Bizi Takip Edin

Amerika

Cumhuriyetçi senatörler arasında ‘son şans’ bütçesi kavgası

Yayınlanma

ABD’de Senato’daki Cumhuriyetçi senatörler, Başkan Trump’ın yasama ajandasını hayata geçirmek için “son şans” olarak nitelendirilen bütçe uzlaşma tasarısının kapsamı ve boyutu üzerinde görüş ayrılığı yaşıyor. Çoğunluk Lideri John Thune, tasarıyı sınır güvenliğiyle sınırlı tutmak isterken, Ted Cruz liderliğindeki muhafazakâr kanat ekonomik reformları da kapsayan daha geniş bir paket için baskı yapıyor.

ABD’de Senato’daki Cumhuriyetçi senatörler, bazı parti üyelerinin Demokratların Temsilciler Meclisi ve muhtemelen Senato kontrolünü geri almasından önce Başkan Donald Trump’ın yasama ajandasını uygulamaya koymak için “son şans” olduğunu ileri sürdüğü bütçe uzlaşma tasarısının boyutu ve kapsamı üzerine kendi aralarında bir mücadele yürütüyor.

Senato Çoğunluk Lideri John Thune, meslektaşlarına Demokratların engelini aşarak (filibuster) Senato’dan geçebilecek olan bütçe uzlaşma paketinin yalnızca Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Bürosu (ICE) ile Sınır Devriyesi birimlerinin finansmanına odaklanmasını istediğini bildirdi.

Thune, 14 Şubat’tan bu yana kapalı olan İç Güvenlik Bakanlığı’nın yeniden açılmasının yolunu temizlemek amacıyla bütçe uzlaşma paketinin Senato ve Temsilciler Meclisi’nden hızla geçebilmesi için “dar kapsamlı” tutulmasını amaçlıyor.

Cumhuriyetçi danışmanlar, paketin önümüzdeki üç buçuk yıl boyunca ICE ve Sınır Devriyesi’ne 65 milyar dolar ile 70 milyar dolar arasında fon sağlayacağını tahmin ediyor.

Ancak Thune’un tasarıya yönelik bu vizyonu, Teksas Senatörü Ted Cruz ve diğer Senato muhafazakârları tarafından sorgulanıyor.

Bu grup, savunma finansmanındaki artışları, sermaye kazançları vergisinin enflasyona göre ayarlanması önerisini ve ICE ile Sınır Devriyesi’nin önümüzdeki on yılını kapsayacak finansmanı içeren iddialı ve geniş kapsamlı bir uzlaşma tasarısını geçirmek istiyor.

Senatör Ted Cruz, bu hafta kapalı kapılar ardında düzenlenen bir öğle yemeği toplantısında Cumhuriyetçi senatörlere, Kasım ayındaki ara seçimlerde Demokratların Kongre’nin bir veya her iki kanadının kontrolünü ele geçirmesinden önce Trump’ın ajandasını uygulamak için bütçe uzlaşma sürecini “büyük oynamak” amacıyla kullanmaları uyarısında bulundu.

Cruz, kendi podcast programı “Verdict with Ted Cruz”da yaptığı açıklamada, “Büyük oynayıp zaferler mi kazanacağız, kampanya yapıp Kasım’da seçim kazandıracak ekonomik zaferler mi elde edeceğiz? Yoksa küçük mü oynayacağız?” ifadelerini kullandı.

Çok daha kapsamlı bir uzlaşma tasarısı hazırlamaları gerektiğini belirten Cruz, meslektaşlarına şu argümanı sunduğunu aktardı:

“Bu, Cumhuriyetçi öncelikleri yasalaştırmak için sahip olduğumuz son anlamlı şanstır. Şu anda Kasım ayında en azından Temsilciler Meclisi’ni kaybetme ihtimalimiz, kazanma ihtimalimizden çok daha yüksek. Senato’yu da kaybedebiliriz.”

Cruz, 2018 yılındaki ara seçimlerde Temsilciler Meclisi’nin kontrolünü kaybetmeden önce iddialı bir uzlaşma paketi yürütmeyerek yaptıkları hatayı tekrarlamamaları konusunda Cumhuriyetçi meslektaşlarını uyarıyor. Hatayı tekrarlamaktan korktuğunu belirten Cruz, “Niyetim, bu konuyu doğrudan Başkan Trump’a iletmektir” dedi.

Teksas Senatörü, Cumhuriyetçi liderlerin Demokratların engelini aşmak amacıyla bütçe sürecini kullanarak seçim öncesinde önemli ekonomik girişimleri geçirmesini talep ediyor.

Bunlar arasında, bir varlığın enflasyon kaynaklı değer artışını vergiden muaf tutacak olan sermaye kazançlarının enflasyona endekslenmesi önerisi de bulunuyor.

Cruz, bunun ekonomi üzerinde devasa bir teşvik etkisi yaratacağını ve seçmenler için konut fiyatları dahil olmak üzere geçim sıkıntısı konularında büyük bir etkisi olacağını vurguladı.

Cruz’un toplantıda dile getirdiği bu öneriler Çoğunluk Lideri Thune tarafından hızla reddedildi.

Toplantıya katılan bir Cumhuriyetçi senatör, “Thune bunu yapmak istemediği konusunda oldukça netti” bilgisini paylaştı. Thune, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada uzlaşma paketini “çok ama çok dar kapsamlı” tutmak istediğini yineledi.

Buna rağmen bazı Cumhuriyetçi senatörler paketin kapsamının genişletilmesi için baskı yapmayı sürdürüyor. Bu talepler arasında savunma bütçesinin artırılması, hükümetin kapalı olduğu dönemlerde çalışan federal personele ödeme yapılması ve Planned Parenthood kuruluşuna yönelik federal ödemelerin durdurulması kararının (moratoryum) uzatılması yer alıyor.

Indiana Senatörü Jim Banks, elden gelen en fazla şeyi yapmak istediğini ve bunun için çeşitli değişiklik önergeleri fırsatlarının doğacağını belirtti.

İsmini vermek istemeyen bir başka Cumhuriyetçi senatör ise The Hill gazetesine yaptığı açıklamada, Pentagon bütçesinin artırılması ve sosyal harcamaların kesilmesinin de masada olması gerektiğini ifade ederek, “Savunma harcamaları, harcama kesintileri; sınır yok. Şu anda iç tartışmalarda konuşulanlar bunlar” dedi.

Wisconsin Senatörü Ron Johnson, hükümetin kapalı olduğu dönemlerde temel görevlerdeki federal çalışanlara ödeme yapılmasını zorunlu kılan “Kapanma Hakkaniyet Yasası”nın (Shutdown Fairness Act) öncülüğünü yapıyor.

Senatör Josh Hawley ise Planned Parenthood’a yapılan federal ödemelerin durdurulması yönündeki moratoryumun uzatılması için parti liderlerine baskı yapıyor.

4 Temmuz’da sona erecek olan bu moratoryuma değinen Hawley, “Temmuz ayından önce ele alınması gereken çok önemli bir konu, federal vergi mükelleflerinin parasının Planned Parenthood’a gitmesidir. Bunun uzlaşma tasarısına konulmasından yanayım. Küçük ama çok önemli bir hüküm. Eğer bunu yapmıyorlarsa, başka bir çözüm bulsalar iyi olur” dedi.

Bazı Cumhuriyetçiler ayrıca, “Amerika’ya Oy Verme Yardımı” (Help America Vote) hibelerini seçim reformlarına bağlayan ifadeler gibi “seçim dürüstlüğü hükümleri”nin de tasarıya eklenmesini istiyor.

Uzlaşma paketini farklı yasama öncelikleriyle doldurma çabası, paketi aşırı yüklemenin süreci geciktirebileceğinden veya engelleyebileceğinden endişe eden diğer Cumhuriyetçi senatörlerin tepkisiyle karşılaşıyor.

Senato Bütçe Komisyonu Başkanı Lindsey Graham tarafından hazırlanan dar kapsamlı paketin Başkan Trump tarafından halihazırda onaylandığına dikkat çeken Kuzey Karolina Senatörü Thom Tillis, “Başkan, Lindsey’in hazırladığı ve önerdiği şeyi onayladığını zaten söyledi. Başkanın desteklediğini bildiğimiz ve Cumhuriyetçilerin çoğunluğu tarafından desteklenecek bir şeyi neden daha zor hale getirmeye çalışıyoruz?” dedi.

Tillis, “Eğer gerçekten harika fikirleriniz varsa, Senatör Graham’ı başka bir uzlaşma aracı oluşturmaya ikna edin ve elimizdeki meseleyi hallettikten sonra bunu yapalım” diye ekledi.

Thune ve liderlik ekibi, bu yılın ilerleyen dönemlerinde İran’daki askeri çatışmanın finansmanı ve diğer öncelikler için başka bir uzlaşma paketi hazırlayabileceklerini meslektaşlarına iletti.

Ancak Cruz ve müttefikleri, ICE ve Sınır Devriyesi finansmanı gibi tüm Cumhuriyetçilerin evrensel desteğine sahip bir “çatı unsur” içermediği takdirde, partinin yılın ilerleyen dönemlerinde ikinci bir uzlaşma paketini geçirecek siyasi motivasyonu toplayabileceği konusunda şüphe duyuyor.

Cruz, “Liderliğin söylediği şeylerden biri ‘Hayır, hayır; bundan sonra başka bir uzlaşma daha yapacağız’ şeklinde. Ancak biliyor musunuz? Bir sonraki uzlaşma başarısız olacak. Çünkü ICE ve CBP finansmanı gibi bir dayanak noktası olmadan Senato’da 50, Meclis’te 218 oyu alamazsınız” ifadelerini kullanarak tasarıyı geçirmek için gereken çoğunluk sayılarına atıfta bulundu.

Amerika

Tesla ve SpaceX için 3,6 trilyon dolarlık birleşme planı

Yayınlanma

Tesla ve SpaceX yönetim kurulları, iki şirketi yaklaşık 3,6 trilyon dolarlık piyasa değeri altında bir araya getirebilecek birleşme planını incelemek üzere bağımsız komiteler kurdu. Yapay zeka yatırımları ve roket harcamaları nedeniyle birleşen yapının yıllık serbest nakit akışının en az eksi 54 milyar dolara inmesi bekleniyor.

Elektrikli araç üreticisi Tesla ile uzay taşımacılığı şirketi SpaceX’in olası birleşimi, piyasa değeri yaklaşık 3,6 trilyon dolara ulaşan yeni bir yapı ortaya çıkarabilir.

Financial Times, yatırımcılar, hukukçular ve analistlerin değerlendirmelerine dayandırdığı incelemesinde, her iki şirketin yönetim kurullarının bağımsız komiteler kurarak birleşme ihtimalini araştırmaya başladığını duyurdu.

Elon Musk, 20 Ekim’de yaptığı açıklamada birleşmeyi “iyi bir fikir” olarak nitelendirdi ancak koşulların henüz netleşmediğini ve anlaşmanın garanti olmadığını belirtti. Girişimci, çıkar çatışması sebebiyle görüşmelere doğrudan katılamayacağını bildirdi.

Hissedarlar açısından birleşmenin en belirgin avantajı, Musk’ın zaman ve kaynak paylaşımına dair soru işaretlerini giderebilmesi. İsmi açıklanmayan bir Tesla yatırımcısı, “Şu an vaktinin bir kısmını Tesla’da, bir kısmını da SpaceX’te geçiriyor ve hissedarlar gücünün veya parasının büyük bölümünün nereye gittiğini anlayamıyor” dedi.

Otomobil üreticisine yakın bir kaynak, iki şirketin Roadster spor modelinden malzeme, yakıt ve üretim teknolojilerine kadar uzanan mevcut işbirliğini hatırlattı. Aynı kaynak, birleşmenin işlem gücü ile yapay zekanın fiziksel cihazlardaki kullanımını entegre eden dikey bir yapı kuracağını kaydetti.

Tesla ile SpaceX arasındaki finansal ilişkiler şimdiden belirgin bir hacme ulaştı. SpaceX, Tesla’dan yaklaşık 1 milyar dolar değerinde Megapack batarya sistemleri ve Cybertruck araçları satın aldı.

Tesla, yapay zeka girişimi xAI’a yaptığı 2 milyar dolarlık yatırımın Şubat 2026’da SpaceX ile birleşmesi sonucunda uzay şirketinin doğrudan hissedarı haline geldi. Musk, xAI hamlesini yapay zeka, roket teknolojisi ve uydu iletişimini bir araya getirerek uzayda veri merkezleri kurma hedefiyle gerekçelendirmişti.

Visible Alpha tarafından derlenen analist tahminleri, Tesla ve SpaceX’in toplam gelirinin 2026 yılında 153 milyar dolara çıkacağını gösteriyor. Buna karşılık yapay zeka altyapısı, çip üretimi ve roket harcamaları sebebiyle iki yapının toplam serbest nakit akışının en az eksi 54 milyar dolar olması bekleniyor.

Financial Times, 3,6 trilyon dolarlık büyüklüğün kesinleşmiş anlaşma bedelini değil, şirketlerin mevcut piyasa değerini yansıttığını bildirdi. Olası birleşme aynı zamanda Musk’ın Tesla üzerindeki kontrolünü güçlendirebilir.

Girişimci, imtiyazlı hisseler sayesinde SpaceX’te yaklaşık yüzde 84 oy gücünü elinde tutarken bu oran Tesla’da yüzde 20 civarında kalıyor. Anlaşmanın kabul edilmesi için Tesla tarafında yalnızca oylamaya katılanların değil, tüm hisselerin çoğunluğunun desteği aranacak.

Hukuk uzmanları, birleşme müzakerelerinin bir tarafın diğerinin aleyhine avantaj sağlamadığına piyasayı ikna edecek biçimde yürütülmesi gerektiğini belirtiyor. Colorado Üniversitesi kurumsal hukuk profesörü Ann Lipton, her iki şirketin merkezini taşıdığı Teksas yasalarının yönetim kararlarına itirazı zorlaştırdığına işaret etti.

Lipton, çıkar çatışması iddiasının tek başına yetersiz kalacağını, hissedarların dolandırıcılık veya kasıtlı yasa ihlali gibi fiilleri ispat etmek zorunda olduğunu söyledi. Sürecin bir diğer zorlu ayağını ise küresel onaylar oluşturuyor.

Hukukçulara göre anlaşmanın AB, Birleşik Krallık ve Çin’deki düzenleyici kurumlardan onay alması gerekecek. Geçen yıl Tesla’ya 21 milyar dolarla toplam cirosunun yaklaşık yüzde 22’sini kazandıran Çin, şirketin en büyük otomobil fabrikasına Şanghay’da ev sahipliği yapıyor.

SpaceX’in ABD savunma ihalelerini üstlenmesi ve askeri Starshield uydularını üretmesi, Pekin hattında güvenlik çekincelerini artırıyor. JPMorgan analistleri, ulusal güvenlik kaygıları nedeniyle Çin onayının ciddi engellerle karşılaşabileceğini bildirdi.

Banka analistleri, Tesla’nın Çin operasyonlarını tamamen ayırmasını veya kontrolü yerel bir konsorsiyuma devrederek marka ile otonom sürüş lisans gelirleriyle yetinmesini olası seçenekler arasında gösterdi.

The Wall Street Journal temmuz ayında Tesla’nın Çin birimini satmayı değerlendirdiğini yazmış, ancak Musk bu iddiayı “kesinlikle sahte haber” diyerek yalanlamıştı.

Tesla’ya yakın bir kaynak, birleşmenin Donald Trump’ın 2029’da bitecek başkanlık görev süresinden önce tamamlanmasının önem taşıdığını ifade etti. Kaynak, “Bu anlaşma gerçekleşecek, ama herkesin düşündüğü kadar hızlı değil” dedi.

SpaceX’in halka arzının ardından haziran ayında tarihin ilk trilyoneri unvanını alan Musk, hisselerdeki dalgalanmalar nedeniyle bu eşiğin altına indi. Forbes verilerine göre 13 Ekim’de SpaceX hisselerinin değer kaybetmesiyle serveti 982,9 milyar dolara gerileyen girişimcinin güncel varlığı 925 milyar dolar seviyesinde.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’de yolsuzluğu ihbar edene ödül verilecek

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, kamudaki dolandırıcılıkları ihbar edenlere nakit ödeme sağlayacak 25 milyon dolarlık teşvik programını tanıttı. Mahkûmiyetle sonuçlanan bildirimlere yüzde 1 komisyon vadeden düzenlemede ilk ödeme 10 bin dolarla muhafazakâr YouTuber Nick Shirley’ye yapıldı.

ABD Başkanı Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance, federal hükümeti dolandıranları ihbar edenlere nakit para ödenmesini öngören 25 milyon dolarlık bir ihbarcı programı açıkladı.

Oval Ofis’te duyurulan Dolandırıcılık İhbar Teşvik Programı kapsamında, mahkûmiyetle sonuçlanan başarılı bildirimlerde bulunanlara yüzde 1 oranında komisyon verilmesi planlanıyor.

Ödüllerin kimlere dağıtılacağı konusundaki tek yetkilinin kendisi olacağını belirten Trump, süreçte son sözü söyleyeceğini dile getirdi.

Trump, Oval Ofis’teki konuşmasında, “Biri birini ihbar ederse yüzde 1 komisyon alacak. Bu harika olacak çünkü bu ülkeden çalınan para trilyonları buluyor” ifadelerini kullandı.

İhbarların “America.gov/fraud” internet sitesi üzerinden toplanacağını aktaran Trump, süreci hızlandırmak adına aynı ödül için birden fazla talep gelmesi durumunda bağlayıcı hakem rolünü bizzat üstleneceğini bildirdi.

Trump, ödemelere ilişkin takdir yetkisini, “Başka bir deyişle o kişinin bunu hak edip etmediğine ben karar vereceğim ve oldukça cömert davranacağım” sözleriyle savundu.

İnternet sitesindeki yönergede, yapılan bildirimin cezai kovuşturmaya yol açması şartıyla ödülün en fazla 30 bin dolara kadar çıkabileceği belirtiliyor.

Öte yandan Trump, Oval Ofis’te yaptığı konuşmada bir kişinin alabileceği tutarda herhangi bir tavan sınır olmadığını iddia etti.

İhbarcıların çok yüksek gelirler elde edebileceğini öne süren Trump, “İnsanlar başkalarını ihbar ederek milyonlarca dolar kazanacak” dedi.

Trump ayrıca ödemelerin ceza davası açılmasına bağlı kalmayacağını, çalınan paranın geri alınması durumunda yapılacağını savundu.

Program kapsamında verilen ilk ödül, Oval Ofis’te Trump ve Vance’in yanında yer alan muhafazakâr YouTuber Nick Shirley’ye gitti. Fox News, Shirley’ye bu kapsamda 10 bin dolar ödendiğini aktardı.

Shirley, Minnesota’daki çocuk bakım programlarında yürütülen usulsüzlük iddialarını araştırdığı bir video yayımlamasının ardından geçen yıl sağ çevrelerde tanınmıştı.

Yeni program, Başkan Yardımcısı Vance’in başkanlığını yürüttüğü dolandırıcılıkla mücadele görev gücünün çalışmalarına dayanıyor.

Vance, “Başkan bu durumun durması gerektiğini söyledi. Artık duruyor ve bunu durdurmamıza yardım etmek isterseniz, ABD Başkanı’nın yaptıkları sayesinde siz de bu ödülleri paylaşabilirsiniz” diye konuştu.

Trump, federal hükümet programlarındaki suistimalleri incelemek ve azaltmak amacıyla mart ayında Dolandırıcılığı Ortadan Kaldırma Görev Gücü’nü kurmuş, yapının başına da Vance’i getirmişti.

Okumaya Devam Et

Amerika

Anthropic halka arz öncesinde 80,7 milyar dolar zarar açıkladı

Yayınlanma

Yapay zeka devi Anthropic, 2026’nın ilk yarısında 80,7 milyar dolar net zarar açıklarken gelirini 16,3 milyar dolara taşıdı. Şirket, halka arz izahnamesinde modellerin şantaj benzeri davranışlar sergileyebileceği ve felaket boyutundaki risklerin sigortalanamayacağı uyarısını yaptı.

Yapay zeka modeli Claude’un geliştiricisi Anthropic, 30 Haziran’da sona eren 2026’nın ilk altı ayında 80,7 milyar dolar net zarar açıkladı.

The Wall Street Journal gazetesinin şirketin halka arz izahname taslağına dayandırdığı habere göre kaydedilen bu zarar, 2025 yılının tamamında gerçekleşen 42 milyar dolarlık kaybı neredeyse ikiye katladı.

Söz konusu devasa tutarın 72 milyar dolarlık büyük bölümü muhasebe kaynaklı defter değeri düşüşlerinden kaynaklandı.

Buna karşın şirketin gelirlerinde sert bir yükseliş görüldü; yılın ilk yarısındaki ciro, önceki yılın aynı dönemindeki 1,1 milyar dolardan 16,3 milyar dolara ulaştı.

Anthropic bu dönemde işlem gücü ve altyapı ihtiyaçları için yaklaşık 9 milyar dolar harcayarak, 2025’in tamamında yapılan 7,3 milyar dolarlık harcamayı altı ayda geride bıraktı.

Şirketin önümüzdeki 7 ila 10 yıl içinde bulut hizmetleri sözleşmeleri kapsamında yaklaşık 450 milyar dolar ödeme taahhüdü bulunuyor.

Bu yükümlülükler çerçevesinde Google Cloud ile 111 milyar dolar, Amazon Web Services ile 110 milyar dolar ve Microsoft ile 31 milyar dolarlık sözleşmeler planlanıyor.

Anthropic ayrıca yapay zeka odaklı daha küçük bulut sağlayıcıları Nscale ve Lambda üzerinden Nvidia çipleri kiralamak için sırasıyla 2033 ve 2034 yıllarına kadar 86 milyar dolara varan harcama yapacak.

Şirket gelecek yıllarda bilgi işlem kapasitesini artırmak amacıyla 750 milyar dolar daha harcayabilir.

Halka arz izahname taslağının yaklaşık üçte birlik kısmı ise doğrudan risk faktörlerine ayrıldı.

Belgede modellerin gerçek dünyada somut zararlara yol açma olasılığına dikkat çekilirken, yapay zekanın “kendini koruma” eğilimi sergileyebileceği ve “şantajı” andıran yanıtlar üretebileceği kaydedildi.

Anthropic, yapay zeka kaynaklı “felaket boyutundaki bir olayın” yaratacağı hasarın büyüklüğü nedeniyle bu tür riskleri sigortalamanın imkansız hale gelebileceği uyarısında bulundu.

Piyasa beklentilerine göre Anthropic’in halka arzı tarihin en büyük işlemlerinden biri olabilir ve SpaceX’in rekorunu geride bırakabilir.

Borsaya açılmanın ardından şirketin piyasa değerinin 2 trilyon dolara kadar ulaşabileceği öngörülüyor.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English