Rusya
Rus uzman: “Kremlin, Trump’ın dönüşünü dört gözle bekliyor”

Rusya’nın saygın eğitim kurumlarından Moskova’daki Yüksek Ekonomi Okulu (HSE-Higher School of Economics) Kapsamlı Avrupa ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nde (CCEIS) uzman olan Eduard Galimullin’e 6 soru yönelttik. Trump yönetiminin iş başına gelecek olmasının Ukrayna’daki savaşa etkileri üzerine yaptığımız mülakatta Galimullin, “Trump’un öngörülemezliğine” dikkat çekti. Kremlin’in temkinli bir iyimserlik taşıdığını düşünen Galimullin, Rusya’nın kırmızı çizigilerini ihlal eden eylemlere Kremlin’in kesin yanıtını henüz vermediğini vurguladı.
ABD ve İngiltere, Ukrayna’nın Rusya’ya karşı derin vuruşlar yapabilecek silahları kullanmasına izin verdi. Bu adım ABD’de iktidar değişikliğinin arifesinde geldi. Sizce bu adım savaşın gidişatını nasıl etkileyecek?
Bence ABD yönetiminin değişmesini bekleme eğilimi oldukça güçlü. Her ne kadar Kremlin, Beyaz Saray’da kim oturursa otursun ABD’nin Rusya’yı çevreleme politikasının değişmeyeceğini söylese de, Trump’ın dönüşüyle ilgili hala bir umut olduğunu düşünüyorum. Özellikle de kamuoyu önünde dile getirdiği çatışmayı sona erdirme niyeti göz önüne alındığında.
Dolayısıyla Batılı ülkelerin Kiev’e Rus topraklarını vurmak için füze kullanma izni vermesinin savaşın gidişatını temelden etkilemeyeceğini düşünüyorum. Gördüğümüz üzere Moskova’nın nükleer olmayan bir yanıt için hala çeşitli seçenekleri var. Savaş alanındaki durum da bu kadar kısa bir süre içinde önemli ölçüde değişmeyecektir.
Buna karşın Batı’nın uzun menzilli füzelerinin kullanılması kitlesel sivil kayıplara yol açarsa dramatik bir tırmanma yaşanabilir. Ancak Kiev’in mümkün olan en kısa sürede Rusya’ya olabildiğince fazla zarar vermeye hevesli olacağını sanmıyorum. Evet, şu ana kadar Trump’ın Ukrayna konusunda oldukça şanssız olduğu görülüyor. Ancak paradoks şu ki hem Moskova hem de Kiev ondan umutlu. Bunun nedeni Trump’ın öngörülemez olması.
ABD ve genel olarak NATO, Rusya’nın Ukrayna’daki ‘kırmızı çizgilerini’ sürekli olarak aşındırıyor. Sizce Rusya nereye kadar ‘stratejik sabır’ gösterecek?
Rusya şu ana kadar nükleer silah kullanımı konusunda oldukça sorumlu bir yaklaşım sergiledi ve krizin Rusya ile NATO arasında bir çatışmaya dönüşmesine izin vermek istemedi. Ancak ABD ve birçok Avrupa ülkesi bunu bir zayıflık olarak yorumlayarak Kremlin’i gerilimi tırmandırmaya zorlamaya devam ediyor. Oysa dışarıdan bakan bir gözlemci için nükleer bir güce karşı askeri provokasyonların son derece tehlikeli olduğu açık olmalıdır. Çatışmayı çözmek için diplomatik tedbirler gereklidir. Rusya’nın “kırmızı çizgileri” ile dalga geçilebilirler ancak gerçek şu ki, kesin bir yanıt geldiğinde şaka yapmak için hiçbir neden kalmayacaktır.
Ukrayna ordusunun Sovyet askeri geleneğinin bir devamı olduğunu söyleyebiliriz. Sizce bu orduyu NATO sistemlerine adapte etme süreci tamamlandı mı? Yoksa bu modern Batı sistemleri doğrudan Batılı askeri uzmanlar ve personel tarafından mı kullanılıyor? Rus tarafının bu konuda kesin bir bilgisi ya da istihbaratı var mı? Sizin görüşünüz nedir?
Maalesef askeri bir uzman olmadığım için bu konuda kesin bilgi veremem. Ancak medya, Ukrayna ordusunun savaş alanı planlaması açısından bir kez daha Sovyet askeri geleneğine döndüğüne dair bilgileri defalarca sızdırdı. Ben bunun doğru olduğunu düşünüyorum. Batılı silahlara gelince, en azından Ukraynalı askerlerin Batı ülkelerinde bu silahları kullanmak üzere eğitildikleri biliniyor. Ancak pratik, bu silahların şimdiye kadar çatışmanın gidişatı üzerinde önemli bir etkisi olmadığını gösterdi.
Ukrayna’daki çatışmanın Avrupa’da devletler arası bir savaşa dönüşme riskini görüyor musunuz? Putin, ‘Silahlarının tesislerimize karşı kullanılmasına izin veren ülkelerin askeri hedeflerine karşı silahlarımızı kullanma hakkına sahip olduğumuza inanıyoruz’ dedi. Bu doğrudan Batılı devletlerin de Rusya’nın hedefi olabileceği şeklinde yorumlanabilir mi?
Bence durum şu şekilde. Batılı ülkelerin çatışmaya ne ölçüde dahil olduğu sorusu neredeyse çatışmanın en başından beri gündeme geliyor. Hangi noktadan itibaren ABD ve Avrupa’nın Rusya ile savaşa doğrudan dahil olduğunu iddia etmek mümkün? Elbette bunun en bariz cevabı Ukrayna’ya kara birlikleri göndermektir. Ancak şu ana kadar bu gerçekleşmedi.
Kuzey Kore birliklerinin Rusya lehine savaşa katıldığı iddia ediliyor. Ukrayna savaşının yarattığı kutuplaşmanın küresel bir askeri bloğu tetiklediğini söylemek için çok mu erken? Ya da böyle bir eğilim güç mü kazanıyor?
Rusya-Ukrayna çatışmasının, sıcak aşaması birkaç yıl daha sürse bile, dünyayı karşıt bloklara böleceğini düşünmüyorum. Avrupa ülkeleri arasında bile Rusya ile çatışma konusunda bir birlik olmadığını görüyoruz. Öte yandan Hindistan ya da Latin Amerika ülkelerinin de taraf tutması pek olası değil. Bence Washington ve Pekin arasındaki teknolojik rekabet muhtemelen dünyayı iki karşıt blok halinde kutuplaştıracak.
Rusya’nın bir sonraki Trump yönetiminden beklentileri var mı? Diyalog ve barış sürecinin başlaması için Rusya tarafından öne sürülen koşullar yerine getirildi mi?
Bence Kremlin kesinlikle Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünü dört gözle bekliyor, ancak ABD politikasında bir değişiklik olacağına dair çok az umudu var. Trump’ın figürü son derece çelişkili. Bir yandan çatışmayı mümkün olan en kısa sürede sona erdirme niyetinde. Öte yandan, öngörülemez ve müzakere sürecini organize etmede ilk zorluklarla karşılaştığında, tırmanmayı hızlandırmak için sert önlemler alabilir.
Diyalog koşullarıyla ilgili olarak Rusya’nın ilhak edilen toprakların tanınması ve yaptırımların kaldırılması gibi talepleri karşılanmadı. Bunlar, mevcut jeopolitik iklimde anlamlı bir müzakere ihtimalini zorlaştıran önemli engeller olmaya devam ediyor.
Rusya
Finlandiya, Rus sporculara kısa süreli çalışma vizesini yasaklamayı planlıyor

Finlandiya hükümeti, müsabakalara katılmak isteyen Rus sporculara yönelik 90 güne kadar geçerli kısa süreli çalışma vizelerinin verilmesini durdurmayı planlıyor. Hazırlanan kısıtlamaların mevcut vizeleri kapsamayacağı belirtiliyor.
Finlandiya, Rus sporcuların müsabakalara katılmak amacıyla ülkeye girişini yasaklamayı planlıyor.
Hükümet, bu adımı hayata geçirmek için sporcuların yararlanabildiği 90 güne kadar süreli kısa süreli çalışma vizelerinin verilmesini durdurmayı hedefliyor.
Yle’nin haberine göre hükümet bu yöndeki kararı 12 Kasım’da alabilir.
Hazırlanan düzenlemeye ilişkin bilgiyi Finlandiya Dışişleri Bakanı Elina Valtonen paylaştı.
Daha önce verilmiş vizeler ise iptal edilmeyecek.
Bu nedenle kısıtlamalar, bu hafta Kuzey Amerika Ulusal Buz Hokeyi Ligi (NHL) maçlarına katılmak üzere vize alan Rus buz hokeyi oyuncularını kapsamayacak.
Finlandiya bu yeni önlemleri, Spor Tahkim Mahkemesi’nin (CAS) 30 Ekim’de aldığı ve Uluslararası Buz Hokeyi Federasyonu’nu (IIHF) 2026/27 sezonundaki müsabakalara Rus milli takımlarını dahil etmekle yükümlü kılan kararının ardından hazırlıyor.
Norveç, İsveç, Letonya, Finlandiya, Danimarka ve Çekya buz hokeyi federasyonları Rus takımlarına karşı maç yapma niyetinde olmadıklarını duyurdu.
Almanya 2027 Dünya Şampiyonası’na ev sahipliği yapmaktan vazgeçebileceğini belirtirken, Kanada Başbakanı Mark Carney aralık ayı sonunda düzenlenecek Dünya Gençler Şampiyonası için Rus buz hokeyi oyuncularına vize verilmeyeceğini açıkladı.
Çekya Dışişleri Bakanı Petr Macinka, CNN Prima News yayınında Rus kadın buz hokeyi oyuncularını “erkeksi kadınlar” olarak nitelendirerek, bu sporcuların Ocak 2027’de Ostrava’da düzenlenecek 18 Yaş Altı Kadınlar Dünya Buz Hokeyi Şampiyonası’nda yer almayacağını ifade etti.
IIHF mahkeme kararını nasıl uygulayacağına henüz karar vermedi ve istişarelerini sürdürüyor.
İsveç Buz Hokeyi Federasyonu Başkanı ve IIHF Konsey Üyesi Anders Larsson, Rusya’nın Dünya Şampiyonası’na katılmaktan kendiliğinden vazgeçmesini umuyor.
Iltalehti gazetesinin aktardığına göre Larsson, “Elbette gelmemeleri arzu edilirdi” dedi.
Boykot tehditlerini değerlendiren Rusya Devlet Başkanlığı Sözcüsü Dmitriy Peskov, durumu bir çıkmaz olarak nitelendirdi.
Peskov, “Şimdilik kimse ne yapacağını bilmiyor. Sabırla çalışmaya devam etmemiz gerektiği açık” diye konuştu.
Rus buz hokeyi milli takımları 2022 yılından bu yana IIHF turnuvalarına katılamıyor.
Erkek milli takımı bu süre zarfında beş dünya şampiyonasını ve Kış Olimpiyat Oyunları’nı kaçırdı.
Rusya
ABD’ye Rus dizeli taşıyan son tanker doğu kıyısı açıklarından geri döndü

Rusya’dan ABD’ye dizel taşıyan son tanker, doğu kıyısına 400 deniz mili kala rotasından dönerek bölgeden uzaklaşmaya başladı. Primorsk’tan çıkan 40 bin ton yakıt yüklü Agioi Fanendes dahil dört gemilik sevkiyat; Kongre’nin soruşturma baskısı, limanlara yapılan uyarılar ve ambargo tartışmaları sonrasında rotalarını Brezilya ve Mısır’a çevirdi.
Rusya’dan ayrıldıktan sonra bir süre varış limanı olarak ABD’yi gösteren tek dizel tankeri, ABD’nin doğu kıyısına yaklaşık 400 deniz mili mesafede rotasından döndü.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in dizel anlaşması kapsamında Donald Trump’a gönderdiği diğer üç gemi daha önce rotalarını değiştirmişti.
Söz konusu gemilerden biri yükünü boşaltmak üzere Mısır’a yanaşırken, diğer iki gemi Brezilya’ya doğru seyrini sürdürüyor.
Bloomberg’ün aktardığı seyir verilerine göre 40 bin ton dizel taşıyan Agioi Fanendes adlı tanker, geri dönüşünün ardından ABD’nin doğu kıyısından uzaklaşmaya başladı ve pazartesiden bu yana zikzak çizerek yavaş bir şekilde ilerliyor.
Agioi Fanendes, Rusya’nın Baltık kıyısındaki Primorsk Limanı’ndan ABD’ye dizel ulaştırmak amacıyla ayrılan ilk tanker oldu.
Gemi, seferin başında varış limanı olarak New York’u bildirmiş, daha sonra bu sinyali “talimat bekleniyor” şeklinde değiştirmişti.
LSEG verilerine göre sevkiyatın, akaryakıt pahalılığı konusunun ana gündem maddeleri arasında yer aldığı Kongre ara seçimlerinden birkaç gün sonra, 7 Kasım’da limana varması bekleniyordu.
Trump, dizel fiyatlarını düşürmek amacıyla Rusya’dan enerji alımına uygulanan ambargoyu geçici olarak kaldırarak bu sevkiyatlar konusunda mutabakata varmıştı.
Öte yandan kongre üyeleri bu tartışmalı anlaşmaya dair soruşturma yürütme sözü verdi; bankalar ile limanlardan anlaşmayla bağlantılı tüm belgeleri muhafaza etmelerini talep etti.
New Jersey Valisi Mikie Sherrill de New York ve New Jersey Liman İdaresi ile petrol terminali işletmecilerini Rus yakıtını kabul etmemeleri konusunda uyararak dizel anlaşmasını yasa dışı olarak niteledi.
Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, kasım ayında Rusya’nın küresel pazarlara 2 milyon tondan fazla ürün sevk edeceğini taahhüt etmişti.
Agioi Fanendes tankerini işleten Eastern Mediterranean Maritime şirketi Bloomberg’e yaptığı açıklamada, “Tahliye limanı halen teyit edilmediği için gemi talimat beklemeyi sürdürüyor” bilgisini paylaştı.
Financial Times’ın haberine göre ABD için ayrılan dizeli taşıyan ve Batı yaptırımları kapsamında bulunan diğer iki gemi rotalarını geçen hafta değiştirdi.
MarineTraffic verilerine göre Sierra Leone bayrağı taşıyan Leruo tankeri o dönemde Brezilya’ya yöneldi ve halen bu ülkeye doğru ilerleyişine devam ediyor.
Rus tankeri Talisman ise Atlas Okyanusu’ndan Akdeniz’e geçerek Cezayir kıyılarına yanaştı ve yükün teyit edilmiş bir alıcısı ya da varış limanı bulunmadığı anlamına gelen “talimat bekleniyor” sinyali verdi.
Talisman daha sonra İskenderiye’deki Mısır’ın Ed-Dahile Limanı’nı hedef gösterdi ve 9 Kasım’da buraya yanaşarak seferini tamamladı.
MarineTraffic verilerine göre ABD’ye gönderilen dördüncü tanker ise Britanya Adaları’nın doğu kıyısında seyrediyor ve “Brezilya, talimat bekleniyor” sinyali veriyor.
Rusya
Rusya’nın petrol ve doğalgaz gelirleri 10 ayda yüzde 14,1 azaldı

Rusya Maliye Bakanlığının ön değerlendirmesine göre, ülkenin federal bütçe açığı 2026’nın ilk 10 ayında 5,234 trilyon rubleye çıkarak GSYİH’nin yüzde 2,3’üne ulaştı. Ocak ve ekim döneminde bütçe harcamaları yüzde 13,4 artışla 38,410 trilyon rubleye yükselirken, petrol ve doğalgaz gelirleri yüzde 14,1 düşüşle 6,442 trilyon rubleye geriledi.
Rusya Maliye Bakanlığının ön değerlendirmesine göre, ülkenin federal bütçe açığı 2026 yılının ocak ve ekim aylarını kapsayan 10 aylık döneminde 5,234 trilyon rubleye (yuvarlatılmış haliyle 5,2 trilyon rubleye), yani gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 2,3’üne ulaştı.
Bakanlık, geçen yılın aynı döneminde Rusya’nın bütçe açığının 3,942 trilyon ruble veya GSYİH’nin yüzde 1,8’i seviyesinde gerçekleştiğini belirtti.
Yılın ilk 10 ayında bütçe gelirleri, 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 10,8 artarak 33,176 trilyon rubleye çıktı.
Aynı dönemde bütçe harcamaları ise yüzde 13,4 yükselişle 38,410 trilyon rubleye ulaştı.
Petrol ve doğalgaz dışı gelirler yıllık bazda yüzde 19,1 artışla 26,734 trilyon rubleye yükseldi.
Öte yandan petrol ve doğalgaz gelirleri yıllık bazda yüzde 14,1 azalarak 6,442 trilyon rubleye geriledi.
Maliye Bakanlığı, bu düşüşü ilgili raporlama döneminde rublenin değer kazanması ve küresel petrol ürünleri fiyatlarındaki artışla birlikte sübvansiyon (damping) ödemelerinin yükselmesiyle açıkladı.
Öte yandan 6 Kasım’da bütçenin ekim ayı petrol ve doğalgaz gelirlerinin 971,2 milyar rubleye ulaştığı ortaya çıkmıştı.
Ekim 2025 sonucunu yüzde 8,5 aşan bu tutar, son bir buçuk yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.
Bakanlık yetkilileri harcama sınırına ilişkin, “Federal bütçe harcamalarının üst sınırı, bu yıl ilave petrol ve doğalgaz dışı gelir girişleri dahilinde ve ayrıca açığın finansmanına yönelik (3 trilyon rubleyi aşmamak kaydıyla) diğer kaynakların devreye sokulması yoluyla artırılabilir” ifadelerini kullandı.
Maliye Bakanlığı, 2026 yılı sonunda federal bütçe açığının GSYİH’nin yüzde 3,2’si sınırları içinde kalmasını bekliyor.
Bakanlık, açığın finansmanının ağırlıklı olarak federal kredi tahvili piyasasında ek borçlanmaya gidilmeden sağlandığını vurguladı.
Bunun yanı sıra hükümet, 5 Kasım’da Maliye Bakanlığına yıl sonuna kadar iç piyasadan başlangıçta onaylanan borçlanma programının üzerine çıkacak şekilde 1 trilyon rubleye kadar ek borçlanma izni verdi.
Bakanlığın izin verilen bu tutarın tamamını kullanma zorunluluğu yer almıyor.
Maliye Bakanı Anton Siluanov da daha önce borçlanma planının artırılabileceği ihtimalini dile getirmişti.
Maliye Bakanlığı 1 trilyon rublelik ek limitin tamamını kullanırsa, 5,5 trilyon ruble tutarındaki başlangıç borçlanma programını yüzde 18’den fazla aşacak.
Bakanlık, büyüyen bütçe açığı ortamında borçlanmayı artırma yoluna gidebilir.
Maliye Bakanlığı 9 Ekim’de ocak ve eylül aylarını kapsayan dokuz aylık federal bütçe açığını 5,186 trilyon ruble (yaklaşık 5,2 trilyon ruble) veya GSYİH’nin yüzde 2,2’si olarak hesaplamış, dokuz aylık gelirlerin 29,639 trilyon ruble, harcamaların ise 34,825 trilyon ruble olduğunu bildirmişti.
Başlangıçta tüm yıl için 3,8 trilyon ruble yani GSYİH’nin yüzde 1,6’sı oranında bütçe açığı öngörülmüş, temmuz ayında ise bu tutar 4,8 trilyon rubleye çıkarılmıştı.
Maliye Bakanlığının tahminlerine göre yıl sonunda bütçe açığı 7,3 trilyon rubleye, yani GSYİH’nin yüzde 3,2’sine ulaşarak planlananın neredeyse iki katına çıkacak.
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir









