Ortadoğu
Katar’ın yeni deniz gücü inşası ve önündeki engeller

Katar, son yıllarda donanmasına büyük yatırım yapıyor. Tek kara komşusu Suudi Arabistan olan ve diğer tarafları Basra Körfezi ile çevrili Katar, dünyanın en zengin ülkelerinden biri. Çevresinde askeri olarak bölgenin en güçlü iki ülkesi; Suudi Arabistan ve İran da bulunduğu bu küçük ancak doğal kaynak zengini ülke, özellikle Katar ablukasından çıkardığı dersle savunma gücünü artırmak için çabalıyor. Son yıllara kadar güvenliğini yabancı güçlere emanet eden Katar, kendi savunma kabiliyetlerini geliştirmek için çalışıyor. Etrafı sularla çevrili ancak kısıtlı deniz gücü bulunan Doha, İtalya ve Türkiye ile yaptığı anlaşmalarla etkin bir deniz gücü inşa ediyor.
Aşağıda çevirisini okuyacağız makale Katar’ın neden yeni bir deniz gücü inşa etmeye çalıştığını, zorluklarını ve önündeki engelleri açıklamaya çalışıyor:
***
Katar Ulusal Güvenlik ve Enerji Çıkarlarını Korumak için Açık Deniz Gücü Oluşturuyor
Jeopolitik ve enerji çıkarlarıyla hareket eden Katar, deniz güvenliğini artırmayı, kritik açık deniz altyapılarını korumayı ve bölgede boy göstermeyi hedeflerken, modern bir filoya sahip olma ve personel eksikliklerini gidermede zorluklarla karşı karşıya.
Leonardo Jacopo Maria Mazzucco
Yüzlerce petrol ve doğal gaz platformu ve birkaç düzine devriye botundan oluşan deniz gücüyle yaklaşık 35.000 kilometrekarelik karasularına sahip Katar Emiri Donanması (QEN), Hürmüz Boğazı’nın ötesindeki sularda boy göstermek şöyle dursun uzun süredir kıyılarının güvenliğini sağlamak için mücadele ediyor. Onlarca yıl ihmal edildikten sonra, ülke liderliği 2010’ların ortalarından bu yana, açık deniz yeteneklerinin geliştirilmesine daha fazla ilgi göstermeye başladı. Bugün itibariyle, hâlâ sınırlı büyüklükte olsa da Katar Donanma filosu Körfez bölgesinin teknolojik açıdan en gelişmiş gemilerinden bazılarına ev sahipliği yapıyor. Bu da denizcilik alanında ağırlığının üzerinde yumruk atma kararlılığının artığını gösteriyor.
Katar’ın ekonomik refahı ve siyasi istikrarı ülkenin güvenli bir şekilde LNG çıkarma ve ihraç etme kapasitesine bağlı olduğu sürece, hem Doha’nın geniş açık deniz gaz rezervlerinin hem de enerji endüstrisinin büyümesini sağlayan denizcilikteki kritik altyapıların güvenliği ülkenin öncelikli gündemi olacak. Katar Donanması, Katar’ın denizdeki stratejik çıkarlarını koruyabilecek bir deniz kuvveti oluşturmada büyük bir atılım yapmış olsa da denizlerdeki tehdidin niteliği hızla değişiyor.
Eylül 2022’de Baltık Denizi’ndeki Kuzey Akım boru hatlarına yönelik sabotajlar ve Ekim 2022’de Ukrayna’nın Sivastopol kentindeki Rus Karadeniz Filosuna yönelik insansız suüstü araçları saldırısı, kritik denizcilik altyapılarının doğasında var olan kırılganlığın paradigmatik örnekleri. Hibrit savaş ve siber tehditlerin denizcilik alanındaki en büyük korku haline gelmesiyle birlikte Doha, hızla genişleyen asimetrik tehditlere karşı önlemler geliştirilmesinde Katar Donanması’na kesintisiz destek sağlamalı.
Deniz Kuvvetlerine Neden Yatırım Yapmalı?
Katar’ın filosunda büyük bir modernizasyon projesine girişmesine yol açan başlıca itici faktörler, sırasıyla jeopolitik ve enerji çıkarları olmak üzere iki ana kategoriye ayrılabilir.
Jeopolitik Çıkarlar
Küçük ölçekli bir askeri güce sahip olan ve coğrafi olarak Körfez bölgesinin büyük askeri ağır topları (Suudi Arabistan, İran ve Irak) arasında sıkışmış durumdaki Katar, tarihsel olarak etkili uluslararası aktörlerle sağlam diplomatik ilişkiler geliştirerek ve dış askeri tehditleri caydırma gibi kritik görevleri bu yabancı güçlere devrederek ülkenin güvenliğini sağlamaya çalıştı. Bugün Katar büyük ölçüde ülkeye konuşlandırılan Amerikan, İngiliz ve Türk askeri personel ve varlıklarının sağladığı güvenlik şemsiyesine güveniyor.
Dış güvenlik garantörlerinin Katar’ın savunma mimarisinde önemli bir rol oynamaya devam etmesi beklenirken üç temel faktör ülkeyi askeri yeteneklerini güçlendirmeye zorluyor. Birincisi, ABD’nin El-Udeyid Hava Üssü’ndeki devasa askeri varlığına rağmen Washington’un mevcut bölgesel güvenlik mimarisini sürdürme iradesine ilişkin kuşkular ve ABD yörüngesi dışında üst düzey koruma garantileri aramaya yönelik baskılar Katar liderliği arasında giderek yayıldı. İkinci olarak, 2014’teki dokuz aylık diplomatik kriz ve 2017-21 ablukası, Katar liderliğinin tehdit algısını ve stratejik düşünce yapısını önemli ölçüde yeniden şekillendirdi. Katar ve Körfez’deki Arap komşuları, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyeleri arasında en uygun güven ve uyum seviyesini yeniden tesis etmek için anlamlı adımlar atmış olsa da Doha, ulusal güvenliğine yönelik tehditleri savuşturmak için bölgedeki komşularının desteğine güvenemeyeceğini zor yoldan öğrendi. Son olarak, geçen yıllarda diğer Körfez Arap devletleri tarafından da sergilenen bir tutumla uyumlu olarak Katar, ulusal çıkarlarını ve stratejik hedeflerini daha fazla hareket alanı ve dış güvenlik garantörlerinin desteğine daha az bağımlılıkla sürdürme konusundaki kararlılığını artırdı.
Enerji Çıkarları
2022 yılında Katar’ın gaz üretimi ve doğal gaz (LNG) ihracatı 132 milyar dolar gelir getirerek Doha’yı dünyanın en büyük LNG ihracatçısı konumuna taşıdı. Son dokuz yılın en yüksek kârını elde eden gaz endüstrisi, ülkenin finansal zenginliğini desteklemedeki başlıca rolünü pekiştiriyor. Mevcut enerji piyasasındaki dalgalanma ve enerji geçiş süreci Katar’ın ekonomik büyümesine önemli ölçüde katkıda bulunurken ülkenin uzun vadeli refahı Doha’nın hızla genişleyen LNG endüstrisinin merkezinde yer alan kıyı ve açık deniz kritik altyapılarının güvenliğini ve dayanıklılığını sağlama kapasitesine bağlı.
Katar’ın enerji ihracatının çoğu, Kuzey Kubbe sahası (NDF) gibi açık deniz petrol ve doğal gaz sahalarına dayanıyor. Katar’ın kuzeydoğu karasularında 6.000 kilometrekarelik bir alanı kaplayan NDF, dünyanın bilinen en büyük gaz sahası ve Doha’nın enerji tacı. Ayrıca, hidrokarbon işleme, depolama ve yüklemeden sorumlu hayati kara tesisleri kıyı bölgelerinin yakınında yer alıyor. Nitekim Katar’ın önde gelen LNG üretim ve ihracat tesisleri Ras Laffan endüstri bölgesinde yer alıyor. Son olarak Doha, fosil yakıtlarını dünyanın dört bir yanındaki müşterilerine ihraç etmek için LNG tankerleri veya deniz altı altyapıları gibi denizcilik çözümlerine büyük ölçüde güveniyor. Bir yandan, kiraladığı 70 gemiden oluşan filosuyla Katar Gaz halihazırda dünyanın en büyük LNG filosunu işletiyor ve son birkaç yıldır elindeki kargo sayısını artırmak için somut adımlar attı. Öte yandan, Katar’ın tek enerji ihracat boru hattı olan Dolphin Gaz Projesi, Ras Laffan’dan BAE’nin Taweelah kentine kadar 364 kilometre boyunca deniz altından ilerliyor ve burada Katar gazını BAE’nin liman kenti Fucayra ve Umman’a getiren kara dağıtım altyapılarına bağlanıyor.
Sabotaj eylemleri Katar’ın kara ve denizdeki kritik enerji altyapılarını nadiren hedef almış olsa da, bu altyapılar devlet ve devlet dışı aktörlerin yıkıcı eylemlerine karşı son derece savunmasız. Doha’nın kritik denizcilik altyapılarına olan aşırı bağımlılığı ile birlikte denizdeki tehlikelerin sayısı ve karmaşıklığı artarken, Katar liderliği deniz kuvvetlerinin kabiliyetlerini, tepkiselliğini ve hazırlığını güçlendirmek için hızla anlamlı önlemler almak zorunda kaldı.
Kıyı Sularıyla Sınırlı
Katar Donanması, tarihinin büyük bölümünde esasen bir kahverengi su (kıyı ve sığ su) donanması olmuştur. Azami harekât menzili birkaç deniz mili (nm) olan gemilerden oluşan bir filoya sahip olan Katar Donanması’nın denizde kalabilme kabiliyeti ülkenin karasuları ile sınırlı. Sığ kıyı sularında görev yapmak üzere tasarlanmış birkaç düzine hızlı önleme ve devriye botunun yanı sıra Katar Donanması, karasularının güvenliğini sağlamak için uzun süredir bir avuç hızlı saldırı gemisine (FAC) güveniyordu.
1980’lerin başında Katar Donanması, Fransız gemi üreticisi Constructions Mécaniques de Normandie’den üç adet Damsah sınıfı FAC (hücumbot) tedarik etti. 15 knot hızla 2,000 deniz mili menzile sahip olan 56 metrelik gemi 42 kişilik bir mürettebat tarafından işletiliyor ve MBDA’nın MM40 Blok 3 Exocet gemisavar füzeleri ile donatılmıştır. 1990’ların sonunda Katar Donanması, o zamanki İngiliz gemi inşa şirketi Vosper Thornycroft’tan dört adet Barzan sınıfı FAC aldı. 56 metrelik gemi 12 knot hızla 1,800 nm menzile sahip ve 35 denizcinin gözetiminde. Exocet anti-gemi füzeleri ve Mistral karadan havaya füzelerle donatılmış olan Barzan sınıfı FAC, ayrı bir deniz ve hava savunma platformunu temsil ediyor.
Halen hizmette olmalarına rağmen, Damsah sınıfı ve Barzan sınıfı gemilerin sınırlı deniz yetenekleri ve mütevazı elektronik harp ve tuzak ekipmanları, ana limanlardan uzakta uzun süre faaliyet göstermelerini ve çok yönlü savunma yeteneği göstermelerini engelliyor.
Açık Deniz Donanmasına Giden Yol Zorlu
On yıllar boyunca Sahil Güvenlik benzeri bir rol oynayan Katar Donanması, 2010’ların ortalarında askeri düşünce ve tedarik politikasında tam kapsamlı bir revizyona girişti. Katar’ın donanma yenileme programı üç temel direğe datanıyor: birincisi, yüksek kaliteli savaş gemileri satın alarak filoyu güncellemek; ikincisi, güçlü deniz yetenekleri geliştirmek; üçüncüsü, büyüyen bir filoyu desteklemek için karadaki altyapıları genişletmek.
Deniz Gücü İnşası
Katar, yaşlanan filosunu modernize etmek için gemi inşa sektöründe onlarca yıllık bir geçmişe ve birinci sınıf savaş gemileri üretmede konsolide bir deneyime sahip iki ülkeye ulaştı: İtalya ve Türkiye.
Ağustos 2017’de Doha ve Roma, dört korvet, iki açık deniz devriye gemisi (OPV) ve bir amfibi gemisi (LDP) olmak üzere yedi gemi için 5 milyar Avro’luk anlaşma imzaladı. İtalya’nın gemi inşa şampiyonu Fincantieri, milyarlarca dolarlık siparişi aldı ve son geminin teslimatını Mayıs 2023’te tamamladı. Bu gemilerin silah özellikleri ve denizde kalabilme kabiliyetlerine daha yakından bakmak, donanma tedarik programının dönüştürücü etkisini kavramak için elzem.
Al Zubarah sınıfı korvet, gözetleme, deniz kurtarma, önleme ve devriye operasyonları gibi çeşitli görevleri yerine getirebilen 107 metrelik çok amaçlı bir gemidir. Al Zubarah sınıfı korvet, 98 denizciden oluşan çekirdek mürettebatı ve ilave 14 kişilik lojmanı, 21 günlük dayanıklılığı ve 15 knot seyir hızında 3.500 nm menzili ile açık denizlerde kinetik ve kinetik olmayan görevler için çok yönlü ve esnek bir deniz platformu. Korvetler en hafif savaş gemisi sınıfı olmasına rağmen, Al Zubarah sınıfı gemi, gelişmiş ve güçlü bir savaş sistemine sahip. Nitekim geminin teçhizat paketinde MBDA’nın Aster 30 Block 1NT ve Raytheon’un RAM füzeleri hava savunma harbi (AAW) senaryoları için, Exocet anti-gemi füzeleri ise su üstü savunma harbi (ASuW) operasyonları için kullanılıyor. Ayrıca, geminin kendini savunmasını sağlamak için son teknoloji elektronik ve tuzak sensörleri ile denizaltı savunma harbi (ASW) sistemlerine de sahip. Son olarak korvetin yüksek süratli botlar gibi bazı yardımcı araçları var ve uçuş güvertesi ve hangarı, bir ASW paketi ile donatılmış bir NH90 NFH (NATO Fırkateyn Helikopteri) deniz helikopterini barındırabilir.
Musherib sınıfı OPV, denizcilik alanındaki çok çeşitli tehditleri ve kritik zorlukları etkin bir şekilde karşılamak üzere tasarlanmış 64 metrelik bir gemi. Geminin 15 knot seyir hızında 1.500 nm’lik sınırlı menzili, 7 günlük dayanıklılığı ve 38 kişilik mürettebatı OPV’yi sığ kıyı suları ve çevresindeki dar denizler arasında gözetleme ve muharebe görevleri için etkili bir deniz platformu haline getiriyor. Musherib sınıfı OPV, mütevazı boyutuna rağmen, AAW ve ASuW görevlerini yürütmek için son teknoloji savaş sistemine sahip.
Al Fulk sınıfı LDP, Katar Donanması’nın amiral gemisidir. Amfibi gemi, 15 knot hızda 7.000 nm menzili, 152 kişilik mürettebatı ve 400 kişiye kadar konaklama kapasitesi ile Katar’ın ilk tam teşekküllü açık deniz savaş gemisi olarak öne çıkıyor. LDP’de ayrıca iki araç rampası ve dahili su basabilir rıhtım ile harekete hazır LCM’yi (Mekanize Çıkarma Gemisi) barındırıyor. Geminin uçuş ve garaj güverteleri NH90 NFH helikopterlerini barındırabilecek boyutta. Son olarak, LDP güçlü AAW yetenekleri sergiliyor: bir yandan, gemiye takılan Leonardo’nun Kronos Power Shield L-Band radarı, 1.500 km’ye kadar bir mesafeden gelen tehditleri tespit edebiliyor; Aster 30 Block 1 karadan havaya füzelerle donanmış olan geminin füze sistemi ise taktik balistik füzeleri engelleyebiliyor.
Katar’ın tedarik politikası genel olarak iki ana hedefe yönelmiştir: Birincisi, Musherib sınıfı OPV’ler sayesinde ülkenin yaşlanan karakol ve kıyı muharip filosunu yenilemek; ikincisi, Al Zubarah sınıfı korvetler ve Al Fulk sınıfı LDP’nin entegre konuşlandırılması yoluyla hem açık deniz senaryolarında sefer görevlerini üstlenebilecek hem de üst düzey caydırıcılık garantileri sağlayabilecek bir deniz gücü oluşturmak.
Okyanusta giden gemilerden oluşan bir filo geliştirmek Katar için kritik bir öncelik olsa da, Sahil Güvenlik güçlerini güçlendirmeye de odaklandı. Doha Uluslararası Deniz Savunma Fuarı ve Konferansı (DIMDEX) ve MILIPOL Qatar gibi ülkenin ev sahipliği yaptığı dünya çapındaki silah fuarları, 2014 yılından bu yana Doha’nın sahil filosunu ve devriye botlarını yenilemek için tercih ettiği mekânlar oldu. Geçen altı yıl içinde Doha, Türk gemi üreticisi ARES Tersanesi’nden 31 gemi satın aldı ve Tuzla merkezli gemi inşa şirketi Yonca Onuk ile çeşitli gemiler için satın alma sözleşmeleri imzaladı.
İnsan Yeteneklerinin Geliştirilmesi
Her ne kadar gerekli olsa da sofistike deniz varlıklarından oluşan bir filo kurmak güvenilir, etkin ve reaktif bir deniz gücü oluşturmak için yeterli değil. Aslında, insan gelişimine yatırım yapmak, pahalı tedarik planlarını takip etmek kadar kritik bir öneme sahip. Şu anda Katar Donanması’nın 2.500 personeli bulunuyor ancak 2025 yılına kadar bu sayıyı 6.000 çıkarmayı hedefliyor. Dolayısıyla Doha, yeni nesil öğrenci ve subaylar yetiştirmek için eğitim ve öğretim platformlarına büyük yatırımlar yapıyor.
Şubat 2019’da Mohammed Bin Ghanem Al Ghanem Denizcilik Akademisi ilk akademik yılının açılışını yaptı. Öğrencilere çok yönlü askeri ve akademik dersler vermek üzere tasarlanan Akademi, deniz bilimleri, deniz mühendisliği ve deniz tedarik zinciri ve yönetimi alanlarında uzmanlaşan 4 yıllık bir program yürütüyor. Akademi’nin ilk öğrenci grubu Şubat 2023’te mezun oldu.
DIMDEX 2018 kapsamında Katar, Türk şirketi Modern Defense Solutions (MDS) ile Buroq Özel Deniz Operasyonları Eğitim Merkezi’nin inşası için bir sözleşme imzaladı. Katar’ın batı kıyısındaki Zekreet Körfezi’nde yer alacak olan eğitim tesisinin tek seferde 200 öğrenciye denizde terörle mücadele eğitimi vermesi ve Katar’ın güvenlik ortaklarının özel operasyon güçleriyle ikili eğitim programlarına ev sahipliği yapması planlanıyor. Janes’in haberine göre Buroq sahası şu anda kullanımda.
Son olarak Katar, DIMDEX 2018 kapsamında Türk gemi üreticisi Anadolu Tersanesi’ne Al Doha ve Al Shamal adlı iki askeri öğrenci eğitim gemisi (CTS) sipariş etti. Bir OPV tasarımına dayanan 90 metrelik CTS, eğitim için savaş yönetim sistemine ve NH90 NFH helikopterlerini konuşlandırabilen güverteye sahip. İnşa ve donatım aşamaları rekor sürede tamamlanan iki gemi sırasıyla Ağustos 2021 ve Şubat 2022’de Katar Donanması’na teslim edildi. CTS’de 66 kişilik mürettebatın yanı sıra 76 askeri öğrenci ve sekiz eğitmen için de konaklama imkânı bulunuyor. CTS, eğitim görevinin yanı sıra devriye görevlerini yerine getirmek üzere de kullanılabilir.
Altyapının Genişletilmesi
Kısıtlı sayıda deniz üssüne sahip olan Katar, büyüyen filosunu destekleyebilecek ve deniz çıkarlarını genişletebilecek yeni kara tesisleri inşa etmeyi hedefliyor.
Temmuz 2019’da Sahil ve Sınır Güvenliği Genel Müdürlüğü Al Daayen’de yeni bir deniz üssünün açılışını yaptı. Katar’ın doğu kıyısında, başkente yaklaşık 30 km mesafede yer alan tesis, Katar’ın doğu karasularında deniz güvenliğini hızla sağlamak için stratejik bir konuma sahip. Yaklaşık 640.000 metrekarelik bir alanı kaplayan yeni tesis, Sahil Güvenlik’in deniz varlıkları için bir liman, bakım atölyeleri, eğitim tesisleri ve personel konaklama binaları ile hizmet veriyor.
Katar 2020 yılında Umm Al Houl deniz üssünü de açtı. Museyid sanayi şehri ve Hamad Konteyner Limanı’na yakın bir konumda bulunan deniz üssü, Katar’ın kritik sanayi ve ticaret merkezlerinden bazılarına bakan kara sularında deniz gücünü yansıtacak. Ayrıca, geleneksel olarak Doha’nın dışındaki Ras Abu Aboud deniz üssünde demirli olan Katar Donanması filosunun büyük bir kısmının Umm Al Houl tesisine taşınması bekleniyor. Şubat 2023’te Katar Donanması, Umm Al Houl deniz tesisindeki kıyı savunma füze sisteminin açılışını yaptı. Mühimmat olarak MBDA Marte ER ve Exocet gemisavar füzeleriyle donatılan üs, üst düzey ASuW yetenekleri sunuyor.
Son olarak, DIMDEX 2022’de İtalyan savunma ve güvenlik şirketi Leonardo ve Katar, Katar Donanması’nın genişleyen denizcilik hedeflerine ve sorumluluklarına daha iyi hizmet etmek için bir Deniz Operasyon Merkezi (NOC) kurmak üzere bir anlaşma imzaladı. Son teknoloji ürünü izleme sistemleri ve teknolojileriyle donatılan NOC’nin öncelikli hedefi Katar’ın güvenlik yetkililerine karasuları ve bitişiğindeki sulara ilişkin deniz durumu farkındalığının eksiksiz bir resmini sunuyor.
İnsan Sermayesi ve Modern Bakım Çabaları
Son birkaç yıldır teknolojik olarak gelişmiş bir deniz kuvveti oluşturma çabaları, Katar’a anlamlı sonuçlar getirmiş olsa da denizcilikteki önemini artırma çabaları sorunsuz değil. Doha’nın hedefine yönelik iki temel kısıtlama büyük bir engel oluşturuyor: birincisi, denizci ve subay sayısının azlığı; ikincisi ise modern bir filoyu ayakta tutmanın çok yönlü zorlukları.
Yaklaşık 300.000 kişilik bir nüfusa sahip olduğu tahmin edilen Katar, geçmişte silahlı kuvvetlerinin saflarını doldurmakta zorlandı. Kaçınılmaz demografik sınırlamalarla boğuşan Doha, vatandaşlar arasındaki asker sıkıntısını aşmak için alternatif çözümler üretti ve uyguladı. Geleneksel olarak en etkili stratejilerden biri, ülkenin silahlı kuvvetlerine yabancı sözleşmeli askerler almak oldu. Her ne kadar yerli-yabancı oranını tam olarak tespit etmek zor olsa da subaylar ve askerler bir kenara bırakıldığında Katar güvenlik güçlerinin yüzde 85’inin vatandaş olmayan askerlerden oluştuğu tahmin ediliyor. İnsan gücü eksikliği lanetini ortadan kaldırmaya yönelik bir başka önlem de zorunlu askerlik uygulamasını başlatması oldu. Arap Yarımadası’ndaki komşuları arasında mutlak bir ilk olan Katar, 2013 yılında erkeklere zorunlu askerlik hizmeti, 2018 yılında ise kadınlara gönüllü ulusal hizmet getirdi. Ancak bu seçenekler, personel açığı gibi karmaşık bir ikilem karşısında kalıcı çözüm değil. Derin yapısal düzenlemeler ve ileri görüşlü planlama gerektiren bir meseleye yalnızca geçici alternatifler sunuyor. Katar’ın mali cömertliğine rağmen, üçüncü ülke vatandaşlarına bağımlılığını artırmak uzun vadede ekonomik olarak sürdürülebilir olmadığı gibi stratejik olarak da uygun değil. Ayrıca, zorunlu askerlik hizmeti, sosyo-kültürel kaygılarla hareket eden ve esasen siyasi gündeme hizmet eden, ancak nihayetinde askeri kariyer seçen Katarlıların sayısını artırmada bir etkisi olmayan vatanseverlik numarası gibi görünüyor. Bu nedenle Doha’nın 2025 yılına kadar 6.000 kişilik bir donanmaya ulaşma hedefini gerçekleştirmek zor olacak ve Katar Donanması muhtemelen kısa vadede denizci sıkıntısı çekmeye devam edecek.
Uygun bakım prosedürleri, iyi tedarik edilmiş yedek parça stokları ve askeri teçhizatın en iyi şekilde nasıl kullanılacağına dair düzenli eğitim olmadan, en ölümcül ve verimli varlık bile kör bir araçtan başka bir şey olmama riskiyle karşı karşıya kalır. Üst düzey teknolojik bileşenleri ve sofistike mühendislik çözümlerini bir araya getiren savaş platformları olarak modern savaş gemileri, yüksek performans ve güvenilirliği garanti altına almak için büyük bir iş ahlakı gerektirir. Doha, gemilerin tesliminden sonra on yıl boyunca Fincantieri ile destek hizmetleri için bir sözleşme imzalayarak yepyeni filosunun bakımını sağlamaya çalışmış olsa da bu uzun vadede deniz varlıklarının güvenilirliğini korumak için yeterli değil. Texas Üniversitesi’nde Profesör olan Zoltan Barany ve Georgetown Üniversitesi’nde Yardımcı Profesör olan Kenneth M. Pollack tarafından yapılan kapsamlı çalışmalarda belirtildiği üzere, Arap orduları bakım ve onarım kültürünü geliştirmek yerine genellikle en üst düzey askeri teçhizatın tedarikine ve pahalı silah sistemlerinin büyük ölçüde istiflenmesine öncelik veriyor. Bu nedenle, Katar Donanması’nın bakım protokollerini sıkı bir şekilde uygulamak için gereken disiplini, etkili bir şekilde özümseyip özümseyemeyeceği sorusu ortada duruyor.
Ortadoğu
Körfez ülkeleri Kuveyt’te yeni askeri komuta merkezi kurdu

Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) savunma bakanları, altı üye ülke arasındaki askeri entegrasyonu derinleştirmek amacıyla Kuveyt’te yeni bir ortak komuta merkezinin kurulmasını ve bu merkeze kuvvetlerin tahsis edilmesini onayladı.
Karar, salı günü KİK Genel Sekreteri Casim El Budeyvi tarafından, Bahreyn Savunma Bakanı Korgeneral Abdullah bin Hassan El Nueymi’nin başkanlığında, Bahreyn’in Manama kentinde düzenlenen KİK Ortak Savunma Konseyi’nin 23. oturumunun ardından duyuruldu.
İleri düzey komuta, karargâhı Riyad’da bulunan mevcut Birleşik Askeri Komuta’nın bir parçasını oluşturacak.
KİK daha önce BAE, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar ve Suudi Arabistan’ın silahlı kuvvetleri arasındaki askeri entegrasyonu ve koordinasyonu güçlendirmek amacıyla bu birleşik komutayı kurmuştu.
Duyuruda, yeni komutaya atanacak kuvvetlerin sayısı veya yapısı, sorumlulukları ya da ne zaman faaliyete geçeceği konusunda ayrıntılı bilgi verilmedi.
El Budeyvi, bu kararın salı günkü toplantıda Körfez ülkeleri arasında ortak askeri işbirliğini ve entegrasyonu ilerletmek amacıyla üzerinde mutabık kalınan çeşitli tedbirlerden biri olduğunu söyledi.
Ayrıca, ortak askeri harekatı güçlendirmek amacıyla Nisan ayında Cidde’de düzenlenen olağanüstü toplantıda KİK liderleri tarafından yayınlanan talimatlara da değindi ve bunların üye devletlerin güvenliğini ve egemenliğini korumak ve ortak tehditlere karşı koyma yeteneklerini geliştirmek konusundaki ortak kararlılığı yansıttığını belirtti.
Körfez liderleri, Nisan ayındaki toplantıda bölgeye yönelik ortak bir füze uyarı sisteminin “hızlandırılmış” bir şekilde tamamlanmasını talep etmişti.
El Budeyvi o dönemde, “Üye devletler arasında askeri entegrasyonun yoğunlaştırılmasının ve balistik füzelere karşı erken uyarı sistemi projesinin tamamlanmasının hızlandırılmasının önemini vurguladılar,” demişti.
Bu son karar, bu yıl İran’ın KİK ülkelerine yönelik misillemeleri, Yemen direnişinin Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları, ABD ile İran arasında yeni bir askeri çatışma yaşanacağına dair endişeler ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinin devam eden aksaklıkları nedeniyle artan bölgesel güvenlik endişeleri ortasında alındı.
El Budeyvi, İran misillemelerine yanıt vermede Körfez orduları arasındaki koordinasyonu överek, bu işbirliğinin üye devletlerin güvenliğinin ortak bir sorumluluk olduğunu gösterdiğini söyledi.
Bu karar, 29 Ekim’de Manama’da düzenlenen KİK silahlı kuvvetleri genelkurmay başkanları toplantısının ardından geldi.
Toplantıda askeri liderler, bölgesel güvenlik sorunlarına yanıt olarak savunma işbirliği ve koordinasyonunun güçlendirilmesini görüştü.
El Budeyvi ayrıca, “sivil tesislere ve altyapıya zarar veren İran’ın KİK ülkelerine yönelik saldırılarını” ve “Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını” kınadı ve bloğun kolektif güvenliğe olan bağlılığını yineledi.
Ortadoğu
Netanyahu’nun Arap partilerini hedef alması Mecliste krize yol açtı

İsrail Başbakanı Netanyahu’nun meclis açılışında Arap partilerini hedef alarak birlik hükümeti çağrısı yapması üzerine, hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot Likud ile görüşmeleri iptal etti. Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, 67 vekilin desteğini alan Eisenkot, Başbakanın görevde kalmaya uygun olmadığını açıkladı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yeni Meclisin yemin töreninin ardından 10 Kasım Salı günü yaptığı konuşmada birlik hükümeti çağrısını tekrarladı.
Netanyahu, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilerin desteğiyle hükümet kurulması ihtimaline karşı çıkarak bu partilerin milletvekillerini “terörü desteklemekle” ve “Yahudi devletini yok etmek istemekle” suçladı.
The Times of Israel gazetesinin haberine göre Netanyahu’nun konuşması muhalefet kanadında tepkiyle karşılandı.
Hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, Likud temsilcileriyle yapılması planlanan görüşmeyi iptal etti.
Netanyahu’nun seçim sürecinden bu yana Arap partilerini gayrimeşru ilan etme girişimleri, Eisenkot’un bu partilerin desteğiyle hükümet kurma ihtimalini hedef alıyor.
Meclis tablosunda Netanyahu’nun bloku 53 sandalyede kalırken, Eisenkot’un başbakanlığı için öneride bulunan partiler toplam 67 milletvekiline ulaşıyor.
Yahudi muhalefet partilerinin Arap partileriyle işbirliği yapılmasına yönelik itirazları ise bu sayısal çoğunluğun hükümete dönüşmesini güçleştiriyor.
Konuşmasına İran başlığıyla başlayan Netanyahu, Tahran’ın nükleer programını yeniden ilerletmeye çalıştığını iddia etti.
Netanyahu, “Bu varoluşsal tehdidi kalıcı olarak ortadan kaldırmanın tek yolu, ayetullahlar rejimini devirmektir” dedi.
Güvenlik risklerini gerekçe göstererek ulusal birlik hükümeti kurulması çağrısında bulunan Netanyahu, “Diğer bütün hesapları bir kenara bırakmalı ve ulusal birlik hükümeti kurmalıyız. Bu büyüklükteki sorunlarla ancak böyle bir hükümet baş edebilir” değerlendirmesini yaptı.
Netanyahu, konuşmasının büyük bölümünü muhalefet partilerinin Arap milletvekilleriyle kurabileceği işbirliğine ayırdı.
Ra’am ile Ortak Liste arasında ayrım yapmayı kabul etmeyen Netanyahu, iki siyasi hareketin de Yahudi devletinin yıkılmasını amaçladığını öne sürdü.
Netanyahu konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı: “Yalnızca Yahudi devletinin yıkıntıları üzerinde nasıl bir Filistin devleti kurulacağı konusunda ayrılıyorlar: Gazze’deki Hamas gibi Müslüman Kardeşler modelinde İslami bir devlet mi, yoksa Fetih modelinde milliyetçi bir Filistin devleti mi? Aralarındaki bütün fark bu.”
Ra’am lideri Mansur Abbas ise Netanyahu’nun 2021 yılında hükümet kurma amacıyla kendisiyle müzakere yürüttüğünü daha önce defalarca dile getirmişti.
Netanyahu’nun o dönemki girişimi sonuçsuz kalmış, Ra’am daha sonra Bennett-Lapid koalisyon hükümetinde yer almıştı.
Eisenkot’un ultra-Ortodoks partilerle temas kurma arayışına da karşı çıkan Netanyahu, Haredi milletvekillerine seslenerek İsrail’in Yahudi kimliğinin tehlike altında olduğunu savundu.
Haredi temsilcilerden Eisenkot blokunun vaatlerine güvenmemelerini isteyen Netanyahu, “Size dağlar kadar vaatlerde bulunacaklar. Ama solun başını çektiği bir hükümet kurulur kurulmaz bütün bu vaatler buharlaşacak. Arap partilerinden bir güvenceye sahip olacaklar ve istediklerini yapacaklar” dedi.
Netanyahu, Tevrat eğitimi alan öğrencilerin statüsünü yasal zemine oturtma ve hahamlarla uzlaşarak askerlik yasası çıkarma taahhüdünü yineledi.
Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi, dini okul öğrencilerini zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutacak yasal düzenlemenin hayata geçirilmemesi nedeniyle Netanyahu yönetimine tepki gösteriyor.
Parti, hükümeti kurma görevi sürecinde Cumhurbaşkanlığına herhangi bir isim önermedi.
Şas Partisi ise Netanyahu blokundaki yerini korumaya devam ediyor.
Eisenkot’un savunduğu herkes için zorunlu ulusal hizmet ilkesi, Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ile yürütülebilecek olası ortaklığın önündeki temel engellerden biri olmayı sürdürüyor.
Netanyahu’nun meclis hitabı sırasında muhalefet sıralarından danışmanlarının Katar ile bağlantılarına ve 7 Ekim 2023 saldırılarına ilişkin devlet soruşturma komisyonu kurulmamasına yönelik tepkiler yükseldi.
Birlikte Partisi lideri ve eski Başbakan Naftali Bennett, “Devlet soruşturma komisyonu ne olacak? Katar’ı neden düşman devlet ilan etmiyorsun? Katarlı danışmanların ne olacak?” diye sordu.
Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ve parti üyeleri salonu terk ederken, milletvekili Gilad Kariv, “Katar’dan ne kadar para aldınız?” sorusunu yöneltti.
Netanyahu, uzun yıllar boyunca Katar’dan Gazze’deki Hamas yönetimine mali kaynak aktarılmasını kolaylaştıran bir hat izlemişti.
Başbakanlık bünyesinde çalışan bazı yakın danışmanların, Doha’nın çıkarlarını koruma karşılığında maddi kazanç sağladıkları iddiasıyla haklarında soruşturma yürütülüyor.
Netanyahu’nun uzun süredir danışmanlığını yapan Jonatan Urich’in, polis ifadesinde Katar bağlantılı faaliyetler karşılığında yüz binlerce şekel aldığını ve bu çalışmaların 7 Ekim sonrasında da devam ettiğini kabul ettiği belirtilmişti.
Urich, Netanyahu’nun ekibinde çalışmayı sürdürüyor.
Netanyahu konuşmasında seçim süreçlerine dış müdahale yapıldığı yönündeki iddiaları yeniden gündeme getirerek soruşturma dosyası üzerindeki sınırlamaların kaldırılmasını istedi.
Polis incelemesinde söz konusu iddialara dair kısıtlı delil elde edildiği, adli makamların da iddialar doğrulansa dahi sonucun değişmeyeceğini aktardığı biliniyor.
Eisenkot, konuşmanın ardından X hesabından yaptığı açıklamada Netanyahu’nun resmi töreni siyasi amaçları doğrultusunda kullandığını kaydetti.
Eisenkot açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Görevi sona ermekte olan başbakanın gerçeklikten kopuk, bölücü, nefret dolu ve utanç verici konuşmasını oturup dinledim. Bir dakika daha görevde kalmaya uygun olmadığına daha da ikna oldum.”
“Ulusal acil durum hükümeti” kurma hedefini yineleyen Eisenkot, Netanyahu yönetiminin ülkeyi kutuplaştırdığını ve güvenliğini tehlikeye sürüklediğini vurguladı.
Ortak Liste ise meclisteki konuşmayı “kışkırtıcı ve ırkçı” olarak tanımlayarak Netanyahu’nun makamından uzaklaştırılması yönünde çalışma yürüteceğini açıkladı.
Parti, sandıkta kendisini destekleyen 500 bini aşkın yurttaşın iradesini mecliste temsil etme kararlılığını sürdürdüğünü kaydetti.
Ra’am lideri Mansur Abbas da Kanal 12 televizyonuna verdiği demeçte, Netanyahu’nun resmi devlet merasimini “yalan söylemek, kışkırtmak ve Arap partilerine iftira atmak” için kullanmasından ötürü şaşkınlık duyduğunu ifade etti.
Abbas, “Biz yasalara uyan İsrail vatandaşlarıyız. İslami bir devlet veya Arap devleti kurmak istemiyoruz” dedi.
Sözlerini sürdüren Abbas, “Barıştan ve çatışmanın iki devletli çözümle sona ermesinden yanayız. Terörü kınıyoruz; biz de terörün mağduruyuz” diye konuştu.
Ortadoğu
Tom Barrack, KYB temsilcileriyle görüştü

ABD’nin Irak ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) Politbüro üyesi Derbaz Kosret Resul ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Ahmed Mufti ile bir araya geldi.
Rûdaw’a göre görüşmede Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ndeki (IKBY) gelişmeler ve siyasi geleceğinin ele alındığı bildirildi.
Barrack, görüşmeye ilişkin sosyal medya platformu X’te yaptığı bir paylaşımda toplantının fotoğrafını yayımlayarak, “Bugün KYB Politbüro üyesi Derbaz Resul ve Kürdistan Bölgesi Hükümeti Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Ahmed Mufti ile Kürdistan Bölgesi’nin geleceği üzerine bir görüşme gerçekleştirdik,” ifadelerini kullandı.
Barrack, ülkesinin Kürdistan Bölgesine olan desteğini yineleyerek, “Amerika Birleşik Devletleri, bölgenin çeşitliliğini yansıtan güçlü ve birleşik bir Kürdistan Bölgesini desteklemektedir,” dedi. ABD’nin Türkiye Büyükelçisi de olan Barrack, kalıcı birliğe ulaşmanın yollarına ilişkin olarak, “Görüşmemizde de belirttiğimiz gibi, kalıcı birlik ancak yetki devri, yerel yönetimin güçlendirilmesi, kurumların sağlamlaştırılması ve daha fazla şeffaflığın teşvik edilmesiyle sağlanabilir,” diye ekledi.
KDP’nin IKBY meclisini iki yıl aradan sonra tek taraflı toplamasına tepki gösteren KYB hükümetten çekilmişti.
Süleymaniye merkezli paralel yönetim kurabileceklerini belirten KYB lideri Bafıl Talabani 1990’lardaki “çift idareli” yapıya dönülebileceği tehdidinde bulunurken, KDP lideri Mesud Barzani taraflara diyalog çağrısı yapmıştı.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir











