Diplomasi
İran’ın Hürmüz üzerindeki kontrolü sürerken Kuzey Denizi petrol fiyatları rekor kırdı

Washington-Tahran ateşkes anlaşması küresel enerji krizini durdurmakta başarısız oldu. Kuzey Denizi petrol fiyatları rekor kırdı.
Avrupalı ve Asyalı rafinerilerin petrol yüklerini güvence altına alma yarışı, İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki devam eden baskısı piyasada yeni bir endişe dalgası yaratırken, Kuzey Denizi fiyatlarını rekor seviyeye taşıdı.
Anında teslim petrolde bir gösterge olan Forties Blend, perşembe günü LSEG verilerine göre varil başına neredeyse 147 dolara ulaşarak 2008 mali krizi arifesindeki zirvelerin üzerine çıktı. Tüccarlar, Körfez’de mahsur kalan devasa hacimlerin yerini alacak petrol yükleri için çırpınıyor.
Kuzey Denizi üzerinden gelen fiziksel variller, haziran teslimi için uluslararası gösterge Brent’in 97 dolarlık fiyatının çok üzerinde işlem görüyordu; bu da petrol piyasasında kıtlık korkusunun bir başka işareti.
Yükleri güvence altına alma yarışı o kadar yoğundu ki petrol piyasasının hayati bir direğini sarstı. Tüccarlar, fark kontratları (CFD) için varil fiyatı 30 doları aşarak Intercontinental Exchange’in eşik değerini ihlal edince, önümüzdeki hafta için Brent fark kontratlarını satın alamadıklarını söyledi. ICE, Avrupa petrol ticaretinin ana borsasıdır. Bu kontratlar, petrol fiyatlarındaki artışlara karşı korunmak için yaygın olarak kullanılır. Birçok piyasa katılımcısı, Brent fark kontratlarının ticaretinin yapılamadığı bir zamanı hatırlayamadıklarını ve bazı işlemlerin artık borsa dışında gerçekleştiğini belirtti. ICE yorum talebine yanıt vermedi.
Artan gerilim işaretleri, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran’ın boğazı yakında açacağını söylemesine rağmen küresel enerji krizinin nasıl kötüleştiğini gözler önüne seriyor. ABD ve İsrail’in İran savaşından önce küresel petrol arzının yüzde 20’sini taşıyan boğazdan, Trump perşembe günü “çok yakında petrol akmaya başlayacağını göreceksiniz” dedi. Ancak ayrıca İran’ın petrol sevkiyatlarının boğazdan geçişine izin verme konusunda “çok kötü bir iş çıkardığını” söyleyerek Tahran’a güvenli geçiş için “ücret almaması gerektiği” uyarısında bulundu.
Salı günü iki haftalık ateşkesin ilan edilmesinden bu yana boğazdan, çoğu İran bağlantılı sadece bir avuç gemi geçti. Goldman Sachs perşembe günü müşterilerine, boğaz üzerinden yapılan petrol ihracatının son günlerde düştüğünü ve normal seviyenin sadece yüzde 8’inde çalıştığını söyledi. Asya, ihtiyaç duyduğu petrol ve petrol ürünlerinin yaklaşık yüzde 80’i bu su yolundan geçtiği için kesintilere karşı özellikle savunmasız durumda.
Tahran, ABD ile yapılan anlaşmanın boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürmesine izin vereceğini, gemilerin İran Devrim Muhafızları’ndan izin almasını ve ücret ödemesini gerektireceğini ısrarla belirtti. Çatışmaları durdurma anlaşmasından saatler sonra, İsrail’in Lübnan’a düzenlediği saldırılara tepki olarak petrol tankerlerinin boğazdan geçişini durdurdu.
Eski başkan Joe Biden’ın enerji danışmanı Amos Hochstein, “Bu birkaç gün daha devam ederse, piyasanın boğazların süresiz olarak kapalı olduğuna karar verdiğini görebiliriz, bu sadece fiyat artışına değil, Asya’da bir krize de yol açabilir” dedi. “Bu sadece yüksek fiyatlarla ilgili değil. Bu, yaşanan gerçek bir fiziksel kıtlıkla ilgili” diye ekledi.
Piyasalardaki sıkışıklığın bir başka işareti olarak Suudi Arabistan perşembe günü, enerji altyapısına yönelik son saldırılar nedeniyle petrol üretim kapasitesinin günde 600 bin varil düştüğünü söyledi. Saldırılar Khurais ve Manifa sahalarındaki üretim kapasitesine zarar vererek krallığın normal günlük 12 milyon varil kapasitesinin yaklaşık yüzde 5’ini devre dışı bıraktı. Enerji Bakanlığı, Hürmüz Boğazı’ndan kaçınmak için kritik bir güzergah olan Doğu-Batı boru hattına bu hafta düzenlenen saldırının da geçiş hacminde günde yaklaşık 700 bin varillik bir kayba neden olduğunu açıkladı.
BOK Financial’ın ticaret bölümünden kıdemli başkan yardımcısı Dennis Kissler, “fiziki piyasadaki” sıkı arzın “gemiler Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye başlayana kadar bu şekilde kalacağı” konusunda uyardı. Şunları ekledi: “Vadeli piyasada satış görülecektir ancak fiziki piyasa sıkı kalacaktır çünkü boğaz açıldığında bile lojistik sorunları düzeltmek 20 gün alacaktır.”
Fiyatlandırma ajansı Platts’ın değerlendirmesine göre, Forties Blend’ı da içeren Kuzey Denizi’nde alınıp satılan fiziksel petrol sevkiyatlarının fiyatını yakından takip eden bir gösterge olan Dated Brent perşembe günü yüzde 7 artarak 131.96 dolara yükseldi ve ateşkes anlaşmasının tetiklediği önceki günkü düşüşün bir kısmını geri aldı.
Vadeli piyasalarda işlem hacmi daha sakindi. Haziran teslimi Brent, New York işlemlerinde yüzde 1 artışla 97.20 dolara yükselirken, ABD gösterge Mayıs teslimi West Texas Intermediate yüzde 4.7 artışla 99.16 dolara çıktı.
RBC Capital Markets’te küresel emtia stratejisi başkanı Helima Croft, vadeli piyasalardaki fiyatları “Orta Doğu su yollarının fiziki piyasa gerçeklikleri için gecikmeli bir gösterge” olarak nitelendirdi.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, perşembe günü Suudi mevkidaşı Prens Faysal bin Farhan ile yaptığı telefon görüşmesinde, bu hafta üzerinde anlaşılan iki haftalık ateşkese rağmen İran’ın ABD ile doğrudan görüşmelere henüz başlamadığını söyledi.
Trump, bu hafta sonu görüşmeler için Başkan Yardımcısı JD Vance, Özel Temsilci Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner liderliğindeki bir heyeti İslamabad’a gönderiyor.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’











