu, Wall Street normlarına yönelik nadir bir hamle ve savunma hisselerinin düşmesine neden olurken, Amerika’nın askeri-sanayi kompleksinde köklü değişikliklerin habercisi oldu.

Trump ve Pentagon, savunma sanayisini yüksek maliyetler ve yavaş üretim nedeniyle eleştirdi ve savaş ekipmanlarının üretimini daha hızlı hale getirmek için dramatik değişiklikler vaat etti.

Trump, çarşamba günü Beyaz Saray tarafından yayınlanan yürütme emrinde, “Yıllarca yanlış öncelikler belirledikten sonra, geleneksel savunma yüklenicileri, ülkenin savaşçıları yerine yatırımcıların getirilerini önceliklendirmeye teşvik edildi,” dedi.

Savunma hisseleri, Trump’ın paylaşımlarının ardından düştü ve hafta sonu Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşinin Venezuela’dan kaçırılarak New York’a getirilmesi için ABD askeri teçhizatının kullanılmasıyla elde edilen son kazançlar tersine döndü.

Savunma devi Lockheed Martin’in hisseleri %4,8, Northrop Grumman %5,5 ve General Dynamics %3,6 düşüş kaydetti.

Trump, Truth Social’da yaptığı paylaşımlardan birinde, “Savaş Bakanlığı tarafından, savunma yüklenicisi Raytheon’un Savaş Bakanlığı’nın ihtiyaçlarına en az yanıt veren şirket olduğu bilgisi verildi,” diye yazdı.

Raytheon, Ukrayna’da yoğun olarak kullanılan Patriot füze savunma sisteminin yanı sıra, dünyanın dört bir yanındaki ordular için Tomahawk füzeleri de üretiyor.

Başkanlık emri, savunma şirketlerinin temettü ödemelerini durdurdu

Trump’ın başkanlık emri, savunma şirketlerinin “zamanında ve bütçeye uygun olarak üstün bir ürün üretebilecek duruma gelene kadar” temettü ödemelerine veya hisse geri alımlarına izin verilmediğini belirtti.

Kararnamede, Pentagon şefi Pete Hegseth’in 30 gün içinde sözleşmelerinde düşük performans gösteren ve hisse geri alımına girişen savunma müteahhitlerini belirleyeceği belirtildi. 

Trump, Pentagon başkanının daha sonra bu firmalarla görüşeceği ve firmaların bildirimden sonraki 15 gün içinde Pentagon’un incelemesi için bir düzeltme planı sunma şansına sahip olacağı eklendi.

Kararda, Pentagon başkanı düzeltme planını yetersiz bulursa, hükümetin yaptırımlar da dahil olmak üzere düzeltici önlemler alabileceği belirtildi.

Hegseth, iki ay içinde, şirketin sözleşmesini yerine getirmekte yetersiz kalması durumunda, gelecekteki tüm savunma sözleşmelerinde hisse geri alımını yasaklayan hükümler bulunmasını sağlayacak.

Kararda, “Ayrıca, Bakan, gelecekteki sözleşmelerde, yüklenicilere ödenecek yönetici teşvik ücretlerinin, hisse geri alımlarından kaynaklanan serbest nakit akışı veya hisse başına kazanç gibi kısa vadeli finansal göstergelere bağlı olmayacağını, bunun yerine zamanında teslimata bağlı olacağını” garanti edeceği vurgulanıyor.

Karar, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna, önerilen yasağı uygulamak için düzenlemeler yayınlamayı düşünmesini talimat verdi.

Trump yönetici maaş paketlerini de eleştirdi

Trump ayrıca savunma sanayindeki yönetici maaş paketlerini “aşırı ve haksız” olarak nitelendirdi ve bunların 5 milyon dolar ile sınırlandırılması gerektiğini söyledi.

En büyük savunma şirketlerinin CEO’ları genellikle nakit ödemeler ve hisse senedi hibeleriyle birlikte yılda 20 milyon dolardan fazla kazanıyor.

Trump, sosyal medyada bu bileşenlerin tam olarak nasıl sınırlandırılacağını açıklamadı, fakat emrinde Pentagon başkanının, bir yüklenicinin düşük performansını belirledikten sonra, hükümetin yönetici maaşlarını mevcut seviyelerde sınırlandırmasını sağlamak için gerekli adımları atacağı belirtildi.

Kararda ayrıca, gelecekteki sözleşmeler kapsamında yöneticilere ödenecek teşvik tazminatının, zamanında teslimat, üretim artışı ve operasyonel iyileştirmelerle bağlantılı olması gerektiği belirtildi.

Trump, belirli şirket veya yöneticilerin adını vermeden, “Bundan böyle, bu yöneticiler hem bu önemli ekipmanı teslim etmek ve bakımını yapmak hem de gelecekteki askeri ekipmanın en son modellerini üretmek için YENİ ve MODERN üretim tesisleri kurmalıdır,” diye yazdı.

Hisse geri alımları savunma şirketleri arasında yaygın ve birçoğu temettü ödüyor. Örneğin Lockheed, ekim ayında temettüsünü 23. yıl üst üste artırarak hisse başına 3,45 dolara çıkardı. Aynı zamanda, 2 milyar dolara kadar hisse satın alımına izin vererek, geri alımlar için taahhüt edilen toplam tutarı 9,1 milyar dolara çıkardı.

Lockheed’in F-35 savaş uçağı, ABD’nin en pahalı savunma programlarından biri, artan maliyetler ve gecikmelerle boğuşuyor. Birçok büyük savunma programı, ürünü teslim etmek için başlangıçta vaat edilenden çok daha uzun süre ve çok daha yüksek bir fiyat gerektiriyor.

Northrop Grumman tarafından tasarlanan ve yönetilen, eskiyen Minuteman III füzelerinin yerini alacak 140 milyar dolarlık Sentinel kıtalararası balistik füze programı, bütçenin %81 üzerinde olacak.

Amerika

Tesla ve SpaceX için 3,6 trilyon dolarlık birleşme planı

Yayınlanma

Tesla ve SpaceX yönetim kurulları, iki şirketi yaklaşık 3,6 trilyon dolarlık piyasa değeri altında bir araya getirebilecek birleşme planını incelemek üzere bağımsız komiteler kurdu. Yapay zeka yatırımları ve roket harcamaları nedeniyle birleşen yapının yıllık serbest nakit akışının en az eksi 54 milyar dolara inmesi bekleniyor.

Elektrikli araç üreticisi Tesla ile uzay taşımacılığı şirketi SpaceX’in olası birleşimi, piyasa değeri yaklaşık 3,6 trilyon dolara ulaşan yeni bir yapı ortaya çıkarabilir.

Financial Times, yatırımcılar, hukukçular ve analistlerin değerlendirmelerine dayandırdığı incelemesinde, her iki şirketin yönetim kurullarının bağımsız komiteler kurarak birleşme ihtimalini araştırmaya başladığını duyurdu.

Elon Musk, 20 Ekim’de yaptığı açıklamada birleşmeyi “iyi bir fikir” olarak nitelendirdi ancak koşulların henüz netleşmediğini ve anlaşmanın garanti olmadığını belirtti. Girişimci, çıkar çatışması sebebiyle görüşmelere doğrudan katılamayacağını bildirdi.

Hissedarlar açısından birleşmenin en belirgin avantajı, Musk’ın zaman ve kaynak paylaşımına dair soru işaretlerini giderebilmesi. İsmi açıklanmayan bir Tesla yatırımcısı, “Şu an vaktinin bir kısmını Tesla’da, bir kısmını da SpaceX’te geçiriyor ve hissedarlar gücünün veya parasının büyük bölümünün nereye gittiğini anlayamıyor” dedi.

Otomobil üreticisine yakın bir kaynak, iki şirketin Roadster spor modelinden malzeme, yakıt ve üretim teknolojilerine kadar uzanan mevcut işbirliğini hatırlattı. Aynı kaynak, birleşmenin işlem gücü ile yapay zekanın fiziksel cihazlardaki kullanımını entegre eden dikey bir yapı kuracağını kaydetti.

Tesla ile SpaceX arasındaki finansal ilişkiler şimdiden belirgin bir hacme ulaştı. SpaceX, Tesla’dan yaklaşık 1 milyar dolar değerinde Megapack batarya sistemleri ve Cybertruck araçları satın aldı.

Tesla, yapay zeka girişimi xAI’a yaptığı 2 milyar dolarlık yatırımın Şubat 2026’da SpaceX ile birleşmesi sonucunda uzay şirketinin doğrudan hissedarı haline geldi. Musk, xAI hamlesini yapay zeka, roket teknolojisi ve uydu iletişimini bir araya getirerek uzayda veri merkezleri kurma hedefiyle gerekçelendirmişti.

Visible Alpha tarafından derlenen analist tahminleri, Tesla ve SpaceX’in toplam gelirinin 2026 yılında 153 milyar dolara çıkacağını gösteriyor. Buna karşılık yapay zeka altyapısı, çip üretimi ve roket harcamaları sebebiyle iki yapının toplam serbest nakit akışının en az eksi 54 milyar dolar olması bekleniyor.

Financial Times, 3,6 trilyon dolarlık büyüklüğün kesinleşmiş anlaşma bedelini değil, şirketlerin mevcut piyasa değerini yansıttığını bildirdi. Olası birleşme aynı zamanda Musk’ın Tesla üzerindeki kontrolünü güçlendirebilir.

Girişimci, imtiyazlı hisseler sayesinde SpaceX’te yaklaşık yüzde 84 oy gücünü elinde tutarken bu oran Tesla’da yüzde 20 civarında kalıyor. Anlaşmanın kabul edilmesi için Tesla tarafında yalnızca oylamaya katılanların değil, tüm hisselerin çoğunluğunun desteği aranacak.

Hukuk uzmanları, birleşme müzakerelerinin bir tarafın diğerinin aleyhine avantaj sağlamadığına piyasayı ikna edecek biçimde yürütülmesi gerektiğini belirtiyor. Colorado Üniversitesi kurumsal hukuk profesörü Ann Lipton, her iki şirketin merkezini taşıdığı Teksas yasalarının yönetim kararlarına itirazı zorlaştırdığına işaret etti.

Lipton, çıkar çatışması iddiasının tek başına yetersiz kalacağını, hissedarların dolandırıcılık veya kasıtlı yasa ihlali gibi fiilleri ispat etmek zorunda olduğunu söyledi. Sürecin bir diğer zorlu ayağını ise küresel onaylar oluşturuyor.

Hukukçulara göre anlaşmanın AB, Birleşik Krallık ve Çin’deki düzenleyici kurumlardan onay alması gerekecek. Geçen yıl Tesla’ya 21 milyar dolarla toplam cirosunun yaklaşık yüzde 22’sini kazandıran Çin, şirketin en büyük otomobil fabrikasına Şanghay’da ev sahipliği yapıyor.

SpaceX’in ABD savunma ihalelerini üstlenmesi ve askeri Starshield uydularını üretmesi, Pekin hattında güvenlik çekincelerini artırıyor. JPMorgan analistleri, ulusal güvenlik kaygıları nedeniyle Çin onayının ciddi engellerle karşılaşabileceğini bildirdi.

Banka analistleri, Tesla’nın Çin operasyonlarını tamamen ayırmasını veya kontrolü yerel bir konsorsiyuma devrederek marka ile otonom sürüş lisans gelirleriyle yetinmesini olası seçenekler arasında gösterdi.

The Wall Street Journal temmuz ayında Tesla’nın Çin birimini satmayı değerlendirdiğini yazmış, ancak Musk bu iddiayı “kesinlikle sahte haber” diyerek yalanlamıştı.

Tesla’ya yakın bir kaynak, birleşmenin Donald Trump’ın 2029’da bitecek başkanlık görev süresinden önce tamamlanmasının önem taşıdığını ifade etti. Kaynak, “Bu anlaşma gerçekleşecek, ama herkesin düşündüğü kadar hızlı değil” dedi.

SpaceX’in halka arzının ardından haziran ayında tarihin ilk trilyoneri unvanını alan Musk, hisselerdeki dalgalanmalar nedeniyle bu eşiğin altına indi. Forbes verilerine göre 13 Ekim’de SpaceX hisselerinin değer kaybetmesiyle serveti 982,9 milyar dolara gerileyen girişimcinin güncel varlığı 925 milyar dolar seviyesinde.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’de yolsuzluğu ihbar edene ödül verilecek

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, kamudaki dolandırıcılıkları ihbar edenlere nakit ödeme sağlayacak 25 milyon dolarlık teşvik programını tanıttı. Mahkûmiyetle sonuçlanan bildirimlere yüzde 1 komisyon vadeden düzenlemede ilk ödeme 10 bin dolarla muhafazakâr YouTuber Nick Shirley’ye yapıldı.

ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, federal hükümeti dolandıranları ihbar edenlere nakit para ödenmesini öngören 25 milyon dolarlık bir ihbarcı programı açıkladı.

Oval Ofis’te duyurulan Dolandırıcılık İhbar Teşvik Programı kapsamında, mahkûmiyetle sonuçlanan başarılı bildirimlerde bulunanlara yüzde 1 oranında komisyon verilmesi planlanıyor.

Ödüllerin kimlere dağıtılacağı konusundaki tek yetkilinin kendisi olacağını belirten Trump, süreçte son sözü söyleyeceğini dile getirdi.

Trump, Oval Ofis’teki konuşmasında, “Biri birini ihbar ederse yüzde 1 komisyon alacak. Bu harika olacak çünkü bu ülkeden çalınan para trilyonları buluyor” ifadelerini kullandı.

İhbarların “America.gov/fraud” internet sitesi üzerinden toplanacağını aktaran Trump, süreci hızlandırmak adına aynı ödül için birden fazla talep gelmesi durumunda bağlayıcı hakem rolünü bizzat üstleneceğini bildirdi.

Trump, ödemelere ilişkin takdir yetkisini, “Başka bir deyişle o kişinin bunu hak edip etmediğine ben karar vereceğim ve oldukça cömert davranacağım” sözleriyle savundu.

İnternet sitesindeki yönergede, yapılan bildirimin cezai kovuşturmaya yol açması şartıyla ödülün en fazla 30 bin dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Öte yandan Trump, Oval Ofis’te yaptığı konuşmada bir kişinin alabileceği tutarda herhangi bir tavan sınır olmadığını iddia etti.

İhbarcıların çok yüksek gelirler elde edebileceğini öne süren Trump, “İnsanlar başkalarını ihbar ederek milyonlarca dolar kazanacak” dedi.

Trump ayrıca ödemelerin ceza davası açılmasına bağlı kalmayacağını, çalınan paranın geri alınması durumunda yapılacağını savundu.

Program kapsamında verilen ilk ödül, Oval Ofis’te Trump ve Vance’in yanında yer alan muhafazakâr YouTuber Nick Shirley’ye gitti. Fox News, Shirley’ye bu kapsamda 10 bin dolar ödendiğini aktardı.

Shirley, Minnesota’daki çocuk bakım programlarında yürütülen usulsüzlük iddialarını araştırdığı bir video yayımlamasının ardından geçen yıl sağ çevrelerde tanınmıştı.

Yeni program, Başkan Yardımcısı Vance’in başkanlığını yürüttüğü dolandırıcılıkla mücadele görev gücünün çalışmalarına dayanıyor.

Vance, “Başkan bu durumun durması gerektiğini söyledi. Artık duruyor ve bunu durdurmamıza yardım etmek isterseniz, ABD Başkanı’nın yaptıkları sayesinde siz de bu ödülleri paylaşabilirsiniz” diye konuştu.

Trump, federal hükümet programlarındaki suistimalleri incelemek ve azaltmak amacıyla mart ayında Dolandırıcılığı Ortadan Kaldırma Görev Gücü’nü kurmuş, yapının başına da Vance’i getirmişti.

Okumaya Devam Et

Amerika

Anthropic halka arz öncesinde 80,7 milyar dolar zarar açıkladı

Yayınlanma

Yapay zeka devi Anthropic, 2026’nın ilk yarısında 80,7 milyar dolar net zarar açıklarken gelirini 16,3 milyar dolara taşıdı. Şirket, halka arz izahnamesinde modellerin şantaj benzeri davranışlar sergileyebileceği ve felaket boyutundaki risklerin sigortalanamayacağı uyarısını yaptı.

Yapay zeka modeli Claude’un geliştiricisi Anthropic, 30 Haziran’da sona eren 2026’nın ilk altı ayında 80,7 milyar dolar net zarar açıkladı.

The Wall Street Journal gazetesinin şirketin halka arz izahname taslağına dayandırdığı habere göre kaydedilen bu zarar, 2025 yılının tamamında gerçekleşen 42 milyar dolarlık kaybı neredeyse ikiye katladı.

Söz konusu devasa tutarın 72 milyar dolarlık büyük bölümü muhasebe kaynaklı defter değeri düşüşlerinden kaynaklandı.

Buna karşın şirketin gelirlerinde sert bir yükseliş görüldü; yılın ilk yarısındaki ciro, önceki yılın aynı dönemindeki 1,1 milyar dolardan 16,3 milyar dolara ulaştı.

Anthropic bu dönemde işlem gücü ve altyapı ihtiyaçları için yaklaşık 9 milyar dolar harcayarak, 2025’in tamamında yapılan 7,3 milyar dolarlık harcamayı altı ayda geride bıraktı.

Şirketin önümüzdeki 7 ila 10 yıl içinde bulut hizmetleri sözleşmeleri kapsamında yaklaşık 450 milyar dolar ödeme taahhüdü bulunuyor.

Bu yükümlülükler çerçevesinde Google Cloud ile 111 milyar dolar, Amazon Web Services ile 110 milyar dolar ve Microsoft ile 31 milyar dolarlık sözleşmeler planlanıyor.

Anthropic ayrıca yapay zeka odaklı daha küçük bulut sağlayıcıları Nscale ve Lambda üzerinden Nvidia çipleri kiralamak için sırasıyla 2033 ve 2034 yıllarına kadar 86 milyar dolara varan harcama yapacak.

Şirket gelecek yıllarda bilgi işlem kapasitesini artırmak amacıyla 750 milyar dolar daha harcayabilir.

Halka arz izahname taslağının yaklaşık üçte birlik kısmı ise doğrudan risk faktörlerine ayrıldı.

Belgede modellerin gerçek dünyada somut zararlara yol açma olasılığına dikkat çekilirken, yapay zekanın “kendini koruma” eğilimi sergileyebileceği ve “şantajı” andıran yanıtlar üretebileceği kaydedildi.

Anthropic, yapay zeka kaynaklı “felaket boyutundaki bir olayın” yaratacağı hasarın büyüklüğü nedeniyle bu tür riskleri sigortalamanın imkansız hale gelebileceği uyarısında bulundu.

Piyasa beklentilerine göre Anthropic’in halka arzı tarihin en büyük işlemlerinden biri olabilir ve SpaceX’in rekorunu geride bırakabilir.

Borsaya açılmanın ardından şirketin piyasa değerinin 2 trilyon dolara kadar ulaşabileceği öngörülüyor.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English