Bizi Takip Edin

ASYA

Dış güçler ve Pakistan’ın kaderi

Yayınlanma

Bölgedeki ve ötesindeki küresel oyuncuların çıkarlarına bakıldığında, dış güçlerin Pakistan’ın iç siyasi ve ekonomik işlerine karıştığını kimse inkar edemez. Pakistan, kuruluşundan bu yana ABD’nin önde gelen müttefiklerinin bir parçası olarak kabul ediliyor. Bir yandan iktidar kuruluşlarına hakim olan Pakistan sivil ordusu İngiltere’nin etkisi altındayken, diğer yandan dindar çevreler ise Suudi Arabistan karşısında çaresiz durumda. Din adamları da dahil olmak üzere sıradan insanlar, zorluklar ve diğer sorunlar karşısında ABD’nin önde gelen müttefiklerini sorumlu tutsalar da, gerçeklik tamamen farklıdır. Pakistan kritik dönemlerde, ABD liderliğindeki müttefik politikalarının ve onların bölgedeki kararlarının uygulanması için çalışıp ve destek vermiştir.

Sözde Soğuk Savaş sırasında bile Pakistan, SSCB’ye karşı ABD ve müttefiklerini destekledi. Bu bağlamda Pakistan, dini aşırıcılığın yaratılması ve teşvik edilmesinde de önemli bir paya sahiptir. Bu dini aşırıcılığın ABD ve müttefiklerinin çıkarlarına hizmet ettiği su götürmez bir gerçek, ancak Çin, İran, Rusya ve birçok ülke bu konuda son derece dikkatli davranıyor ve bu aşırıcı grupları bölgenin güvenliği ve ekonomik refahı için tehlikeli olarak görüyor.

ABD, Pakistan’ın yardımıyla, Afganistan topraklarında sözde cihad aracılığıyla ezeli rakibi SSCB’den kurtulmayı başardı, 11 Eylül’den sonra Irak, Mısır ve Libya gibi Ortadoğu ülkelerini işgal etti. Ancak ABD, Suudi Arabistan’ın desteğine rağmen Suriye’de Beşar Esad’ı devirmeyi başaramadı.

Şimdi anlaşılan ABD, zor gün dostu Pakistan’da ülkeyi bölmek için kartlarını oynayıp kaos yaratmaya çalışıyor. Eski Pakistan Başbakanı İmran Han’ın ABD’nin kendisine karşı hükümeti devirmek için komplo kurduğu suçlamalarından kaynaklanan siyasi gerilim Washington’un kaos çabalarına örnek verilebilir. Ve bu, ABD’nin, zaten ekonomik olarak kırılgan olan Pakistan’ı istikrarsızlaştırmaya yönelik ilk adımı olabilir. Han, Pakistan için bağımsız bir dış politika izlediği için ABD’nin kendisine kızgın olduğunu dile getirmiş, Rusya’ya yaptığı ziyaretin ve Ukrayna’yı işgal etmesinden bir gün sonra Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesinin ABD’yi rahatsız ettiğini söylemişti.

ABD’nin, muhalefetin İmran Han hakkındaki güven oylamasını parlamentoya taşımasından bir gün önce, 7 Mart’ta İslamabad’ın Washington’a giden büyükelçisine bir not verdiği iddia ediliyor: “Pakistan’a kızgınız. Eğer İmran Han güvensizlik oylamasını kaybederse Pakistan’ı affedebiliriz. Ancak oylama başarısız olursa, Pakistan ciddi sonuçlarla yüzleşmek zorunda kalacak.”

Kısaca Pakistan, ABD’nin ve ABD’nin taleplerine her zaman “evet” diyen askeri teşkilatının baskısı altındadır.

Çin ile ilişkiler ve Pekin’in tutumu

Ancak şu ya da bu şekilde, Pakistan siyasi liderliği Çin ile her zaman samimi ve dostane ilişkileri tercih etti. Dünya çapında bazı çevreler Çin’i ABD’nin önünde büyük bir engel veya rakip olarak görse de, Çin aslında bir yatırımcıdır. Çin her zaman çatışmadan kaçınır ve dünya çapında samimi dostane ilişkileri ve ticarete dayalı stratejileri tercih eder. Afganistan ve Ukrayna konusunda da Çin, ABD’ye karşı çıkmak için girişimlerde bulundu, ancak hiçbir zaman direnme girişiminde bulunmadı.

Ancak Afganistan ve Pakistan’daki durum, esas olarak ABD etkisi ve Çin karşıtı politikalar nedeniyle daha da kötüleştikten sonra Çin endişelenmeye başladı. Çin’in endişeleri, mühendisleri Pakistan’ın Veziristan ve Svat bölgelerinde kaçırıldığında daha da arttı. Çinli Uygurların yıkıcı faaliyetler yürütmek üzere Çin’e gönderilmesiyle durum daha da kötüleşti. Çin, ülkenin güneybatısındaki Kunming şehrinde 2014 yılında 29 kişinin bıçaklanarak öldürülmesinin ardından terörle mücadelede uluslararası destek çağrısında bulundu. İsyancı Türkistan İslam Partisi lideri Abdullah Mansur, o zamanki saldırıyı övmüştü. 2015 yılında, İpek Yolu’nun eski şehri Kaşgar’da bir trafik kontrol noktasında bazı Uygurların polise bıçak ve bombalarla saldırması sonucu 18 kişi daha hayatını kaybetmişti.

Türkistan İslam Partisi’nin Çin karşıtı ülkelerden destek aldığını söylemek mantıklı, ancak çoğu bu destek için zemin buluyor ve Çin ile kara sınırı olduğu için en iyi yer Pakistan. ABD’nin Han’ın bağımsız dış politikasına tepkisinin nedenlerinden biri Pekin ile İslamabad’ın ortaklaşa geliştirdiği ekonomik projeler ve bunların yanı sıra Washington’ın Çin ve Rusya’ya yönelik tutumuyla çelişen politikası.

ABD’nin etkisinin tamamen farkında olan Çin, uzun süredir devam eden Çin Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) üzerinde çalışmayı sürdürdü. Çinliler, 2010 yılında eski Pakistan Cumhurbaşkanı Asif Ali Zerdari ile bir Mutabakat Zaptı imzalayarak hayallerini gerçekleştirdi ve Navaz Şerif 2013 genel seçimlerini kazandığında CPEC üzerinde çalışmaya başladı. Ancak ABD lobisi, ülkeyi, 2014’te İmran Han’ın örgütlediği Ağustos’tan Aralık’a kadar aylarca süren protestolar aracılığıyla kışkırtarak CPEC’e karşı çabalarını sürdürdü. CPEC inşaatı bir süre devam etti, ancak İmran Han’ın Ağustos 2018’de Başbakan olarak göreve başlamasıyla durdu. Bu dönemde Kohistan, Gilgit Baltistan ve Shangla ilçelerinde Çinli mühendislere yönelik çok sayıda şiddet ve terör saldırısı düzenlendi. Çinliler tepki konusunda çok dikkatli davrandılar ve bu konuda kimseyi suçlamadılar.

ABD ve BAE’nin, Gawadar Limanı’nda Çin’e karşı direnişinin işe yaradığına dair haberler de var. Şimdi Gawadar ve CPEC kısmen çalışır hale getirildi ama Çinliler çok dikkatli.

Hemen hemen tüm politikacılar ve analistler, ABD’nin Büyük Britanya ve Suudi Arabistan gibi müttefikleri ile birlikte Şahbaz Şerif yönetimindeki mevcut hükümete Han’ın direnişine karşı destek verdiği görüşünü paylaşıyor.

Şok edici gerçek ise, 1947’deki bağımsızlıktan bu yana, hiçbir Pakistan başbakanının ülkede beş yıllık r görev süresini tamamlayamamış olmasıdır.

ASYA

TSMC’nin Japonya’daki çip girişimi yatırımları da hızlandırdı

Yayınlanma

Tayvan’ın en büyük özel bankası CTBC Bank Başkan Yardımcısı Max Lin Nikkei Asia’ya verdiği demeçte, “Tayvanlı müşterilerimizin çoğu ve hatta Güneydoğu Asya’dan müşterilerimiz, yarı iletken teşvikleri sayesinde Japonya’ya, özellikle de Kumamoto’ya yatırım yapmak istediklerini dile getiriyor” dedi.

Nikkei’nin haberine göre, CTBC Bank, 2014 yılında Tokyo Star Bank’ı satın alarak yaklaşık on yıl boyunca Japonya’da önemli operasyonları olan tek Tayvan bankası oldu. Ardından çip üretim devi Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) Japonya’daki ilk üretim tesisini Kumamoto’da kuracağını duyurdu ve CTBC’nin güneybatı vilayetine genişlemesi için talep aniden arttı.

“Kumamoto ile ilgili, orada nasıl gayrimenkul alınacağı, ipotek işlemlerinin nasıl yapılacağı, nerede yaşanacağı ve çocukların nerede okula gönderileceği gibi önemli ölçüde artan talepler alıyoruz. Bir yaşam tarzı rehberi ve danışmanlığı haline gelmiş gibiydik,” dedi Lin ve bu yüzden Kumamoto’nun merkezinde bir ofis açmaya karar verdiklerini söyledi.

Finans sektörünün deneyimli ismi, Japonya’nın yabancı bankaların genişlemesi için popüler bir yer olmadığını, zira buradaki negatif faiz oranlarının kâr elde etmeyi zorlaştırdığını da sözlerine ekledi. Aralarında E.Sun Commercial Bank, Chang Hwa Bank ve devlete ait Bank of Taiwan’ın da bulunduğu yedi Tayvan bankasının son yıllarda Japonya’da şube açmış olması, çip patlamasının ve TSMC’nin varlığının durumu ne kadar değiştirdiğinin bir kanıtı olarak yorumlanıyor.

TSMC, Sony, Denso ve Renesas gibi Japon müşterilerine hizmet vermek üzere Kumamoto fabrikasında yıl sonuna kadar seri üretime başlamaya hazırlanıyor. Bu, TSMC’nin 2018’de Nanjing’deki Çin tesisinden bu yana faaliyete geçen ilk yeni denizaşırı tesisi olacak.

Cumartesi günü Japonya Başbakanı Fumio Kishida’nın da katılacağı bir açılış töreni düzenlenmesi planlanıyor.

Tesis ilk olarak 2021 yılında duyurulmuştu. O tarihten bu yana TSMC, Sony ve Toyota gibi ortaklarıyla birlikte Kumamoto’nun bulunduğu Kyushu adasına toplam 20 milyar dolar yatırım yapma taahhüdünde bulundu. Japonya’nın “Silikon Adası”na yapacakları yatırım, potansiyel olarak sadece ülkeye değil küresel pazara da hizmet edecek olan son teknoloji 7 nanometre ve 6 nanometre çiplerin üretimine yönelik olacak.

Denizaşırı genişleme her zaman TSMC’nin tercih ettiği bir yaklaşım değil. Şirket on yıllar boyunca üretimini Asya çip ekonomisinin kalbi olan Tayvan’a odakladı. Ancak artan jeopolitik baskı, ticaret savaşı ve benzeri görülmemiş bir çip kıtlığı nedeniyle şirket, tedarik zincirinin esnekliğini sağlamak ve müşterilere güven vermek için yurtdışına açılmak zorunda kaldı.

TSMC, 2020’den itibaren üç yıl içinde ABD, Japonya ve Almanya’da 70 milyar dolardan fazla değerde – fonların bir kısmı hükümetlerden ve ortaklardan gelen – denizaşırı genişleme planlarını açıkladı. Şirketin 2024 yılı için öngördüğü 28 milyar ila 30 milyar dolarlık sermaye harcaması bütçesi, Tayvan hükümetinin 19,26 milyar dolarlık savunma bütçesinden daha büyük.

Diğer Tayvanlı çip üreticileri de küresel çapta büyümeye başladı. Tayvan’ın 2 numaralı çip üreticisi United Microelectronics Corp. Singapur’da 5 milyar dolarlık bir tesis inşa ediyor ve kısa süre önce Intel’in Arizona’daki tesislerinde 12 nanometrelik çip üretimi konusunda Intel ile ortaklık kuracağını açıkladı.

TSMC’nin Japonya’daki girişimi, başta Tokyo Electron, Kyocera ve Sumco gibi Japon ekipman ve malzeme tedarikçilerinin yanı sıra yıllardır yerel üretim yapan Rohm ve Sony gibi çip üreticilerinden gelen toplam 6 trilyon yenlik (39 milyar dolar) ilk yerel yatırım dalgasını şimdiden teşvik etti. Kyushu Ekonomik Araştırma Merkezi tarafından yapılan bir tahmine göre, 2021 yılında başlayan yatırım furyası önümüzdeki on yıl içinde Kyushu’ya 20,77 trilyon yen ekonomik fayda sağlayabilir.

Okumaya Devam Et

ASYA

Pekin’den finans sektörüne uyarı: Reel ekonomiye hizmet edin

Yayınlanma

Çin’in finans sektörünün reel ekonomiyi desteklemeye odaklanması ve “sahte finansal yeniliklerden” kaçınması gerektiğini ilan eden devlet medyası, Pekin’in finansal gücünü esnetmeye çalıştığı bir dönemde düzenlemelerin sıkılaştırıldığını duyurdu.

ÇKP yayın organı People’s Daily, 453 trilyon yuanlık (63 trilyon ABD Doları) finans sektörünün teknolojik yeniliklere, gelişmiş üretime, yeşil kalkınmaya ve küçük işletmelere daha fazla adanması çağrısında bulundu. Bunun, bankalar ve kredi kuruluşları tarafından sermayenin boşa harcanmasına ve spekülatif faaliyetlere karşı bir uyarı olduğu düşünülüyor. Gazete, cuma günü yayınladığı bir yorumda, finans kuruluşlarının arbitraj uğruna “paranın sektör içinde dolaşmasına izin vermekten” kaçınmaları ve dikkatlerinin reel ekonomiden uzaklaşmasına izin vermemeleri gerektiğini söyledi.

Uyarı, düzenleyicilerin bilgisayar algoritmaları tarafından oluşturulan stratejileri kullanan ve menkul kıymetlerin hızlı bir şekilde alınıp satılmasını içeren quant ticaretini düzenleyen kuralları sertleştirirken, aynı zamanda yerel bir borç dağı, emlak çöküşü ve denizaşırı sermayenin çekilmesi nedeniyle borsa kaosu zemininde ülkenin finansal sisteminin kırılganlığına ilişkin endişeleri ele almasıyla geldi.

Pekin tüm finansal faaliyetleri düzenleme sözü verdi. Ancak aynı zamanda Çin’i finansal bir güç merkezi haline getirme hedefine ulaşmak için küresel pazara daha fazla açılma sözü verdi.

Salı günü Çin borsaları, piyasayı istikrara kavuşturmak ve yatırımcı güvenini desteklemek için “piyasanın bozulmasını” gerekçe göstererek büyük bir quant fonunun üç gün boyunca işlem yapmasını yasakladı.

Şanghay ve Shenzhen’de listelenen en büyük hisse senetlerini takip eden CSI 300 Endeksi, 2021’in başından 2023’e kadar kümülatif yüzde 41’lik bir düşüş yaşadı.

South China Morning Post’un haberine göre, Ulusal Finans ve Kalkınma Kurumu Başkanı Li Yang, son aylarda Çin’in finans sistemi üzerine yapılan üst düzey toplantıların, Çin liderliğinin karlılıktan ziyade işleve daha fazla önem verdiğini gösterdiğini söyledi.

Geçtiğimiz ay Şangay Kalkınma Araştırma Vakfı tarafından düzenlenen bir seminerde yaptığı konuşmada, “İlk olarak reel ekonomiye hizmet etmek, bilimsel ve teknolojik inovasyonu, Kuşak ve Yol Girişimi’ni ve sanayi politikalarını desteklemek olan işlevlerini yerine getirmesi gerekiyor” dedi.

Partinin finans sektörü üzerindeki kontrolünü sıkılaştırmak için geçen yıl kurulan yeni bir organ olan Merkezi Finans Komitesi tarafından aralık ayında yayınlanan bir makaleden önemli bir not alıntılayarak, “Kârlılık daha sonra gelmelidir” dedi.

Okumaya Devam Et

ASYA

Avustralya’nın önde gelen madencilik şirketleri Çin’den gelen taleple canlandı

Yayınlanma

Avustralya’nın en büyük madencilik şirketleri, dünyanın en büyük ikinci ekonomisindeki yavaşlama ve emlak krizine rağmen Çin’deki çelik talebinin güçlü kalmaya devam ettiğini, demir cevheri fiyatının yükseldiğini ve analistlerin beklentilerine büyük ölçüde uygun kazançlar sağladığını söylüyor.

Avustralya’da borsaya kayıtlı en büyük üç kaynak şirketi olan BHP, Rio Tinto ve Fortescue bu hafta açıkladıkları mali sonuçlarla demir cevheri piyasasının bir fotoğrafını çekti. Demir cevheri, BHP ve Rio’nun ilgili raporlama dönemlerinde faiz, vergi, amortisman ve itfa öncesi karlarının (FAVÖK) neredeyse %70’ini, Fortescue’nun ise tamamını oluşturdu.

Refinitiv’e göre, dünyanın en büyük demir cevheri ithalatçısı olan Çin, küresel denizyolu arzının yaklaşık %70’ini satın alıyor ve dünya çeliğinin yarısını üretiyor. Fitch’e göre ham çelik üretimi 2023 yılında bir milyar tonun biraz üzerinde sabit kaldı ve bu çeyrekte yavaşlaması bekleniyor.

Nikkei Asia’nın haberine göre, üç şirketin patronları, ciddi bir konut bolluğu Çinli büyük müteahhitleri zorlarken, altyapı, makine, araba imalatı, gemi yapımı, tüketim malları ve yeşil enerji gibi diğer sektörlerdeki büyümenin emlak sektöründeki zayıflığı dengelemeye yardımcı olduğunu söyledi.

BHP CEO’su Mike Henry, “Önümüzdeki yılın görünümüne bakacak olursak, bunun (çelik üretiminin) altıncı yıl üst üste bir milyar tonun üzerinde olacağını düşünüyoruz, bu oldukça olumlu ve bunun nedeni Çin ekonomisinin oldukça iyi performans gösteren bazı sektörlerinin aslında çelik yoğun olmaya devam etmesidir” dedi.

Henry, orta ve uzun vadede BHP’nin rekabet edebilmek için düşük üretim maliyetlerini korumaya odaklanacağını çünkü Çin talebinin “plato çizip düşüşe geçeceğini” ve Afrika ile Batı Avustralya’nın Pilbara bölgesinde planlanan madenlerden daha fazla arz beklendiğini söyledi.

Rio Tinto İcra Kurulu Başkanı Jakob Stausholm, şirketin Çin ekonomisini “çok sağlam” olarak gördüğünü söyledi. Emlak sektörü daralırken, diğer sektörlerin “çok güçlü” kaldığını ve talebin altyapı büyümesiyle desteklendiğini belirtti.

Fortescue CEO’su Dino Otranto da Çin’in çelik talebinin daha çeşitli hale geldiğini söyleyerek bu düşünceyi tekrarladı.

Otranto, karbonsuzlaştırma çabalarına yönelik harcamalara atıfta bulunarak, “Bizi yukarı yönde şaşırtan şey otomotiv endüstrisi, hatta Çin’de devam eden bazı dekarb harcamaları” dedi ve ekledi: “Dolayısıyla, özellikle bizim ürünümüz için güçlü bir talep görüyoruz ve bu hurda tsunamisi beklentisi gerçekten gerçekleşmedi. Bu kombinasyonda, pazarın oldukça güçlü olacağını tahmin ediyoruz.”

CRU baş ekonomisti Henry Hao, demir cevheri fiyatının “inanılmaz” bir direnç gösterdiğini ve Çin’in yenilenebilir enerji kaynaklarını artırmasının emlak sektöründeki düşüşü kısmen dengelediğini söyledi. Önümüzdeki yıl bir miktar yavaşlayacağı tahmin edilen yeşil enerji talebi, çelik talebinin bir kısmını absorbe etse de, ana metaller için daha fazla bir nimet sağlıyordu.

Henry Hao, “Gerileme muhtemelen devam edecek, ancak Çinli politika yapıcılar bu eski itici güç olan emlak sektöründen yenilenebilir enerji sektörüne geçiş yapmaya çalışıyor” dedi ve “Yenilenebilir enerji sektörü de oldukça fazla alüminyum, bakır ve çeliğin bir kısmını tüketiyor, ancak emlak sektöründeki kadar değil,” diye ekledi.

Nikkei’ye konuşan Westpac kıdemli ekonomisti Justin Smirk, çelik üretiminin 2020 yılında zirveye ulaştığını ve talebin artık daha döngüsel bir ritim izlediğini, bu nedenle büyük tedarikçilerin giderek verimliliğe odaklandığını söyledi.

Smirk, “Büyük demir cevheri madencileri, hacimsel büyümeye odaklanmak yerine, en verimli demir cevheri üreticileri olmaya çalışan fabrikalar gibi çalışıyorlar. On yıl önce, madencilik patlaması yaşarken, her şey yeni madeni kimin açabileceği, kimin en hızlı şekilde çıkarabileceği ile ilgiliydi. Oysa şimdi kimin en ucuz fiyata en fazla hacmi sağlayabileceği söz konusu” dedi.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English