Diplomasi
Birleşik Krallık ile Türkiye arasında Eurofighter anlaşması

Birleşik Krallık, Türkiye ile 8 milyar sterlinlik (yaklaşık 10,7 milyar dolar) bir savunma anlaşması imzalayarak onlarca yüksek teknolojili Eurofighter Typhoon savaş uçağı tedarik edecek.
Başbakan Keir Starmer, pazartesi günü Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşmek üzere Ankara’ya geldikten sonra anlaşmayı imzaladı ve bunu “İngiliz işçileri, savunma sanayimiz ve NATO güvenliği için bir kazanç” olarak nitelendirdi.
Başbakan, anlaşmanın NATO güvenliği için de bir destek olduğunu belirterek, Türkiye’deki gazetecilere, “Bu kapasitenin Birleşik Krallık ile güvence altına alınması NATO için gerçekten önemli,” dedi.
Süpersonik savaş uçakları, Kraliyet Hava Kuvvetleri (RAF) filosunun bel kemiğini oluşturuyor ve Rusya gibi ülkelerin jetlerini durdurmak için kritik öneme sahip.
İhracat duyurusu, Birleşik Krallık’ın 2017’den bu yana Typhoon için aldığı ilk sipariş ve 20 yıldır yapılan en büyük savaş uçağı anlaşması.
Temmuz ayında Britanya ve Türkiye arasında anlaşma için bir mutabakat zaptı imzalandığından beri görüşmeler devam ediyor. Önceki haberler, 40 adet jetin Türkiye’ye satılabileceğini öne sürüyordu.
Başbakanın resmi sözcüsü, 20 jet uçağının “hâlâ önemli bir sayı” olduğunu ve bunun “operasyonel gereksinimlerine göre gelecekteki siparişler açısından Türklerin vereceği bir karar” olduğunu söyledi.
Savunma Bakanı John Healey, “Bu, İngiltere için bir başka önemli ihracat anlaşması ve bir nesil içindeki en büyük jet ihracatı anlaşması. Bu anlaşma, ekonomimize milyarlarca pound kazandıracak ve İngiliz Typhoon üretim hatlarının uzun süre çalışmaya devam etmesini sağlayacak. Bu anlaşma, uçak alımının çok ötesine geçiyor. İki ülke arasındaki büyüyen savunma ve endüstri ortaklığının öncüsü niteliğinde,”dedi.
The Telegraph’a konuşan İngiliz hükümet kaynakları, anlaşmanın “Rusya’nın artan saldırganlığı” karşısında NATO’nun hava savunmasını güçlendirmeye yardımcı olacağını belirtti.
Anlaşma, ABD’nin Türkiye’yi F-35 jet programından çıkarmasının ardından geldi.
Washington, Ankara’nın Rusya ile S-400 füze savunma sistemleri için anlaşma imzalamasının ardından 2019 yılında Türkiye’nin jetleri satın almasını yasakladı.
ABD, o dönemde Rus sistemlerinin F-35 hakkında istihbarat toplamak için kullanılabileceğinden korkuyordu. Bu jet, İngiltere tarafından da kullanılıyor.
ABD, “F-35’in, gelişmiş yetenekleri hakkında bilgi toplamak için kullanılacak bir Rus istihbarat toplama platformuyla bir arada var olamayacağını” ileri sürüyor.
Avrupa hava sahası, Rus insansız hava araçları ve savaş uçaklarının ihlal iddiaları sonrasında alarma geçti. Eylül ayında 19 insansız hava aracı Polonya hava sahasını ihlal etti ve üst düzey yetkilileri alarma geçirdi. Diğer insansız hava araçları da Danimarka ve Almanya’daki havaalanlarında kaosa neden oldu.
Spiegel: Almanya, Türkiye’ye Eurofighter satışına onay verdi
Türkiye’nin yeni Typhoon uçaklarının, Avrupa semalarını koruyan NATO’nun genel jet filosunu güçlendirmek için kullanılabileceği umuluyor.
Şu anda, Türk hava kuvvetleri ağırlıklı olarak eskiyen ABD yapımı F-16’lardan oluşuyor ve filosunda yaklaşık 250 adet bulunuyor.
The Telegraph’a göre Eurofighter, Türkiye’ye Ruslara karşı koyabilecek daha modern bir savaş uçağı sağlayarak, yeteneklerinde önemli bir değişiklik anlamına geliyor. Yeni jetlerin ilk teslimatının 2030 yılında yapılması bekleniyor.
Starmer’ın ziyaretinden önce, RAF, Türk yetkililere ve askeri personele uçağı tanıtmak için iki Typhoon uçağını uçurdu.
Birleşik Krallık ile yapılan anlaşmaya paralel olarak, Türk hükümeti de Katar ve Umman ile mevcut Eurofighter filolarının bir kısmını satın almak için görüşmeler yürütüyor.
Birleşik Krallık, İtalya, İspanya ve Almanya’nın dahil olduğu bir Avrupa konsorsiyumu tarafından üretilen bu uçaklar, Türkiye’nin geliştirdiği beşinci nesil savaş uçağı KAAN’ın 2028’de uçmaya hazır hale gelene kadar geçici bir çözüm olarak görülüyor.
Üretimin yaklaşık yüzde 37’si Birleşik Krallık’ta gerçekleştiriliyor. Bu üretim, Lancashire’daki Preston yakınlarındaki Warton ve Samlesbury’deki BAE Systems fabrikalarında yapılan son montajı da içeriyor.
Savunma anlaşmasının duyurusu, İngiltere’nin Norveç donanmasına en az beş yeni savaş gemisi tedarik etmek için “tarihi” 10 milyar sterlinlik bir anlaşma imzalamasından sadece birkaç hafta sonra geldi.
İngiltere’de üretilen Type 26 fırkateynlerini tedarik etme anlaşması, Savunma Bakanlığı tarafından İngiltere’nin “değer açısından şimdiye kadarki en büyük savaş gemisi ihracat anlaşması” olarak nitelendirildi.
Hükümet, anlaşmanın “2030’lara kadar” ülke çapında 4.000 kişiyi istihdam edeceğini, bunun 2.000’den fazlasının fırkateynlerin inşa edileceği BAE Systems’ın Glasgow tersanelerinde olacağını açıkladı.
Ziyareti sırasında Başbakan Starmer, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün mozolesine çelenk bıraktıktan sonra hatıra defterine de bir not yazdı.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi4 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü










