Diplomasi
AB-Mercosur serbest ticaret anlaşması imzalandı

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen geçen cuma günü Güney Amerika bloğu Mercosur ile devasa bir ticaret anlaşması imzalayarak önemli bir adım attı.
Uruguay’ın başkenti Montevideo’da Mercosur bloğunun liderleriyle yapılan zirve görüşmelerinin ardından konuşan Leyen, “Bugün gerçekten tarihi bir dönüm noktası,” dedi.
Anlaşmanın temelinde ticaret engellerinin azaltılması yer alıyor. AB ile Mercosur arasında ticareti yapılan ürünlerin %91’i için gümrük vergilerinin kademeli olarak kaldırılması planlanıyor. Avrupa Komisyonu’nun hesaplamalarına göre, bu durum Avrupalı ihracatçılar için yıllık yaklaşık 4 milyar avro tasarruf anlamına gelecek.
Güney Amerikalılar tarım hammaddeleri ve iklim dönüşümü için önemli hammaddelerde güçlü bir konuma sahipken, Avrupalılar otomobil, makine ve kimyasal ürünler sağlıyor.
AB, Mercosur’un Çin’den sonra ikinci en büyük ticaret ortağı konumunda ve bloğun ticaret hacminin %15’ini oluşturuyor. Çin’in payı ise %24.
Mallar için ticaret hacmi son dönemde yaklaşık 110 milyar avroya ulaştı. Bu, AB’nin toplam dış ticaretinin yaklaşık %2’sine denk geliyor.
Alman-Fransız gerilimi ayyuka çıktı
Tamamlanması 25 yıl süren ve 750 milyondan fazla insanı kapsayan bir serbest ticaret bölgesi yaratacak olan anlaşmaya, ucuz kümes hayvanı ve sığır eti ithalatının çiftçilerini baltalayacağından korkan Fransa şiddetle karşı çıkıyor.
Mercosur ülkeleri, en yüksek dış gümrük vergilerine sahip ülkeler arasında yer alıyor. Otomobillerde %35, otomobil parçalarında %14-18, makinelerde %14-20 ve kimyasallarda %18’e varan gümrük vergileri uygulanıyor.
Bu ithalatların %91’i için gümrük vergilerinin kaldırılması planlanıyor. AB ise kendi ithalat vergilerinin %92’sini kaldıracak.
Ayrıca, devlet altyapı ihalelerine erişimin AB için kârlı olması bekleniyor. Avrupalılar ayrıca posta ve lojistik hizmetleri, telekomünikasyon ve finans sektörlerinde pazar erişiminden faydalanacak.
Almanya ise tam tersine Brüksel’den, zor durumdaki ihracatçıları için yeni pazarlar açma fırsatını değerlendirmesini istedi. Alman Sanayi Federasyonu (BDI) Başkanı Siegfried Russwurm hemen bir açıklama yaparak anlaşmayı selamladı ve “Bu anlaşma Alman ve Avrupa ekonomisi için acilen ihtiyaç duyulan bir büyüme ivmesi sağlayacaktır,” dedi.
2023 yılı itibariyle Almanya’nın Mercosur bloğuna toplam ihracatı 16 milyar dolar civarında ve AB ülkeleri arasında ilk sırada. Almanya’yı İtalya, Belçika, Hollanda ve Fransa takip ediyor.
Gümrük vergilerindeki indirimler, Alman şirketlerine yıllık 400-500 milyon avro tasarruf sağlayabilir. Alman Sanayi ve Ticaret Odasına (DIHK) göre, Almanya’dan Mercosur’a ihracat yapan 12.500 şirket bulunuyor ve bunların %72’si küçük ve orta ölçekli işletmeler. Bu ihracatlar, Almanya’da 244.000 kişilik istihdamı destekliyor.
Leyen: Anlaşma yalnızca iktisadi değil, siyasi bir gereklilik
Leyen’in ilk döneminde elde edemediği bu anlaşma, ikinci dönemine başlarken büyük bir jeopolitik kazanıma işaret ediyor.
