İngiliz dış istihbarat servisi MI6, Donald Trump’ın ikinci başkanlık dönemini Salem cadı mahkemeleri ve Kral 8. Henry dönemini anlatan edebi eserlere benzetti. Washington ile Londra arasındaki ilişkilerin gerilmesi üzerine İngiliz istihbarat yönetiminin, personeline CIA meslektaşlarıyla ABD Başkanı hakkında konuşmama talimatı verdiği belirtildi.

İngiliz dış istihbarat servisi MI6, hazırladığı bir raporda Donald Trump’ın ikinci başkanlık dönemini, Salem cadı mahkemelerini konu alan “Cadı Kazanı” (The Crucible) ve öfkeli İngiliz Kralı 8. Henry’nin sarayını anlatan “Wolf Hall” adlı edebi eserlerle karşılaştırdı.

The Wall Street Journal gazetesinin konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, söz konusu benzetmeler İngiltere Başbakanı’na sunulan raporda yer alıyor.

İngiltere ve ABD arasındaki ilişkilerin gerilmesi nedeniyle İngiliz istihbarat yönetimi, personeline CIA’deki meslektaşlarıyla ABD Başkanı hakkında konuşmama talimatı verdi.

MI6 raporunda, “övgü ve dalkavukluğa dayalı kırılgan uzlaşının çökmeye başladığı” tespiti paylaşıldı. İstihbarat yetkilileri, bu tür bir diplomasinin artık azalan verim yasasına tabi olduğunu değerlendiriyor.

Salem süreci, 1692-1693 yıllarında ABD’nin Massachusetts eyaletindeki bir püriten kolonisinde büyücülükle suçlanan kişilerin yargılandığı mahkeme süreçlerini kapsıyor.

Bu davalarda iddia makamının temel dayanağını, sanıkların hayaletlerini gördüklerini iddia eden kız çocuklarının ifadeleri oluşturuyordu.

Hakimin bu asılsız iddiaları delil kabul etmesi, suçlanan kişilerin kendilerini aklamasını neredeyse imkansız hale getiriyordu.

Öte yandan bir Güney Avrupa ülkesinin kendi liderine sunduğu raporda, ABD ile temas kurarken “belirli prosedürlere sahip bir yönetimle değil, tek bir dengesiz kişiyle” muhatap olunduğu uyarısı yapıldı.

Buna karşın bazı Avrupalı liderler Washington ile ilişkilerdeki gerilimi azaltmaya çalışıyor. Slovakya Başbakanı Robert Fico, ülkesine savunma harcamalarını artırması yönünde baskı yaptığı için Trump’ı tebrik etti.

Fico, “Slovakların ne kadar inatçı olabileceğini bilen biri varsa o da Melania Trump’ın eşidir” ifadesini kullandı. Trump’ın bu şakadan memnun kaldığı belirtilirken, Bulgaristan eski Başbakanı Rosen Jelyazkov bu ortamı “gergin” olarak nitelendirdi.

Jelyazkov konuya dair açıklamasında, “Salonda gülüşmeler vardı ancak arkasında derin bir endişe gizliydi. Avrupalı liderler, diplomatik övgüler ve kişisel cazibe yoluyla Donald Trump’ı hala yönetebileceklerine inanıyordu” değerlendirmesini paylaştı.

Trump ise açıklamasında, Avrupa’nın üçüncü dünya ülkelerinden gelen suçluları kabul etmesi nedeniyle kendisinin de “üçüncü dünya ülkesine” dönüşme riski taşıdığını öne sürdü. Trump ayrıca, kendisinin “tam zamanında” seçildiğini ifade etti.

Foreign Affairs dergisinde yer alan bir değerlendirmede, Donald Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünün Avrupa ülkelerini kendi güvenliklerine farklı bir gözle bakmaya zorladığı ve silahlanma süreçlerini hızlandırdığı belirtildi.

Analizde, Avrupa’nın bir tehdit anında ABD’nin askeri desteğine tamamen güvenebileceğinden artık emin olmadığı kaydedildi.

The New York Times gazetesi ise Avrupalı liderlerin Trump ile ilişkilerinde, onun siyasi tarzına benzer şekilde “özür dilememe” taktiğini giderek daha fazla benimsediğini yazdı.

Habere göre, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik politikaları karşısında Avrupalı siyasetçiler, Washington’dan gelecek sert tepkilere aldırmadan Trump’ı ve ABD’nin Ortadoğu stratejisini kamuoyu önünde açıkça eleştirmeye başladı.

İngiliz The Telegraph gazetesi, NATO liderlerinin Donald Trump’ı memnun etmek amacıyla Ankara zirvesinde Ukrayna konusunu ve Volodimir Zelenskiy’i arka plana ittiğini yazdı. Orta Avrupa ülkelerinin askeri desteği azaltma eğilimi ittifak içinde mali kriz endişesi yaratırken, Ukrayna liderinin zirvede konuşma yapmayacağı belirtiliyor.

İngiliz The Telegraph gazetesinin haberine göre, NATO ülkelerinin liderleri, ABD Başkanı Donald Trump’ı öfkelendirmeme düşüncesiyle Ankara’da yapılacak zirvede Ukrayna konusunu ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’i arka plana itti.

Gazete, 7-8 Temmuz tarihlerinde düzenlenecek zirve öncesinde ittifakın birlik, kararlılık ve güvenlik algısına yönelik ciddi tehditler bulunduğunu yazdı.

Zirvede üye ülkelerin karşı karşıya kalacağı ilk risk, ittifaktan destek göremediğini savunan ve Amerikan birliklerini Avrupa’dan çekme adımı atan Trump’tan kaynaklanıyor.

İkinci tehdit ise Ukrayna’ya yönelik askeri finansman konusunda ittifak içinde derinleşen bölünme olarak öne çıkıyor.

Orta Avrupa’daki bazı müttefiklerin Kiev’e fon sağlamayı reddetmesi, Zelenskiy için olumsuz bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Ukrayna liderinin bu zirvede bir konuşma yapmayacağı, ancak buna rağmen daha fazla mali kaynak talep etmeyi planladığı belirtiliyor.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, savunma ve dışişleri bakanlarına Ukrayna’ya yönelik yeni mali destek taahhütleri konusunda temkinli davranma talimatı verdi.

Tusk, hükümetin öncelikle kendi askeri harcamalarına odaklanmasını istedi. Slovakya Başbakanı Robert Fico da ülkesinin Ukrayna’nın askeri masraflarını karşılamayacağını açıklayarak NATO’nun yardım planlarına destek vermeyi reddetti.

Benzer şekilde, Çekya Başbakanı Andrej Babiş ve Macaristan Başbakanı Peter Magyar da Kiev’e yönelik askeri finansmana karşı çıkıyor.

Kiev’in Varşova ve diğer bölge ülkeleriyle yaşadığı bu gerilimlerin son derece olumsuz bir zamana denk geldiği vurgulanıyor.

“Avrupa’nın savunmasını dış kaynaklara devretme dönemi sona erdi”

Geçen yıl Trump’ın Ukrayna’ya yönelik fonları kesmesi ve Avrupa’nın dondurulmuş Rus varlıklarını Kiev için kullanma çabalarının sonuçsuz kalması nedeniyle ittifakta bir mali kriz yaşanıyor.

Belgeler, NATO ülkelerinin Ukrayna’ya 70 milyar avro tahsis etmeyi planladığını gösteriyor. Ancak bu bütçenin yeni bir kaynak aktarımı değil, mevcut fonların yeniden dağıtılmasından ibaret olduğu kaydediliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara’da düzenlenecek zirveyi “karar anı” olarak nitelendirirken, ittifakın geleceğine ilişkin kritik kararlar alınacağını ifade etti.

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise liderlerin zirvede Avrupa-Atlantik bölgesinin güvenliği, Ukrayna’daki durum ve NATO’nun güney sınırları üzerindeki gelişmelere odaklanacağını bildirdi.

Zirve, ABD’nin Avrupa güvenliğindeki rolünün tartışıldığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Trump, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile düzenlediği basın toplantısında, İran ile yaşanan gerilimde kendisini desteklemeyen bazı müttefiklerden hayal kırıklığı duyduğunu belirtmiş, bu nedenle ABD’nin ittifaktan ayrılabileceği ihtimalini gündeme getirmişti.

Hakan Fidan: NATO’nun gerekliliğini kimse tartışmıyor

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türkiye ve diğer Avrupa ülkeleri arasında bir mutabakat olduğunu belirtti ve “Kimse NATO’nun gerekliliğini tartışmıyor,” dedi.

Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki sıcak ilişkileri, Ankara zirvesi sırasında NATO içindeki görüş ayrılıklarını aşmak için kullanmaya çalışacaklarını belirtti.

Zirveden bir hafta önce New York Times’a konuşan Fidan, Erdoğan’ın ABD Başkanı ile olan ilişkisinin NATO içindeki gerilimleri hafifletmeye yardımcı olabileceğini söyledi.

Fidan, “Bu, Trump için sadece bir güven ve dostluk meselesi” dedi. Türkiye’nin “bu dostluğu, tüm NATO ailesinin yararına, daha büyük bir iyilik için kullanmayı” amaçladığını da sözlerine ekledi.

Zirvenin büyük bir kısmı askeri bütçelere odaklanacak ve müttefiklerin, gayri safi yurtiçi hasılalarının yüzde 5’ini savunma harcamalarına ayırma hedefi doğrultusunda ilerleme kaydetmeleri bekleniyor.

Fidan, röportajda Trump’ın NATO’ya yönelik tehditlerine rağmen bu teknik görüşmelerin sorunsuz geçeceğini umduğunu söyledi:

“Bu konuda herhangi bir sorun görmüyorum. Birçok söz söyleniyor. Fakat pratik açıdan hiçbir şey değişemez. Kuvvetler zaten orada.”

Fidan, Türkiye ve diğer Avrupa ülkeleri arasında ittifakın önemli olduğu konusunda bir mutabakat olduğunu belirtti ve “Kimse NATO’nun gerekliliğini tartışmıyor,” dedi.

Yaşar Güler: NATO, Avro-Atlantik güvenliği için eşsiz ve temel bir platform

Fakat Trump’ın ısrarlı eleştirileri, bazı NATO yetkilileri arasında, örneğin Rusya’nın bir Avrupa üyesine saldırması durumunda ABD’nin ittifakın karşılıklı savunma maddesine uymayabileceği endişesini uyandırdı.

Trump, ABD güçlerini Almanya’dan ve başka yerlerden çekmekle tehdit etti; bu da Avrupalılar arasında, Avrupa Birliği veya önerilen diğer oluşumlar çatısı altında kolektif savunmalarını nasıl güçlendireceklerine dair tartışmaları hızlandırdı.

Fidan, bu tür görüşleri “NATO içindeki yapısal bir sorun” olarak eleştirdi ve Avrupa Birliği içindeki savunma işbirliğinin artmasının, Avrupa ülkelerinin NATO’ya karşı taahhütlerine aykırı olduğunu savundu.

Bakan, Türkiye ve Avrupa’nın birbirlerini kolektif güvenlikleri açısından hayati öneme sahip olarak görmeleri gerektiğini belirtti:

“Biz de Avrupa’nın bir parçasıyız ve Avrupa coğrafyasında bir araya gelip kendi güvenlik platformumuzu oluşturmadıkça, kendimizi asla yeterince güvende hissetmeyeceğiz.”

Fidan, geçen ay ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının kalıcı bir barışa yol açıp açmayacağı konusunda “ihtiyatlı bir iyimserlik” sergiledi.

Fidan, “Siyasi irade açısından, her iki taraf da nihai hedefler konusunda çok ciddi,” dedi.

“Avrupalı NATO” hızlanıyor

Fakat Fidan, 60 günlük anlaşmanın, İran’ın nükleer programı, İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı’nı düzenleyecek kurallar da dahil olmak üzere birçok tartışmalı detayı gelecekteki görüşmelere bıraktığını belirtti.

Bakan, Türkiye’nin Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeyi amaçlayan yeni görüşmelere aracılık etmeye hazır olduğunu fakat bunların yakın zamanda gerçekleşmesini beklemediğini belirtti.

Fidan, “Genel olarak vardığım sonuç, tarafların görüşme ve müzakerelere hazır oldukları yönünde fakat ABD’nin baskı yapması gerekiyor. Bizim için önemli olan, her iki taraftan da barış için gerçek ve samimi bir niyet ve çaba görmek,” dedi.