Amerika
Ukrayna savaşı küresel silah ticaretini değiştiriyor: Kazanan ABD’li şirketler

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, Ukrayna’da devam eden savaş, Avrupa’da yeni silah alımlarını dramatik bir şekilde artırdı ve bundan en çok yararlananlar ABD’li üreticiler oldu.
2019-2023 yılları arasında dünya genelindeki silah ticareti 2014-18 rakamlarına göre %3,3 oranında azaldı fakat bu dönemde Avrupa ülkeleri tarafından ithal edilen silah miktarı önceki beş yıla kıyasla iki katına çıktı.
Avrupa ülkelerine yapılan silah satışlarının %55’lik aslan payı ABD’den geldi. Bu oran bir önceki döneme göre yüzde 20 puan arttı. Ağırlıklı olarak Avrupa ülkelerine yapılan satışlar sayesinde ABD toplam silah ihracatını %17 oranında artırdı.
ABD’li üreticiler 107 ülkeye, SIPRI tarafından incelenen diğer tüm dönemlerden ya da diğer ihracatçı ülkelerden daha fazla silah göndermiş durumda.
SIPRI Silah Transferleri Programı Direktörü Mathew George, “ABD, dış politikasının önemli bir yönü olan silah tedarikçisi olarak küresel rolünü arttırdı ve geçmişte hiç olmadığı kadar çok ülkeye silah ihraç etti. Bu durum, ABD’nin iktisadi ve jeopolitik hakimiyetinin yükselen güçler tarafından sorgulandığı bir döneme denk geliyor,” dedi.
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde Ukrayna, silah ithalatının en dramatik şekilde arttığı Avrupa ülkesi. Ukrayna 2019’dan 2023’e kadar çok az ithalat yapan ve yerli üretim ile silahlanan bir ülke konumundan Hindistan, Suudi Arabistan ve Katar’ın ardından dünyanın 4 numaralı silah alıcısı konumuna yükseldi. İthalat bir önceki döneme kıyasla %6.600 artış gösterdi.
2023 yılında Ukrayna küresel silah ithalatında 1 numaraydı. Fakat Rusya’ya karşı mücadelede edindiği silahların çoğunu satın almak yerine müttefiklerinden hibe ile aldı. ABD, Almanya ve Polonya Ukrayna’nın ilk üçteki tedarikçisi.
Fransa, Rusya’yı yerinden etti
Dünyanın en büyük beş silah ihracatçısı ABD, Fransa, Rusya, Çin ve Almanya oldu. Fransa, Rusya’yı geride bırakarak 2. sıraya yerleşti. Rusya’nın ihracatı %53 oranında düştü. Fransa’nın satışları ise %47 arttı.
2019 yılında 31 ülke Rusya’dan silah alıyordu. Bu sayı 2023’te 12’ye düşerken, Rusya ile petrol ve gaz ticaretini sürdüren Hindistan ve Çin açık ara en önemli müşteriler oldu.
Raporun yazarlarından Pieter Wezeman DW’ye yaptığı açıklamada, “Diğer durumlarda, ABD ve Avrupa devletleri de bir dereceye kadar, daha önce Rus silahları satın alan ya da almayı düşünen ülkelere baskı yaptı,” ifadelerini kullandı.
Wezeman bu durumu, “Rus savaş uçakları satın alacak olan Mısır’ın ABD’nin baskısıyla bunu yapmaktan vazgeçmesi ve gelişmiş savaş uçakları satın almak için Fransa’ya yönelmesi örneğinde çok güçlü bir şekilde görebiliyoruz,” açıklamasını yaptı.
Wezeman, Fransa’nın ‘stratejik egemenlik’ politikası izlediğini söyleyerek, “Temel olarak, başkasının silahlarına bağımlı olmadan istediği zaman askeri güç uygulayabilmek istiyor. Bu nedenle bir silah endüstrisine ihtiyaçları var, ancak buna sahip olabilmek için gerçekten ihracat yapmanız gerekiyor. Aksi takdirde çok pahalıya mal olur,” dedi.
Wezeman, Fransa’nın silah endüstrisinin son 10 yılda çok başarılı olduğunu, en çok satılanların Rafale savaş uçağı ile denizaltılar ve fırkateynler olduğunu söyledi.
Almanya’nın denizaltı ihracatı artıyor
Almanya’nın dünyanın 5 numaralı silah ihracatçısı olarak konumu 2014’ten 2023’e değişmedi ve ana müşterileri Ortadoğu ülkeleri oldu.
Almanya’dan yapılan silah ihracatı bu dönemde %14 düşmüş olsa da Wezeman bu düşüşün göreceli olduğunu söyledi. Önceki beş yıllık dönem, özellikle denizaltılar olmak üzere büyük siparişler nedeniyle son derece canlıydı.
Buna karşılık, 2023 yılı Alman silah endüstrisi için tek başına özellikle iyi geçti. Wezeman bunun ‘kısmen Ukrayna’ya giden askeri yardımla ilgili olduğunu, ama aynı zamanda örneğin Singapur’a denizaltılar ve hem İsrail hem de Mısır’a fırkateyn ve korvetler teslim edilmesiyle de ilgili olduğunu’ söyledi.
Avrupalıların aksine, Afrika ülkeleri 2019’dan 2023’e kadar, önceki beş yılın yaklaşık yarısı kadar yabancı silah satın aldı ve bunun başlıca nedeni iki büyük ithalatçıdan yapılan alımlardaki düşüş.
Cezayir %77 daha az askeri ürün ithal ederken, Fas’ın alımları ise %46 azaldı.
Kıtadaki varlığı son yıllarda genişleyen Rusya, Afrika’daki ülkelerin 1 numaralı silah tedarikçisi konumunda ve onu ABD ve Çin izliyor.
Amerika
Hackerlar, Meta AI’ı “kandırarak” kullanıcı hesaplarını ele geçirdiler
Bilgisayar korsanlarının, Meta’nın yapay zeka destek ekibini (Meta AI) ünlü hesapları ele geçirmelerine yardım etmeleri için “kandırdığı” ortaya çıktı.
Henüz kaç hesabın etkilendiği belli değil ama mağdurlar arasında Barack Obama’nın Beyaz Saray hesabı, ABD Uzay Kuvvetleri’nin başçavuşu ve güvenlik araştırmacısı olan eski bir Meta çalışanı da bulunuyor gibi görünüyor.
Hackerların sosyal medya paylaşımlarının da gösterdiği gibi, Meta’nın sohbet robotunu kandırmak şaşırtıcı derecede kolaydı.
404 Media’ya göre, hackerlar ilk olarak bir VPN kullanarak kendilerini hedef hesap sahibinin bulunduğu coğrafi bölgedeymiş gibi gösterdiler ve böylece otomatik hesap korumalarını atlattılar.
Ardından, Meta AI Destek Asistanı’ndan hesaba yeni bir e-posta adresi eklemesini istediler ve botun bir kod göndermesini sağladılar.
Kodu ele geçiren hacker, şifre sıfırlama talebinde bulunabildi; bot da bunu yeni e-posta adresine göndererek hesabın kontrolünü devretti.
Fakat bot artık hackerlara kapılarını ardına kadar açmayacak. Dün bir Meta sözcüsü, sorunun “çözüldüğünü ve etkilenen hesapları güvence altına aldıklarını” söyledi.
Botun yaptığı bu hata, önemli iş fonksiyonlarını yapay zeka ajanlarına devretme gibi giderek yaygınlaşan uygulamanın risklerini ortaya koyuyor.
Instagram, birçok kullanıcının hesabının ele geçirilmesine yol açan güvenlik sorununu çözdüğünü açıkladı.
Hafta sonu boyunca, Reddit’teki birçok kullanıcı Instagram hesaplarının ele geçirildiğini iddia etti ve X’teki bir dizi kullanıcı da benzer hesap ele geçirme olaylarına karşı uyarıda bulundu.
Güvenlik araştırmacısı Jane Wong, kendi Instagram hesabının da ele geçirildiğini söyledi.
Wong, “Şifrem benden habersiz değiştirildi ve dün boyunca farklı şifre sıfırlama girişimleri aldım. Oldukça endişe verici,” dedi.
Amerika
Trump, yapay zeka kararnamesini imzaladı

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka şirketlerinden, modellerin tam olarak piyasaya sürülmeden önce yeteneklerini değerlendirmek üzere federal hükümete modeller sunmalarını talep eden bir başkanlık emri imzaladı.
Emirde, şirketlerden gönüllülük esasına dayalı olarak, bir modelin “gelişmiş siber yeteneklerini” değerlendirmek ve modelin “kapsam dahilindeki öncü model” olarak kabul edilip edilmeyeceğini belirlemek üzere bir karşılaştırmalı değerlendirme sürecine katılmaları isteniyor.
Ardından, şirketlerin bu modelleri daha geniş bir kitleye sunmayı planladıkları tarihten en fazla 30 gün önce bu modellere erişim talep ediyor ve hükümetin erken erişim hakkı alacak “güvenilir ortakları” seçmesine olanak tanıyor.
Kararnamede şöyle deniyor.
“Bu bölümdeki hiçbir hüküm, sınır modeli dahil olmak üzere yeni yapay zeka modellerinin geliştirilmesi, yayınlanması, piyasaya sürülmesi veya dağıtımı için zorunlu bir hükümet lisanslama, ön onay veya izin şartı oluşturulmasına yetki verdiği şeklinde yorumlanamaz.”
Trump, o dönemde gazetecilere verdiği demeçte, önde gelen teknoloji şirketlerinin CEO’larıyla imza törenini “kararnamenin bazı yönlerini beğenmediği”için ertelediğini söylemişti.
Somut ayrıntılar açısından yetersiz olan salı günkü kararname, ABD’deki yapay zeka geliştirme çalışmaları için kritik bir anda yayınlandı.
Pazartesi günü Anthropic, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna halka arz için gizli başvuruda bulunduğunu açıkladı. Rakip OpenAI da bu yıl içinde olası bir halka arz için hazırlıklarını sürdürüyor.
SpaceX, kendi AI laboratuvarı SpaceXAI’nin sahibi olarak, her ikisini de halka arz konusunda geride bırakmaya hazırlanıyor. Şirketin değerini 1 trilyon doların çok üzerine çıkarabilecek halka arzın önümüzdeki hafta gerçekleşmesi bekleniyor.
AI patlaması sırasında servetlerin hızla arttığı teknoloji sektörü, Beyaz Saray’ın AI konusundaki tutumunda merkezi bir rol oynadı.
Musk’ın uzun süredir müttefiki olan risk sermayedarı David Sacks, bu yılın başlarında görevine son verilene kadar ilk kripto ve yapay zeka sorumlusu olarak görev yaptı.
Fakat Sacks’ın, Musk ve Meta CEO’su Mark Zuckerberg ile birlikte geçen ay Trump yönetimini arayarak, başkanın imzalamaya hazırlandığı önceki yapay zeka başkanlık kararnamesine karşı lobi yaptığı bildirildi.
Salı günkü kararname, Anthropic’in yazılımdaki zayıflıkları ve güvenlik açıklarını tespit etmede üstün bir model olan Claude Mythos Preview’u duyurarak bu yılın başlarında hükümet yetkililerini ve Wall Street’i şaşırtmasının ardından geldi.
Şirket, Project Glasswing adlı siber güvenlik girişiminin bir parçası olarak bu modelin kullanıma sunulmasını seçkin bir grup şirketle sınırladı ve bu girişimi salı günü genişletti.
Mythos’un piyasaya sürülmesi, Anthropic ile Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü Susie Wiles ve Hazine Bakanı Scott Bessent dahil olmak üzere Trump yönetiminin üst düzey üyeleri arasında birkaç yüksek profilli toplantı düzenlenmesine yol açtı.
Trump’ın yapay zeka kararnamesi, yönergeler ve diğer kılavuzların geliştirilmesi için çeşitli zaman dilimlerini özetliyor ve özellikle Savunma Bakanlığı’ndan bilgi sistemlerinin siber savunmasına öncelik vermesini istiyor.
Savunma Bakanlığı, Mythos’u piyasaya sürmeden kısa bir süre önce bu girişimi bir tedarik zinciri riski olarak nitelendirerek, Anthropic’in öncü modellerinden aktif olarak uzaklaşmaya çalıştı.
Bu tanımlama, Anthropic’in ABD ulusal güvenliğini tehdit ettiği anlamına geliyor ve savunma müteahhitlerinin kurumla yaptıkları çalışmalarda şirketin teknolojisini kullanmalarını yasaklıyor.
Anthropic, bu tanımlamayı geri aldırmak için Trump yönetimine dava açtı ve bu dava halen devam ediyor.
Amerika
SpaceX 75 milyar dolarlık rekor halka arza hazırlanıyor

Elon Musk’ın sahibi olduğu havacılık ve uzay şirketi SpaceX, hisse başına 135 dolar sabit fiyat belirleyerek gerçekleştireceği halka arzla rekor düzeyde 75 milyar dolar toplamayı planlıyor. Reuters’ın haberine göre şirket, bu adımla piyasa değerini 1,75 trilyon dolara ulaştırmayı hedefliyor.
Milyarder Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX şirketi, hisse başına 135 dolar sabit fiyat belirleyerek gerçekleştireceği halka arzla rekor düzeyde 75 milyar dolar toplamayı planlıyor. Reuters ajansının konuya aşina bir kaynağa dayandırdığı haberine göre şirket, bu süreçte 555,6 milyon adet hisse satmayı amaçlıyor ve toplam piyasa değerinin 1,75 trilyon dolara ulaşmasını bekliyor.
Bu halka arzın borsa tarihindeki en büyük işlem olabileceği ve ardından yapay zeka devleri OpenAI ile Anthropic’in de izlemesi beklenen büyük ölçekli yeni bir halka arz dalgasına öncülük edebileceği belirtiliyor.
Sabit fiyatlı halka arz, bir şirketin talep toplama süreci başlamadan önce hisse başına kesin değeri önceden duyurduğu bir fiyatlandırma yöntemi. Bu fiyat, şirketin analistleri ve yetkilendirilmiş aracı kurumlar tarafından finansal göstergeler, piyasa koşulları ve rakip analizleri temel alınarak hesaplanıyor. Yatırımcılar bu arza katılırken doğrudan belirlenen bu fiyat üzerinden talep iletiyor; talebin arzı aşması durumunda hisseler, genellikle bireysel küçük yatırımcılara öncelik verilerek katılımcılar arasında dağıtılıyor.
Reuters, yatırımcı sunumları yapılmadan ve talep toplama defteri oluşturulmadan önce sabit bir fiyat belirlenmesinin piyasa teamülleri açısından sıra dışı bir adım olduğunu aktardı.
Şirketler genellikle talebe göre fiyatı ayarlayabilmek amacıyla belirli bir fiyat aralığı ilan etmeyi tercih ediyor.
ABD merkezli hukuk firması Wilson Sonsini Goodrich & Rosati’nin kıdemli ortağı Weiheng Chen konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Musk, kendi takipçi kitlesinde işe yarayan ‘ister al ister bırak’ yaklaşımını uyguluyor. Piyasa koşulları ve sektörde karşılaştırılabilecek başka bir şirketin bulunmaması göz önüne alındığında bu makul bir adım” dedi.
SpaceX’in yatırımcı turları kapsamındaki tanıtım faaliyetleri (roadshow) 4 Haziran Perşembe günü başlayacak.
Halka arzın tamamen birincil piyasa halka arzı olarak yapılandırılması, yani elde edilecek tüm gelirlerin doğrudan şirkete aktarılması ve mevcut hissedarların kendi paylarını satamaması bekleniyor. Kurucu Elon Musk’ın da halka arzın ardından 366 gün boyunca SpaceX hisselerini elinde tutma zorunluluğu bulunuyor.
Şirket halka arz gelirini yapay zeka ve Starlink yatırımlarında kullanacak
Halka arzdan elde edilecek fonlar, şirketin yapay zeka bilgi işlem kaynaklarının genişletilmesinde ve Starlink uydu ağının büyütülmesinde kullanılacak.
SpaceX, bu yılın başlarında Elon Musk’ın yapay zeka girişimi xAI ile bir ortaklık kurmuş, bu süreçte roket şirketine 1 trilyon dolar, Grok adlı sohbet robotunun geliştiricisine ise 250 milyar dolar değer biçilmişti.
Finansal tablolara göre SpaceX, bir önceki yıl elde ettiği 791 milyon dolarlık kârın ardından, 2025 yılında 4,94 milyar dolar net zarar bildirdi.
Nasdaq borsasında “SPCX” koduyla işlem görmeyi hedefleyen SpaceX’in borsaya ilk adımını 12 Haziran’da atması bekleniyor. Goldman Sachs, Morgan Stanley, BofA Securities, Citigroup ve J.P. Morgan süreçte ortak lider aracı kurumlar (joint bookrunners) olarak görev alıyor.
Bank of America’nın Asya-Pasifik bölgesindeki eski küresel sermaye piyasaları eş başkanı Craig Coben sürece ilişkin olarak, “Tarihin en çok beklenen halka arzı konumundaysanız, yatırımcılardan kendi sürecinize uyum sağlamalarını isteyebilirsiniz; tersini yapmak zorunda kalmazsınız” değerlendirmesinde bulundu.
Dünya Basını2 hafta önceProf. Mearsheimer: Trump, İran savaşını sonlandırmak için Çin’den yardım istedi
Dünya Basını2 hafta önceİktisat tarihçisi Chance: Batı, Çin’i kendi sistemine entegre ederek liberal bir demokrasiye dönüştüreceğini sandı
Asya2 hafta önceRusya ve Çin liderleri Pekin’de stratejik ortaklığı görüştü
Diplomasi2 hafta önceXi ve Putin ‘çok kutuplu bir dünya ve yeni tip uluslararası ilişkiler’ çağrısı yaptı
Amerika2 hafta önceBolivyalı işçi ve köylüler başkent La Paz’ı kuşattı
Asya2 hafta önceLai, Tayvan’ın “özgürlüğünden vazgeçmeyeceğini” söyledi, yeni İHA bütçeleri sözü verdi
Asya2 hafta önceRusya ve Çin arasındaki ticaret hacmi 240 milyar dolara ulaştı
Asya2 hafta önceİran’daki savaş yuan için küresel ticarette fırsat penceresi açtı








