Rusya
‘Bilgi ve İletişim Teknolojileri’nin suç amaçlı kullanımıyla mücadelede BM Sözleşmesi desteklenmeli’
Ernest Chernukhin – Rusya Dışişleri Bakanlığı Uluslararası Bilgi Güvenliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı
İnsanlığın sanal ortama nesnel olarak geçişine, devletler, toplum ve iş dünyası arasındaki etkileşim mekanizmalarının işleyişine ilişkin mevcut birçok klişenin kırılması eşlik etmektedir. Bu da devletlerin güvenliğinin sağlanmasına yönelik mevcut düzenlemelerin güncellenmesini ve yeni düzenlemeler oluşturulmasını gerekli kılmaktadır.
Aynı zamanda küresel enformasyon düzeninin dönüşümüyle bağlantılı değişiklikler de yaşanmaktadır. Önde gelen sanayileşmiş güçler, bilgi alanındaki hakim güç statüsünü korumaya ve siyasi konjonktüre göre değişebilecek belirli kurallara değil, yasal olarak bağlayıcı normlara dayanan çok merkezli bir yönetim modeline geçişi yavaşlatmaya çalışmaktadır.
Bu alanda ilgili evrensel uluslararası yasal sözleşmelerin bulunmaması, bilgi alanında devasa bir suç patlamasına yol açarak, devletlerin ekonomik faaliyetlerine ve milyonlarca insanın refahına ciddi zararlar vermiştir. Dolayısıyla, bağımsız uluslararası uzmanların verilerine göre, her yıl suçluların yalnızca AB ülkelerinin bilgi alanındaki faaliyetlerinden dolayı yaklaşık 5.5 trilyon euro’yu bulan zarar meydana gelmektedir.
Bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) alanındaki suçlar kazançlı bir iş haline gelmiştir. Bazı ülkelerde diğerlerine karşı yasa dışı eylemleri teşvik etme ve hazır kötü amaçlı yazılımların bu ülkeler tarafından kamunun erişimine açık internette yayınlama eğilimi ortaya çıkmıştır. Etkinliği ve dinamikleri güvenliğin sağlanmasına bağlı olan küresel dijitalleşme sürecinin perspektifleri hakkında genel olarak soru işaretleri doğmaktadır.
Bu çerçevede, BM Hükümetlerarası Özel Komitesi’nin, bilgi ve iletişim teknolojilerinin suç amaçlı kullanımıyla mücadeleye yönelik kapsamlı bir uluslararası sözleşme geliştirme çalışmaları sürmektedir. Bu müzakere mekanizması Rusya’nın girişimiyle, 46 devletin ortaklaşa hazırladığı belge dahilinde ve 87 devletin desteğiyle BM Genel Kurulu’nun 74/247 sayılı kararıyla teşkil edilmiştir. Söz konusu mekanizma, bilgi alanında suçla mücadeleye yönelik tarihteki ilk evrensel, yasal olarak bağlayıcı aracın uluslararası toplum tarafından oluşturulmasını amaçlamaktadır.
Her ne kadar paradoksal görünse de, mevcut siyasi gerçekliklerde BİT alanında işlenen suçların sınır ötesi doğası nedeniyle Özel Komite’nin çalışmaları, dünyanın çoğu devleti için daha da güncel ve gerekli hale gelmiştir. Oturumlara, siyasi ve kolluk kuvvetlerinin yanı sıra akademi, bilim ve iş dünyası çevrelerini temsil eden 160’tan fazla devlet ve 200 sivil toplum kuruluşundan konunun uzmanları katılmıştır.
Özel Komite’nin göreve başlamasından bu yana Rusya, bu tehditle mücadelede etkili ve şeffaf uluslararası işbirliğinin temellerini atacak kapsamlı bir sözleşmenin geliştirilmesinden yana olmuş ve olmaya devam etmektedir. BM himayesinde hazırlanan BİT Kullanımı Alanındaki Suçlarla Mücadele Konvansiyonu, istisnasız tüm ülkelerin çıkarlarını dikkate almalı ve devlet egemenliğinin, tarafların eşitliğinin korunması ve devletlerin iç işlerine müdahale edilmemesi ilkelerine dayanmalıdır. Geniş bir kapsama sahip olmalı ve ilgili eylemlerin suç kapsamına alınmasını öngörmelidir.
Bununla birlikte ABD, AB ve müttefikleri, genel olarak tartışmaların tüm aşamalarında böylesine uzmanlaşmış bir BM organının oluşturulmasına ve özellikle de konvansiyonun geliştirilmesine kategorik olarak karşı çıkmış olup BM Genel Kurulu’nda Özel Komite kurulmasının aleyhinde oy kullanmıştır. Batı’nın resmi argümanlarından biri de “dünyanın böyle bir konvansiyona henüz hazır olmadığı” iddiasıydı.
BM sözleşmesi fikrini reddetmenin gizli ve gayri resmi nedeni ise, ABD’nin tavsiyesiyle geliştirilen, Washington’un devlet egemenliğini baltalamak ve katılımcı devletlerin bilgi alanını kontrol etmek için kullandığı Budapeşte Sözleşmesi olarak bilinen, 2001 tarihli Avrupa Konseyi Siber Suçlar Konvansiyonu’ydu. Sonuç olarak planlanan evrensel BM sözleşmesi, Budapeşte Sözleşmesi’nin doğrudan rakibi haline gelecek olup teknoloji alanında gelişmiş devletlerin “seçilmişlik hissine” ve emellerine son verebilecektir.
BM Genel Kurulu’nun 74. oturumunda gelişmekte olan dünyanın “aklı ve kalbi” ile ilgili oylamayı kaybeden ABD ve müttefikleri, “dünyanın böyle bir konvansiyona ihtiyacı var” diyerek yaklaşımlarını tamamen değiştirmişlerdir. BM konvansiyonunun geliştirilmesi sürecini hızla yeniden inşa etmeye ve buna öncülük etmeye çalışmışlardır. Böylece Washington ve müttefikleri, bir konvansiyon yapılması fikrini doğrudan reddetmekten, uluslararası sözleşmenin içeriğini gizlice sabotaj etme ve sözleşmeyi içeriden etkisiz kılma taktiğine geçiş yapmıştır.
Rusya’nın aksine Washington, BM ve Budapeşte konvansiyonlarının azami düzeyde uyumlulaştırılmasından yanadır. Bu, Özel Komite’nin yetki mektubunda belirtilen tam kapsamlı bir yaklaşım yerine, “kolektif Batı” ülkelerinin dar bir kapsamı ve suç saymayı desteklediği, cinsiyet ve insan hakları sorunlarını agresif bir şekilde dayattığı anlamına gelmektedir. Böylece ABD, Avrupa Konseyi’nin 20 yıldan daha uzun bir süre önce yazılmış, zaten tamamen güncelliğini kaybetmiş ve gelişmekte olan ülkeler arasında talep görmeyen bölgesel ölçekli bir belgesine yeniden hayat vermeye çalışmaktadır. Dünyanın böyle bir sözleşmeye ihtiyacı var mı? Görünüşe göre yok.
Bunun yanında, Özel Komite’nin tüm çalışmalarına ABD kontrolündeki medya kuruluşlarının saldırgan bir medya arka planı eşlik etmekte ve “konvansiyonun yardımıyla Rusya ve Çin’in tüm dünyayı kontrol edeceği” ya da “konvansiyonun otoriter rejimlerin işine yarayacak tehlikeli bir emsal yaratacağı” iddia edilmektedir. O zaman retorik bir soru ortaya çıkmaktadır; şu anda interneti ve küresel bilgi alanını kim kontrol etmektedir?
Yeni BM sözleşmesine yönelik güçlü muhalefetin bir diğer önemli nedeni, BM sürecinin ABD’nin teşvik ettiği “kurallara dayalı düzen” paradigmasına uygun olmamasıdır. Zira bu düzende eşit uluslararası işbirliği öngörülmemektedir. Gelecekte BİT suçlularının aranmasında ana rol, Batı tarafından BİT’in Suç Amaçlı Kullanılmasıyla Mücadeleye İlişkin BM Konvansiyonu’na bir diğer alternatif olarak değerlendirilen Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) verilecektir.
Washington, UCM’ye BİT soruşturmalarının yürütülmesi ve atıf yapılacak bir mekanizmanın oluşturması için geniş yetkilerle donatarak, UCM yardımıyla hükümler vermeyi ve suçluları tayin etmeyi planlamaktadır. Tam da bu nedenle Batı, BİT terörizmi de dahil olmak üzere tüm bu “karmaşık” eylemlerin BM’de değil, ABD kontrolündeki UCM’de değerlendirileceğini öngörerek geniş çaplı suç tayinini gelecekteki BM sözleşmesinin kapsamı dışında tutmaya çalışmaktadır. Suçların izleri arama ve kanıtları sağlama yükümlülükleri, Amerikan bilişim devlerine verilecektir. Devletler arasındaki karşılıklı hukuki işbirliği mekanizmalarının etrafından dolaşılarak, bilgi alanında suç işlediğinden şüphelenilen tüm devletlerin vatandaşlarına yönelik bir “av” gerçekleştirilecektir. Böylece BM’nin karar alma sürecindeki uluslararası işbirliği mekanizmalarının yerini başkaları alacaktır.
Buradan hareketle, BM himayesinde yapılacak tümüyle kapsayıcı bir konvansiyonun alternatifinin olmadığı çıkarımı yapılabilecektir. Rusya ise, kendi adına, devlet egemenliğini koruma ilkesine dayanarak ihtiyaç sahibi ülkelere teknik yardım sağlamaya devam edecek ve küresel bilgi alanındaki neo-sömürgeci uygulamaların her türlü tezahürünü ortadan kaldıracaktır.
Konvansiyonun nihai metni, Özel Komite tarafından BM Genel Kurulu’nun 78. oturumunda (2024 yılında) katılımcılara sunulmalıdır.
Financial Times’ın kaynaklarına göre ABD, Ukrayna’nın Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri ve askeri hedeflere yönelik saldırılarında istihbarat desteği sağlıyor. Gazetenin görüştüğü kaynaklar, Batılı müttefiklerin Washington’a bu desteği sürdürmesi çağrısında bulunduğunu aktardı. Haberde, ABD Başkanı Trump’ın da Ukrayna’nın son saldırılarından ‘etkilendiği’ belirtildi.
Financial Times’ın (FT) görüştüğü kaynaklara göre ABD, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Rusya’nın iç kesimlerindeki petrol rafinerileri ve askeri tesislere yönelik saldırılarında istihbarat desteği sağlıyor.
Kaynaklar, Kiev’in Batılı müttefiklerinin Washington’a bu amaçla istihbarat paylaşımını sürdürme çağrısında bulunduğunu söyledi.
Gazeteye konuşan kaynaklara göre ABD Başkanı Donald Trump, Fransa’da düzenlenen G7 Zirvesi sırasında Ukrayna’nın saldırılarından “son derece etkilendi” ve bu gelişmelerden cesaret aldı.
Kaynaklardan biri, Trump’ın zirve kapsamında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile bu konu hakkında uzun bir görüşme yaptığını aktardı.
Kyiv Independent’ın kaynaklarına göre Trump, Zelenski’ye Rusya konusunda daha “cesur” davranmasını tavsiye etti.
Aynı kaynaklara göre Trump, Vladimir Putin’in baskı görmeden önemli bir adım atmasının beklenmediğini ifade etti. Bir ABD’li yetkili, “Başkan Trump, ‘güç yoluyla barış’ ilkesine inanıyor” dedi.
Politico’nun kaynakları da Trump’ın G7 Zirvesi’nde Ukrayna’yı desteklemeye ve Rusya üzerindeki baskıyı artırmaya hazır olduğunu söylediğini aktardı.
Bloomberg’in daha önce görüştüğü kaynaklar ise ABD Başkanı ve çevresinin artık Moskova’nın savaş alanında zafer kazanamayacağını, Kiev’in konumunun ise güçlendiğini değerlendirdiğini bildirmişti.
Zirvedeki görüşmelerin ardından Zelenski, Trump ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun Ukrayna’da Patriot hava savunma sistemleri için önleme füzeleri üretilmesine yönelik lisanslar konusuna “ilk kez olumlu yaklaştığını” söyledi.
Ukrayna lideri, “Şu anda Patriot sistemleri için füze üretimine başlamak adına gerekli tüm teknik imkanlara sahip olduğumuz konusunda herkes hemfikir. Artık yalnızca Başkan Trump’ın kişisel onayı gerekiyor” dedi.
FT’nin haberine göre Putin, zirve öncesinde Trump’ı etkilemeye çalışarak ABD Başkanı’nı telefonla aradı ve doğum gününü kutladı.
Ancak gazete, bunun Trump üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığını yazdı. Trump’ın bu süreçte “Rusya bir anlaşmaya varmalı” dediği aktarıldı.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri 2026 yılında Rus enerji altyapısına yönelik saldırılarını artırdı. Bloomberg’in hesaplamalarına göre Ukrayna mayıs ayında Rus hedeflerine yönelik rekor düzeyde 30 saldırı gerçekleştirdi.
Energy Intelligence’ın değerlendirmesine göre Ukrayna insansız hava araçlarının petrol rafinerilerine yönelik saldırıları sonucunda Rusya’nın petrol işleme hacmi haziran ayının başında günlük 4 milyon varilin altına geriledi.
Bu seviye son 21 yılın en düşük düzeyi olarak kaydedildi. Aynı dönemde Rus rafineri kapasitesinin yaklaşık üçte biri, yani günlük 2,14 milyon varillik bölümünün devre dışı kaldığı belirtildi.
Bu gelişmelerin ardından 23 Haziran itibarıyla Rusya’nın 61 bölgesinde yakıt satışlarına yönelik kısıtlamalar uygulamaya konuldu.
Energy Intelligence analistleri, “Ukrayna’nın Rus enerji sektörüne yönelik kampanyası büyük çaplı zarar verdi ve ülke tarihindeki en ağır yakıt krizine doğru ilerliyor” değerlendirmesinde bulundu.
Rosneft Başkanı İgor Seçin, Rusya iç akaryakıt piyasasının istikrara kavuşturulmasına yönelik önerilerini Devlet Başkanı Vladimir Putin’e iletti. Kommersant’ın gördüğü belgeye göre öneriler arasında nihai tüketicilere borsada öncelik verilmesi ve “Euro-3” standardındaki tüm yakıtın borsada satılması yer alıyor.
Rosneft Başkanı İgor Seçin, Rusya iç akaryakıt piyasasının istikrara kavuşturulmasına yönelik önerilerini Devlet Başkanı Vladimir Putin’e sundu.
Kommersant’ın incelediği belgeye göre Seçin’in önerileri arasında nihai tüketicilere emtia borsasında öncelikli erişim sağlanması, “Euro-3” standardındaki tüm yakıtın borsaya yönlendirilmesi ve büyük petrol şirketleri için ayrı borsa satış yükümlülükleri getirilmesi bulunuyor.
Gazetenin aktardığına göre Seçin, mayıs ayı sonunda Putin’e gönderdiği mektupta, Rus rafinerilerinin “eşi benzeri görülmemiş sayıda hasar” aldığı koşullarda ülkenin yakıtla kesintisiz şekilde tedarik edildiğini belirtti.
Haberde, Putin’in de Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’a konuyu “incelemesi ve rapor etmesi” talimatını verdiği ifade edildi.
Seçin’in başvurusunda, “Euro-5” standartlı benzin ve motorin üreticileri için sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 16 düzeyinde borsa satış yükümlülüğü bulunduğu kaydedildi.
Ancak borsadaki alıcıların yüzde 80’ine kadarının yakıtı yeniden satarak, satışlar üzerindeki denetim eksikliği nedeniyle gelirlerini azami düzeye çıkardığı belirtildi.
Rosneft Başkanı, rafineri kapasiteleri tamamen yeniden devreye alınana kadar mevcut borsa satış yükümlülüklerinin askıya alınmasını ve bu süreçte alternatif tedbirlerin uygulanmasını önerdi.
Öneriler arasında petrol şirketlerinin ürettikleri ham petrolün en az yüzde 30’unu Rusya içinde işlemeye göndermesinin zorunlu hale getirilmesi de yer aldı.
Seçin ayrıca dikey entegre petrol şirketleri için borsa satış yükümlülüklerinin, akaryakıt istasyonlarının ihtiyaçları, devlet siparişleri ve hayati öneme sahip işletmelere yapılan sevkiyatlar dikkate alınarak yeniden hesaplanmasını teklif etti.
Seçin, geçici olarak düşürülmüş kalite standartlarıyla satışına izin verilen yakıtı üreten şirketlerin de bu ürünlerin tamamını borsada satmakla yükümlü tutulması gerektiğini savundu.
Devlet Duması Bütçe ve Vergi Komisyonu bir gün önce, dempfer mekanizmasının yeniden düzenlenmesi ve iç piyasaya yakıt sevkiyatının teşvik edilmesi amacıyla hükümetin Vergi Kanunu’nda öngördüğü değişiklikleri destekledi.
Haziran ayının başında Rus medyası, Başbakan Yardımcısı Novak’ın piyasayı istikrara kavuşturacak tedbirler üzerinde çalışılması talimatı verdiğini aktarmıştı.
Bu tedbirler arasında Belarus ile yakıt sevkiyatlarının artırılmasına yönelik görüşmeler, ithal yakıt için dempfer ödemelerinin artırılması olasılığı ve Vergi Kanunu değişikliklerinin 1 Haziran 2026’dan itibaren geriye dönük uygulanması bulunuyordu.
Novak ayrıca Enerji Bakanlığı ve Maliye Bakanlığı’ndan benzinde sıfır ithalat vergisi uygulamasının 30 Haziran 2027’ye kadar uzatılmasını ve bazı yakıt türlerine ilişkin vergi rejiminin değiştirilmesini değerlendirmelerini istedi.
Bu kapsamda, AI-92 benzini ile katkı maddelerinin karıştırılmasıyla elde edilen AI-95 benzini için sıfır tüketim vergisi uygulanması da değerlendirilen seçenekler arasında yer aldı.
Mayıs ayının sonundan bu yana Rusya’nın bazı bölgelerinde yakıt tedarikinde aksamalar kaydedildi. Kırım, Sivastopol ve Kuban yönetimleri akaryakıt istasyonlarında yakıt sıkıntısı yaşandığını bildirdi.
Kırım lideri Sergey Aksyonov ise yarımadadaki tüm akaryakıt istasyonlarının yalnızca kamu hizmetleri için yakıt vermeye yönlendirildiğini açıkladı.
Rusya Enerji Bakanlığı, iç piyasadaki durumun istikrarlı ve kontrol altında olduğunu vurgularken, Federal Rekabet Kurumu’nun (FAS) da bu durumun sürdürülmesi için alınan tedbirler hakkında bilgi verdiği belirtildi.
Rusya hükümeti, ülkedeki yakıt açığını gidermek amacıyla Hindistan’dan geniş çaplı benzin ithalatının önünü açacak düzenlemeler üzerinde çalışıyor. RBK’nın aktardığı tasarı, yurt dışından benzin satın alan petrol şirketlerine bütçeden sübvansiyon verilmesini öngörüyor. Düzenleme, Rusya’da artan benzin açığı ve rafineri üretimindeki düşüş ortamında gündeme geldi.
Rusya yönetimi, ülkedeki yakıt açığını kapatmak amacıyla Hindistan’dan geniş çaplı benzin ithalatına başlamaya hazırlanıyor.
RBK medya kuruluşunun haberine göre, bu amaçla hazırlanan Vergi Kanunu değişikliği tasarısı, yakıt piyasasını istikrara kavuşturmayı hedefliyor.
Tasarı, yurt dışından benzin satın alan petrol şirketlerine bütçeden sübvansiyon verilmesini öngörüyor. Sübvansiyonların, perakende akaryakıt fiyatlarını kontrol altında tutmak amacıyla sekiz yıl önce yürürlüğe giren dempfer mekanizması kapsamında uygulanması planlanıyor.
AEB dışında üretilen ithal benzine verilecek desteğin miktarı, Hindistan piyasasındaki gösterge benzin fiyatı ile Hindistan limanlarından yapılacak sevkiyatın maliyeti esas alınarak hesaplanacak.
RBK’nın aktardığına göre tasarı, bir gün önce Devlet Duması Bütçe ve Vergi Komisyonu tarafından desteklendi. Gazeteye konuşan bir kaynak, düzenlemenin çarşamba günü ikinci ve üçüncü okumada kabul edilebileceğini söyledi.
Hindistan, Ukrayna’daki savaşın başlamasının ardından deniz yoluyla taşınan Rus petrolünün en büyük alıcısı haline geldi. Ülke geçen yıl günlük 1,5 ila 2 milyon varil Rus petrolü satın alırken, Haziran 2026’da ithalatını günlük rekor 2,66 milyon varile çıkardı.
Hindistan, Rusya’dan satın aldığı petrolün bir bölümünü dizel, gazyağı ve benzin gibi petrol ürünlerine dönüştürerek ihraç ediyor.
Wood Mackenzie’nin değerlendirmesine göre, Hindistan’ın benzin ihracatı geçen yıl günlük 400 bin varille rekor seviyeye ulaştı. Bu ürünlerin başlıca alıcıları Asya ülkeleri oldu.
Reuters’ın aktardığına göre Hindistan’da üretilen benzinin yaklaşık yüzde 20’si etanol içeriyor. Bu oran, Rusya’da izin verilen yüzde 10’luk sınırın iki katına karşılık geliyor.
Rusya geçen yıl, rafinerilere yönelik bir dizi saldırının ardından izin verilen etanol oranını yükseltmişti.
2026 yılında insansız hava aracı saldırıları Rus petrol rafinerilerine yönelik olarak şimdiye kadarki en geniş ölçekte gerçekleşti. M
ayıs ayında 16 rafineri vurulurken, haziranda en az altı rafineri daha saldırılardan etkilendi. Bunun sonucunda Rusya’da petrol işleme hacmi son yirmi yılın en düşük seviyesine geriledi ve benzin üretimi yüzde 25 azaldı.
Reuters’ın verilerine göre Rusya’daki benzin açığı şu anda iç tüketimin yaklaşık yüzde 20’sine ulaşıyor.
Faaliyette kalmayı sürdüren rafineriler günde 85 bin ton benzin üretirken, yaz aylarında ekonominin günlük ihtiyacı 110 bin ton seviyesinde bulunuyor.
Rusya halihazırda Belarus’tan da benzin satın alıyor. Ancak Reuters’ın kaynaklarına göre Belarus’tan gelen miktar, yakıt dengesindeki açığı kapatmaya yetmiyor.
Aylık 100 ila 150 bin ton seviyesindeki sevkiyatlar günlük yaklaşık 3 ila 5 bin tona karşılık gelirken, ülkedeki benzin açığı günlük 25 bin tona ulaşıyor.
İsrail ve Lübnan, ‘pilot bölgeler’ planını görüşüyor
FT: ABD, Rusya içindeki saldırılar için Ukrayna’ya istihbarat sağlıyor
Pete Hegseth, Avrupa komutanını görevinden uzaklaştırdı
Rosneft’ten yakıt piyasasını istikrara kavuşturma planı
Rusya’da benzin açığı için ithalat desteği gündemde
Amerika1 hafta öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Asya1 hafta önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4
