Diplomasi
Birleşik Krallık, Fas’ın Batı Sahra üzerindeki egemenliğine destek açıkladı

Büyük Britanya hükümeti, Fransa ve ABD’nin adımlarını yansıtan tarihi bir dönüşümle, Fas’ın Batı Sahra’nın tartışmalı bölgesindeki egemenliğini tanıma planını destekledi.
Londra, Fas’ın bölgenin egemenliğini elinde tutarken sınırlı özerklik tanıyan önerisini, yarım asırdır süren anlaşmazlığı çözmek için “en güvenilir, uygulanabilir ve pragmatik temel” olarak değerlendiriyor.
Dışişleri Bakanı David Lammy pazar günü yaptığı açıklamada, “Bir çözüm için karar alınması çoktan gecikmiştir,” dedi.
Lammy, Fas’ın başkenti Rabat’ta gazetecilere yaptığı açıklamada, bölge halkına daha iyi bir gelecek sağlamak için “çözümün çok geciktiğini” söyledi ve Birleşik Krallık’ın Kuzey Afrika krallığıyla iktisadi bağlarını da güçlendirdiğini belirtti.
Lammy, “Kasım ayında anlaşmazlığın 50. yılına girmeden önce” bu yıl bir çözümün sağlanması gerektiğini ekledi.
İngiltere’den daha büyük bir kıyı şeridi ve çöl alanını kapsayan Batı Sahra, 1975’te İspanyol sömürge güçlerinin çekilmesinden ve Fas’ın bölgeye girmesinden bu yana şiddetli bir şekilde tartışılıyor.
Bağımsızlık isteyen Polisario Cephesi ile aralıklı çatışmalarda 16 yılda yaklaşık 9.000 kişi hayatını kaybetti.
Üç yıl süren ateşkes 2020’nin sonlarında sona erdi. Kısa bir süre sonra, ABD Başkanı Donald Trump’ın yönetimi, Rabat’ın İsrail ile diplomatik ilişkilerini yeniden kurmayı kabul ettiği bir anlaşma ile Fas’ın bu bölge üzerindeki hak iddiasını destekledi.
Fransa da geçen yaz aynı yolu izledi ve nüfusu seyrek ama kaynakları zengin olan bu bölgenin iktisadi kalkınmasının öncelikli olması gerektiğini belirtti.
Fas Dışişleri Bakanı Nasser Bourita pazar günü Lammy ile birlikte yaptığı açıklamada, “Ortak hedeflerimizin çıtasını yükseltiyoruz,” dedi.
Bourita, İngiliz siyasetindeki değişikliği memnuniyetle karşılayarak, yeni tutumun “bu ivmeyi ilerletmeye ve özerklik girişimine dayalı kesin ve karşılıklı olarak kabul edilebilir bir çözüme yönelik BM yolunu desteklemeye büyük katkı sağladığını” söyledi.
İki yetkili, işbirliği alanlarının Batı Sahra’daki yatırımların finansmanına Birleşik Krallık’ın katkısı ile savunma, güvenlik ve bilimsel araştırmayı kapsayacağını belirtti.
Londra’nın tutum değişikliği ve yeni iktisadi ve kültürel işbirliği anlaşmaları, Fas’taki İngiliz firmalarına kamu ihaleleri için fırsatlar yaratacak ve bakana göre, “İngiliz şirketlerinin futbolun en büyük sahnesinde büyük başarılar elde etmesini sağlayacak,” dedi. Lammy, Fas’ın 2030’da ev sahipliği yapacağı FIFA Dünya Kupasına atıfta bulundu.
Lammy, Fas ve Büyük Britanya’nın 800 yılı aşkın süredir devam eden iki krallık arasındaki ilişkilerle temellendirilen ortaklıklarında “yeni bir dönem başlattığını” da sözlerine ekledi.
Birleşik Krallık, ortak bir açıklamada, ihracat kredi kurumu UK Export Finance’ın, Fas’ta yeni iktisadi girişimler için 5 milyar sterlin (yaklaşık 5,9 milyar avro) mobilize etme taahhüdünün bir parçası olarak Sahra’daki projeleri desteklemeyi değerlendirebileceğini belirtti.
Birleşik Krallık daha önce Batı Sahra’nın “kendi kaderini tayin hakkını” destekliyordu.
İspanya ve Almanya da artık Fas’ın özerklik planını resmi olarak destekliyor.
Polisario Cephesini destekleyen ve 2021’de Rabat ile diplomatik ilişkilerini kesen Cezayir ise, Birleşik Krallık’ın pazar günü Fas’ın özerklik planını destekleme kararını “üzüntüyle karşıladığını” açıkladı.
Cezayir Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, “18 yıllık varlığı boyunca bu plan, Sahrawilere müzakere temeli olarak sunulmamış ve birbirini izleyen BM temsilcileri tarafından da hiçbir zaman ciddiye alınmamıştır,” dedi.
Birleşmiş Milletler, Batı Sahra’yı “özerk olmayan bölge” olarak kabul ediyor ve 1991 yılından bu yana bölgede barış gücü misyonu yürütüyor. Bu misyonun amacı, bölgenin geleceği hakkında referandum düzenlemek.
Ateşkes, Fas askerlerinin, Moritanya’ya giden tek yolu engelleyen ayrılıkçıları uzaklaştırmak için bölgenin en güneyine konuşlandırılmasının ardından Kasım 2020 ortasında çökmüştü. Polisario Cephesi, 1991’de var olmadığı için bu yolun yasadışı olduğunu iddia ediyor.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’