Anlaşma, Donald Trump’ın önümüzdeki ay ABD başkanı olarak döndüğünde küresel bir ticaret savaşı başlatma tehdidinde bulunduğu bir dönemde, AB ile Brezilya, Arjantin, Uruguay, Paraguay ve yeni üye Bolivya’dan oluşan Mercosur arasındaki bağları derinleştirmeyi amaçlıyor.
Ortak düzenlenen basın toplantısında Leyen, “Açık ve güçlü bir mesaj gönderiyoruz. Giderek daha çatışmacı bir hal alan dünyada demokrasilerin birbirlerine güvenebileceğini gösteriyoruz. Bu anlaşma sadece iktisadi bir fırsat değildir. Aynı zamanda siyasi bir gerekliliktir,” dedi.
Leyen ve AB ticaret şefi Maroš Šefčovič’in perşembe günü anlaşmayı imzalamak üzere Uruguay’a uçması, birkaç saat önce hükümetin düştüğü Fransa’da kargaşaya neden oldu.
Paris, Roma’nın kararını bekliyor
Paris’in mücadeleye devam etmesi bekleniyor ama anlaşmanın onaylanmasını engellemek için halihazırda Polonya, Avusturya ve İrlanda’yı içeren Mercosur karşıtı koalisyonu genişletmesi gerekecek.
Fransa Ticaret Bakanı Sophie Primas, “Fransa’nın sesi Avrupa’da güçlü kalmaya devam ediyor. Hayır, Mercosur’a bu haliyle karşı çıkarken yalnız değiliz. Engelleyici bir azınlık elde edebiliriz,” dedi.
Paraguay Devlet Başkanı Santiago Peña, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’u ikna etmek amacıyla önümüzdeki hafta Fransa’yı ziyaret etmeyi taahhüt etti.
İtalya’nın tereddütleri sürerken, gözler Başbakan Giorgia Meloni’nin anlaşmaya karşı çıkıp çıkmayacağını görmek için Roma’ya çevrilecek.
Bir İtalyan hükümet yetkilisi, “İmzalama yalnızca yeterli güvenceler ve tarım sektörü için dengesizlikler olması durumunda tazminat ödenmesi koşuluyla gerçekleşebilir,” dedi.
Büyük bir AB ülkesi olarak İtalya’nın anlaşmayı iptal ettirmek için yeterli oy ağırlığı olabilir.
Süreç hâlâ tamamlanmış değil: Brüksel ne yapacak?
Mercosur ile ticaret ve işbirliği anlaşmasının parafe edilmesi siyasi müzakerelerin sona erdiğine işaret ediyor.
Önümüzdeki hafta başında yayınlanacak olan metin, müzakereler üzerindeki gizlilik perdesini kaldıracak ve ulusal başkentlere kendi görüşlerini ifade etme şansı verecek.
Anlaşmanın hala yasal kontrollerden geçmesi ve tercüme edilmesi gerekiyor ki bu da birkaç ay sürebilir.
Daha sonra ticaret bölümünü onaylamanın en hızlı yolu, bunu siyasi ve işbirliği ayağından ayırmak olacak. Bu henüz teyit edilmemiş olsa da, sadece AB Konseyi ve Parlamentosunun söz sahibi olduğu ve AB ülkeleri arasında oybirliği gerekmeyen Brüksel’in tercih ettiği yolun bu olması bekleniyor.
Diğer türlü, bu bölümün kabul edilmesi için Bakanlar Konseyinde nitelikli çoğunluk gerekiyor; bu da en az 15 ülkenin, AB nüfusunun en az %65’ini temsil eden bir destek vermesi gerektiği anlamına geliyor.
Yatırımlar ve siyasi işbirliğini kapsayan diğer sütun ise ancak tüm ulusal parlamentolar onayladıktan sonra geçerli olacak ki bu da yıllar alabilecek bir süreç.
Diplomasi
ABD, Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesini soruşturuyor

Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.
İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.
Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.
Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.
Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.
Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.
FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.
Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.
ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.
ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.
Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.
Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.
Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.
Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.
FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.
Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.
Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.
Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.
Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.
Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.
Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti
Diplomasi
Trump ile Netanyahu arasında İran’a yeni harekat konusunda kavga çıktı

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun İran’a askeri harekatın yeniden başlatılması yönündeki günlük baskılarına rağmen ABD Başkanı Trump, müzakerelerin sürdüğünü belirterek yeni bir saldırının gerekli görünmediğini açıkladı. Yedioth Ahronoth gazetesi, iki liderin telefon görüşmesinde karşılıklı bağırdığını duyururken İsrail tarafı iddiaları reddetti.
ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında hafta sonu gerçekleşen telefon görüşmesinde, İran’a yönelik askeri harekatın yeniden başlatılması konusunda tartışma yaşandığı bildirildi.
Yedioth Ahronoth gazetesinin görüşme hakkında bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberine göre konuşma, alışılmadık derecede hararetli geçti.
Kaynaklardan biri, iki lider arasında karşılıklı bağırmaların yaşandığı çok sert bir tartışmanın cereyan ettiğini aktardı.
Netanyahu’nun ofisi ise söz konusu iddiaları, “Yalan haber, tamamen saçmalık” ifadeleriyle yalanladı.
Görüşmenin yapıldığını teyit eden üst düzey bir İsrailli yetkili de temasın “kesinlikle zorlu bir görüşme olmadığını” öne sürdü.
Görüşmeye dair çelişkili açıklamalar, Netanyahu’nun yeni askeri saldırı talepleri ile Trump’ın diplomasiye yeniden alan açma eğilimi arasındaki görüş ayrılığını görünür kıldı.
Financial Times gazetesine demeç veren ve temasları yakından izleyen bir kaynak, “Netanyahu Trump’ı her gün arıyor ve savaşı yeniden başlatması için baskı yapıyor” dedi.
Aynı kaynağın aktardığına göre Beyaz Saray içinde ve dışında askeri çatışmaya karşı duran isimler bu baskıya direnmeyi sürdürüyor.
Bölge liderleri de Trump’a gerilimi artırmama ve müzakereleri önceliklendirme çağrısı yapıyor.
Netanyahu’nun baskısı, İsrail’deki seçimlerin ardından başbakanlık görevini koruma mücadelesi verdiği ve ABD’de Cumhuriyetçilerin İran savaşının da etkisiyle ara seçimlerde ağır bir yenilgiye uğradığı dönemde yoğunlaşıyor.
Financial Times, Arap liderlerin Netanyahu’nun Trump’ı yeniden savaşa ikna etme çabasından ötürü giderek daha derin bir endişe taşıdığını yazdı.
İsrail’deki iç gelişmelere hakim başka bir kaynak ise Netanyahu’nun askeri harekatın yeniden başlamasını istediğini teyit etti ancak Trump’ı ikna etmeye dönük koordineli bir baskının yürütülmediğini savundu.
Netanyahu’nun salı günü yeni Meclisin yemin törenindeki hitabı da İran başlığında Washington yönetimiyle yaşanan fikir ayrılığını ortaya koydu.
Trump yönetimi Tahran ile diplomatik bir anlaşma ihtimalini araştırmak isterken Netanyahu, İran’ın oluşturduğu nükleer tehdidin ancak bu ülkedeki iktidarın devrilmesiyle kalıcı olarak engellenebileceği görüşünü dile getirdi.
Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “İran nükleer tehdidi yeniden oluşturmaya çalışıyor. Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, Ayetullahlar rejimini devirmektir.”
İsrail Başbakanı, ülkesinin uluslararası kamuoyunun baskısına maruz kalacağını da ileri sürdü: “Yakında nükleer bir İran’ı ve bizi yok etmek isteyen terör rejiminin varlığını sürdürmesini kabul etmemiz için baskıyla karşılaşacağız.”
“Güvenlik bölgelerinde” sağladıklarını kaydettiği mevzilerden geri çekilmeleri yönünde de dış baskı beklediğini aktaran Netanyahu, bu riskleri hükümet kurma sürecine bağlayarak ulusal birlik hükümeti hedefini yineledi: “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir.”
Diğer taraftan Trump, pazartesi günü Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile Beyaz Saray’da yaptığı toplantının ardından, İran’a yönelik yeni bir askeri harekatın şu aşamada zorunlu görünmediğini açıkladı.
