Rusya’nın Karadeniz üzerinden tahıl ihraç etme girişimleri, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının saldırılarıyla karşılaştı. Novorossiysk ve Tuapse limanları açıklarında pazartesi ve salı günleri en az beş tahıl gemisi hedef alındı. Bloomberg’e konuşan kaynaklar, saldırıların Rusya’nın Odesa limanlarını vurmasının ardından gerçekleştiğini bildirdi.

Rusya’nın Karadeniz üzerinden tahıl ihracatını sürdürme adımları, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının saldırılarına hedef oldu.

Duruma vakıf kaynakların Bloomberg’e aktardığına göre pazartesi ve salı günleri Novorossiysk ve Tuapse limanları yakınlarında en az beş tahıl gemisi ateş altına girdi.

Ukrayna Silahlı Kuvvetleri şimdiye kadar ağırlıklı olarak Rus petrolünü taşımaya çalışan tankerleri hedef alıyordu. Bu saldırılar nedeniyle Novorossiysk Limanı geçen hafta tek bir sevkiyat dahi gerçekleştiremedi.

Toplam tahıl ihracatının yüzde 40’ından fazlasını karşılayan limandaki üç terminalin vurulması sonucu tarım ürünleri ihracatı da geçen hafta durduruldu.

Son operasyonlarla birlikte artık tahıl almaya gelen gemiler de doğrudan hedef olmaya başladı. Gelişmeler, Rusya’nın Odesa’daki limanlara ve ticari gemilere düzenlediği, Ukrayna’nın deniz yoluyla ihracatını ağustos ayında neredeyse tamamen durduran saldırıların ardından yaşanıyor.

Bloomberg kaynakları, pazartesi günü bir, salı günü ise dört kuru yük gemisinin vurulduğunu bildirdi. Gemilerin Liberya, Malta, Marshall Adaları, Rusya ve San Marino bayrakları taşıdığı kaydedildi.

Pazartesi günü Novorossiysk’e seyreden Yunanistan bandıralı Anna S adlı dökme yük gemisi, dron saldırısının ardından alev aldı ve seyrine devam edemedi.

Salı günü yükleme yaptıktan sonra saldırıya uğrayan iki gemi rotasını sürdürmeyi başarırken, biri Novorossiysk diğeri Tuapse yakınlarında bulunan diğer iki gemi ise yükleme için sıraya girmeye hazırlandıkları sırada vuruldu.

Dünya buğday ihracatının yaklaşık yüzde 27’sini gerçekleştiren Rusya ve Ukrayna arasındaki bu karşılıklı gemi saldırıları, hasat döneminin en yoğun olduğu günlerde yaşanıyor.

Ukrayna’nın en büyük özel liman işletmecisi TransInvestService’in kurucu ortağı ve genel müdürü Andrey Stavnitser, Financial Times’a yaptığı açıklamada temmuz ayında Odessa limanlarına günde yaklaşık 15 geminin girdiğini, ancak ay sonuna doğru bu sayının bir veya ikiye düştüğünü ifade etti. Kpler verilerine göre ağustos ayında ise deniz trafiği tamamen kesildi.

Ukrayna yaklaşık bir hafta önce Karadeniz’deki sivil hedeflere yönelik saldırıların karşılıklı olarak durdurulması yönünde Rusya’ya bir teklif iletti; ancak Moskova bu ateşkes önerisini geri çevirdi.

Carnegie Rusya ve Avrasya Çalışmaları Berlin Merkezi Direktörü Aleksandr Gabuyev, Rusya’nın tarım ihracatının 2025 yılında 41 milyar dolar seviyesinde gerçekleştiğini ve bunun toplam ihracat gelirlerinin yüzde 10’undan daha azını oluşturduğunu, Ukrayna’da ise tarımın döviz gelirlerinin neredeyse yarısını sağladığını belirtti.

Gabuyev, Financial Times’ta kaleme aldığı değerlendirmede savaşın yeni bir tırmanma aşamasına girdiğini ve bu sürecin en güncel tehditlerinden birinin küresel tahıl tedarik krizi olduğunu yazdı.

Basra Körfezi’ndeki savaş nedeniyle yakıt ve gübre fiyatları halihazırda yükselirken, aşırı sıcak dalgaları Avrupa ve ABD’deki rekolteyi olumsuz etkiledi.

Buğday fiyatları 2025 yılı seviyesine kıyasla yüzde 25’ten fazla artış gösterdi ve yükselmeyi sürdürüyor.

Birleşmiş Milletler tahminlerine göre yalnızca iklim faktörleri bu yıl 50 milyon insan için gıdaya erişimde ciddi sorunlar doğuracak. Rus ve Ukrayna buğdayının pazara ulaşamaması halinde gıda güvenliği alanında çok daha ağır bir krizin patlak verebileceği öngörülüyor.

Moskova’daki akaryakıt istasyonlarında araç başına yakıt satışına kota uygulanmaya başlandı. Yetkililerin doğu bölgelerinden başkente sevkiyat yönlendirmesine ve artan fiyatlara rağmen şehirde benzin istasyonlarında uzun kuyruklar ve tedarik açığı görülüyor. Ukrayna’nın rafinerilere yönelik saldırılarının ardından ülke genelindeki kriz onlarca bölgeye yayıldı.

Rus makamlarının ülkenin doğusundaki kaynakları başkente yönlendirme çabalarına rağmen, Moskova’daki çok sayıda akaryakıt dağıtım ağında araç başına yakıt satışına sınırlama getirildi.

Gazprom Neft temsilcileri RBK’ya yaptıkları açıklamada, şirkete ait istasyonlarda benzin ve dizel yakıt satışında araç başına 40 litreye kadar “geçici kısıtlama” uygulandığını duyurdu. Şirketin danışma hattı, bidonlara akaryakıt dolumu yapılmasına izin verilip verilmediğinin doğrudan ilgili istasyondan öğrenilebileceğini bildirdi. Gazprom Neft, Moskovalıların artan akaryakıt talebi karşısında durumun istikrara kavuşturulması için her türlü çabanın gösterildiğini savundu.

Tatneft’in danışma hattı ise şirketin Moskova’daki istasyonlarında satış sınırının benzin için 50 litre, dizel yakıt için ise 60 litre olduğunu açıkladı.

Moskova’da ve Moskova Bölgesi’nde yakıt yetersizliği geçen haftadan bu yana kayıtlara geçiyordu. Başkent sakinleri, Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine düzenlediği son saldırı dalgasının ardından benzinde aksamalar yaşandığını ve istasyonlarda kuyruklar oluştuğunu aktardı. Yalnızca ağustos ayı içinde en az dört büyük petrol rafinerisi devre dışı kaldı.

Litre fiyatının 120 rubleye kadar tırmanmasına rağmen Gazprom, Rosneft, Neftmagistral, Teboil ve diğer dağıtım ağlarının istasyonlarında tükenen AI-95 tipi benzindeki kıtlık özellikle dikkat çekici boyutlara ulaştı.

RBK’nın verilerine göre 18 Ağustos akşamı itibarıyla Moskova’da Neftmagistral zincirine ait yalnızca tek bir istasyonda 95 oktan benzin bulunabiliyordu. Şirket, dizel yakıtın satışta olup olmadığının da ilgili istasyondan teyit edilmesini önerdi. Lukoil’in danışma hattı ise şehir genelinde yalnızca iki istasyonda AI-92, AI-95 ve motorin bulunduğunu, bir diğer istasyonda ise sadece dizel yakıtın yer aldığını bildirdi.

Reuters’a konuşan sektör kaynakları, haftanın başında Kremlin’in Moskova’ya öncelikli benzin tedariki için yeniden bir çalışma başlattığını aktarmıştı. Kaynakların verdiği bilgilere göre Moskova bölgesindeki akaryakıt açığı, doğu bölgelerindeki hacimlerin yeniden dağıtılmasıyla kapatılmaya çalışılıyor.

Buna karşın, giderek daha fazla bölgenin onlarca federe birimi saran ikinci yakıt krizi dalgasıyla karşı karşıya kalmasına rağmen benzin sevkiyatları taşradan başkente yönlendiriliyor.

“GdeBENZ” uygulamasının verilerine göre 16 Ağustos itibarıyla ülke genelindeki istasyonların yalnızca yüzde 28,1’inde benzin veya dizel yakıt temin edilebiliyordu; bu oran bir önceki hafta yüzde 41 seviyesindeydi. Son yedi gün içinde akaryakıt erişiminin gerilediği yerler arasında Volgograd, Çelyabinsk, Orenburg, Voronej, Samara, Penza, Saratov, Lipetsk ve Rostov bölgelerinin yanı sıra Tataristan da yer aldı.

Rusya Ulaştırma Bakanı Danışmanı Aleksey Çadayev, Azerbaycan’ın hakkında arama kararı çıkarmasının ardından görevinden ayrıldı. Çadayev, kişisel görüşlerinin devletler arası işbirliğine engel oluşturmaması gerekçesiyle istifa ettiğini bildirdi. Azerbaycan Başsavcılığı, Çadayev ile birlikte iki Rus gazeteci hakkında terör çağrısı suçlamasıyla soruşturma başlatmıştı.

Rusya Ulaştırma Bakanı Danışmanı Aleksey Çadayev, Azerbaycan’ın hakkında arama kararı çıkarmasının ardından görevinden ayrılma kararı aldı.

Çadayev, kararını Telegram kanalından duyurdu.

Gönüllülük esasına dayalı yürüttüğü danışmanlık görevini bıraktığını belirten Çadayev, şu ifadeleri kullandı:

“Rusya Ulaştırma Bakanı’nın fahri danışmanlığı yetkilerimi devretme kararı aldım. Kararımın mantığı oldukça basit. Herhangi bir kimsenin şahsi uzmanlık pozisyonunun veya kamuoyuna açık açıklamalarının devletler arası etkileşimi etkilemesini ve devletlerin ortak çalışmasına engeller oluşturmasını doğru bulmuyorum.”

Pod yayınlarında, televizyon ve radyo programlarında dile getirdiği ve Telegram kanalında paylaştığı her şeyin “yalnızca kendi şahsi değerlendirmeleri” olduğunu kaydeden Çadayev, Ulaştırma Bakanlığının ise Azerbaycan hattı da dahil olmak üzere Kuzey-Güney uluslararası ulaştırma koridorunun geliştirilmesi ve transit taşımacılığın sağlanması gibi devlet görevlerini yürüttüğünü vurguladı.

Kişisel kamuoyu tutumunun ülkeler arası işbirliğini etkilemesini ve Rusya’nın diğer devletlerle ortak çalışmalarına engel teşkil etmesini uygun görmediğini açıklayan Çadayev, görevinden ayrılmasının ardından insansız hava araçları ve teknolojilerinin geliştirilmesi, askeri-sivil entegrasyon ve bunlarla bağlantılı diğer alanlarda çalışmayı sürdüreceğini ekledi.

Çadayev, “Burada herhangi bir dram yok. Çok fazla görev var, çalışmaya devam ediyoruz” dedi.

Gelişmenin öncesinde Azerbaycan Başsavcılığı, Aleksey Çadayev’in yanı sıra Rus gazeteciler İvan Knyazev ve Semyon Uralov hakkında terörizme, anayasal düzenin zorla değiştirilmesine ve ülkenin toprak bütünlüğünün bozulmasına yönelik aleni çağrılarda bulunma suçlamalarıyla arama kararı çıkarmıştı.

Hakkında açılan ceza davasını değerlendiren Rus gazeteci Semyon Uralov, yaşanan süreci hukuksuzluk ve keyfi uygulama olarak nitelendirdi.

Aleksey Çadayev ise RBK’ya yaptığı açıklamada, kendisine yöneltilen etnik nefreti körükleme suçlamalarını kabul etmediğini söyledi.

Aynı gün daha önce Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, Rusya’nın Bakü Büyükelçisi Mihail Yevdokimov’u bakanlığa çağırarak Rus medyasında yer alan ifadeler nedeniyle Moskova’ya protesto notası vermişti.

Azerbaycan Dışişleri Bakanlığı, söz konusu yayınlardaki değerlendirmeleri “kışkırtıcı, hakaret içerikli ve tehditkâr” olarak nitelemiş ve duruma kararlı tepkisini iletmişti.