Rusya hükümeti, Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerinden yapılan ithalatta KDV ve özel tüketim vergisi tutarındaki güvence ödemelerinin zorunlu hale getirilmesini kademeli olarak erteleme kararı aldı. Ürün Teslimatı Beklenti Onay Sistemi 1 Haziran itibarıyla hayata geçirilecek olsa da ödeme yükümlülüğü diğer birlik üyeleri için temmuz, Belarus için ise kasım ayında başlayacak.

Ermenistan, Kazakistan ve Kırgızistan’dan Rusya’ya yapılan ithalatta, katma değer vergisi (KDV) ve özel tüketim vergisi (ÖTV) tutarındaki güvence ödemelerinin yatırılması 1 Temmuz tarihinden itibaren zorunlu hale gelecek.

Belarus üzerinden gerçekleştirilen ithalatta ise bu yükümlülük 1 Kasım tarihine kadar ertelenecek. Dolaylı vergilerin avans olarak tahsil edilmesini öngören Ürün Teslimatı Beklenti Onay Sistemi (SPOT), ödemeler dışındaki diğer tüm teknik unsurlarıyla planlandığı gibi 1 Haziran tarihinde faaliyete geçecek.

Rusya Federasyonu Başbakan Yardımcısı ve Hükümet Ofisi Başkanı Dmitriy Grigorenko’nun ofisinden RBK’ya yapılan açıklamada yeni takvimin ayrıntıları paylaşıldı.

İlk planlamalara göre güvence ödemesinin 1 Haziran tarihinden itibaren tüm ithalatçılar için istisnasız olarak zorunlu kılınması öngörülüyordu.

Grigorenko’nun ofisi tarafından yapılan açıklamada, “Yeni prosedürün ithalatçılar için en konforlu koşullarda devreye girmesini sağlamak amacıyla hükümet, güvence ödemesinin gerçekleştirilmesi için bir geçiş dönemi belirleme kararı almıştır. Ödeme sürelerindeki erteleme bir ay olarak uygulanacaktır” ifadelerine yer verildi.

Bu doğrultuda, güvence ödemesinin yapılması yükümlülüğü, Rusya sınırını 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren geçmeye başlayacak sevkiyatlar için geçerlilik kazanacak.

Başbakan Yardımcısının ofisinden yetkililer, Rusya ile Belarus arasındaki sınır hattından taşınarak ülkeye giriş yapan ithal ürünlerde ise ödeme ertelemesinin 31 Ekim 2026 tarihine kadar devam edeceğini netleştirdi.

Ödemeler ertelenmiş olsa da ithalatçıların yaklaşmakta olan sevkiyata dair resmi belgeyi düzenleme ve sınır kapısında taşımacı tarafından ibraz edilecek QR kodu alma zorunluluğu 1 Haziran tarihinden itibaren tamamen yürürlüğe girecek.

SPOT mekanizması nisan ve mayıs ayları boyunca gönüllülük esasına dayalı olarak test modunda denendi. Bu süreçte iş dünyası temsilcileri, planlanan ürün sevkiyatlarına ilişkin belgelerin sistem üzerinden nasıl düzenleneceğini uygulamalı olarak test etti.

Sistem kapsamında her sevkiyata özel bir QR kod tanımlanıyor. İthalatçı firma bu kodu taşımacı şirkete iletiyor, gümrük görevlileri ise sınırda kodu taratarak taşınan yükün belgelerle uyumunu kontrol ediyor.

Sınırdaki denetimde ürünlerin beyan edilen belgelerle uyuşmadığının tespit edilmesi durumunda araçların Rusya’ya girişine izin verilmiyor.

Rus sivil toplum kuruluşu Opora Rossii Başkanı Aleksandr Kalinin, test süreci boyunca sistem üzerinden 6,5 binden fazla belgenin işlem gördüğünü açıklamıştı.

Grigorenko’nun ofisinden yapılan bilgilendirmede, iş dünyasından gelen geri bildirimler doğrultusunda sistemde teknik geliştirmelerin yapıldığı vurgulandı.

Bu kapsamda, muhasebe kayıt sistemlerinden verilerin otomatik olarak yüklenmesi özelliği devreye alındı. Ayrıca sistemler arasında doğrudan veri alışverişini sağlayacak bir API (uygulama programlama arayüzü) altyapısının kurulması yönündeki çalışmalar da devam ediyor.

SPOT sisteminin temel işleyişine göre ithalatçı firmalar, ürünlerin ülkeye girişinden en geç iki takvim günü öncesine kadar, ileride tahakkuk edecek KDV ve ÖTV ödemelerinde kullanılmak üzere güvence bedelini sisteme yatırmakla yükümlü kılınıyor.

Rusya Maliye Bakanlığı, bu sistemin devreye alınmasıyla dolaylı vergilerden elde edilecek ek federal bütçe gelirlerinin 2026 yılında 50 milyar ruble, 2027 yılında 100 milyar ruble ve 2028 yılından itibaren yıllık bazda 150 milyar ruble seviyesinde gerçekleşeceğini tahmin ediyor.

Sistemde bazı ithalatçı grupları için muafiyetler de tanımlandı. En büyük vergi mükellefleri kategorisinde yer alan şirketler, vergi izleme sistemine dahil olan katılımcılar (2026 yılı için bu sayı 870 olarak açıklandı) ve basitleştirilmiş gümrük kontrolü yetkisine sahip yetkilendirilmiş ekonomik operatörler vergileri avans olarak ödemek zorunda kalmayacak.

Dijital pazar yerleri için ülkeye getirilen ürünlerde de güvence ödemesi alınmayacak, ancak bu tedarikçilerin de sevkiyat belgesini düzenlemesi ve sınır geçişi için QR kod alması gerekecek.

İş dünyası işletme sermayesinin bloke edilmesinden endişe ediyor

Sektör temsilcileri ve uzmanlar, vergi ödemelerinin avans olarak talep edilmesinin şirketlerin işletme sermayesini bloke edeceğini ve bu durumun nakit akışında ciddi sıkışmalara yol açacağını belirtiyor.

Girişimciler ve lojistik uzmanları ayrıca, gümrüklerde yaşanabilecek olası gecikmeler, belgelerin yeniden düzenlenmesi süreçleri ve ek denetimlerin maliyetleri artıracağını, taşımacıların bu riskleri doğrudan navlun tarifelerine yansıtacağını ifade ediyor.

Taxology hukuk firmasının SPOT sistemine ilişkin hazırladığı inceleme raporunda, güvence ödemesinin iş dünyası açısından sürecin en karmaşık ve sorunlu başlıklarından biri olduğuna dikkat çekildi.

Raporda, “Soru işaretlerinin büyük kısmı, güvence ödemesinin yatırılması, muhasebeleştirilmesi, iade mekanizmaları ve bu ödemenin tek vergi hesabı ile olan ilişkisine odaklanıyor. Ayrıca takip sistemine tabi etiketli ürünlerdeki ödeme mekanizmasının yeni sistemle nasıl entegre edileceği konusu da netlik bekliyor” tespitine yer verildi. Hukukçular, şirketlerin güvence ödemesinden muaf tutulma kriterleri konusunda daha net ve somut tanımlamalara ihtiyaç duyduğunu aktarıyor.

Rusya Federal Vergi Servisi (FNS) tarafından yapılan açıklamada, yatırılan güvence ödemesi miktarının, ithalatçının beyan ettiği sevkiyat belgelerindeki nihai tutarı aşması durumunda, şirketin fazla ödenen kısmın iadesi için başvuru yapabileceği belirtildi. Vergi idaresi, iade edilen bu tutarların mükellefin tek vergi hesabı bakiyesine aktarılacağını açıkladı.

Taxology raporunda öne çıkan bir diğer endişe kaynağı ise sevkiyat belgesinin ürünün ülkeye girişinden iki gün önce düzenlenmesi zorunluluğu oldu.

Şirketler, özellikle sınır bölgelerindeki tedarik zincirlerinde bu sürenin fiilen uygulanmasının imkansız olduğunu savunuyor.

Hukuk firmasının raporunda, konuya dair şu örneğe yer verildi:

“Belarus’tan yapılan sevkiyatlar bu durumun en somut örneğidir. Nakliye aracının sipariş edilmesinden yüklenmesine, sınırı geçmesinden boşaltılmasına kadar geçen süre çoğunlukla 24 saatin altındadır. Bu lojistik modelde, taşınacak yüke ve araca ilişkin kesin bilgiler ancak sevkiyatın gerçekleştiği gün netleşebilmektedir. İş dünyası, yasal düzenlemelerin teorik bir belge akışı modeline göre değil, sınır ötesi lojistiğin gerçek hızına göre uyarlanmasını talep etmektedir.”