Diplomasi
AB, vatandaşlarının verisini ABD sınır yetkilileri paylaşmaya hazırlanıyor

Avrupa Birliği, Amerikan gözetimi konusunda artan endişelere rağmen, ABD sınır yetkililerine Avrupalıların verilerine benzeri görülmemiş bir erişim hakkı tanıma görüşmelerini sürdürüyor.
Avrupa Komisyonu, resmi belgelere göre, ABD’nin “kamu güvenliği veya kamu düzeni için risk oluşturup oluşturmadıklarını” belirleyebilmesi için, parmak izleri ve kolluk kayıtları da dahil olmak üzere yolcularla ilgili bilgilerin paylaşılmasına yönelik bir anlaşma için arabuluculuk yapıyor.
Konuya yakın iki kaynağa göre, Komisyon yetkilileri geçen hafta ilk tur müzakereler için Washington’a gitti.
Trump yönetiminin daha kapsamlı erişim talebi, ABD sınır biriminin aralık ayında beş yıllık sosyal medya geçmişini incelemeyi önermesinin ardından geldi.
Müzakereler, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) biriminin Minneapolis gibi şehirlerde protestoculara karşı gözetim teknolojisi kullanması nedeniyle yoğun bir inceleme altında olduğu bir dönemde yapılıyor.
Avrupa Parlamentosu’nun liberal üyesi Raquel García Hermida-van der Walle bir röportajda, AB ve ABD vatandaşlarının güvenliği ve mahremiyeti garanti altına alınana kadar müzakerelerin “askıya alınması” gerektiğini söyledi.
Gözetim izleme kuruluşu Statewatch’ın hukuk araştırmacısı Romain Lanneau, Avrupa’daki polis veritabanlarının protestoculardan gazetecilere kadar “tehdit” olarak değerlendirilebilecek herkesle ilgili bilgileri içerebileceğini ve tartışılan anlaşma kapsamında bu bilgilerin ABD sınır yetkililerinin elinde olacağını ve bu yetkililerin söz konusu kişilerin ABD’ye girişini reddedebileceğini, hatta onları gözaltına alabileceğini söyledi.
AB’nin kurum içi veri koruma denetçisi Wojciech Wiewiórowski, POLITICO’ya verdiği demeçte, Avrupa düzenleyicilerinin “ABD’de olanları çok dikkatli bir şekilde izlediklerini” söyledi ve AB’nin, vatandaşlarının verilerinin ABD’ye aktarılmasına izin verme konusunda “dikkatli olması gerektiğini” belirtti.
Hermida-van der Walle, ocak ayında, Washington’un anlaşmaya varılamaması halinde Avrupalıların vize muafiyeti programına erişimini kaybedeceği uyarısına rağmen, “mevcut jeopolitik bağlam” nedeniyle Komisyonu geri adım atmaya çağıran altı önde gelen milletvekilinin imzaladığı bir mektubu imzaladı.
Ulusal uzmanlara gönderilen açıklayıcı bir nota göre, ABD, Avrupa ülkelerinin ulusal veritabanlarında saklanan parmak izleri gibi biyometrik veriler de dahil olmak üzere bilgilere erişim talep ediyor.
Notta, verilerin “düzensiz göçü ele almak ve ciddi suçları ve terörist suçları önlemek, tespit etmek ve bunlarla mücadele etmek” için kullanılacağı belirtildi.
Anlaşma hakkında daha önce yayınlanan bir görüşte, Komisyona gizlilik politikaları konusunda danışmanlık yapan bir denetim kurumu olan Avrupa Veri Koruma Denetçisi (EDPS), anlaşmanın AB üyesi olmayan bir ülkeyle “sınır ve göç kontrolü amacıyla kişisel verilerin büyük ölçekli paylaşımını” mümkün kılan türünün ilk örneği olacağını belirtti.
Komisyon, ulusal hükümetlerin Washington ile mutabık kaldığı, Gelişmiş Sınır Güvenliği Ortaklıkları (EBSP) adlı ikili anlaşmalar için bir şablon görevi görecek bir çerçeve anlaşması müzakere edecekti. AB ülkeleri aralık ayında Komisyonun ABD ile müzakerelere başlama talebini onayladı.
Washington, 2026 sonuna kadar ikili anlaşmaların imzalanması için bir son tarih belirleyerek AB’deki muhataplarına baskı yapıyor.
Ülkeler ABD ile bir anlaşmaya varamazlarsa, ABD’nin vize muafiyet programından çıkarılma riskiyle karşı karşıya kalacaklar.
ABD, vize muafiyet programına dahil olan tüm ülkelerin bir EBSP’ye sahip olmasını zorunlu hale getirdi.
Hermida-van der Walle, “ABD’nin üye ülkelerimize uyguladığı baskı, buna uymazsanız vize muafiyet programına erişiminizi iptal edeceğiz tehdidi, bizim kabul edemeyeceğimiz bir şantaj unsurudur,” dedi.
EDPS gözetim kurumu, veri paylaşımının kapsamının mümkün olduğunca dar tutulması, her sorgu için net gerekçeler sunulması, verilerin nasıl kullanıldığı konusunda şeffaflık sağlanması ve ABD’de herkesin yargı yoluna başvurabilmesi gerektiği konusunda uyarıda bulundu.
Komisyon sözcüsü Markus Lammert, yakın zamanda düzenlediği basın toplantısında, müzakere edilen çerçevenin “veri korumaya ilişkin açık ve sağlam güvenceler” içereceğini ve “bilgi alışverişinin sistematik olmayan bir nitelikte olmasını ve bu işbirliğinin amaçlarına ulaşmak için kesinlikle gerekli olanlarla sınırlı kalmasını” sağlayacağını vurguladı.
ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) sözcüsü yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Bakan [Kristi] Noem yönetiminde DHS, bütünlüğü yeniden tesis etmek ve Vize Muafiyet Programı ve Global Entry gibi ABD’ye güvenli bir şekilde giriş yapmayı kolaylaştıran programları genişletmek konusunda büyük adımlar attı. Olası müzakereler veya duyurular konusunda önceden bir şey söylemeyeceğiz.”
Sivil hak grupları, milletvekilleri ve diğer denetim kurumları, yeni AB-ABD veri paylaşımı anlaşmalarının gizlilik haklarının gerilemesine neden olacağından endişe duyuyor.
Statewatch’tan Lanneau, “Mevcut girişimler terörle mücadele amaçlı olarak sunuluyor, ancak bunların çoğu aslında [siyasi aktivizm üzerinde] caydırıcı etki yaratmak için benimseniyor,” dedi.
Liberal milletvekili Hermida-van der Walle şu uyarıda bulundu:
“İnsanlar ABD’ye gitmek zorunda kalırsa, bu bir tercih değil, yapmak zorunda oldukları bir şeyse, otosansür riski var. Bu, ifade özgürlüğünün en büyük savunucusu olduğunu iddia eden bir yönetimden geliyor. Yaptıklarıyla, insanların kendilerini özgürce ifade etme olasılığını kısıtlıyorlar, çünkü aksi takdirde ülkeye giriş izni alamayabilirler.”
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü











