Bizi Takip Edin

Ortadoğu

Prof. Marandi: İran, bölgedeki askeri altyapısını koruyor

Yayınlanma

Tahran Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Muhammed Marandi, Dialogue Works programında yaptığı değerlendirmede, ABD Başkanı Trump’ın İran’ın savunma kapasitesinin yok edildiğine dair iddialarını asılsız olarak nitelendirdi. Marandi, İran’ın askeri altyapısının büyük ölçüde operasyonel olduğunu ve ülkenin uzun süreli bir çatışmaya hazır olduğunu vurguladı.

Tahran Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Muhammed Marandi, dün Dialogue Works YouTube kanalına verdiği mülakatta, bölgede devam eden askeri hareketliliğe ve diplomatik sürece dair değerlendirmelerde bulundu.

Marandi, ABD Başkanı Donald Trump’ın sosyal medya üzerinden yaptığı, İran’ın hava savunma, hava kuvvetleri ve deniz kuvvetlerinin imha edildiğine yönelik açıklamalarının sahadaki gerçeklikle uyuşmadığını ifade etti.

Marandi, ABD yönetiminin daha önceki çatışma süreçlerinde de benzer söylemlerde bulunduğunu hatırlatarak, “Trump, 12 günlük savaş sırasında da koşulsuz teslimiyet talep etmişti. Ancak daha sonra çatışmaların durduğu dönemde, İran’ın askeri gücünün hafife alınmaması gerektiği gerçeği ortaya çıktı” diye konuştu.

İranlı akademisyen, mevcut askeri harekatta ABD ve İsrail tarafından yoğun bir silahlanma mobilizasyonuna gidildiğini, ancak bu adımların stratejik hedeflere ulaşmakta yetersiz kaldığını kaydetti.

“Yeraltı tesisleri operasyonel kapasitesini koruyor”

İran’ın askeri doktrininde yer alan yeraltı savunma tesislerine atıfta bulunan Marandi, söz konusu tesislerin büyük bir kısmının hala zarar görmediğini belirtti.

Marandi, “İran’ın insansız hava araçları ve füze sistemlerinden oluşan yeraltı tesisleri, Amerikan ve İsrail güçlerinin imha edemeyeceği bir yapıya sahip. Bu tesislerin çoğu henüz aktif olarak kullanılmadı; sadece emir bekliyor” ifadelerini kullandı.

Marandi, İran’ın hava savunma sistemlerinin Rus, Çin ve İran yapımı teknolojilerin entegrasyonuyla çalıştığını belirterek, bu sistemlerin koordine bir şekilde hareket ettiğini kaydetti.

ABD’nin İran hava sahasına giremediğini ifade eden Marandi, “İran, 20 yıl öncesine ait füze teknolojisiyle bile savunma hatlarını aşabiliyor. Henüz en modern teknolojiye sahip silahlarımızı kullanmadık” değerlendirmesinde bulundu.

“Uzmanlar Meclisi karar sürecini gizlilikle yürütüyor”

Ülkedeki liderlik süreci ve güvenlik endişeleri hakkında da bilgi veren Marandi, anayasal prosedürlerin işlediğini ifade etti. Marandi, “Anayasaya göre yargı erki başkanı, cumhurbaşkanı ve Anayasayı Koruyucular Konseyi temsilcisinden oluşan üç kişilik bir konsey, yeni lider seçilene kadar yetkileri üstleniyor” dedi.

İsrail’in Uzmanlar Meclisi’nin toplantı alanlarını hedef aldığına dair haberleri değerlendiren Marandi, “Güvenlik gerekçeleriyle bu tür toplantıların nerede ve nasıl yapıldığı gizli tutuluyor. Parlamentonun hedef alındığı yönündeki iddialar ise sahadaki gerçekleri yansıtmıyor; meclis faaliyetleri farklı bir protokol üzerinden devam ediyor” diye konuştu.

Marandi, devlet kurumlarının askeri baskı altında dahi işlevselliğini yitirmediğini ve sosyal düzenin korunduğunu belirtti.

“ABD, bölgesel müttefiklerini riske atıyor”

Bölgedeki Arap ülkelerinde bulunan ABD üslerinin stratejik önemi ve bu üslerin İran’a karşı kullanımı konusunda uyarılarda bulunan Marandi, “Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Suudi Arabistan, Umman, Kuveyt, Ürdün ve Türkiye’deki ABD üsleri, İran’a karşı birer operasyonel merkez olarak kullanılıyor. Bu ülkeler, ABD’nin bölgedeki varlığına ev sahipliği yaparak kendilerini doğrudan bir çatışma riskine sokuyor” ifadelerini kullandı.

Marandi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kontrol altında tuttuğunu belirterek, boğazdan geçişlerin sadece İran’ın onay verdiği tankerler için açık olduğunu vurguladı.

“Hürmüz Boğazı’nı kapattık. ABD talimatıyla geçmeye çalışan tankerler hedef alındı. Bu durum petrol ve doğalgaz fiyatlarını artırarak, bölgedeki baskıyı derinleştiriyor” diyen Marandi, ABD’nin bölgedeki müttefiklerinin İran ile çatışma riskini göze almalarının ekonomik sonuçlarının ağır olacağını belirtti.

“Stratejik bir yenilgi arayışındayız”

Çatışmaların ne kadar süreceğine dair bir tahminde bulunmaktan kaçınan Marandi, İran’ın uzun süreli bir yıpratma savaşına hazır olduğunu dile getirdi.

Marandi, “İran, ateşkes veya müzakere arayışında değil. Stratejik bir yenilgiyi düşmana dayatarak, bu durumun tekrar etmesini önlemeye çalışıyoruz” diye konuştu.

Marandi, Batı medyasının İran’a yönelik “çöküş” söyleminin 47 yıldır değişmediğini ve bu tür analizlerin gerçeği yansıtmadığını ifade etti. İran halkının ve bölgedeki müttefik güçlerin (Hizbullah, Husiler ve Irak’taki gruplar) mevcut çatışmayı “varoluşsal bir savaş” olarak gördüğünü aktaran Marandi, “ABD’nin bölgedeki etkisi bu çatışma ile kalıcı bir şekilde zayıflayacaktır” şeklinde konuştu.

“Sivil altyapı hedef alınıyor”

İsrail ve ABD’nin askeri hedeflerde başarı sağlayamaması nedeniyle hastaneleri, okulları ve medya merkezlerini hedef aldığını iddia eden Marandi, “İran’da sivil altyapı, iletişim ağları ve hastaneler doğrudan bombalanıyor. Bu, ABD ve İsrail’in sahadaki askeri başarısızlıklarının bir yansımasıdır” değerlendirmesinde bulundu.

Marandi, bu eylemlerin İran toplumu üzerindeki etkisinin “sosyal dokuyu parçalamak” olduğunu belirtti.

Mülakatın sonunda, İran’ın bölgedeki diğer aktörlerle olan ilişkilerine değinen Marandi, “Emirlikler ve Bahreyn gibi yönetimlerin geleceği, bu çatışmanın sonucuna bağlı. İran, savaşı kazandığında, bölgedeki statükonun tamamen değişeceğini öngörüyoruz” ifadelerini kullandı.

Marandi, ABD’nin bölgedeki müttefiklerini savunma kapasitesinin sınırlı olduğunu ve İran’ın bu durumu “stratejik bir avantaj” olarak gördüğünü sözlerine ekledi.

Ortadoğu

ABD, Orta Doğu’ya üçüncü uçak gemisini gönderiyor

Yayınlanma

ABD ordusu, Başkan Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırıların ufukta olabileceği uyarısında bulunmasının ardından, Orta Doğu’ya üçüncü bir uçak gemisi saldırı grubunu sevk ediyor.

Özel bir amfibi saldırı grubunu da içeren bu sevkiyat, ABD’deki ara seçimlerin yaklaşmasıyla birlikte İran’a karşı Trump’ın savaşının hızla değişen dinamiklerini vurguluyor.

Trump, savaşın birkaç hafta süreceği yönündeki ilk vaatlerine rağmen, ara seçimlerden sonra gerginliğin tırmanmasının hâlâ geçerli bir seçenek olduğunu belirtti.

Şu anda Orta Doğu’ya doğru yol alan gemi grubu, toplamda 7.000’den fazla denizci ve 2.000 Deniz Piyadesi’ni taşıyor.

Bu gruba, USS Theodore Roosevelt uçak gemisi saldırı grubu ve iki amfibi çıkarma gemisinden oluşan USS Makin Island amfibi hazırlık grubu da dahil.

Hassas askeri operasyonlar hakkında konuşmak üzere isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir ABD’li yetkiliye göre, bu durum Ekim ayı sonuna kadar bölgede üç uçak gemisinin bulunacağı anlamına gelebilir.

Orta Doğu’da halihazırda bulunan personel de hesaba katıldığında, bu hamle ABD’nin deniz kuvvetleri varlığını 20.000’den fazla denizci ve deniz piyadesi ile yüzlerce uçağa ulaşacak şekilde alışılmadık derecede yüksek bir seviyeye çıkaracak.

Donanma, Nisan ayında 2003 yılından bu yana ilk kez Orta Doğu’da üç uçak gemisi saldırı grubu bulundurmuştu.

USS George HW Bush ve USS George Washington uçak gemileri, USS Boxer amfibi hazırlık grubu ile birlikte şu anda bölgede bulunuyor.

USS George Washington genellikle Pasifik Okyanusu’nda görevlendirilir fakat zorlu görev süresi boyunca mürettebatın 260 günden fazla süreyle aralıksız denizde kalmasına neden olan USS Abraham Lincoln’ün yerini almak üzere Orta Doğu’ya sevk edildi.

Theodore Roosevelt uçak gemisi saldırı grubu bölgeye ulaştığında, Washington’un Japonya açıklarına kaydırılması muhtemel.

Perşembe günü Time dergisinde yayınlanan bir röportajda Trump, yeni saldırı olasılıklarına değindi ve 3 Kasım ara seçimlerinden sonra İran’a yönelik bombardımanı yoğunlaştırmasının “mümkün” olduğunu söyledi.

Israrla sorulunca Trump, stratejisi hakkında daha fazla ayrıntıya giremeyeceğini söyledi.

Trump, “Bunu size söyleyemem çünkü bakın, siz ‘nereyi bombalayacaksınız?’ diye soruyorsunuz,” dedi.

Pazartesi günü yapılan röportajda, İran’dan gelen son ateşkes teklifini reddettiğini belirterek, “bir yıl önce onaylamayacağı şeyleri bugün de onaylamayacağını” söyledi.

Trump, örnek olarak İran’ın önemli bir enerji nakil koridoru olan Hürmüz Boğazı’nı “açma” teklifini gösterdi ama teklifin genel olarak “yeterince iyi olmadığını” belirtti.

Giderek daha fazla tepki çeken bu savaşın Kasım ayında Cumhuriyetçilerin şansını zora sokup sokmayacağu sorulduğunda Trump, ilk başta “Mümkün” diye yanıt verdi. Fakat ardından, “İran’ın nükleer silahı olmayacağı için bu durum yardımcı olmalı,” diye ekledi.

Başkan, “dünya çapında da dahil olmak üzere” “halkın %100’ünün” İran’ın nükleer saldırı kapasitesine sahip olmasına karşı olduğunu söyledi ve “Yani, bu şekilde ifade ederseniz, faydası olur. Bunu söylemezseniz, zararı olabilir,” diye konuştu.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Şam’dan yalanlama: Hizbullah ile Türkiye’de görüşmedik

Yayınlanma

Suriye Enformasyon Bakanlığı, Şam ile Hizbullah heyetlerinin gerilimi düşürmek için Türkiye’de gizlice görüştüğü yönündeki Reuters haberini yalanladı. Haberde yer alan iddiaya göre heyetler Türk istihbaratının davetiyle eylülde en az bir kez bir araya geldi ve Şam yönetimi örgüte Lübnan’a askeri müdahalede bulunmama güvencesi sundu.

Suriye Enformasyon Bakanlığı, Şam’daki yeni hükümet yetkilileri ile Lübnan merkezli Hizbullah temsilcilerinin Türkiye’de bir araya geldiği yönündeki iddiaları yalanladı.

Bakanlığa bağlı Dış Medya Dairesi, 1 Ekim’de yaptığı açıklamada, söz konusu haberlerin gerçek dışı ve dayanaksız olduğunu belirterek herhangi bir temasın gerçekleşmediğini duyurdu.

Reuters haber ajansı aynı gün yayımladığı haberde, iki tarafın aralarındaki gerilimi düşürmek amacıyla eylül ayında Türkiye’de en az bir kez gizli toplantı yaptığını aktarmıştı.

Ajans, haberini ikisi Suriyeli, biri ABD’li yetkili ve biri Hizbullah’a yakın üst düzey Lübnanlı güvenlik kaynağı olmak üzere altı kişiye dayandırdı.

Habere göre buluşma, Türk güvenlik ve istihbarat kurumlarının davetiyle düzenlendi. Toplantıda Hizbullah temsilcilerinin yanı sıra Suriye istihbaratından ve Dışişleri Bakanlığından yetkililer yer aldı.

Ajansa konuşan ABD’li kaynak, görüşmenin anlaşmazlıkları gidermeye odaklandığını ve iyi geçtiğini söyledi.

Görüşmeye katıldığı öne sürülen Suriyeli bir yetkili, tarafların birbirlerine karşı düşmanlık beslemedikleri hususunda uzlaştığını aktardı. Buna göre Şam yönetimi, Hizbullah’ı silahsızlandırma gerekçesiyle Lübnan topraklarına askeri müdahalede bulunmayacağına dair örgüte güvence verdi.

Washington ise Suriye’nin Hizbullah’a karşı harekete geçmesini istiyor. ABD Başkanı Donald Trump, Şam yönetiminin örgüte askeri saldırı düzenlemesi gerektiği yönündeki talebini kamuoyu önünde birden fazla kez paylaştı.

Haberde aktarılan uzlaşma arayışına karşın Suriyeli heyet, Hizbullah’ın sınır ötesi silah kaçakçılığını durdurmasını ve özellikle Suriye’nin güneyindeki uyuyan hücrelerini lağvetmesini talep etti.

Hizbullah ise eski Suriye Cumhurbaşkanı Beşar Esad yönetiminin Aralık 2024’te devrilmesinden bu yana ülke topraklarında hücreleri olduğu iddiasını reddediyor.

Şam yönetimi hafta başında roket saldırısı hazırlığı içindeki bir Hizbullah hücresinin yakalandığını ileri sürmüştü. Hizbullah bu iddia karşısında, “Suriye topraklarında hiçbir şekilde varlığımız yok ve orada herhangi bir güvenlik veya askeri faaliyette yer almıyoruz” açıklamasını yaptı.

Toplantı iddiasına ilişkin sorular karşısında Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Milli Savunma Bakanlığı, Suriye Dışişleri Bakanlığı ve ABD Dışişleri Bakanlığı sessizliğini korurken Hizbullah’ın basın bürosu yorum yapmaktan kaçındı.

Suriye’deki yeni iktidar yapısı ile Hizbullah arasındaki temas iddiaları, tarafların geçmişteki yoğun çatışma geçmişine dayanıyor.

Hizbullah iç savaş boyunca Esad ordusu saflarında savaştı; Heyet Tahrir eş-Şam’ın (HTŞ) çekirdeğini oluşturan Nusra Cephesi ve Ahrar eş-Şam gibi gruplarla doğrudan karşı karşıya geldi.

Esad iktidarını Aralık 2024’te deviren HTŞ, mevcut Suriye Savunma Bakanlığında belirleyici konum taşıyor.

Nusra Cephesi, iç savaşın ilk evrelerinde Lübnan’ın kuzey ve doğu sınırlarını ele geçirmiş, ardından Lübnan ordusu ve Hizbullah birliklerince bu hatlardan püskürtülmüştü. Grup aynı dönemde Beyrut dahil Lübnan genelinde bombalı saldırılar ve suikastlar düzenledi.

Esad yönetiminin çöküşüyle Hizbullah’ın Suriye’deki etkinliği sona ererken, yeni Şam güçlerinin Lübnan sınırına askeri tahkimat yaptığı kaydediliyor.

Sınıra sevk edilen askeri birlikler arasında, geçmiş çatışma döneminde ülkeye giren yabancı savaşçıların da yer aldığı belirtiliyor.

Okumaya Devam Et

Ortadoğu

Trump’ın damadının şirketi İsrail ordusunun tedarikçisine ortak çıktı

Yayınlanma

CNN’in haberine göre Jared Kushner’ın yatırım şirketi Affinity Partners, İsrail ordusuna silah ve teçhizat sağlayan firmalarda pay sahibi olan Phoenix Financial grubunun en büyük hissedarı kalmayı sürdürdü. Kushner’ın Gazze müzakerelerinde resmi kadro almadan gönüllü diplomat olarak yer alması, şirketteki 1 milyar doları aşan hisse değeri nedeniyle tartışma yarattı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, Gazze’deki savaşın sona erdirilmesine yönelik müzakerelerde rol üstlenirken yatırım şirketi Affinity Partners üzerinden İsrailli finans grubu Phoenix Financial ile ticari bağlarını korudu.

CNN tarafından İsrail’deki mali kayıtlar incelenerek yapılan araştırma, Phoenix’in İsrail ordusuna silah, insansız hava aracı, savaş gemisi ve yıkım ekipmanı tedarik eden en az dokuz şirkette pay sahibi olduğunu ortaya koydu.

Bu şirketlerin tamamının hisse değeri geçen yıl artış kaydetti. Kuruluşların birçoğu, Gazze’deki çatışmaların ürünlerine yönelik talebi yükselttiğini açıkladı.

Affinity Partners, Trump’ın Ocak 2025’te başkanlık görevine başlamasından hemen önce Phoenix’teki payını neredeyse iki katına taşıdı.

Şirket, Temmuz 2026’da bu hisselerin dörtte birini 340 milyon doları aşkın bir bedelle elden çıkardı. Bu işlemden elde edilen gelir, satılan paylar için başlangıçta ödenen tutarın beş katını aştı.

Satışın ardından Phoenix’in en büyük hissedarı kalmayı sürdüren Affinity’nin elindeki yüzde 7,4’lük payın piyasa değeri temmuz ayı itibarıyla 1 milyar doların üzerine çıktı. Kushner, Phoenix’i daha önce şirketinin “en iyi yatırımı” olarak nitelendirmişti.

İncelenen belgelere göre Phoenix, İsrail’in en büyük savunma sanayisi şirketi Elbit Systems’e en az 265 milyon dolarlık yatırım yaptı. Elbit, İsrail ordusuna mühimmat, tank sistemleri ve askeri teçhizat temin ediyor.

İsrailli finans grubunun portföyünde İHA kameraları üreten NextVision, topçu mühimmatı tapası imal eden Reshef Technologies ve tank parçaları geliştiren Ashot Ashkelon da yer alıyor.

Phoenix ayrıca savaş gemisi üreticisi Israel Shipyards ile birlikte Boeing ve Caterpillar’da da hisse sahibi. İsrail ordusu operasyonlarda Boeing’in ürettiği uçak ve mühimmatları, Gazze’deki yıkımlarda ise Caterpillar üretimi iş makinelerini kullanıyor.

Kushner’ın şirketi Affinity doğrudan bu savunma kuruluşlarına ortak olmasa da Phoenix’in ana hissedarı sıfatıyla grubun mali kazancından pay alma imkanını koruyor.

Kushner, Trump yönetiminde resmi bir kadro almadan, gönüllü temsilci sıfatıyla diplomatik görüşmelere katılıyor. Bu konum, resmi bir kamu görevinde zorunlu tutulan mali bildirim ve çıkar çatışması yükümlülüklerine tabi olmamasını sağlıyor.

CNN, Kushner’ın yürüttüğü diplomatik temasların söz konusu yatırımları doğrudan etkilediğine dair somut bir veriye ulaşmadığını duyurdu.

Fakat Gazze müzakerelerinde görev üstlenen bir ismin, İsrail ordusunun tedarikçilerine sermaye aktaran bir grupta ana hissedar olması çıkar çatışması tartışmalarına yol açtı.

Kushner’ın avukatı, müvekkilinin Phoenix’in yönetim kurulunda yer almadığını, yatırım kararlarına müdahale etmediğini ve ticari girişimleriyle diplomatik temasları arasında bağ olmadığını savundu.

CNN ise Kushner’ın Eylül 2025’te Forbes dergisine verdiği mülakatta Phoenix yönetimiyle “çok aktif bir diyalog” sürdürdüğünü ve şirket yöneticileriyle birkaç haftada bir temas kurduğunu söylediğini aktardı.

Avukatı bu temasların tek tek yatırımlarla değil, genel piyasa eğilimleriyle sınırlı olduğunu öne sürerken diplomatik mesainin artmasıyla birlikte şirket yönetimiyle görüşmelerin seyreldiğini kaydetti.

Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly, Kushner’ın şahsi ticari işlerinin gönüllü diplomatik vazifeleriyle bağlantısı bulunmadığını dile getirdi.

Phoenix ise hissedarlarına sunduğu değerin temel faaliyet performansından beslendiğini belirterek haberdeki ayrıntılı bulgular hakkında değerlendirme yapmadı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English