Financial Times gazetesinin haberine göre Rusya, İran’ın ses hızını aşan gelişmiş süpersonik seyir füzeleri geliştirmesine gizli bir programla teknik destek sağlıyor. Gazete, “C430L” kod adlı işbirliği kapsamında Rus uzmanların, Tahran’ın Ortadoğu’daki ABD savaş gemilerini hedef alma kapasitesine sahip ramjet motorlu füzeler tasarlamasına yardım ettiğini iddia etti.

Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Rusya, İran’ın gelişmiş süpersonik seyir füzeleri geliştirmesine gizli bir program üzerinden yardım ediyor.

Moskova ile Tahran arasındaki stratejik askeri teknoloji transferleri arasında en kapsamlılarından biri olarak nitelendirilen çok yıllı gizli işbirliğinin “C430L” kod adını taşıdığı bildirildi.

Sızdırılan yazışmalar, seyahat kayıtları ve askeri patentlerin incelenmesine dayandırılan haberde, 2023 yılında başlayan programın ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşı sırasında da sürdüğü aktarıldı.

Program kapsamında Rusya’nın deneyimli füze uzmanlarının, Ortadoğu’daki ABD uçak gemilerini ve savaş gemilerini tehdit edebilecek nitelikte yeni bir silah sınıfı geliştirmesi için İran’a destek verdiği kaydedildi.

Ramjet teknolojisiyle hava savunma sistemleri aşılmak isteniyor

Habere göre C430L programının temel amacı, bir seyir füzesinin ses hızının birkaç katı süratte uçmasını sağlayan ramjet itki sistemini geliştirmesinde İran’a yardımcı olmak.

Askeri uzmanlar söz konusu teknolojinin gemisavar ve karadan karaya seyir füzelerinde kullanılmak üzere tasarlandığına işaret ediyor.

İngiltere merkezli silah izleme kuruluşu Conflict Armament Research uzmanı Fabian Hinz, İranlıların on yıllardır elde etmek istediği bu stratejik transferin Rusya’da en üst siyasi düzeyin onayını gerektireceğini vurguladı.

James Martin Silahsızlanma Çalışmaları Merkezi uzmanı ve eski CIA analisti Jim Lamson ise bu sistemin İran’a ABD donanma unsurlarını tehdit edebilecek nitelikte yeni bir stratejik silah kazandıracağını ifade etti.

Süpersonik seyir füzeleri, yüksek hız ile alçak irtifada uçuş kabiliyetini birleştirerek gelişmiş hava savunma sistemlerinin füzeyi tespit edip engelleme süresini daraltıyor. Bu da, ABD ve bölgesel müttefiklerinin kara ve deniz konuşlu savunma sistemlerine sahip olduğu Basra Körfezi hattında Tahran yönetimi için stratejik bir avantaj anlamına geliyor.

Haberde, İran’ın ramjet sistemini inşa edip uçuş testlerini gerçekleştirdiği, ancak Rus destekli bir süpersonik füzenin henüz sahaya konuşlandırıldığına dair somut bir kanıt bulunmadığı belirtildi.

Devlet şirketleri ve başmühendisler devrede

Süpersonik füze yardım programının, Rusya’nın devlete ait silah ihracat şirketi Rosoboroneksport tarafından koordine edildiği ve projenin NPO Mashinostroyenia şirketiyle yürütüldüğü bildirildi.

ABD’nin 2014 yılında yaptırım listesine aldığı NPO Mashinostroyenia; gemi, denizaltı ve kara platformlarından fırlatılan seyir füzesi sistemleri ile Rusya’nın kıtalararası balistik füzelerini içeren nükleer kuvvetlerine yönelik çalışmalarıyla biliniyor.

Sızan seyahat kayıtları, Kasım 2023’te İran Savunma ve Silahlı Kuvvetler Lojistik Bakanlığı ile sözleşme imzalanmadan önce üst düzey Rus mühendislerin ve ihracat yetkililerinin defalarca İran’a gittiğini gösteriyor.

Bu isimler arasında NPO Mashinostroyenia’nın deniz füzeleri baş tasarımcısı Aleksandr Dergaçev, ramjet uzmanı Aleksander Çebakov ve aerodinamik birimi başkanı Yuri Prohorçuk ile Rosoboroneksport Savunma Teknolojileri ve Uzay Dairesi Başkanı Vladislav Kuzmiçev yer alıyor.

Belgeler, 2025 yılına gelindiğinde şirketin ramjet itki sistemine ilişkin kapsamlı İran teknik materyallerini teslim aldığını ve yapılan uçuş testinden elde edilen telemetri verilerini analiz ederek Tahran’a yakıt sistemi, yanma dengesi ve hava girişi gibi konularda ayrıntılı sorular ilettiğini gösteriyor.

Rosoboroneksport, Nisan 2025’te teknik istişareler için yaklaşık yirmiden uzmandan oluşan bir heyeti İran’a göndermeyi teklif etti.

İki ülke arasındaki askeri işbirliği derinleşiyor

Program, Tahran ile Moskova arasında derinleşen askeri ortaklığın bir parçası olarak değerlendiriliyor. İran daha önce Rusya’nın Ukrayna savaşında kullandığı Şahid tipi silahlı insansız hava araçlarını tedarik etmiş ve bu araçların Rusya içinde üretilmesine yardımcı olmuştu.

Batılı yetkililer ayrıca Rusya’yı, ABD ve İsrail ile süren çatışmalar sırasında İran’a uydu görüntüleri ve silah bileşenleri sağlamakla suçluyor.

Haberde, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Kırgızistan’da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yaptığı görüşmede Moskova’nın “bu zor dönemde gereken yardımı ve malları sağlama gayretinde olduğunu” söylediği hatırlatıldı.

Paris’teki Sciences Po Üniversitesinden Nicole Grajewski, gizli ramjet programının “Rusya’nın Ukrayna savaşını genişletme ve ABD’yi farklı cephelere çekme çabasını” gösterdiğini ve Moskova’nın bölgedeki kırmızı çizgilere artık eskisi kadar önem vermediğini dile getirdi.

Sızdırılan yazışmalar, C430L programının 2026 yılına kadar devam ettiğini, tarafların geliştirme sürecinin bir sonraki aşamasını ve teknik raporları müzakere etmeyi sürdürdüğünü ortaya koyuyor.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Leipzig Havalimanı’ndaki İHA olayının ardından Rus vatandaşlarına yönelik giriş kontrollerinin sıkılaştırılacağını açıkladı. Berlin yönetimi ayrıca Bonn’daki Rusya Başkonsolosluğunu ve Berlin’deki kültür merkezini kapatma kararı alırken yaptırımların artırılmasını talep ediyor.

Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, Berlin yönetiminin Leipzig Havalimanı’nda yaşanan insansız hava aracı (İHA) olayından Moskova’yı sorumlu tutmasının ardından Rus vatandaşlarına yönelik giriş kontrollerinin sıkılaştırılacağını açıkladı.

Berlin yönetimi, kontrollerin artırılmasının yanı sıra Rusya’ya yönelik yaptırımların sertleştirilmesi ve “gölge filo” olarak adlandırılan yapı üzerindeki baskının güçlendirilmesi için de girişimlerde bulunacak.

Wadephul ayrıca söz konusu İHA olayına yanıt olarak Rusya’nın Bonn Başkonsolosluğu ile Berlin’deki Rus Bilim ve Kültür Evi’nin (Rus Evi) kapatılacağını duyurdu.

Avrupa Birliği (AB), Eylül 2022’de Rusya ile yürütülen vize kolaylığı anlaşmasını askıya almış, bu çerçevede Almanya da Rus vatandaşlarına yönelik hem ulusal hem de Schengen vizesi kriterlerini sıkılaştırmıştı. Almanya, 2025 yılında 1,29 milyon vize ile Fransa (2,42 milyon) ve İspanya’nın (1,42 milyon) yanı sıra en fazla Schengen vizesi veren ülkeler arasında yer aldı.

Almanya’nın kapatma kararı aldığı Rus Evi, başkentin merkezinde Friedrichstrasse üzerinde yer alıyor. Rusya’nın Berlin Büyükelçiliğinin internet sitesinde yer alan bilgilere göre, 1984 yılında açılan merkezde konferanslar, sempozyumlar, sergiler ile Rus siyasetçiler ve sanatçılarla buluşmalar düzenleniyor.

Kurumun yöneticisi Pavel İzvolskiy’nin Berliner Zeitung’a aktardığına göre, uzun süre pandemi nedeniyle kapalı kalan Rus Evi, Ukrayna’daki askeri harekatın başlamasının ardından güvenlik gerekçeleri ve personel endişeleri nedeniyle faaliyetlerine ara vermiş, Eylül 2022’de yeniden açılmıştı.

Rusya’nın Berlin Büyükelçiliği, Ağustos ayında yaptığı açıklamada, Alman siyasetçilerin kuruma yönelik baskının artırılması veya merkezin kapatılması yönündeki çağrıları eşliğinde Rus Evi’ne yönelik suçlamaların yeniden başladığını belirtmiş; kuruma “Rus casuslarının yuvası” ve “propaganda merkezi” denilmesine tepki göstermişti.

Moskova suçlamaları reddetti

İHA olayına ilişkin değerlendirmede bulunan Rusya’nın Berlin Büyükelçiliği, iddiaları geri çevirerek şu ifadeleri kullandı:

“Aceleyle kurgulanan bu provokasyonun yalnızca Kiev’in ve Avrupa siyaset sınıfının militarist kanadının amaçlarına hizmet ettiği açıktır.”

Moskova kaynaklı “hibrit saldırı” iddialarını reddeden Rus diplomatlar, Berlin için asıl tehdidin “Rusya ile olası bir savaşı” ve Alman vatandaşlarının bu savaşa katılımını tartışan siyasetçiler olduğunu savundu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de geçen yılın sonbaharında düzenlenen Valday Forumu’nda yaptığı konuşmada, Rusya’nın Avrupa’da herhangi bir hedefi bulunmadığını ve “Lizbon’a kadar ulaşabilecek” İHA’lara sahip olmadığını ifade etmişti.

Putin, “En önemlisi orada hedeflerin bulunmamasıdır. Ancak bu da genel olarak gerilimi tırmandırmanın yöntemlerinden biridir” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov ise yaptırımlara ilişkin yaptığı açıklamada, Rusya’nın kısıtlamalara uyum sağladığını ve bu baskı altında yaşamayı öğrendiğini belirtti.

Peskov, yaptırımların bir sınırı olmadığını, tıpkı “deliliğin bir sınırı olmadığı gibi” Brüksel’in elinde artık yalnızca AB üyesi bir dizi ülkenin çıkarlarına doğrudan darbe vuracak ve “canı çok daha fazla yakacak” kısıtlamaların kaldığını savundu.

Rusya’nın Londra Büyükelçisi Andrey Kelin’in diplomatik görevinin planlı şekilde sona erdiği açıklandı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, yeni büyükelçinin uygun zamanda duyurulacağını açıkladı.

Rusya’nın Londra Büyükelçisi Andrey Kelin’in İngiltere’deki diplomatik misyonunu planlı şekilde tamamladığı bildirildi. Gelişmeyi Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova basın toplantısında duyurdu.

Zaharova, “Andrey Vladimiroviç Kelin, büyükelçilik görevindeki süresini planlı biçimde tamamladı” dedi.

Kelin’in yerine atanacak yeni büyükelçinin adının uygun zamanda kamuoyuna açıklanacağını belirten Zaharova, “Büyükelçi atama süreci Rusya Federasyonu Devlet Başkanı’nın yetkisindedir. Bu süreç bir anda gerçekleşmez; belirlenen usullere uygun olarak olağan akışında ilerler” ifadelerini kullandı.

Sözcü Zaharova, Kelin’in görevinin sona ermesinin “siyasallaştırılmaması” çağrısında bulundu. Kelin’in “son derece zorlu bir dönemde” görev yaptığını belirten Zaharova, büyükelçinin görev süresine koronavirüs salgını ile Londra’nın “Rusya karşıtı kampanyasını” yoğunlaştırdığı sürecin denk geldiğini savundu.

Bakanlık Sözcüsü, “Kelin, ülkemizin çıkarlarını koruma ve aynı zamanda diyalog kanallarını sürdürme konusunda önemli bir çalışma yürüttü. Üstelik bu durum, İngiliz tarafının ikili ilişkileri tamamen tasfiye etme çabalarına rağmen gerçekleşti” değerlendirmesini yaptı.

Kelin 2019’dan bu yana görevdeydi

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Andrey Kelin’i Londra Büyükelçisi olarak Kasım 2019’da atamıştı. Kelin, bu makamda sekiz yıl boyunca görev yapan Aleksandr Yakovenko’nun yerine geçmişti. Kelin, Temmuz ayında yaptığı bir açıklamada misyonunu “yakın zamanda” noktalayacağını duyurmuştu.

Kelin, büyükelçilik görevine getirilmeden önce Rusya Dışişleri Bakanlığı Pan-Avrupa İşbirliği Dairesi Başkanlığı görevini yürüttü; 2011-2015 yılları arasında ise Rusya’nın Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) Daimi Temsilcisi olarak görev yaptı. Diplomatik kariyerine 1979 yılında başlayan Kelin, kıdemli bir diplomat olarak tanınıyor.

Andrey Kelin, 2020 yılında RBK’ya verdiği mülakatta Moskova ile Londra arasındaki siyasi ilişkilerin “donma noktasında veya buna çok yakın” olduğunu ifade etmişti. Kelin bununla birlikte, yaşanan siyasi krize rağmen iki ülke arasındaki ekonomik, bilimsel ve kültürel bağların korunduğunu dile getirmişti.