Bizi Takip Edin

Amerika

ABD bankalarındaki kayıplar yeni bir küresel krizin habercisi mi?

Yayınlanma

ABD’de iki bankanın zarar açıklaması, 2008’deki mali krize benzer bir sürecin başlayabileceği endişesiyle küresel piyasaları sarstı. Yatırımcılar bankacılık sektöründeki gizli risklerden endişe ederken altın fiyatları rekor kırdı, borsalarda ise sert düşüşler yaşandı.

ABD’de iki bankanın açıkladığı zararlar, küresel piyasalarda tedirginliğe yol açtı. Yatırımcılar, 2008’deki mali krizin başlangıcına benzer işaretlerin yeniden ortaya çıktığı kaygısını dile getiriyor.

Bu gelişmelerle birlikte altın fiyatı yeni bir rekor kırarken, borsalarda düşüşler hızlandı ve tahvil getirileri geriledi.

İki bankanın zararı piyasaları sarstı

ABD merkezli Zions Bank, üçüncü çeyrekte sorunlu iki krediden kaynaklanan 50 milyon dolarlık zarar açıkladı. Bu haberin ardından bankanın hisseleri yüzde 13 değer kaybetti.

Bir diğer banka olan Western Alliance Bank da bir sözleşme tarafına açılan dolandırıcılık davası sonrasında hisselerinde yüzde 11 düşüş yaşadı.

IG danışmanlık şirketinden analist Tony Sycamore, Reuters’e yaptığı değerlendirmede, “Her ne kadar bu iki bankadaki sorunlar şimdilik sınırlı görünse de 2023’te alınan önlemler yeni bir kriz ortamı yaratabilir” dedi.

Sycamore, geçen yıl çok sayıda bankanın iflas ettiğini ve ABD Merkez Bankasının (Fed) finansal sistemi istikrara kavuşturmak için olağanüstü tedbirler almak zorunda kaldığını hatırlattı.

Yatırımcılar büyük bankalardaki gizli risklerden endişeli

Piyasa uzmanlarına göre asıl sorun 50 milyon dolarlık zararın büyüklüğünde değil, yatırımcıların daha büyük bankalarda da benzer gizli problemler olduğuna inanmasında yatıyor. Bu nedenle yatırımcılar yalnızca iki bankanın değil, genel olarak tüm sektörün hisselerini elden çıkarıyor.

Nitekim ABD bankalarının piyasa değeri son birkaç hafta içinde yüzde 7 eridi.

Uzmanlar, faiz oranlarının son yıllarda yüksek seyretmesinin, işletmelerin borç geri ödemelerini zorlaştırdığını ve bunun da tahsil edilemeyen krediler riskini artırdığını belirtiyor. Analistlere göre, “ucuz para döneminin bedeli” şimdi ödeniyor.

Devletin, hane halkının ve şirketlerin borçlarının ciddi seviyelere ulaştığı, yatırımcıların ise bu durumu uzun süre görmezden geldiği ifade ediliyor.

2008’in hayaleti

2023’te Silikon Vadisi Bankası ve First Republic Bank’ın çöküşü üzerine Fed hızlı müdahale etmiş ve kriz kısa sürede kontrol altına alınmıştı.

Ancak 2008’deki finansal çöküşün de benzer şekilde başladığı ve etkilerinin yaklaşık on yıl sürdüğü hatırlatılıyor. 2008 ile 2015 arasında ABD’de 500 bankanın kapandığı ve o dönemdeki krizin, sistemin genel zafiyetini ortaya koyduğu vurgulanıyor.

Mevcut kayıpların daha geniş bir krize dönüşüp dönüşmeyeceğini öngörmek ise güç. Analistlere göre, ABD bankacılık sistemindeki riskin gerçek boyutunu kimse bilmiyor.

Eğer tahsil edilemeyen krediler kritik eşiğe ulaşırsa, faiz indirimlerinin de çözüm getirmeyebileceği değerlendiriliyor.

Küresel etki kaçınılmaz görülüyor

ABD bankalarının likidite sıkıntısı tüm dünyayı etkileyebilir. 2008’deki emlak krizi nasıl küresel ekonomiyi sarstıysa, benzer bir süreç şimdi de yaşanabilir

Son dönemde artan kredi batıkları ve dolandırıcılık zararlarının finansal istikrarı zayıflatıyor.

Ekonomistlere göre ABD, hem en büyük yatırımcı hem de sermaye çekim merkezi konumunda bulunuyor.

Amerikan bankalarında bir sıkıntı yaşanması durumunda riskli varlıkların elden çıkarılacağı, bunun da hisse senetleri, gelişmekte olan ülke tahvilleri ve emtia fiyatlarında dalgalanmalara yol açacağı belirtiliyor.

Sonuç olarak sermaye dolaşımının yavaşlaması, yatırımların azalması, üretim ve istihdam üzerinde baskı oluşması bekleniyor.

ABD ile ekonomik ilişkileri sınırlı olsa bile Rusya’nın bu gelişmelerden bağımsız kalamayacağı ifade ediliyor.

Batı’daki talep azalırsa Asya’daki ticaret zincirlerinin de etkileneceği, enerji ve metal ihracatında fiyatların düşeceği ve döviz gelirlerinin azalacağı öngörülüyor. Bu durumun sanayiden devlet gelirlerine kadar her alanda hissedileceği kaydediliyor.

Amerika

Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

Yayınlanma

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.

ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.

Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.

Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.

Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.

Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.

Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.

Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.

ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.

Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.

The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.

Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.

Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.

Okumaya Devam Et

Amerika

Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

Yayınlanma

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.

ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.

ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.

Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.

Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.

Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.

Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.

Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.

Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.

Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.

Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.

Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.

Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.

Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.

Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.

Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.

Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.

Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.

Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.

Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.

Okumaya Devam Et

Amerika

ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

Yayınlanma

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.

Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.

Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.

NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.

Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.

Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.

Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.

NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”

Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.

Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.

ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.

ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.

Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.

Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English