Bizi Takip Edin

Diplomasi

CIA ve MI6’in Skripal komplosu ifşa oldu

Yayınlanma

Editörün notu: 2018 yılında İngiltere’nin Salisbury kentinde eski Rus çifte casus Sergey Skripal ve kızı Yulya’nın zehirlenmesi olayı ve bunun ardından Dawn Sturgess’ın hayatını kaybetmesiyle ilgili soruşturma, İngiltere ve ABD istihbarat kurumlarının bu olaylardaki olası rolünü ortaya koyan yeni ifşalarla gündeme geldi. Soruşturma esnasında, Skripal’lerin ifadelerinin engellenmesi ve delil niteliğindeki sorgu kayıtlarının kullanılmaması, İngiliz hükümetinin soruşturmayı manipüle etme çabaları olarak değerlendirildi. Ayrıca hem CIA’in hem de MI6’in, Rus suikastçılar olarak tanıtılan Ruslan Boşirov ve Aleksandr Petrov’un İngiltere’ye gelişlerinden önceden haberdar olduğu öne sürüldü. Bu durum, olayın bir komplo olabileceği şüphelerini artırdı. Sızdırılan CIA yazışmalarında, olaydan hemen önce üst düzey CIA yetkililerinin “acilen” Mike Pompeo ile görüştüğü, bu toplantının Boşirov ve Petrov’un Londra’ya uçak bileti almasının hemen ardından gerçekleştiği ortaya çıktı. Rus ajanları olduğu iddia edilen bu kişilerin İngiltere’ye kolayca giriş yapabilmesi, önceden düzenlenmiş bir tuzağa işaret ediyor olabilir. İngiliz ve Amerikan istihbarat kurumlarının Salisbury olayındaki rolü ve olayın manipüle edildiği yönündeki kanıtlar artarken, ana akım medya bambaşka bir hikâye anlatıyor.


CIA ve MI6’in Skripal komplosu ifşa oldu

Kit Klarenberg, Global Delinquents

14 Ekim’de, İngiltere vatandaşı Dawn Sturgess’ın Temmuz 2018’de, Rus suikastçılar tarafından İngiltere’de bırakıldığı iddia edilen Noviçok sinir gazıyla temas ettikten sonra hayatını kaybetmesine ilişkin uzun süredir beklenen soruşturma nihayet başladı.

Şimdiden, bu kamuoyuna açık şov duruşması, Mart 2018’de Salisbury’de GRU kaçakları Sergey Skripal ve kızı Yulya’nın zehirlenmesine dair resmi anlatıyı ciddi şekilde zayıflatan çarpıcı kanıtlar ortaya koydu.

Bu ifşalar, İngiliz devletinin soruşturmayı sabote etme ve gerçeği ortaya çıkarmasını engelleme çabalarına rağmen gün yüzüne çıktı.

Örneğin, Skripal’lerin ifade vermesi engellendi, oysa kendileri bunu resmi olarak talep etmişti. Görünüşe göre, Rusya istihbaratının çifti tekrar hedef alma riski o kadar büyük ki, o dönemdeki polis sorgularının video kayıtları bile delil olarak kabul edilmiyor.

Aynı zamanda, İngiliz istihbarat ve güvenlik kurumlarının ne bildiği ve bunu ne zaman öğrendiği gibi acil bir soru, ele alınmayacak.

Bununla birlikte, iki Rus’un Skripal’leri öldürmeye teşebbüs etmekle suçlanmadan önce İngiltere’ye geldiklerinden hem İngiliz hem de Amerikalı casusların haberdar olduğunu gösteren birincil kaynak kanıtlar yıllardır göz önünde duruyor.

Bu ön bilginin CIA ve MI6’in başarısız suikast girişiminin ardında olduğunu ima edip etmediği yorumlara açık olabilir ama Rusların Salisbury’deki varlığının kötü amaçlar için kullanıldığına dair şüphe bırakmayan işaretler var.

Ocak 2021’de Amerikan denetim grubu American Oversight, Ocak 2017 ile Nisan 2018 tarihleri arasında CIA Direktörü olan Mike Pompeo’nun kişisel adresinden gönderilen ve alınan yüzlerce e-postayı yayımladı.

Bu e-postaların birçoğu, resmi kurum yazışmaları olup, son derece hassas konuların kayıt dışı olarak ele alındığını gösteriyordu. ABD Ulusal Güvenlik Yasası kapsamında ağır şekilde sansürlenmiş olan bu belgeler, 1 Mart 2018’de Pompeo’ya iki üst düzey CIA görevlisinin “son derece acil bir konuda” şahsi bir toplantı talep ettiğini ortaya koyuyor.

Görevliler, “Erişilebilir bir fırsat söz konusu, fakat aciliyet nedeniyle sizin müdahaleniz gerekiyor… Bu fırsatın oldukça umut verici olduğuna ikna oldum,” şeklinde açıklama yapmışlardı.

Pompeo, bu talebe olumlu yanıt verdi ve ertesi sabah erkenden toplantı gerçekleşti. Bu gizli zirvenin önemini vurgularcasına, e-postalar, CIA yöneticilerinin 2 Mart sabahının erken saatlerinden itibaren bu “olumlu fırsatı” teşkilatın başkanına sunmaya hazırlandığını gösteriyor.

Daha da tüyler ürpertici olan ise, Pompeo’nun plana onayını talep eden ilk e-postanın, Ruslan Boşirov ve Aleksandr Petrov’un –Skripal’ın sözde suikastçıları– Moskova’dan Londra Gatwick’e uçak biletlerini satın almasından yalnızca yarım saat sonra gönderilmiş olması.

Boşirov ve Petrov’un, Rus istihbaratınca uydurulduğu iddia edilen, neredeyse hiç resmî geçmişe sahip olmayan iki sahte kimlikle, İngiltere’ye girmeleri için gerekli olan zorlayıcı çoklu giriş vizesini nasıl aldıkları hâlâ tam olarak açıklığa kavuşturulmuş değil.

Mevcut kurallar ve düzenlemeler çerçevesinde bu tür bir vize almaları neredeyse imkânsız görünüyordu. Bu durum, İngilizlerin önceden tertip ettiği bir tuzağa düşüp düşmediklerini sorgulamamıza yol açıyor. Eğer bu bir tuzaksa, MI6’in bu tuzağa CIA’i de dâhil etmeye çalışmış olabileceği ihtimali gündeme geliyor.

Pompeo’ya e-posta gönderen kişinin kimliği gizlenmiş olsa da o dönemde CIA başkan yardımcısı olan Gina Haspel bu rol için açık bir aday olarak öne çıkıyor.

Sovyetler Birliği’nin çöküşünden önce casus toplama operasyonlarında uzmanlaşarak kariyerine başlayan Haspel, yıllardır sert bir Rusya karşıtı olarak biliniyor. Haspel, CIA’in Londra istasyon şefi olarak iki kez görev yaptı: 2008-2011 ve 2014-2017. Sergey Skripal, ilk görev süresi sırasında, Haspel’in uzun süredir işbirliği yaptığı CIA Moskova istasyon şefi Daniel Hoffman’ın müzakere ettiği büyük bir casus takasıyla Temmuz 2010’da İngiltere’ye gelmişti. Hoffman, Salisbury olayından Rusya’yı sorumlu tutan ilk kaynaklardan biriydi.

Haspel’in Londra’daki “beklenmedik” ikinci görev döneminde, Skripal’in Rusya ile devam eden bağları ve memleketine dönme arzusu İngiliz istihbaratınca biliniyor olmalıydı.

İlginç bir şekilde, BBC’nin deneyimli muhabiri Mark Urban, zehirlenmeden bir yıl önce GRU kaçağıyla kapsamlı mülakatlar gerçekleştirdi. Urban, Skripal’in “MI6 tarafından satın alınmış evinde otururken bile Kremlin’in söylemlerini benimseyen utanmaz bir Rus milliyetçisi” olduğunu yazmıştı.

Dikkat çekici bir tesadüf olarak Urban, Skripal’in MI6 tarafından işe alınıp yönlendirildiği sırada Pablo Miller ile aynı tank birliğinde görev yapmıştı. Miller aynı zamanda Salisbury’de Skripal’in komşusuydu.

Bunun yanı sıra, GRU kaçağıyla aynı kaderi paylaşan eski Kremlin yetkilisi Valeriy Morozov, Skripal’in Rusya’nın Londra Büyükelçiliği ile “düzenli” olarak temas hâlinde olduğunu ve burada Rus askeri istihbarat yetkilileriyle “her ay” görüştüğünü iddia etti.

Ayrıca, Sergey ve Yulya’ya yönelik olduğu iddia edilen sinir gazı saldırısının Moskova tarafından düzenlendiği fikrini kesin bir dille reddetti:

“Putin’in bunun arkasında olması imkânsız. Kremlin’in nasıl çalıştığını biliyorum, orada görev yaptım. Skripal kim ki? Putin için hiçbir şey ifade etmiyor. Putin onunla ilgilenmez. Kremlin’de eski bir istihbarat görevlisi hakkında konuşan kimse yok. Bunun için bir sebep yok. Böyle bir şeyin gerçekleşmesi Kremlin açısından daha tehlikeli olur.”

Gina Haspel’e bu bilgilerin iletilmediği fikri, gerçeklik sınırlarını zorluyor. The Washington Post, Haspel’in İngiltere’de geçirdiği süre boyunca CIA ile MI6 arasındaki ilişkinin kişisel “kilit noktası” hâline geldiğini ve teşkilatın “en önemli yabancı ortağı” olan MI6 ile bağları güçlendirdiğini bildirmişti.

İngiliz meslektaşları, gazeteye verdikleri demeçlerde Haspel hakkında, “Onları çok iyi tanıyor… Ona ‘onursal İngiliz masa memuru’ diyorlar,” şeklinde övgüler yağdırmıştı.

Haspel, bu deneyiminden düzenli olarak yararlanarak Londra ile Washington arasındaki “transatlantik ittifakı” dengelemeye çalıştı; bu ilişki, kendisinin Mayıs 2018 ile Ocak 2021 arasında CIA Direktörü olduğu dönemde sık sık gerilim yaşadı.

Bu gerilimlerin önemli bir kısmı, Trump’ın İngiliz kaos ajanlarını “Amerikan istihbaratıyla işbirliği yaparak başkanlık kampanyasına müdahale etmekle” suçlamasından kaynaklanmıştı. Bu suçlamalar, “İngiliz hükümetinin en üst kademelerini sarsmıştı.” The Washington Post, Haspel’in MI6 ile ilişkileri stabilize etme çabalarının örneklerinden biri olarak, Londra’nın Salisbury olayının ardından teşvik ettiği, Batı genelinde Rus diplomatların sınır dışı edilmesi konusunda isteksiz olan Trump’ı ikna etmesini gösteriyor.

Haspel’in Trump’ı Salisbury konusundaki tavrını nasıl değiştirdiği, Nisan 2019’da ortaya çıktı. The New York Times, Trump’ın başlangıçta Skripal’in sözde zehirlenmesini küçümsediğini ve yanıt vermeyi reddettiğini bildirmişti.

Trump, saldırıyı “meşru casus oyunları, nahoş ama casusluk sınırları içinde” olarak değerlendirmişti. Ancak Haspel, Trump’ı Rusya Büyükelçiliği personelini ABD’den sınır dışı etme gibi “güçlü bir alternatifi” benimsemeye ikna etmeyi başardı. Bu süreçte, İngiltere’den sağlanan “duygusal görüntülerden” faydalandı:

“Haspel, Trump’a İngiliz hükümetinin kendisine sağladığı, Noviçok sinir gazından etkilenerek hastalanan küçük çocukların hastanede tedavi gördüğü fotoğrafları gösterdi. Ardından, Rus casuslarının özensiz çalışması sonucu yanlışlıkla öldüğü belirtilen ördeklerin fotoğrafını gösterdi… Trump, hastalanan çocukların ve ölen ördeklerin görüntülerine takıldı. Brifingin sonunda güçlü alternatifi benimsedi.”

The New York Times’ın bu ifşası, özellikle “duygusal görüntüler” daha önce ana akım medyada hiç yayımlanmadığı veya zikredilmediği için büyük yankı uyandırdı.

Skripal’lerın 4 Mart 2018’de Salisbury’nin Avon Playground adlı parkında üç yerel çocuğa ördek beslemeleri için ekmek verdiklerine dair haberler başlangıçta yaygın olarak medyada yer bulmuştu.

Fakat, hiçbir medya organı, hükümet yetkilisi, sağlık çalışanı veya emniyet görevlisi daha önce çocukların veya su kuşlarının Noviçok ile temas sonucu “hastalandığını” iddia etmemişti. Bilakis, olayın aksini gösteren bilgiler bulunmaktaydı.

26 Mart 2018’de, Daily Mail şu haberi yayımladı: Skripal’lerdan ekmek alan ve bir kısmını yediği iddia edilen çocuklar, “zehirlenme korkusuyla kan testi yapılmak üzere hastaneye götürüldü ama kısa sürede hiçbir sağlık sorunları olmadığı anlaşılınca taburcu edildi.”

Dahası, The New York Times haberinin yayımlanmasından iki gün sonra, İngiliz sağlık yetkilileri bir açıklama yaparak, haberi tamamen yalanlamış ve Noviçok maruziyeti nedeniyle hiçbir çocuğun Salisbury’de hastaneye kaldırılmadığını doğruladı.

The New York Times, makalesinde köklü değişiklikler yaparak Haspel’in Trump’a İngilizlerin sağladığı Noviçok kurbanlarının fotoğraflarını gösterdiği iddiasını tamamen çıkardı.

Bunun yerine, gazete “sinir gazı saldırılarının sonuçlarını gösteren fotoğraflar sunduğunu, ancak bunların İngiltere’deki kimyasal saldırıyla ilgili olmadığını” belirtti. Bu görüntülerin gerçekten var olup olmadığı ve İngiliz istihbaratınca Trump’ı Rusya karşıtı sert bir tavır almaya yönlendirmek için sahte olarak üretilip üretilmediği, aradan geçen beş buçuk yılda hâlâ netlik kazanmış değil.

Bu soruların açıklığa kavuşmamış olması, İngiliz casuslarının yıllardır Moskova’yı hedef alan küresel bir diplomat tasfiyesini -tüm gücüyle bir savaşa hazırlık olarak- planladığı ve umduğu gerçeğini daha da dikkat çekici hâle getiriyor.

Örneğin, Ocak 2015’te MI6/NATO destekli Institute for Statecraft (IFS), Rusya’da “rejim değişikliği” hedefi için kullanılabilecek “potansiyel araçları” detaylandıran bir belge yayımlamıştı. Bu araçlar arasında diplomasi, finans, güvenlik, teknoloji, sanayi, askeriye ve kültür yer alıyordu. Üç kez tekrar edilen bir “araç” şunu öne sürüyordu: “Mümkün olduğu kadar çok ülkeden [Rus] istihbarat subayını ve hava/savunma/deniz ataşesini eşzamanlı olarak sınır dışı etmek (küresel Operation Foot).”

Operation Foot, Eylül 1971’de 105 Sovyet yetkilisinin İngiltere’den sınır dışı edilmesiyle sonuçlanmış bir operasyondu. Mart 2018’de Salisbury olayı sonrası Londra’nın 26 ülkeyi -tabii ki ABD dâhil- 150’den fazla Rus diplomatı sınır dışı etmeye ikna etmesi üzerine, ana akım medya organları bu tarihi olaya atıfta bulunmuştu.

Böylece IFS, uzun süredir arzuladığı “Britanya ve Batı’nın kazanabileceği türden eski usul silahlı çatışmaya” bir adım daha yaklaşmış oldu.

Bugüne hızlıca geldiğimizde Britanya ve Batı, o çatışmayı tamamen kaybetme eşiğinde görünüyor. Öte yandan, Salisbury olayının sürekli değişen resmi anlatısı hem büyük hem küçük şekillerde radikal olarak kaymaya devam ediyor.

Dawn Sturgess soruşturmasında, şimdiye kadar medyada yer bulan tüm haberlerin aksine, Skripal’ların ördekleri beslemek için ekmek verdiği çocuklardan birinin aslında “hastalandığı” ve arkadaşlarıyla birlikte “bir iki gün boyunca kendini kötü hissettiği” ifade edildi.

Bu yeni iddialar, İngiliz makamlarının 4 Mart 2018 sabahı Sergey’in evinin kapı tokmağına sürülen Noviçok’un Skripal’leri zehirlediği yönündeki tartışmalı açıklamalarına uyum sağlıyor. Ancak sonraki soruşturmalar, eldeki kanıtların -Yulya Skripal’ın hasta yatağından verdiği ifadeler dâhil- çiftin başka bir yerde, başka bir zamanda ve tamamen farklı bir yöntemle hedef alındığını açıkça gösterdiğini ortaya koyacaktır. Bu bağlamda, olayda İngiliz ve Amerikan istihbaratının doğrudan rol oynadığına dair işaretler artıyor.

Diplomasi

Ukraynalı Fire Point, Starshield kısıtlamalarını aşacak yöntem buldu

Yayınlanma

Ukraynalı füze ve İHA üreticisi Fire Point, askeri uydu sistemi Starshield’e getirilen kısıtlamaları aşmak üzere geçici bir yöntem geliştirdi. Şirketin Genel Müdürü İrina Tereh, bulunan çözümün Starshield kapasitesinin yalnızca yüzde 15 ila yüzde 20’sini karşıladığını ve tam bir alternatif olamayacağını açıkladı.

Ukraynalı füze ve insansız hava aracı (İHA) üreticisi Fire Point şirketi, uydu sistemi Starlink’in askeri versiyonu olan Starshield’in kullanımına yönelik kısıtlamaları aşmak için geçici bir yöntem buldu.

Şirketin Genel Müdürü İrina Tereh, Breaking Defense’e verdiği mülakatta geliştirdikleri yönteme ilişkin bilgi paylaştı.

Tereh’in açıklamasına göre söz konusu yöntem, Starshield kapasitesinin yalnızca yüzde 15 ila yüzde 20’sini karşılıyor.

Tereh, geliştirilen alternatif yolun ayrıntılarını paylaşmaktan kaçındı.

Tereh, “Şu anda bu geçici çözümden en yüksek verimi almaya çalışıyoruz ancak tam teşekküllü bir alternatif olarak ne maliyet ne de ölçeklenebilirlik açısından Starshield’in yerini tutabilir” dedi.

Tereh ayrıca, Kiev’in Starshield sistemini yalnızca askeri amaçlarla kullandığını sözlerine ekledi.

Starshield terminallerinin lisansı Ukrayna Savunma Bakanlığınca veriliyor ve denetleniyor.

Fire Point’in iddiasına göre şirketin yalnızca terminalleri kurma izni var; tam kontrol Ukrayna hükümetinde kalırken şirketin sistemi başka herhangi biriyle paylaşması kesin olarak yasaklanmış durumda.

Rusya daha önce Kiev’in saldırılarla “en azından bazı başarılar” göstermek istediğini açıklamış ve Moskova’nın vereceği yanıtın daha güçlü olacağına işaret etmişti.

Starlink; bireylerin, şirketlerin ve kamu kurumlarının yararlandığı, SpaceX şirketine ait ticari geniş bant internet uydu ağı olarak hizmet veriyor.

Starshield ise güvenli iletişim, yer gözlemi ve uydulara özel ekipman yerleştirilmesi dahil olmak üzere ulusal güvenlik alanındaki devlet görevleri için tasarlanan ayrı bir SpaceX birimi niteliği taşıyor; ek kriptografik koruma araçları öngörüyor ve gizli verilerle çalışmayı kapsıyor.

Bunun yanı sıra Starshield, Starlink teknolojilerini kullanıyor ve bazı iletişim hizmetleri aynı uydu takımına ve yer altyapısına dayanıyor.

İki sistem arasındaki temel fark kullanım amacı ve kontrolde yatıyor: Starlink, SpaceX yönetimindeki ticari bir hizmetken Starshield sistemleri ABD hükümetinin kontrolü altında tutuluyor.

Ekim ayı ortasında Kiev’de, Starlink ve Starshield terminallerinin çalışmasına kısıtlama getirildiği ve bu nedenle “birkaç önemli görevin” başarısızlığa uğradığı açıklanmıştı.

Ukraynalı yetkililer, Starshield’in Ukrayna topraklarındaki faaliyetinin 24 Ekim’de yeniden başladığını duyurdu.

The Economist dergisi, Ukrayna’da Starlink’in çalışmasını kısıtlama talimatını, Rus petrol rafinerilerine düzenlenen saldırılar nedeniyle Kiev’i cezalandırmak amacıyla SpaceX’in başkanı Elon Musk’ın verdiğini yazdı.

The Wall Street Journal gazetesi de kararın SpaceX başkanının şahsi talimatı olduğunu aktardı.

Diğer taraftan Musk, Starshield’in ABD hükümetine ait olduğunu ve hükümetçe yönetildiğini, dolayısıyla ağın kullanım koşullarını Washington’ın belirlediğini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump ise kısıtlamalarla ilgisi olduğu iddialarını reddetti.

Ukrayna’da Starshield’in yeniden faaliyete geçmesinin ardından Musk, Kiev’i Starlink’in kullanım koşullarını ihlal etmekle suçladı.

Musk’a göre Ukrayna bir “açıktan” yararlanarak terminalleri İHA’larla taarruz saldırıları düzenlemek için devreye soktu.

The Washington Post gazetesinin yazdığına göre Kiev yönetimi, Musk’ın suçlamalarını reddetti.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisinden bir kaynak, gazeteye yaptığı açıklamada SpaceX’in bu suçlamalarla ilgili Ukrayna ile iletişime geçmediğini söyledi.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

İki yıllık bütçe borcu Ermenistan’ı KGAÖ’de oy hakkından etti

Yayınlanma

Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeleri, örgüt bütçesine olan iki yıllık borcu gerekçesiyle Ermenistan’ın oy hakkını ve yetkili görevlere temsilci atama imkanını kaldırdı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, kararın Erivan’ın birkaç yıldır yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine örgüt tüzüğüne dayanılarak alındığını bildirdi.

Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeleri, örgüt bütçesine olan iki yıllık borcu nedeniyle Ermenistan’ın oy hakkını ve yetkili görevlere temsilci atama imkanını elinden aldı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “Ermenistan’ın birkaç yıldır yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle örgüt tüzüğüne dayanılarak bu karar alındı” dedi.

Peskov, Moskova’daki KGAÖ liderler zirvesi öncesinde Kafkasya ülkesinin örgütteki faaliyetlere katılmamasına üye ülkelerin “tepki vereceğini” ifade etmişti.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da Moskova zirvesi öncesinde ülkesinin KGAÖ’ye olan “ilgisinin tükendiğini” söylemiş ve basın sözcüsü aracılığıyla 11 Kasım’da Rusya yerine Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP31) katılmak üzere Türkiye’ye gideceğini duyurmuştu.

KGAÖ liderler toplantısı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan liderlerinin katılımıyla yapıldı.

Liderler, Ermenistan’ın oy hakkının kaldırılması kararını ortaklaşa aldı.

Katılımcılar toplantının sonunda ortak bildiriye de imza attı.

Bildiride, “Üye ülkelerin kapsamlı kalkınması için elverişli ve istikrarlı koşulların oluşturulması yönünde KGAÖ antlaşması ve tüzüğünde yer alan hedeflere koşulsuz bağlılığımızı teyit ediyoruz” ifadesine yer verildi.

Paşinyan, örgütün Eylül 2023’te Dağlık Karabağ’daki silahlı çatışma sırasında Ermenistan tarafına yardım etmediğini gerekçe göstererek Erivan’ın KGAÖ’deki fiili katılımını Şubat 2024’te dondurmuştu.

O tarihten bu yana KGAÖ’yü “balon ittifak” diye niteleyen Paşinyan, örgüt üyelerini Bakü ile birlikte “savaş planlamakla” suçlamış ve Ermenistan’ın en azından “önümüzdeki beş yıl içinde” ittifak bünyesindeki aktif çalışmalara dönmeyeceğini, örgüt üyeliğinden çıkarılması halinde de bundan memnuniyet duyacağını söylemişti.

Ermenistan ile Rusya arasındaki ilişkiler, Erivan’ın Avrupa Birliği’ne (AB) yakınlaşması ve Kremlin’in buna ticaret savaşıyla karşılık vermesi üzerine 2026 baharında yeniden gerginleşti.

Paşinyan mayıs ayında Zafer Günü geçit törenine katılmak üzere Moskova’ya gitmeyi reddetmiş ve Ukrayna meselesinde Rusya’yı desteklemediğini açıklamıştı.

Putin ise buna yanıt olarak Erivan’a dış politika rotasını referandumla belirleme çağrısı yapmış ve Ermenistan makamlarına Ukrayna’nın akıbetini unutmamalarını tavsiye etmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Rusya ile Ukrayna arasında 1000’er kişiyi aşan esir takası yapılacak

Yayınlanma

Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, iki gün süren üçlü müzakerelerin sonucunda geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı. Her iki taraftan bini aşkın esirin yer alacağı takasın önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleştirilmesi öngörülürken, ABD’li müzakereciler yarın Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüşecek.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de Rusya, ABD ve Ukrayna arasında iki gün süren üçlü müzakereler bugün tamamlandı.

Vedomosti gazetesinin müzakere sonuçlarına ilişkin derlediği bilgilere göre taraflar geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı, tutumlarını karşılaştırdı ve ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu açıkladı.

Görüşmelerde Rus heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy, toplantının ardından basın toplantısı düzenledi.

ABD tarafı da müzakerelere ilişkin değerlendirmelerini paylaştı ve ABD Başkanı’nın temsilcilerinin Moskova’ya yapacağı ziyareti duyurdu.

Ukrayna tarafı ise geride kalan müzakere turunu zorlu olarak nitelendirdi.

Rus heyeti başkanı Medinskiy, Abu Dabi’deki görüşmeler kapsamında Ukrayna’daki çözüme ilişkin Rusya ve ABD’nin tutumlarının karşılaştırıldığını belirtti.

Medinskiy, “Amerikan tarafının katılımıyla tutumlarımızı karşılıklı olarak paylaştık, bazı noktalarda karşılıklı anlayış bulduk, bazılarında ise bulamadık. Ve bu görüşme şüphesiz devam edecek” dedi.

Toplantının organizasyonu için BAE makamlarına teşekkür eden Medinskiy, “Tüm Rus heyetimiz adına, üçlü müzakerelerin mükemmel organizasyonu, dostane ve iş odaklı bir atmosfer oluşturulması dolayısıyla Birleşik Arap Emirlikleri ve Abu Dabi yönetimine teşekkür etmek isterim” diye konuştu.

Abu Dabi’deki müzakere sürecinin somut ayrıntıları, nihai bir anlaşmaya varılana kadar açıklanmayacak.

Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov da görüşmelerin ardından ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu ifade etti.

Taraflar 1000’er kişiyi aşan esir takasında anlaştı

Rusya ve Ukrayna’nın geniş çaplı esir takası konusunda anlaştığını bildiren Medinskiy, “Bunun somut parametreleri yakın zamanda açıklanacak” ifadelerini kullandı.

Müzakereler sırasında insani konuların da gündeme geldiğini belirten Medinskiy, konuya ilişkin bir soruya yanıt verirken, “Heyetimizin üyeleri özel olarak bu konuyla ilgilendi” dedi.

Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Enformasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin, Vesti medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya ile Ukrayna arasındaki takasta yer alacak esir sayısının her iki taraftan da bini aşacağını bildirdi.

Zorin’in aktardığına göre takas önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleşebilir.

Medinskiy: “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı”

Medinskiy, müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada Avrupa’daki güvenlik mimarisi sorununun çözülmesi gerektiğini belirterek, “Azımsanmayacak kadar yıl geçti ve nihayet bu konu artık ses getirdi ve çözülmesi gerektiği yönünde bir anlayış kazandı” dedi.

Ukrayna’daki çatışmanın sona ermesinin ardından ne olacağına dair sorunun ortaya konulmasının bile başlı başına doğru olduğunu kaydeden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Medinskiy, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyanın yeni, modern, yenilenmiş, adil ve belirli bazı ülkelerin zararına olmayan bir güvenlik sistemine ihtiyacı var. Bunun üzerinde çalışacağız.”

Medinskiy’nin değerlendirmesine göre şu anda tüm dünya organizması hasta durumda.

Medinskiy, durumu “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı. Bu nedenle organizmayı bir bütün olarak tedavi etmek gerekiyor. Burada yara bandıyla yetinemezsiniz” sözleriyle açıkladı.

Abu Dabi’deki Rus heyeti, aynı günlerde BAE’de bulunan Avrupa temsilcileriyle görüşmedi.

Medinskiy, “Hayır, onlarla görüşmedik, burada hangi statüde bulunduklarını pek anlamıyoruz. Müzakereler üçlü nitelik taşıyor” ifadelerini kullandı.

Avrupa ülkelerinden hiçbir barış girişimi gelmediğini söyleyen Rus heyeti başkanı Medinskiy, “Avrupa ülkelerinden tek bir barış girişimi, tek bir barış teklifi almadık. Bu yüzden neyi tartışacağımız belirsiz. Eğer buraya turist olarak geldilerse, otelin lobi barında sohbet etsinler” diye konuştu.

Avrupa ülkeleri, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik barış müzakerelerine “vicdanları uyandığında” katılabilecek.

Witkoff ve Kushner Moskova ile Dublin’e gidecek

ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, kendisinin ve Steve Witkoff’un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere yarın Moskova’ya gideceğini bildirdi.

Amerikalı müzakereciler bu ziyaretin ardından İrlanda’nın başkenti Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelmeyi planlıyor.

Kushner ayrıca üçlü müzakereler sırasında tarafların, çözüm sürecinin en zorlu konusu olacak toprak meselesi de dahil olmak üzere karmaşık konuları ele aldığını anlattı.

Tarafların savaş sonrası güvenlik konularını görüştüğünü kaydeden Kushner, ABD’nin Avrupalı temsilcileri müzakere formatına dahil etmeye çalıştığını belirtti.

Avrupa’ya Rusya ile diyalog için tek bir müzakereci seçme çağrısı yapan Trump’ın Özel Temsilcisi, üçlü müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada, “Bu, Rusları Avrupa’yı müzakerelere dahil etmeye ikna etmekten daha büyük bir başarı olurdu” dedi.

Donald Trump’ın damadı, toprak konularında anlaşmaya varılmadan Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliğine ilişkin bir anlaşmanın imzalanmayacağını vurguladı.

Kushner’e göre toprak anlaşmazlıklarının çözümü müzakerelerin en karmaşık kısmı olacak.

Ayrıca Kushner’in aktardığına göre Rus tarafı, Vladimir Putin ve Volodimir Zelenskiy yüz yüze görüşmeden önce daha fazla ilerleme kaydedilmesini istiyor.

Arahamiya: “Yılbaşına kadar çözüme ulaşmak için iyi bir dinamiğimiz var”

Ukrayna’daki Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya, bu müzakere turunun “en zorlulardan biri olduğunu” açıkladı.

Arahamiya, “Ruslar çok katı talimatlarla geldiler” dedi.

Öte yandan ileriki görüşmeler konusunda iyimserliğini dile getiren Arahamiya, “Bence yılbaşına kadar bir çözüme ulaşmak için şu anda iyi bir dinamiğimiz var” diye konuştu.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirill Budanov ise basın mensuplarına yaptığı açıklamada, bir sonuç alınana kadar müzakerelerin içeriği ve sonuçları hakkında bilgi verilmeyeceğini belirterek, “Sadece sonuç önemlidir. Buna ulaştığımızda kamuoyuna açıklanacaktır” ifadelerini kullandı.

Budanov, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Donbass’tan çekilmesinin görüşülüp görüşülmediğine ilişkin soruyu ise yanıtsız bıraktı.

Abu Dabi’deki müzakereler ilk gün olan 10 Kasım’da 4,5 saat, ikinci gün olan 11 Kasım’da ise iki saatten az sürdü.

Rus heyetinde Medinskiy, Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin ile Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı temsilcileri İgor Kostyukov ve Yuriy Jigarlovskiy yer aldı.

Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rüstem Umerov’un başkanlık ettiği Ukrayna heyetinde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Ofis Başkanı Kirill Budanov, Budanov’un Birinci Yardımcısı Sergey Kislitsa ve Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya yer aldı.

Müzakere masasında ABD tarafından ise Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Başkan’ın damadı Jared Kushner hazır bulundu.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English