Diplomasi
ABD, Rus varlıkları planına karşı AB ülkelerine baskı yapıyor
Dondurulmuş Rus varlıklarının Ukrayna’yı finanse etmek için kullanılması konusunda AB hükümetleri arasında yaşanan yüksek riskli anlaşmazlık, ABD baskısıyla yeni bir boyut kazandı.
POLITICO’ya konuşan transatlantik ilişkiler ve zirve hazırlıkları konusunda bilgi sahibi olan üst düzey bir AB yetkilisi, “Bizi zayıflatmak istiyorlar,” dedi.
Avrupa Konseyi 18 Aralık’ta toplanacak ve AB liderleri, özellikle Ukrayna’nın finansmanı konusunda somut sonuçlara ihtiyaç duyuyor.
Fakat bölünmüşlük artık iyice belirgileşti: Merkezdeki hükümetler, Beyaz Saray’ın politikayı etkilemeye çalıştığı bir dönemde AB’yi savunmaları gerektiğini söylüyor ama Viktor Orbán ve Andrej Babiš dahil kadar her zamankinden daha fazla Avrupalı lider Brüksel’in kabul gören görüşünü reddediyor.
Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, bir Alman televizyon kanalına verdiği röportajda, AB’nin Ukrayna’nın finansmanı konusunda bir anlaşmaya varamaması halinde “yıllarca ciddi şekilde zarar göreceğini” ileri sürdü.
Merz, “Ve dünyaya, tarihimizin bu kadar önemli bir anında, bir arada durup Avrupa kıtasındaki kendi siyasi düzenimizi savunmak için harekete geçemeyecek kadar aciz olduğumuzu göstereceğiz,” dedi.
Görüşmelere katılan dört AB yetkilisinin POLITICO’ya bildirdiğine göre, Trump yönetimi yetkilileri, en azından dost olarak gördükleri Avrupa hükümetlerini, Ukrayna’ya finansman sağlamak için 210 milyar avroluk Rus varlıklarını kullanma planını reddetmeye zorluyorlar.
AB liderleri ekim ayında Brüksel’de bir araya geldiklerinde, Belçika’nın karşı çıkması nedeniyle dondurulmuş nakit konusunda bir anlaşmaya varamadılar. İki ay sonra, AB’nin sorununun aslında Belçika değil, Trump olduğu açıkça ortaya çıktı.
Avrupa Komisyonu ve en etkili başkentler bu süre zarfında birbirleriyle müzakere ederek, Belçika Başbakanı Bart De Wever’i kendi taraflarına çekmeye çalıştılar. AB, Belçika’ya garantiler vermeye çalıştığı için tartışmalar geçen hafta daha da yoğunlaştı.
Fakat anlaşma sağlanma ihtimali salı günü boyunca daha da zora girdi. Konu hakkında bilgi veren bir kaynak, Brüksel’de zirveye hazırlanan AB dışişleri bakanlarının toplantısındaki havayı anlatırken “ağlamak istediğini” söyledi.
Ukrayna, gelecek yıl 71,7 milyar avroluk bütçe açığı ile karşı karşıya olduğu için acil olarak paraya ihtiyaç duyuyor. Nisan ayına kadar nakit akışı başlamazsa, kamu harcamalarını kısmak zorunda kalacak ve bu da, savaşın başlamasından neredeyse dört yıl sonra, moralini ve kendini savunmaya devam etme kabiliyetini olumsuz etkileyebilir.
Belçika hükümeti, Rus varlıklarının krediyi finanse etmek için kullanılmasına karşı çıkmasının nedeninin, paranın geri ödenmesi gerektiğinde kendi vergi mükelleflerini bu yükten korumak olduğunu söylüyor.
Diğer Avrupa ülkeleri için ise mesele daha geniş bir jeopolitik boyuta sahip. Trump yönetimi yetkililerinin Brüksel’i atlayarak başkentlerle gizli görüşmeler yapmasıyla ortaya çıkan Amerikan etki kampanyası, İtalya, Bulgaristan, Malta ve Çekya’nın da muhalif ülkeler grubuna katılmasına yol açtı.
Avrupalı yetkililer, başarısızlığın AB’nin dünyadaki itibarı için bir felaket olacağını, çünkü bunun vereceği mesajın çok önemli olduğunu savunuyorlar.
Avrupa Parlamentosu’ndaki (AP) en büyük siyasi grup olan Avrupa Halk Partisi’nin (EPP) lideri Manfred Weber, salı günü ilişkilerin kötüye giden durumuna ilişkin çarpıcı bir değerlendirmede bulundu.
Weber, AP’nin bu hafta oturum yaptığı Strazburg’da gazetecilere, “ABD artık açıkça özgür dünyanın lideri değil,” dedi ve Trump yönetiminin “kendilerinden uzaklaştığını” söyledi.
Estonya Başbakanı Kristen Michal, AB’nin kredi anlaşmasını sağlayamaması durumunda ne olacağı sorulduğunda POLITICO’ya, “Bunu ifade edecek doğru kelimeyi bile bulamıyorum. [Kiev], Avrupa’nın ne olursa olsun Ukrayna’yı desteklediğini, kötü bir anlaşmayı kabul etmek zorunda olmadıklarını bilmeli,” dedi.
Beyaz Saray ve Kremlin arasında müzakere edilen ve sızdırılan barış planı taslağına göre, Washington, Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının bir kısmını ABD liderliğindeki yeniden inşa çabalarını finanse etmek için kullanmak istiyor.
Beyaz Saray, Brüksel’in müdahale suçlamalarını reddetti. Beyaz Saray basın sekreter yardımcısı Anna Kelly, “Bu görüşmelere katılmayan anonim kaynaklardan gelen spekülatif iddialar ciddiye alınmamalı. ABD’nin tek amacı bu çatışmaya barış getirmektir… Hem Ukraynalılar hem de Ruslar dondurulmuş varlıklar konusunda net bir tutum sergilemiştir ve bizim tek görevimiz, nihayetinde bir anlaşmaya varılmasını sağlayacak bir diyalogu kolaylaştırmaktır,” dedi.
Salı günü zayıflayan müzakerelerde AB yetkilileri ve liderleri giderek en sert seçeneği gündeme getirmeye başladı: tazminat kredisini nitelikli çoğunluk oylamasıyla kabul etmek, başka bir deyişle bazı ülkelerin itirazlarını görmezden gelip yine de ilerlemek.
Fakat bazı yetkililer, bunun zaten parçalanmış olan bloğu daha da parçalayacağını ve muhtemelen gerçek bir krize sürükleyeceğini söyledi.
Diğer bir alternatif ise, bazı ülkelerin sınırlı ikili krediler sunması. Letonya Başbakanı Evika Siliņa salı günü POLITICO’ya verdiği demeçte şunlar söyledi:
“Belçika’nın anlaşmaya dahil olması önemli, ama bakalım. Eğer bu [nitelikli çoğunluk oyu] tek [seçenek] olacaksa, neden olmasın? AB’nin gücünü ve güçlü kararlar alma yeteneğini göstermesi önemlidir, çünkü zaten oldukça uzun süredir çalışıyoruz ve Ukrayna’ya finansal kaynaklarla yardım edeceğimize söz verdik ve dondurulmuş varlıklar gerçekten iyi bir kaynak.”
Siliņa, “Belçika için, onların ikinci Macaristan olmasını istemediğimi düşündüğünü” de ekledi. Diplomatlar, Belçika’nın varlık anlaşması konusundaki direnişi nedeniyle AB’nin karar alma sürecinde dışlanma riskiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıda bulundu.
Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları
BP, Birtanya’daki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı
Ukrayna saldırıları Rusya’yı benzin ithalatına itti
AB yetkilisi: Tüm Avrupa alevler içinde kalabilir
New York eyaleti Kalshi platformuna 36 milyar dolarlık dava açtı
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’