Doha yönetiminin arabuluculuğunda Washington ile Tahran arasında yürütülen diplomatik temasların masaya yatırıldığı görüşmenin ardından Trump, “Bu aşamada askeri harekata başvurmak pek gerekli görünmüyor” dedi.
Trump, bu yaklaşımına karşın Amerikan silahlı kuvvetlerinin her türlü saldırıya hazır durumda beklediğinin altını çizdi.
Mevcut çatışmanın bitirilmesi noktasında “olumlu bir ivme” yakalandığını dile getiren Trump, İsrail’in güvenliğini garanti altına alacak bir uzlaşıya varılabileceğine inandığını belirtti.
Pazar gecesi yayımlanan CBS televizyonunun 60 Minutes programında, seçimlerin tamamlanmasının ardından İran savaşını tırmandırmayı düşünüp düşünmediği sorulan Trump, “Böyle bir niyetim yok. Bunun için herhangi bir neden olduğunu düşünmüyorum” karşılığını verdi.
Buna rağmen geçmişte İran’ı hedef alma kararının arkasında duran Trump, Tahran’ın nükleer silaha ulaşmasına izin verilemeyeceğini ve benzer şartlar altında aynı kararı tekrar alacağını ifade etti.
Trump’ın uzlaşı potansiyeline dönük iyimser tavrına karşılık ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio konuya daha temkinli yaklaştı.
Görüşmelerin seyrine ilişkin Rubio, “Bir atılımın eşiğinde olduğumuzu söyleyemem” diyerek, Tahran’ın öne sürdüğü şartlar sebebiyle müzakere sürecinin verimli ilerlemediğini bildirdi.
Rubio, İran tarafının sunduğu taleplerin “yalnızca kabul edilemez değil, bazı durumlarda ölçüsüz, gülünç ve gerçekten gerçek dışı” olduğunu ileri sürdü.
Diplomasi
Beş AP üyesi Ukrayna’daki işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi

Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın AB Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup yazarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki gizli tesis dahil tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını istedi.
Avrupa Parlamentosu üyesi beş milletvekili, Ukrayna’nın Avrupa Birliği (AB) Büyükelçisi Taras Kaçka’ya mektup göndererek ülkedeki tüm işkence merkezlerinin kapatılmasını talep etti.
Rus devlet ajansı RİA Novosti’nin ulaştığı mektupta milletvekilleri, “En üst düzey yönetiminize başvurarak Petropavlovskaya Borşçagovka’daki tesisin ve insan haklarının ihlal edilebileceği diğer tüm kurumların derhal kapatılmasını talep etmeye çağırıyoruz” ifadelerine yer verdi.
Mektubun yazarları, 2 Kasım’da yaşanan olaylara karışan sağlık çalışanı Valentina Molodaya ile ona refakat eden ambulans şoförü Viktor Yena’nın serbest bırakılmasını ve haklarındaki adli işlemlerin durdurulmasını istedi.
Milletvekilleri, yaşanan sürecin Avrupa Komisyonu’nun Ukrayna’da insan hakları alanında “önemli ilerleme” kaydedildiğini belirttiği 2026 AB genişleme raporuyla çeliştiğini kaydetti.
Mektupta, “Kiev yönetimini bağımsız bir soruşturma başlatmaya, ayrıca AB fonlarının bu tür uygulamaları desteklemediğini ve teşvik etmediğini garanti etmeye çağırıyoruz” vurgusu yapıldı.
Gelişmeler, 2 Kasım’da yerel halkın Kiev bölgesindeki Petropavlovskaya Borşçagovka köyünde bir evin bodrumunda tutulan kişileri kurtarmaya çalışmasıyla kamuoyunun gündemine geldi.
Bölgede güvenlik güçleri önlem alırken, gizli cezaevinin bulunduğu yere gelen sağlık görevlisi, ambulans şoförü ve bir kadının tutuklandığı, eyleme katılan diğer kişilerin ise arandığı belirtildi.
Ayrıca, Rus makamlarının Ukrayna’daki gizli işkence merkezlerinin varlığına 2014 yılından bu yana defalarca dikkat çektiği ve bir Ukraynalı gazeteciye işkence merkezlerinin adreslerini içeren bini aşkın mektup ulaştığı aktarıldı.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir








