Politico’nun askeri yetkililer ve uzmanlara dayandırdığı habere göre, NATO’nun doğu kanadında yer alan ülkeler, ABD desteğinin azalması ihtimali ve Rusya’dan yönelebilecek olası tehditler karşısında savunma önlemlerini hızlandırıyor. Finlandiya, Polonya ve Baltık ülkeleri, olası bir çatışmanın ilk günlerinde müttefik yardımı ulaşana kadar tek başlarına savaşmak zorunda kalabilecekleri varsayımıyla askeri varlıklarını ve sınır tahkimatlarını güçlendiriyor.

NATO üyesi Finlandiya, Polonya ve Baltık ülkeleri, Rusya ile yaşanabilecek olası bir askeri çatışma ihtimaline karşı sınır bölgelerinde tahkimat çalışmalarını hızlandırarak askeri kapasitelerini artırıyor.

Politico’nun Finlandiyalı, Litvanyalı ve Polonyalı yetkililerin yanı sıra askeri uzmanlara dayandırdığı habere göre doğu kanadı ülkeleri, bir çatışma durumunda NATO’nun ortak savunma mekanizmasını düzenleyen 5. Madde devreye girene kadar geçecek sürede ilk darbeyi tek başlarına karşılamak zorunda kalabileceklerini değerlendiriyor.

Tahkimat adımları, ABD’nin bölgeye yönelik askeri desteğinde yaşanabilecek olası bir azalma endişesiyle de ilişkilendiriliyor.

Finlandiya “ulusal hazırlık” modeline güveniyor

Rusya ile bin 340 kilometrelik sınırı bulunan ve 2023 yılında NATO’ya katılan Finlandiya, savunma stratejisini ittifaka katılımın ardından da kendi ulusal gücünü temel alarak yürütmeye devam ediyor.

Kuzey Karelya Sınır Muhafaza Bölgesi Komutanı Albay Matti Pitkäniitty, coğrafi gerçekliğe değinerek, “Rusya bir süper güç, biz ise küçük bir ülkeyiz. Bir ayının yanında uyurken dikkatli olmanız gerekir” ifadelerini kullandı.

Finlandiya, 5,6 milyonluk nüfusuna karşılık ihtiyaç halinde 870 bin kişilik bir yedek gücü seferber etme kapasitesine sahip bulunuyor.

Parlamento Savunma Komisyonu Başkanı Jukka Kopra da ittifak üyeliğinden memnuniyet duyduklarını belirtmekle birlikte, “Yine de 5. Madde devreye girmeden önce ilk darbeyi tek başımıza karşılayacağımızın bilincindeyiz” değerlendirmesini yaptı.

Ülkenin savunmasında ormanlık alanlar, az sayıdaki karayolu ve kış şartları gibi coğrafi unsurlar doğal bir bariyer oluşturuyor. Albay Pitkäniitty, Sovyetler Birliği ile yapılan Kış Savaşı’ndan bu yana temel savunma prensiplerinin değişmediğini, bu zorlu arazi koşullarını her aktörden daha iyi kullanmak zorunda olduklarını kaydetti.

Polonya sınırına “Doğu Kalkanı” kuruluyor

Savunma bütçesini gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYİH) yüzde 4,8’ine çıkaran Polonya, ABD ve Türkiye’nin ardından NATO bünyesindeki en büyük üçüncü askeri güç konumunda yer alıyor.

Münih Federal Savunma Üniversitesi’nden Profesör Carlo Masala, Almanya’nın uzun süre askeri teçhizatta kaliteye önem verdiğini, Polonya’nın ise yarın savaş çıkabileceği varsayımıyla hacim ve hıza odaklandığını ifade etti.

Varşova yönetimi, Belarus ve Rusya’nın Kaliningrad bölgesiyle olan sınırlarına hendekler, beton bariyerler, insansız hava araçları ve mayınlardan oluşan 10 milyar avro bütçeli “Doğu Kalkanı” projesini inşa ediyor.

Polonya Savunma Bakan Yardımcısı Cezary Tomczyk, sınırdaki izleme ve tepki kapasitesini artırdıklarını belirterek, “Rusya şunu bilmeli ki, olası bir saldırının her kilometresi onlara daha fazla zaman, askeri teçhizat ve kaynağa mal olacak” dedi. Ayrıca ülkede dron sistemlerine karşı koruma sağlamak amacıyla 4 milyar avro bütçeli bir savunma projesi de yürütülüyor.

Bununla birlikte uzmanlar, Polonya ordusunun tahkimatları 7 ila 14 gün içinde kurma taahhüdüne şüpheyle yaklaşıyor. Analistler, bir kilometrelik beton bariyer kurulumunun dahi haftalar veya aylar sürebileceğini aktarıyor.

Litvanya, Letonya ve Estonya, lojistik açıdan Polonya ile Kaliningrad arasında kalan ve NATO’nun diğer üyeleriyle kara bağlantısını sağlayan yaklaşık 100 kilometrelik Suvalki Koridoru nedeniyle kırılgan bir konumda bulunuyor. Baltık ülkeleri bu hassasiyeti gidermek adına tanksavar hendekleri, sığınaklar ve “ejderha dişleri” olarak adlandırılan beton engellerden oluşan “Baltık Savunma Hattı” projesini hayata geçiriyor.

Emekli Albay Ralf Thiele, bu engellerin saldırgan gücü yavaşlatacağını, sınırı doğrudan geçmelerini engelleyerek istihkam birliklerini yol açmaya zorlayacağını belirtti.

Litvanya’da şu an yaklaşık 3 bin NATO askeri konuşlu durumda bulunuyor. Ancak son dönemde bin kişilik ABD birliğinin rotasyonu tamamlanırken yerlerine henüz yeni bir güç sevk edilmedi.

Litvanya’ya savunmasının en kritik unsurlarından birini, 2027 yılı sonuna kadar bölgeye tamamen konuşlandırılması planlanan Alman tugayı oluşturuyor.

Litvanya Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Raimundas Vaikšnoras, Almanya’nın bölgede liderlik üstlenmesinin kendileri için güçlü bir müttefiklik sinyali olduğunu vurguladı.

Bloomberg’in haberine göre Ukrayna’nın son hava saldırılarının ardından ABD yapımı Patriot füze savunma sistemlerine ait mühimmat stoklarını yenilemekte zorlandığı belirtiliyor. Kiev yönetiminin füze yetersizliğini aşmak için üretim lisansı talebi de dahil olmak üzere müttefikleriyle temaslarını yoğunlaştırdığı aktarılıyor.

Son dönemde düzenlenen yoğun hava saldırılarının sonuçları, Ukrayna’nın ABD yapımı Patriot hava savunma füze stoklarındaki erimeyi durdurmakta giderek daha fazla zorlandığını ortaya koyuyor.

Bloomberg’in aktardığı değerlendirmelere göre, Patriot füzelerinde yaşanan bu yetersizlik, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile ABD Başkanı Donald Trump arasında NATO zirvesi marjında yapılması planlanan görüşmenin en kritik başlıklarından birini oluşturacak.

Hava savunma sistemlerindeki mühimmat açığı askeri yetkililerce de doğrulanıyor.

Ukrayna Hava Kuvvetleri Komutanı Yuriy İgnat, 6 Temmuz günü yaptığı açıklamada, “Balistik füzeler söz konusu olduğunda durum hala pek iç açıcı değil” ifadelerini kullanarak ordunun hava savunma füzelerinde hissettiği eksikliği kabul etti.

Kiev Belediye Başkanı Vitaliy Kliçko’nun değerlendirmesine göre, başkent Kiev 6 Temmuz’a bağlanan gece en yoğun hava saldırılarından birine maruz kaldı. Rusya Savunma Bakanlığı ise söz konusu saldırının yüksek hassasiyetli uzun menzilli silahlar ve insansız hava araçlarıyla düzenlendiğini duyurdu.

Rusya yetkilileri; Kiev, Kiev bölgesi ve diğer bazı Ukrayna eyaletlerindeki askeri-endüstriyel tesislerin, yakıt-enerji altyapısının ve askeri havaalanlarının hedef alındığını bildirdi. Bakanlık, bu harekatın Ukrayna’nın Rusya topraklarındaki sivil altyapıya yönelik saldırılarına karşılık olarak gerçekleştirildiğini açıkladı.

Patriot sistemlerine ait füze eksikliğiyle karşı karşıya kalan Zelenskiy, mayıs ayı sonunda yaptığı bir açıklamada, ABD yönetiminden bu füzelerin Ukrayna’da üretilmesi için lisans talep ettiğini belirtmişti.

Zelenskiy, ABD’deki mevcut üretim hacminin mevcut ihtiyaçları karşılamaya yetmediğini kaydetmişti. Bu açıklamadan önce de Zelenskiy ve Ukrayna Hava Kuvvetleri temsilcileri, hava savunma füzelerindeki ciddi eksikliği defalarca dile getirmişti.

Geçen ay Financial Times gazetesinin Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberde ise Trump ile Zelenskiy arasında yapılan görüşmelerin ardından, ek füze tedariki ve üretim lisansı verilmesi konularında ilerleme işaretleri görüldüğü aktarılmıştı.

Ukrayna lideri ayrıca haziran ayında yaptığı açıklamada, Kiev’in Berlin ile Patriot sistemlerinde kullanılmak üzere 600 füzenin tedarikini içeren bir sözleşme imzaladığını duyurmuştu.

Pekin, Bağımsızlık Günü’nde Washington’a gönderilen başkanlık mesajlarını genellikle kamuoyuna duyurmuyordu. Çin lideri Xi Jinping, teamüllerin dışına çıkarak ABD’nin Bağımsızlık Günü dolayısıyla bir tebrik mesajı gönderdi.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, pazartesi günü Pekin’de yaptığı açıklamada, “Bu yıl Amerika Birleşik Devletleri’nin bağımsızlığının 250’nci yıldönümü. Devlet Başkanı Xi Jinping, Çin hükümeti ve Çin halkı adına ABD Başkanı Trump’a hâlihazırda bir tebrik mesajı gönderdi,” dedi.

Pekin, 4 Temmuz’da gönderilen başkanlık tebriklerini genellikle kamuoyuna duyurmuyor. Ancak Xi’nin bu yılki mesajı, iki ülke arasındaki kırılgan ilişkileri istikrara kavuşturmayı amaçlayan yoğun diplomatik temasların ardından geldi.

Mayıs ayında Pekin’de düzenlenen zirvede bu dönüm noktasına işaret eden Xi, Trump’a “Çin ile ABD arasındaki ortak çıkarların, farklılıklarımızdan daha büyük olduğunu” söylemişti.

Görüşmeler sırasında Xi, çatışma yerine işbirliğinin önemini vurgulmış; iki ülkeye “Thukydides Tuzağı”nı aşma ve büyük güç ilişkileri için istikrarlı bir yol tesis etme çağrısı yapmıştı.

Geçmişte Çin, Amerikan yıldönümü kapsamındaki faaliyetlerini genellikle Pekin’deki ABD Büyükelçiliği’nin düzenlediği resepsiyonlara diplomat göndermekle sınırlı tutuyordu. Dışişleri Bakan Yardımcısı Ma Zhaoxu, hem bu yıl hem de geçen yıl Pekin’deki etkinliğe katıldı.

5 Temmuz 2001’de, dönemin Çin Devlet Başkanı Jiang Zemin ile ABD Başkanı George W. Bush arasında yapılan telefon görüşmesinde Jiang, Amerikan Bağımsızlık Günü dolayısıyla ABD hükümeti ve halkına tebriklerini iletmişti.

Önceki yıldönümü temasları da yalnızca Amerikan iç kutlamalarına değil, daha çok ortak diplomatik tarihe odaklanmıştı.

Örneğin Çin lideri Xi, nisan ayında “Ping Pong Diplomasisi”nin 55’inci yıldönümü dolayısıyla üst düzey bir tebrik mektubu göndererek, Çin-ABD ilişkilerinin yeniden kapısını aralayan bu temasların stratejik öngörüsünü övmüştü.

Ocak 2024’te de Xi ile dönemin ABD Başkanı Joe Biden, 1979’da resmî diplomatik ilişkilerin kurulmasının 45’inci yıldönümü dolayısıyla karşılıklı tebrik mesajları göndermişti.

Trump’ın Kasım 2024’teki ezici seçim zaferinin ardından Xi, kendisini tebrik etmiş ve iki ülkeye “birbirleriyle geçinmenin doğru yolunu” bulma çağrısı yapmıştı.

Çin’in ulusal gün ya da bağımsızlık günü için gönderdiği resmî, devletten devlete tebrik mesajları sınırlı sayıda ülkeye ayrılıyor.

Örneğin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Xi, kapsamlı stratejik ortaklıklarını yansıtacak şekilde kendi ülkelerinin ulusal dönüm noktalarında düzenli olarak kişisel mesaj alışverişinde bulunuyor.

Pekin ayrıca en yakın jeopolitik ortaklarına, özellikle de temel stratejik çıkarları ve Çin’in küresel altyapı ve kalkınma programı olan Kuşak ve Yol Girişimi açısından merkezî konumdaki ülkelere öncelik veriyor.

Örneğin Xi, 3 Temmuz’da Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko’ya ve Belarus halkına ulusal günleri dolayısıyla resmî tebriklerini iletti.

Geçen yıl ağustos ayında Xi, Ukraynalı mevkidaşı Volodimir Zelenskiy’e ülkenin bağımsızlık günü dolayısıyla bir mesaj göndermişti. Zelenskiy’in sosyal medyadaki paylaşımına göre bu, 2022’deki Rusya işgalinden bu yana Pekin tarafından kamuoyuna açıklanan ilk tebrik mesajıydı.