Rusya’da sivil insansız hava araçlarının acil durumlarda zorunlu ve güvenli bir şekilde yere indirilmesini sağlayacak kripto korumalı bir mekanizma geliştirildi. ERA-Glonass devlet sistemi üzerinden çalışacak bu teknoloji, sivil dronların yanı sıra gelecekte otoyollarda seyreden insansız kamyonlar dahil tüm insansız ulaşım araçlarında kullanılacak.

Rusya’da sivil insansız hava araçlarının acil durumlarda zorunlu olarak durdurulmasını sağlayacak kripto korumalı bir mekanizma geliştirildi.

“Kırmızı buton” işlevi görecek bu teknoloji, “ERA-Glonass” devlet sistemi aracılığıyla kimliklendirme altyapısına dayanıyor ve tüm sivil insansız hava araçlarına entegre edilebilecek bir özellik taşıyor.

Glonass şirketi ile Element şirketler grubunun ortaklığıyla hayata geçirilen projenin ilk denemeleri Sahalin Adası’nda gerçekleştirildi.

Glonass Genel Direktörü Aleksey Raykeviç, Vedomosti gazetesine yaptığı açıklamada, sistemin teknik detaylarını ve hedeflerini paylaştı.

Yerli mikroçip altyapısı kullanılıyor

Raykeviç, acil durdurma sisteminin, bünyesinde “Zvezda” adı verilen donanım ve yazılım kompleksini barındıran bir takip cihazı (tracker) vasıtasıyla çalışacağını belirtti.

Söz konusu kompleksi, Element bünyesindeki Moleküler Elektronik Araştırma Enstitüsü (NIIME) geliştirdi. Sistemin temelini oluşturan elektronik modül, yine bu enstitü tarafından tasarlanan ve Mikron fabrikasında üretilen yerli mikroçiplere dayanıyor.

İki kurumun sivil insansız araçların kimliklendirilmesi için yerli mikrodenetleyicilerle geliştirdiği ilk güvenli platformun ayrıntıları, Mayıs 2026’da kamuoyuna yansımıştı.

Sistem, olağanüstü durumlarda veya insansız hava aracının uçuş sınırlarını ihlal etmesi halinde devreye giriyor. Denetleyici makamlar ve dronesavar savunma sistemleri, ERA-Glonass iletişim ağı ile cihazdaki çip üzerinden drona zorunlu ve güvenli iniş talimatı gönderebiliyor.

Kaydedilen sınır ihlalleri, uçuş izinlerinin verilmesinde risk odaklı bir değerlendirme mekanizması oluşturulmasını sağlayacak. Bu denetim yöntemiyle, rotaların onaylanması ve denetimlerin sıklığı, olası kaza risklerine ve sonuçlarının ağırlığına göre belirlenecek.

Tüm insansız araçlara yayılması hedefleniyor

Raykeviç, şifrelenmiş komut aktarımının dışarıdan müdahaleleri, veri manipülasyonunu ve komutun ele geçirilmesini tamamen engellediğini vurguladı.

Teknolojinin karada, suda ve havada hareket eden tüm insansız araçlarda kullanılabileceğini ifade eden Raykeviç, sistemin ilerleyen süreçte federal otoyollarda çalışan insansız kamyonlar da dahil olmak üzere her türlü insansız ulaşım aracına entegre edilmesinin planlandığını sözlerine ekledi. Raykeviç, projeye yapılan yatırım miktarını ise açıklamadı.

Sektör temsilcileri ve uzmanlar, benzer bir sistemin geliştirme maliyetinin yüz milyonlarca rubleyi bulabileceğini tahmin ediyor.

Fly Drone firmasının kurucusu ve Genel Direktörü Nikita Danilov, entegre modüllü çiplerin cihaz maliyetini çok yüksek oranda artırmayacağını, ancak kitlesel pazara yönelik ucuz dron tüketicileri için bu ek maliyetin hissedilir olabileceğini belirtti.

Güvenlik standartları yükseltiliyor

Transport Buduşego Genel Direktörü Andrey Lebedev, sivil insansız araç kimlik kartlarının, devlet altyapısıyla güvenli veri alışverişi sağlayan elektronik bir kimlik modülü işlevi gördüğünü açıkladı.

Lebedev, bu yapının uçuşun yasal olduğunu doğrulamak, konum bilgisini iletmek ve acil durumlarda merkezi müdahaleyle aracı indirmek için gerekli olduğunu vurguladı.

Moskova Telsiz Haberleşme Araştırma Enstitüsü Genel Direktör Yardımcısı Sergey Graçev de hava trafiğinde insansız araç sayısının artmasıyla geleneksel havacılıktaki güvenlik standartlarına ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekti.

Graçev, klasik havacılıkta uçakların konumu, irtifası ve yönünün kontrolörler tarafından izlenebildiğini, insansız araçlar için de hem kendi aralarındaki hem de büyük havacılık sektöründeki trafiği düzenleyecek benzer bir mekanizmanın kurulması gerektiğini ifade etti.

İnsansız havacılık uzmanı Pavel Kamnev ise Rusya hükümetinin ilgili kararnamesi doğrultusunda araçların zorunlu durdurma sistemleriyle donatılması sürecinin başladığını belirtti.

Kamnev, Rusya’da benzer başka bir çalışmanın bulunmadığını, zira ilgili mevzuat çerçevesinde araç üstü elektronik sistem üretimini neredeyse tek elden Glonass’ın yürüttüğünü aktardı.

Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı verilerine göre, Mayıs 2026 sonu itibarıyla ülkede insansız hava araçlarına yönelik deneysel hukuk rejimlerinin uygulandığı 44 bölge var.

250’den fazla şirket ve bireysel girişimcinin katıldığı bu deneyler, ağırlığı 30 kilogramın üzerindeki araçların uçurulmasına olanak tanıyor.

2025 yılında sivil dron uçuşlarının bir önceki yıla göre yaklaşık altı kat artarak 120 bin sınırına ulaştığı belirtiliyor. Bu araçlar ağırlıklı olarak lojistik, tarımsal arazi işleme ve haritalama gibi alanlarda faaliyet gösteriyor.

Rusya Merkez Bankası tarafından Saint Petersburg’da düzenlenen Finans Kongresi’nde, ülke ekonomisinin uzun vadeli büyüme olanakları ve karşılaştığı yapısal engeller ele alındı. Kongreye katılan hükümet yetkilileri, Merkez Bankası yöneticileri ve ülkenin önde gelen bankacılık sektörü temsilcileri, iş gücü piyasasındaki dar boğazı aşmak için yapay zeka yatırımlarının ve özel sektör girişimlerinin desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Rusya Merkez Bankası’nın St. Petersburg kentinde düzenlediği ve 3 Temmuz tarihine kadar sürecek olan Finans Kongresi başladı.

Kongrenin açılış gününde düzenlenen “Uzun Vadeli Büyüme Rotası: Fırsatlar Nasıl Kaçırılmaz” başlıklı oturumda, yapay zekanın yaygınlaştırılması, iş gücü verimliliğinin artırılması, finansal kaynakların yeniden dağıtımı ve girişimciliğin desteklenmesi gibi başlıklar Rusya ekonomisinin büyüme reçetesi olarak öne çıktı.

Oturuma Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, Sberbank Üst Yöneticisi German Gref ve ülkenin diğer önde gelen finans sektörü temsilcileri katıldı.

Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, iş gücü verimliliğindeki artışı hızlandırmak adına kaynakların yeniden dağıtımı önündeki engellerin kaldırılmasının önemine değindi.

Nabiullina, adil rekabet koşulları temelinde girişimcilik enerjisinin ve inisiyatifinin serbest bırakılması gerektiğini vurguladı.

Son yıllarda kurumsal kredilendirme yapısında ciddi değişimler yaşandığını ifade eden Nabiullina, “Para, devlet desteğinin ve devletin yöneldiği alanlara gidiyor” dedi.

Nabiullina, Rusya ekonomisindeki en büyük kısıtlayıcı unsurun iş gücü piyasasındaki gerginlik olduğunu aktardı. Yatırımlardaki artışın henüz iş gücü verimliliğine yansımadığını kaydeden Merkez Bankası Başkanı, büyük kamu şirketlerine verilen kredilerin payının son üç yılda 15 yüzde puan arttığını paylaştı.

Şirketlerin kullandığı her dört rubleden birinin piyasa dışı faiz oranlarıyla fonlandığını bildiren Nabiullina, Rusya ekonomisindeki işlem maliyetlerinin trilyonlarca rubleye ulaştığını belirtti.

Bankaların karşılık ayırma oranlarına da değinen Nabiullina, bankacılık sektöründe rezerv oluşturma hızının ekonomide aşırı soğumaya işaret etmediğini söyledi.

Aşırı soğuma teriminin dikkatli kullanılması gerektiğini ekleyen Nabiullina, Merkez Bankası’nın yüksek faiz oranlarının taraftarı olmadığını dile getirdi.

Yatırımların payı artıyor

Rusya Başbakan Yardımcısı Alexander Novak, ülkede yatırım miktarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) içindeki payının mevcut yüzde 24 seviyesinden gelecekte yüzde 28’e yükseleceğini öngördüklerini belirtti.

Yakıt ve enerji sektörünün GSYH içindeki payının birkaç yıl önce yüzde 20 seviyesindeyken bugün yüzde 13’e gerilediğini aktaran Novak, Rusya ekonomisinin dış sınamalara uyum sürecini yüzde 80 oranında tamamladığını ifade etti.

İç akaryakıt piyasasındaki tedarik kesintilerinin büyük ölçüde lojistik değişikliklerden kaynaklandığını ve bu sorunların hızla çözüldüğünü vurgulayan Novak, bazı rafinerilerde bakım çalışmaları yürütülse de iç pazarda benzin ve dizel tedarikinde sorun yaşanmadığını ekledi.

Novak, petrol şirketlerinin akaryakıt istasyonlarındaki fiyat artışlarını enflasyon sınırları içinde tuttuğunu, bağımsız istasyonlardaki fiyat farkının ise zamanla dengeleneceğini söyledi.

Yakıt fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisinin asgari düzeyde kalmasını umduğunu belirten Başbakan Yardımcısı, yıllık enflasyonun Ekonomi Bakanlığı tarafından öngörülen yüzde 5,2 seviyesinde kalmasını beklediklerini aktardı.

Girişimcilik ulusal proje olmalı

Alfa-Bank Genel Müdürü Vladimir Verhoshinsky ise iş dünyası ve girişimciliğe yönelik desteklerin Rusya’nun en önemli ulusal projesi haline getirilmesi önerisinde bulundu.

Bu inisiyatifin birincil öncelik olması gerektiğini savunan Verhoshinsky, “Ülkemizde ulusal projeler yürütülüyor. Bence şu an en önemli proje, iş dünyasını ve girişimciliği destekleme projesi olmalı” ifadelerini kullandı.

Verhoshinsky, 2022 yılında benzeri görülmemiş dış kısıtlamaların ardından ekonominin bu zorlu süreci atlatmasını sağlayan temel gücün iş dünyası olduğunu belirtti.

Girişimcilik inisiyatiflerinin desteklenmesinin devlet için diğer tüm projeler kadar büyük önem taşıması gerektiğini söyleyen finans uzmanı, “Gerisini zaten Adam Smith’in öğretilerinde olduğu gibi iş dünyası kendisi halleder” dedi.

Verhoshinsky, devlet desteğinin yalnızca finansal yardımlarla sınırlı kalmaması, yasal teşviklerden finansal mekanizmalara kadar geniş bir yelpazeyi kapsaması gerektiğini vurguladı.

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin farklı ekonomik davranışlar sergilediğini belirten yönetici, küçük işletmelerin ödeme güçlerinin bu yıl iyileşme gösterdiğini, sorunlu kredi oranlarının 2025 yılına kıyasla daha düşük seyrettiğini ancak henüz 2023 seviyelerine dönmediğini aktardı.

Mevcut durumdaki asıl stres noktasının orta ölçekli işletmeler olduğunu ifade eden Verhoshinsky, vergi istikrarının önemine de değindi.

Vergiler konusunda yasal bir moratoryum ilan edilmesi gerektiğini savunan Verhoshinsky, “Gelecek beş yıl boyunca vergilerde hiçbir değişikliğe gidilmeyeceğine dair bir kararname veya yasa çıkarılmalı” önerisini sundu.

Yapay zeka verimliliği artırıyor

Sberbank Üst Yöneticisi German Gref, yapay zeka teknolojilerinin Rus şirketlerinde verimliliği yüzde 20’den fazla artırma potansiyeline sahip olduğuna dikkat çekti.

Gref, mevcut yapay zeka çözümlerinin iş süreçlerinde kullanımını incelediklerini ve bunun farklı şirketlerde verimliliği yaklaşık yüzde 11 ile 22 arasında artırabileceğini gördüklerini paylaştı. Bu oranın, üretken yapay zeka ile robotik sistemlerin entegrasyonu sayesinde daha da yukarı taşınabileceğini belirtti.

Gref, Rusya’daki şirketlerin yarısının iş gücü verimliliğini en başarılı yüzde 10’luk kesimin seviyesine çıkarması durumunda, yıllık GSYH büyümesine yaklaşık 2 ila 3 yüzde puanlık katkı sağlanabileceğini hesapladıklarını ekledi.

Rusya’da teknoloji sektörünün kronik biçimde yetersiz yatırım aldığını söyleyen Gref, fiziksel ticaretin ancak e-ticaret platformlarıyla eşit rekabet koşulları sağlandığında doğal yollarla yerini dijitale bırakması gerektiğini ifade etti.

Mevcut durumda dijital platformların rekabet alanı dışında kaldığını belirten Sberbank yöneticisi, ekonomi politikalarındaki koordinasyonun güçlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Hükümetin Merkez Bankası adımlarıyla uyumlu çalışmak için yeterli mekanizmaya sahip olmadığını savunan Gref, “Şu an tüm ekonomi değişken faiz oranlarıyla yaşıyor. Bu oranlar krediye erişimi zorlaştırdığı gibi şirketlerin likiditesini de eritiyor” dedi.

Merkez Bankası’nın bağımsız bir organ olduğunu ve bu bağımsızlığını farklı koşullarda kanıtladığını belirten Gref, düzenleyici kurumun ekonomi üzerinde çok sayıda araca sahip olmasına rağmen yalnızca enflasyondan sorumlu tutulmasını eleştirdi.

VTB Bank Yönetim Kurulu Başkanı Andrey Kostin ise ekonomideki verimsiz sektörlere yönelik sübvansiyonların sonlandırılması çağrısında bulundu.

Kostin, devletin kaynaklarını havacılık, uzay teknolojileri ve yapay zeka gibi öncelikli sektörlerin desteklenmesine yoğunlaştırması gerektiğini kaydetti.

Rusya Merkez Bankasının bütünüyle sahibi olduğu Ulusal Ödeme Kartı Sisteminin (NSPK) kısmi özelleştirilmesi için pazar oyuncularıyla müzakereler yürütülüyor. Rusya Tarım Bankası (RSHB) Yönetim Kurulu Başkanı Boris Listov, bankanın bu yapıya ortak olmaya hazır olduğunu açıklarken, şirkete yaklaşık 20 yeni hissedarın katılabileceğini belirtti.

Rusya Tarım Bankası (RSHB), mülkiyeti bütünüyle Rusya Merkez Bankasına ait olan Ulusal Ödeme Kartı Sisteminin (NSPK) kısmi özelleştirilmesi fikrini desteklediğini ve şirketin sermayesine ortak olarak girmeye hazır olduğunu açıkladı.

Finans Kongresi sırasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan RSHB Yönetim Kurulu Başkanı Boris Listov, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Merkez Bankası detayları henüz tartışıyor ancak konsept olarak biz hazırız” ifadesini kullandı.

Listov, NSPK’nın olası özelleştirme modeline dair bazı ayrıntıları paylaştı.

Rusya Merkez Bankasının en az yüzde 50 artı bir hisseyle kontrol gücünü elinde tutacağını şimdiden netleştirdiğini belirten Listov, bunun prensipte çok önemli bir koşul olduğunu vurguladı. Listov, pazar oyuncularına azınlık hissesi sunulacağını ve olası yeni hissedar sayısının 20 civarında olabileceğini aktardı.

Birçok kesimin bu adımı NSPK’nın gelişimi için ek sermaye arayışı olarak gördüğünü ifade eden Listov, şirketin mevcut kârının kendi kendine gelişmesi için yeterli olduğunu kaydetti.

Listov, bu nedenle ortaklığın yeni yatırımların şirkete kalması yerine, mevcut hissedara kaynak aktarımı sağlayacak nakit çıkışı (cash-out) yöntemiyle gerçekleşmesinin öngörüldüğünü dile getirdi.

NSPK platformunda, Rusya’daki ödeme sistemlerinin organizasyonu da dahil olmak üzere stratejik kararların alınmasının tartışılması planlanıyor. Listov, kararların oy çokluğuyla mı yoksa Merkez Bankası ile bir katılımcının oyunun birleşmesiyle mi alınacağı gibi karar alma mekanizmalarının detaylı şekilde çalışılması gerektiğini söyledi.

Platform bankaları ile klasik bankaların ödeme servislerinin gelişimi konusunda farklı stratejik vizyonlara sahip olabileceğini belirten Listov, “Bu nedenle, pazarın tüm katılımcılarının görüşleri dikkate alınarak gelişebilmesi için kararların tek bir bütün halinde alınmasını sağlayacak mekanizmanın doğru ayarlanması büyük önem taşıyor” dedi.

NSPK, Kırım’ın ilhakı sonrasında uygulanan yaptırımların ardından, uluslararası ödeme sistemlerinin Rus bankalarının işlemlerini durdurma olasılığına karşı 2014 yılında kuruldu. Rusya içindeki tüm kart işlemleri NSPK tarafından gerçekleştiriliyor.

Buna, Ukrayna’daki askeri faaliyetler nedeniyle Mart 2022’de Rusya pazarından çekilen Visa ve Mastercard kartları da dahil ediliyor.

NSPK, işlem süreçlerinin yanı sıra 2015 sonundan itibaren Mir kartını, Hızlı Ödeme Sistemini (SBP) ve QR kod ile akıllı telefon üzerinden ödeme gibi çeşitli servisleri geliştiriyor. Bu servislerin bir kısmının zamanla bankalar için zorunlu hale getirilmesi, kendi teknolojilerini geliştiren Sberbank gibi bazı büyük sektör oyuncularının eleştirilerine yol açmıştı.

Geleceğe yönelik planlar

Rusya Merkez Bankası Başkanı Elvira Nabiullina, NSPK’nın gelecekte kısmi olarak özelleştirilebileceğini ilk kez 2024 yılında kamuoyu önünde dile getirdi.

Merkez Bankası, Eylül 2025’te yayımladığı raporda kısmi özelleştirmenin nasıl yapılabileceğini özetledi. Raporda azınlık hisselerinin satılmasının yanı sıra bazı servislerin ayrı bir şirket altında toplanması (spin-off) ve ardından bu şirketin hisselerinin satılması seçeneği de yer aldı.

Nabiullina, Ekim 2025’te yaptığı açıklamada, bu servisler arasında SBP ve Mir ödeme sisteminin bulunabileceğini belirtti. Merkez Bankası Başkanı, pazarla bu konudaki diyalogların NSPK bünyesindeki katılımcılar konseyinde devam ettiğini söyledi.

Merkez Bankasının tek bir yatırımcıya en fazla yüzde 5 hisse satmayı değerlendirdiği, piyasa koşullarının uygun olması durumunda bu işlemin 2027 yılında gerçekleşebileceği belirtiliyor.

Sberbank, Alfa-bank ve T-bank gibi ülkenin en büyük bankaları, NSPK’ya alternatif veya tamamlayıcı olabilecek kendi ödeme sistemlerini kurmayı tartışmış, ancak Rusya Merkez Bankası bankaların bu yöndeki tüm konsept ve önerilerini reddetmişti.