Bizi Takip Edin

Ortadoğu

Suudi Arabistan ve ABD yeni savunma anlaşması için masada

Yayınlanma

Suudi Arabistan’ın, ABD’deki Trump yönetimiyle kapsamlı bir savunma anlaşması yapmak için görüşmeler yürüttüğü bildirildi.

Anlaşmanın, Washington’un geçen ay Katar ile imzaladığı ve bu ülkeye yönelik bir saldırıyı ABD’nin “barış ve güvenliğine” tehdit sayma taahhüdü içeren mutabakata benzer olması hedefleniyor.

Financial Times‘ın (FT) kaynaklara dayandırdığı habere göre, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın gelecek ay Beyaz Saray’a yapacağı ziyarette anlaşmanın sonuçlandırılması bekleniyor.

Söz konusu anlaşmanın “sağlam” bir çerçeveye sahip olacağı ve iki ülke arasında askeri ile istihbarat işbirliğini güçlendireceği belirtiliyor.

Üst düzey bir Trump yönetimi yetkilisi, anlaşmaya ilişkin soru üzerine, “Veliaht Prens geldiğinde bir şeylerin imzalanmasına dair görüşmeler var, ancak ayrıntılar henüz net değil” diye konuştu.

Beyaz Saray ve Dışişleri Bakanlığı ise muhtemel anlaşmanın ayrıntıları hakkında açıklama yapmadı.

Bununla birlikte ABD Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin Suudi Arabistan ile savunma işbirliğini “bölgesel stratejimizin güçlü bir temel taşı” olarak niteledi.

Bakanlık, Washington’un “bölgenin güvenliğine bağlı olduğunu, Suudi Arabistan’la çatışmaları çözmek, bölgesel entegrasyonu teşvik etmek ve teröristlere güvenli sığınak verilmesini engellemek için çalışmayı sürdüreceğini” kaydetti.

Katar’a yönelik İsrail saldırısı endişeleri artırdı

Prens Muhammed’in ziyareti, Trump’ın Katar’a yönelik herhangi bir saldırıya Washington’un “diplomatik, ekonomik ve gerekirse askeri tüm alanlarda hukuki ve yasal tüm tedbirlerle karşılık vereceğini” belirten başkanlık kararnamesini imzalamasından haftalar sonra gerçekleşecek.

İsrail geçen ay Doha’da Hamas’ın liderlerini hedef almıştı. aldırı, Washington’u güvenlik garantörü olarak gören petrol zengini Körfez ülkelerinde endişeye neden oldu.

Daha yakın bir zamanda ise Katar, haziran ayında 12 gün süren İsrail-İran savaşında da ateşe çekilmişti. Tahran, Trump’ın nükleer tesislerini bombalamasına misilleme olarak Katar’daki ABD üssünü vurmuştu.

İsrail ile normalleşme şartı ‘tıkanma noktası’ olabilir

Suudi Arabistan, uzun süredir ABD ile bir savunma anlaşması imzalamak istiyordu. Riyad, Biden yönetimi ile İsrail’le ilişkilerini normalleştirecek bir savunma anlaşması için aylarca müzakere etti ancak bu girişim, Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki baskını ve ardından başlayan Gazze’deki savaşla bozuldu.

Gazze’de İsrail’i soykırım yapmakla suçlayan Veliaht Prens Muhammed, bir Filistin devleti kurulmadıkça krallığın İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyeceğini açıkça belirtti. Ancak İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu bu fikre şiddetle karşı çıkıyor.

Şimdi ise Suudi Arabistan, bir anlaşma ya da başkanlık kararnamesiyle hayata geçirilebilecek bağımsız bir savunma anlaşması sağlamak için Trump yönetimiyle müzakerelerini sürdürüyor.

Washington’daki Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü kıdemli uzmanı Hüseyin İbiş, Trump yönetiminin Suudi Arabistan’dan İsrail’le ilişkileri normalleştirmesini istemesinin bir “tıkanma noktası” olabileceğini söyledi.

İbiş, “Bu aşılamaz demek değil. Çünkü Trump’ın bunun iyi bir fikir olduğuna karar vermesi yeterli. Ama oraya daha gelmedik” dedi.

Riyad güvenlik ittifaklarını çeşitlendiriyor

Eurasia Group’un Washington merkezli Orta Doğu ve Kuzey Afrika genel müdürü Firas Maksad, “Katar’la ilgili başkanlık kararnamesinin ardından, savunma ve güvenlik konularında benzer ilerleme bekliyorum. Bir şey üzerinde çalışıyorlar. Bildiğim kadarıyla mevcut olanın çok daha ötesinde, daha sağlam bir şey” değerlendirmesinde bulundu.

Prens Muhammed’in krallığı geliştirmeye yönelik trilyon dolarlık planlarını ilerlettiğini hatırlatan Maksad, “ABD ile güvenlik işbirliğini güçlendirmek kesinlikle hayati” diye ekledi.

Trump ve damadı Jared Kushner ile güçlü bir ilişki kuran Prens Muhammed, Trump’ın ilk başkanlık dönemindeki 2018 yılından bu yana ilk kez ABD’yi ziyaret edecek.

Suudi Arabistan, halihazırda ABD silahlarının en büyük alıcıları arasında yer alıyor. Beyaz Saray, Trump’ın mayıs ayında bölgeyi ziyareti sırasında krallıkla 142 milyar dolarlık bir silah anlaşması yaptığını duyurmuştu. Bu rakam, Riyad’ın 2024 savunma bütçesinin iki katına denk geliyor.

Beyaz Saray, söz konusu anlaşmayı tarihin en büyük savunma anlaşması olarak nitelemiş ve hava kuvvetleri, uzay kabiliyetleri, füze savunması ile deniz ve sınır güvenliğini kapsayacağını belirtmişti.

Öte yandan Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkeleri, son 15 yılda ABD’nin bölgeye olan bağlılığı ve politikalarının öngörülemezliği konusunda giderek daha fazla endişelenmeye başladı.

Trump’ın ilk döneminde ABD, Suudi Arabistan’ın petrol altyapısının kalbini vuran ve ülkenin ham petrol üretiminin yarısını geçici olarak durduran, İran’ın suçlandığı 2019’daki füze ve İHA saldırısına karşı cılız bir tepki göstermişti.

Bu çerçevede Suudi Arabistan, geçen ay nükleer silaha sahip Pakistan ile “stratejik karşılıklı savunma” anlaşması imzaladı. Hamle, Riyad’ın caydırıcılığını güçlendirmek için güvenlik ittifaklarını çeşitlendirmeye istekli olduğunu ABD ve İsrail’e gösteren bir sinyal olarak yorumlandı.

Maksad, “Bu açıkça bir sinyaldi” diyerek sözlerini şöyle tamamladı:

“Bölgede ABD’nin güvenlik mimarisine alternatif olmadığı konusunda bir anlayış var, ancak boşlukları doldurup profili güçlendirebilecek yollar mevcut.”

Ortadoğu

ABD, Orta Doğu’ya üçüncü uçak gemisini gönderiyor

Yayınlanma

ABD ordusu, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırıların ufukta olabileceği uyarısında bulunmasının ardından, Orta Doğu’ya üçüncü bir uçak gemisi saldırı grubunu sevk ediyor.

Özel bir amfibi saldırı grubunu da içeren bu sevkiyat, ABD’deki ara seçimlerin yaklaşmasıyla birlikte İran’a karşı Trump’ın savaşının hızla değişen dinamiklerini vurguluyor.

Trump, savaşın birkaç hafta süreceği yönündeki ilk vaatlerine rağmen, ara seçimlerden sonra gerginliğin tırmanmasının hâlâ geçerli bir seçenek olduğunu belirtti.

Şu anda Orta Doğu’ya doğru yol alan gemi grubu, toplamda 7.000’den fazla denizci ve 2.000 Deniz Piyadesi’ni taşıyor.

Bu gruba, USS Theodore Roosevelt uçak gemisi saldırı grubu ve iki amfibi çıkarma gemisinden oluşan USS Makin Island amfibi hazırlık grubu da dahil.

Hassas askeri operasyonlar hakkında konuşmak üzere isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir ABD’li yetkiliye göre, bu durum Ekim ayı sonuna kadar bölgede üç uçak gemisinin bulunacağı anlamına gelebilir.

Orta Doğu’da halihazırda bulunan personel de hesaba katıldığında, bu hamle ABD’nin deniz kuvvetleri varlığını 20.000’den fazla denizci ve deniz piyadesi ile yüzlerce uçağa ulaşacak şekilde alışılmadık derecede yüksek bir seviyeye çıkaracak.

Donanma, Nisan ayında 2003 yılından bu yana ilk kez Orta Doğu’da üç uçak gemisi saldırı grubu bulundurmuştu.

USS George HW Bush ve USS George Washington uçak gemileri, USS Boxer amfibi hazırlık grubu ile birlikte şu anda bölgede bulunuyor.

USS George Washington genellikle Pasifik Okyanusu’nda görevlendirilir fakat zorlu görev süresi boyunca mürettebatın 260 günden fazla süreyle aralıksız denizde kalmasına neden olan USS Abraham Lincoln’ün yerini almak üzere Orta Doğu’ya sevk edildi.

Theodore Roosevelt uçak gemisi saldırı grubu bölgeye ulaştığında, Washington’un Japonya açıklarına kaydırılması muhtemel.

Perşembe günü Time dergisinde yayınlanan bir röportajda Trump, yeni saldırı olasılıklarına değindi ve 3 Kasım ara seçimlerinden sonra İran’a yönelik bombardımanı yoğunlaştırmasının “mümkün” olduğunu söyledi.

Israrla sorulunca Trump, stratejisi hakkında daha fazla ayrıntıya giremeyeceğini söyledi.

Trump, “Bunu size söyleyemem çünkü bakın, siz ‘nereyi bombalayacaksınız?’ diye soruyorsunuz,” dedi.

Pazartesi günü yapılan röportajda, İran’dan gelen son ateşkes teklifini reddettiğini belirterek, “bir yıl önce onaylamayacağı şeyleri bugün de onaylamayacağını” söyledi.

Trump, örnek olarak İran’ın önemli bir enerji nakil koridoru olan Hürmüz Boğazı’nı “açma” teklifini gösterdi ama teklifin genel olarak “yeterince iyi olmadığını” belirtti.

Giderek daha fazla tepki çeken bu savaşın Kasım ayında Cumhuriyetçilerin şansını zora sokup sokmayacağu sorulduğunda Trump, ilk başta “Mümkün” diye yanıt verdi. Fakat ardından, “İran’ın nükleer silahı olmayacağı için bu durum yardımcı olmalı,” diye ekledi.

Başkan, “dünya çapında da dahil olmak üzere” “halkın %100’ünün” İran’ın nükleer saldırı kapasitesine sahip olmasına karşı olduğunu söyledi ve “Yani, bu şekilde ifade ederseniz, faydası olur. Bunu söylemezseniz, zararı olabilir,” diye konuştu.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Şam’dan yalanlama: Hizbullah ile Türkiye’de görüşmedik

Yayınlanma

Suriye Enformasyon Bakanlığı, Şam ile Hizbullah heyetlerinin gerilimi düşürmek için Türkiye’de gizlice görüştüğü yönündeki Reuters haberini yalanladı. Haberde yer alan iddiaya göre heyetler Türk istihbaratının davetiyle eylülde en az bir kez bir araya geldi ve Şam yönetimi örgüte Lübnan’a askeri müdahalede bulunmama güvencesi sundu.

Suriye Enformasyon Bakanlığı, Şam’daki yeni hükümet yetkilileri ile Lübnan merkezli Hizbullah temsilcilerinin Türkiye’de bir araya geldiği yönündeki iddiaları yalanladı.

Bakanlığa bağlı Dış Medya Dairesi, 1 Ekim’de yaptığı açıklamada, söz konusu haberlerin gerçek dışı ve dayanaksız olduğunu belirterek herhangi bir temasın gerçekleşmediğini duyurdu.

Reuters haber ajansı aynı gün yayımladığı haberde, iki tarafın aralarındaki gerilimi düşürmek amacıyla eylül ayında Türkiye’de en az bir kez gizli toplantı yaptığını aktarmıştı.

Ajans, haberini ikisi Suriyeli, biri ABD’li yetkili ve biri Hizbullah’a yakın üst düzey Lübnanlı güvenlik kaynağı olmak üzere altı kişiye dayandırdı.

Habere göre buluşma, Türk güvenlik ve istihbarat kurumlarının davetiyle düzenlendi. Toplantıda Hizbullah temsilcilerinin yanı sıra Suriye istihbaratından ve Dışişleri Bakanlığından yetkililer yer aldı.

Ajansa konuşan ABD’li kaynak, görüşmenin anlaşmazlıkları gidermeye odaklandığını ve iyi geçtiğini söyledi.

Görüşmeye katıldığı öne sürülen Suriyeli bir yetkili, tarafların birbirlerine karşı düşmanlık beslemedikleri hususunda uzlaştığını aktardı. Buna göre Şam yönetimi, Hizbullah’ı silahsızlandırma gerekçesiyle Lübnan topraklarına askeri müdahalede bulunmayacağına dair örgüte güvence verdi.

Washington ise Suriye’nin Hizbullah’a karşı harekete geçmesini istiyor. ABD Başkanı Donald Trump, Şam yönetiminin örgüte askeri saldırı düzenlemesi gerektiği yönündeki talebini kamuoyu önünde birden fazla kez paylaştı.

Haberde aktarılan uzlaşma arayışına karşın Suriyeli heyet, Hizbullah’ın sınır ötesi silah kaçakçılığını durdurmasını ve özellikle Suriye’nin güneyindeki uyuyan hücrelerini lağvetmesini talep etti.

Hizbullah ise eski Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinden bu yana ülke topraklarında hücreleri olduğu iddiasını reddediyor.

Şam yönetimi hafta başında roket saldırısı hazırlığı içindeki bir Hizbullah hücresinin yakalandığını ileri sürmüştü. Hizbullah bu iddia karşısında, “Suriye topraklarında hiçbir şekilde varlığımız yok ve orada herhangi bir güvenlik veya askeri faaliyette yer almıyoruz” açıklamasını yaptı.

Toplantı iddiasına ilişkin sorular karşısında Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Suriye Dışişleri Bakanlığı ve ABD Dışişleri Bakanlığı sessizliğini korurken Hizbullah’ın basın bürosu yorum yapmaktan kaçındı.

Suriye’deki yeni iktidar yapısı ile Hizbullah arasındaki temas iddiaları, tarafların geçmişteki yoğun çatışma geçmişine dayanıyor.

Hizbullah iç savaş boyunca Esad ordusu saflarında savaştı; Heyet Tahrir eş-Şam’ın (HTŞ) çekirdeğini oluşturan Nusra Cephesi ve Ahrar eş-Şam gibi gruplarla doğrudan karşı karşıya geldi.

Esad iktidarını Aralık 2024’te deviren HTŞ, mevcut Suriye Savunma Bakanlığında belirleyici konum taşıyor.

Nusra Cephesi, iç savaşın ilk evrelerinde Lübnan’ın kuzey ve doğu sınırlarını ele geçirmiş, ardından Lübnan ordusu ve Hizbullah birliklerince bu hatlardan püskürtülmüştü. Grup aynı dönemde Beyrut dahil Lübnan genelinde bombalı saldırılar ve suikastlar düzenledi.

Esad yönetiminin çöküşüyle Hizbullah’ın Suriye’deki etkinliği sona ererken, yeni Şam güçlerinin Lübnan sınırına askeri tahkimat yaptığı kaydediliyor.

Sınıra sevk edilen askeri birlikler arasında, geçmiş çatışma döneminde ülkeye giren yabancı savaşçıların da yer aldığı belirtiliyor.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Trump’ın damadının şirketi İsrail ordusunun tedarikçisine ortak çıktı

Yayınlanma

CNN’in haberine göre Jared Kushner’ın yatırım şirketi Affinity Partners, İsrail ordusuna silah ve teçhizat sağlayan firmalarda pay sahibi olan Phoenix Financial grubunun en büyük hissedarı kalmayı sürdürdü. Kushner’ın Gazze müzakerelerinde resmi kadro almadan gönüllü diplomat olarak yer alması, şirketteki 1 milyar doları aşan hisse değeri nedeniyle tartışma yarattı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, Gazze’deki savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerde rol üstlenirken yatırım şirketi Affinity Partners üzerinden İsrailli finans grubu Phoenix Financial ile ticari bağlarını korudu.

CNN tarafından İsrail’deki mali kayıtlar incelenerek yapılan araştırma, Phoenix’in İsrail ordusuna silah, insansız hava aracı, savaş gemisi ve yıkım ekipmanı tedarik eden en az dokuz şirkette pay sahibi olduğunu ortaya koydu.

Bu şirketlerin tamamının hisse değeri geçen yıl artış kaydetti. Kuruluşların birçoğu, Gazze’deki çatışmaların ürünlerine yönelik talebi yükselttiğini açıkladı.

Affinity Partners, Trump’ın Ocak 2025’te başkanlık görevine başlamasından hemen önce Phoenix’teki payını neredeyse iki katına taşıdı.

Şirket, Temmuz 2026’da bu hisselerin dörtte birini 340 milyon doları aşkın bir bedelle elden çıkardı. Bu işlemden elde edilen gelir, satılan paylar için başlangıçta ödenen tutarın beş katını aştı.

Satışın ardından Phoenix’in en büyük hissedarı kalmayı sürdüren Affinity’nin elindeki yüzde 7,4’lük payın piyasa değeri temmuz ayı itibarıyla 1 milyar doların üzerine çıktı. Kushner, Phoenix’i daha önce şirketinin “en iyi yatırımı” olarak nitelendirmişti.

İncelenen belgelere göre Phoenix, İsrail’in en büyük savunma sanayisi şirketi Elbit Systems’e en az 265 milyon dolarlık yatırım yaptı. Elbit, İsrail ordusuna mühimmat, tank sistemleri ve askeri teçhizat temin ediyor.

İsrailli finans grubunun portföyünde İHA kameraları üreten NextVision, topçu mühimmatı tapası imal eden Reshef Technologies ve tank parçaları geliştiren Ashot Ashkelon da yer alıyor.

Phoenix ayrıca savaş gemisi üreticisi Israel Shipyards ile birlikte Boeing ve Caterpillar’da da hisse sahibi. İsrail ordusu operasyonlarda Boeing’in ürettiği uçak ve mühimmatları, Gazze’deki yıkımlarda ise Caterpillar üretimi iş makinelerini kullanıyor.

Kushner’ın şirketi Affinity doğrudan bu savunma kuruluşlarına ortak olmasa da Phoenix’in ana hissedarı sıfatıyla grubun mali kazancından pay alma imkanını koruyor.

Kushner, Trump yönetiminde resmi bir kadro almadan, gönüllü temsilci sıfatıyla diplomatik görüşmelere katılıyor. Bu konum, resmi bir kamu görevinde zorunlu tutulan mali bildirim ve çıkar çatışması yükümlülüklerine tabi olmamasını sağlıyor.

CNN, Kushner’ın yürüttüğü diplomatik temasların söz konusu yatırımları doğrudan etkilediğine dair somut bir veriye ulaşmadığını duyurdu.

Fakat Gazze müzakerelerinde görev üstlenen bir ismin, İsrail ordusunun tedarikçilerine sermaye aktaran bir grupta ana hissedar olması çıkar çatışması tartışmalarına yol açtı.

Kushner’ın avukatı, müvekkilinin Phoenix’in yönetim kurulunda yer almadığını, yatırım kararlarına müdahale etmediğini ve ticari girişimleriyle diplomatik temasları arasında bağ olmadığını savundu.

CNN ise Kushner’ın Eylül 2025’te Forbes dergisine verdiği mülakatta Phoenix yönetimiyle “çok aktif bir diyalog” sürdürdüğünü ve şirket yöneticileriyle birkaç haftada bir temas kurduğunu söylediğini aktardı.

Avukatı bu temasların tek tek yatırımlarla değil, genel piyasa eğilimleriyle sınırlı olduğunu öne sürerken diplomatik mesainin artmasıyla birlikte şirket yönetimiyle görüşmelerin seyreldiğini kaydetti.

Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Kushner’ın şahsi ticari işlerinin gönüllü diplomatik vazifeleriyle bağlantısı bulunmadığını dile getirdi.

Phoenix ise hissedarlarına sunduğu değerin temel faaliyet performansından beslendiğini belirterek haberdeki ayrıntılı bulgular hakkında değerlendirme yapmadı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English