ABD’nin Utah eyaletinde yer alan Box Elder Bölgesi’nde kurulması planlanan devasa veri merkezi projesine yönelik seçmen tepkisi, eyalet tarihinin en uzun süre görev yapan Senato Başkanı Stuart Adams’ın ön seçimi kaybetmesine yol açtı. Projenin çevreye ve su kaynaklarına zarar vereceğinden endişe eden bölge halkı sandıkta tepkisini gösterirken, projeyi destekleyen iki komisyon üyesi de seçimi kaybetti.

ABD’nin Utah eyaletinin Box Elder Bölgesi’nde hayata geçirilmesi planlanan devasa veri merkezi projesi, eyaletin en güçlü siyasetçilerinden Senato Başkanı Stuart Adams’ın koltuğunu kaybetmesine neden oldu.

Cumhuriyetçi Parti içindeki ön seçimlerde, projeye yönelik seçmen tepkisi Adams’ın mağlubiyetiyle sonuçlandı.

Eyalet tarihinin en uzun süre görev yapan Senato Başkanı unvanına sahip olan Adams, veri merkezi projesine karşı sesini yükselten eski üniversite avukatı Stephanie Hollist karşısında yenilgiye uğradı.

Hollist, Adams’ı ve eyaletteki genel siyasi elitleri, Stratos veri merkezi projesinin çevreye verebileceği ciddi zararlara yönelik halkın endişelerini görmezden gelmekle suçlamıştı.

Muhafazakar eğilimli eyaletteki önceki seçimleri kolaylıkla kazanan Adams, bu yılın başlarında projenin ilk planlarını onaylayan Utah Askeri Tesis Geliştirme Kurulunun başkanı olması sebebiyle seçmen tepkisinin odak noktası haline geldi.

ABD’de veri merkezleri hiç popüler değil

Projenin ilerlemesi yönünde oy kullanan Box Elder Bölge Komisyonu üyeleri Boyd Bingham ve Lee Perry de ön seçimleri kaybetti.

Çarşamba günü yenilgiyi kabul etmesinin ardından The Salt Lake Tribune gazetesine açıklamalarda bulunan Lee Perry, “Veri merkezi oylamasının bana seçimi kaybettirdiğini düşünüyor muyum? Evet, düşünüyorum. Farklı bir şey yapar mıydım? Farklı oy kullanmazdım ama eyalete karşı durur ve bunu neden zorla kabul ettirmeye çalıştıklarını halka açıkça anlatmalarını sağlardım” dedi.

Yatırımcı ve “Shark Tank” programı yıldızı Kevin O’Leary tarafından desteklenen Stratos projesinin, Utah genelinde birden fazla noktaya yayılarak dünyanın en büyük yapay zeka veri merkezlerinden biri olması planlanıyor.

Ancak bölge halkı, projenin Büyük Tuz Gölü yakınlarındaki hassas su kaynaklarını zorlayacağından ve aşırı miktarda elektrik tüketeceğinden endişe ediyor. Geliştiriciler ise tesisin istihdam yaratacağını ve milyonlarca dolar vergi geliri sağlayacağını savunuyor.

Tepkilerin artması üzerine Adams, seçim kampanyasının son haftalarında projenin önerilen 40 bin akrelik (yaklaşık 160 bin dönüm) büyüklüğünde ciddi kısıtlamalara gidilmesi çağrısında bulunarak projeyle arasına mesafe koymaya çalıştı.

Ancak bu hamle, modern Utah tarihinde ön seçimi kaybeden ilk görevdeki Senato Başkanı olan Adams için yeterli olmadı.

ABD’de yerel yönetimler, veri merkezi inşasına karşı harekete geçti

İktisatçı Ann Pettifor, kişisel Substack sayfasında yayımladığı makalede, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz politikaları ile yapay zeka ve teknoloji sektöründeki aşırı borçlanmanın küresel piyasalarda yeni bir çöküşü tetikleyebileceğini belirtti. Alan Greenspan’in vefatı ve Nasdaq’taki son dalgalanmalar üzerinden finansal sistemi değerlendiren Pettifor, derecelendirme kuruluşlarının ve borç verenlerin yüksek riskli şirketleri destekleyerek yeni bir krize zemin hazırladığını vurguladı.

İktisatçı Ann Pettifor, kişisel Substack sayfasında yayımladığı “Nasdaq & Market Volatility: is this a Minsky Moment for Ponzi Finance?” başlıklı makalesinde, finansal piyasalardaki güncel dalgalanmaları ve borç yüküne dayalı büyümenin getirdiği riskleri analiz etti.

Borçla finanse edilen uzun bir spekülatif büyüme döneminin ardından gelen ani ve şiddetli piyasa çöküşlerini ifade eden “Minsky anı” kavramına atıfta bulunan Pettifor, küresel finans sisteminin yeni bir kırılmanın eşiğinde olabileceğine dikkat çekti.

Makalesine iki gün önce, 22 Haziran 2026’da 100 yaşında vefat eden eski ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Alan Greenspan’i anarak başlayan Pettifor, Londra merkezli The Times gazetesinin Greenspan’i “finans tarihinin devlerinden biri” olarak nitelendirdiğini aktardı.

Greenspan’e, eski Birleşik Krallık Başbakanı Gordon Brown’ın tavsiyesiyle 2002 yılında İngiltere Kraliçesi tarafından küresel ekonomik istikrara sunduğu üstün katkılardan dolayı fahri şövalyelik unvanı verildiğini hatırlatan yazar, bu unvanın verildiği dönem ile sonraki gelişmeler arasındaki çelişkiye vurgu yaptı.

Greenspan’in ölümünün gerçekleştiği 22 Haziran günü teknoloji borsası Nasdaq’ın yapay zeka endişeleriyle iki günde yüzde 2,2 değer kaybettiğini belirten Pettifor, hemen ardından 23 Haziran salı günü Güney Kore’nin teknoloji ağırlıklı endeksinin yüzde 10 gerilediğini ve Samsung Electronics hisselerinde çift haneli düşüşler yaşandığını kaydetti.

Yazar, bu durumu “Greenspan döneminin tehlikeli bir özelliği olan küresel finansal istikrarsızlık geri döndü” sözleriyle yorumladı.

“Kaldıraç arttıkça yakıt artar, yangın daha da büyür”

Piyasadaki mevcut dalgalanmanın, Fed’in yeni Başkanı Kevin Warsh tarafından bir hafta önce yapılan şahin açıklamalardan kaynaklandığının ileri sürüldüğünü belirten Pettifor, makalesinde şu değerlendirmelere yer verdi:

“Eğer durum buysa Warsh, ağır borç yükü altındaki teknoloji sektörüne karşı faiz artırma tehdidinde bulunarak Greenspan’in ‘serbest piyasa’ buz dağına çok yakın seyrediyor demektir. Bugün piyasalarda yaşanan dalgalanma yapay zeka sektöründe ciddi bir gerilemenin başlangıcıysa, pahalı borç finansmanına olan bağımlılık yapay zeka kaynaklı bir kredi temerrüt dalgasına yol açabilir.”

Pettifor, danışmanlık firması Oliver Wyman’ın yapay zeka borçlarının “yoğunlaşmış, toplu ve kendine özgü risklere karşı hassas” olduğu yönündeki tespitini paylaşarak, 2007 yılının Şubat ayında yaşanan dalgalanmalar ile Ağustos 2007’deki finansal kırılma arasındaki benzerliğe işaret etti.

O dönemde Greenspan ve Fed Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) ucuz kredi balonuyla sarhoş olan piyasaların aşırı coşkusunu dizginlemek amacıyla faiz oranlarını kademeli olarak artırdığını hatırlatan Pettifor, yükselen reel faizlerin piyasaları dizginlemek yerine borçlu hanehalklarını ve şirketleri iflasa sürüklediğini belirtti.

Greenspan’in ekonomik gerçeklerle ancak 2008’in sonlarında, ABD ekonomisi serbest düşüşe geçtiğinde yüzleştiğini ve faiz indirimine gittiğini ifade eden yazar, bu hamlenin çok geç kaldığını vurguladı.

2008 küresel finansal krizinin arka planına değinen Pettifor, Oliver Wyman’ın analizinden şu alıntıyı aktardı:

“Bankalar, iç raporlarının gösterdiğinden çok daha fazla ABD konut riski taşıdıklarını keşfettiler. Yakında benzer bir durumu veri merkezleri ve dijital altyapı riskleri için de keşfedebilirler; ancak bu kez riskler kurumsal borçlar, gayrimenkul, altyapı, fon finansmanı ve alternatif kredi defterlerine yayılmış durumda. Likit ve özel kredi piyasaları büyümeye devam ederken, toptan satış bankalarının mevcut gelirlerinin 35 milyar ila 50 milyar dolarlık kısmının risk altında olduğunu görüyoruz. Bu, bugünkü toplam kredi gelirlerinin yüzde 8 ila 11’ine denk geliyor. Kaldıraç arttıkça yakıt artar, yangın daha da büyür.”

“Yatırımcılar asla ders almayacak mı?”

Küresel finansal krizin ardından hükümetlerin ve merkez bankalarının Wall Street’i kurtardığını belirten Pettifor, New York Times gazetesinin 2016 yılında yayımladığı “Donald Trump Atlantic City’deki Kumarhanelerini Nasıl İflas Ettirdi Ama Yine de Milyonlar Kazandı” başlıklı araştırmacı gazetecilik çalışmasına atıfta bulundu.

Söz konusu çalışmada Trump’ın tahvil ve hisse senedi sahiplerini nasıl zarara uğrattığının detaylandırıldığını belirten yazar, Trump’ın kumarhane şirketlerinin dört kez iflas mahkemesine gittiğini, her seferinde alacaklıları daha az paraya ikna ettiğini ve riski hissedarlara devrederek kişisel servetini koruduğunu yazdı.

Pettifor, “Trump’ın başarısızlıklarının yükü, onun iş zekasına güvenerek yatırım yapanların üzerine yıkıldı” ifadesini kullandı.

Bugün benzer bir borç sarmalının merkezinde Elon Musk’ın bulunduğunu savunan Pettifor, makalesinde şu iddialara yer verdi:

“Bugün borçla körüklenen bu yangının merkezinde Elon Musk yer alıyor. Halka arz öncesinde Musk, satın aldığı ve ağır borç yükü altındaki X (eski adıyla Twitter) ile xAI platformlarını SpaceX çatısı altında birleştirdiğinde devraldığı 17,5 milyar dolarlık yüksek faizli çöp tahvili yeniden finanse etmek için Wall Street bankalarından 20 milyar dolar borç aldı. Şimdi ise Musk, Twitter satın alımıyla bağlantılı olan ve Financial Times’ın ‘aşırı derecede pahalı köprü kredileri’ olarak tanımladığı borçların ödenmesine yardımcı olmaları için bireysel yatırımcıları ve yatırım fonlarını ikna etmek amacıyla 25 milyar dolarlık tahvil ihraç ediyor.”

Yatırımcıların bu riskli borçları finanse etmek için SpaceX’ten ABD Hazine tahvillerinin 1,1 ila 1,75 puan üzerinde daha yüksek faiz talep ettiğini kaydeden Pettifor, diğer teknoloji şirketlerinin de büyük borç ihaleleri açtığını ancak aralarında önemli bir fark olduğunu belirtti.

Pettifor, “Diğerleri yazılım odaklı ve son derece karlı şirketlerken, SpaceX yılda 9 milyar dolar zarar ediyor. Buna rağmen derecelendirme kuruluşları S&P Global Ratings, Moody’s ve Fitch, Musk’ın şirketine BBB bandında yatırım yapılabilir notu verdi” dedi.

İktisatçı Pettifor, değerlendirmesini “Kredi piyasaları ve derecelendirme kuruluşları aşırı finansallaşmış ekonominin yangınını körüklerken, küresel kumarhanenin çarkları dönmeye devam ediyor” sözleriyle tamamladı.

ABD’deki perakende benzin fiyatları 3,90 doların üzerinde kalmaya devam ederken Başkan Donald Trump “Büyük Petrol Şirketleri”ni fiyat şişirmekle suçladı.

ABD ve İran’ın barış görüşmelerinde ilerleme kaydedileceğini açıklaması ve Hürmüz Boğazı’ndan çatışmanın başlamasından bu yana hiç olmadığı kadar çok tankerin geçmesi üzerine petrol fiyatları savaş öncesi seviyelere yakın bir düzeye geri döndü.

Öte yandan Trump enerji şirketlerine çattı. Bu şikayet, 2022’de Ukrayna savaşının başlamasının ardından fiyatların yükselmesinden petrol ve doğalgaz şirketlerini sorumlu tutan eski Başkan Joe Biden’ın sözlerini anımsattı.

Büyük petrol şirketleri perakende benzin fiyatlarını belirlemese de başkanlar benzin fiyatlarının siyasi bir sorun haline gelmesi ile okları şirketlere çeviriyor.

Trump, Adalet Bakanlığı’na petrol şirketlerini soruşturma talimatı verdi.

Çarşamba günü Truth Social’da paylaştığı bir gönderide Trump, petrol fiyatlarının düştüğünü ama tüketicilerin yüksek benzin fiyatları nedeniyle “sömürüldüğünü” belirtti.

Trump, “Büyük petrol şirketleri, petrol için ödedikleri fiyatlardaki keskin düşüşe paralel olarak benzin istasyonlarındaki fiyatları düşürmüyorlar. O fiyatlar taş gibi düşüyor!” diye yazdı.

Trump, Adalet Bakanlığı’na “derhal” soruşturma açması talimatını verdiğini ekledi fakat yönetiminin hangi şirketleri inceleyeceğine dair herhangi bir isim vermedi.

Trump, “Benzin fiyatları, şu anda gördüğümden çok daha hızlı bir şekilde düşmeye başlasa iyi olur!” dedi.

Petrol fiyatları, zaman zaman varil başına 100 doları aşacak şekilde fırladı ve ancak son zamanlarda Washington ile Tahran arasındaki barış görüşmelerinin etkisiyle düşmeye başladı. 

AAA’ya göre, benzin fiyatları geçen hafta ülke genelinde Mart ayından bu yana ilk kez galon başına 4 doların biraz altına düştü.

Boğaz, barış müzakerelerinde hâlâ önemli bir pürüz noktası olmaya devam ediyor.

Çarşamba günü Truth Social’da paylaştığı bir başka gönderide Trump, İran’ın Amerikalı müzakerecilere “HÖRMÜZ BOĞAZI’NDAN GEÇEN GEMİLERDEN İRAN TARAFINDAN HİÇBİR ÜCRET, SİGORTA MASRAFI VEYA HERHANGİ BİR BAŞKA MASRAF TALEP EDİLMEMEKTE VEYA ALINMAMAKTADIR” bilgisini ilettiğini iddia etti.

Öte yandan Trump, “eğer bu yanlış bir bilgiyse, müzakereler derhal sona erer!” diye ekledi.