Amerika
Kongre bütçede anlaşamadı, ABD’de federal hükümet kapandı

ABD’de Kongre’nin yeni mali yıl bütçesinde uzlaşamaması üzerine federal hükümet resmen kapandı. Milyonlarca kamu çalışanı ücretsiz izne ayrılırken, sağlık reformu konusundaki anlaşmazlık nedeniyle yaşanan krizin ülke genelinde pek çok hizmeti durma noktasına getirmesi bekleniyor.
Amerika Birleşik Devletleri’nde federal hükümet, Kongre’nin yeni mali yıl için bütçeyi onaylayamaması üzerine 1 Ekim itibarıyla faaliyetlerini durdurdu.
Türkiye saatiyle 07.01’de başlayan kapanma nedeniyle devlet dairelerinin harcama yetkisi askıya alınırken, çoğu memur ücretsiz izne çıkarıldı.
Sağlık çalışanları, sınır muhafızları, askerler ve ulaşım personeli gibi kritik görevlerde bulunanlar ise maaş almadan çalışmaya devam edecek. Bu, son yedi yıl içinde yaşanan ilk tam kapsamlı hükümet kapanması olarak kayıtlara geçti.
Son yedi yılın ilk tam kapanması
Daha önceki duraklamalar kısmi olmuş ve Kongre’nin çıkardığı geçici bütçe yasalarıyla müzakereler için zaman kazanılmıştı.
ABD’nin modern tarihinde bu son olayla birlikte 21’inci kez hükümet kapanması yaşanıyor.
Bunların en uzunu, Donald Trump’ın başkanlığı döneminde 22 Aralık 2018 ile 25 Ocak 2019 arasında 35 gün sürmüş ve Amerikan ekonomisine maliyetinin 3 milyar doları bulduğu hesaplanmıştı.
O dönemde bazı memurlar gıda yardımlarına başvurmuş, maaşsız çalışanlar ise topluca hastalık iznine ayrılmıştı.
Anlaşmazlığın merkezinde sağlık reformu var
Mevcut krizin temelinde, 2025 sonunda sona erecek olan ve ACA olarak bilinen Uygun Fiyatlı Sağlık Hizmeti Yasası kapsamındaki sübvansiyonlar konusundaki anlaşmazlık yatıyor.
Demokratlar, bu sübvansiyonlar korunmadığı takdirde bütçeyi desteklemeyeceklerini açıkladı. Ayrıca, Hastalık Kontrol Merkezleri (CDC) ve Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) gibi temel sağlık kurumlarının bütçelerinin azaltılmasını da kabul etmiyorlar.
2024 seçimlerinin ardından Kongre’nin her iki kanadını da kontrol eden Cumhuriyetçilerin, bütçenin geçmesi için Senatoda gereken 60 oya ulaşması mümkün değil; partinin Senatoda 53 sandalyesi bulunuyor. Cumhuriyetçiler, sağlık konularının bütçeden ayrı olarak tartışılmasını teklif ederken Demokratlar bu öneriyi reddetti.
Senato Demokratlarının lideri Chuck Schumer, Cumhuriyetçileri uzlaşmamakla eleştirerek, “Tasarılarında Demokratların en ufak bir katkısı yok. Biz daha önce hiç böyle yapmadık. Senatoda çoğunluk lideriyken dört kez Cumhuriyetçilerle masaya oturmuştuk ve hiç kepenk kapatma yaşanmamıştı,” diye konuştu.
Taraflar birbirini suçluyor
Kapanmadan iki gün önce Başkan Trump’ın her iki partinin liderleriyle yaptığı görüşmeden de sonuç alınamadı. Schumer, görüşmede Trump’a ACA sübvansiyonlarının iptalinin Amerikalı ailelerin sağlık harcamalarını aylık ortalama 400 dolar artıracağını söylediğini, ancak Başkan’ın bu rakamı ilk kez duyuyor gibi göründüğünü aktardı.
Başkan Yardımcısı JD Vance ise muhalefeti “hükümeti rehin almakla” suçladı.
Temsilciler Meclisindeki Demokratların lideri Hakeem Jeffries de sorumluluğu iktidar partisine yükleyerek, “Kapanma olursa bu, hükümeti durdurmaya ve Amerikan halkına zarar vermeye Cumhuriyetçilerin karar vermesinden kaynaklanacak,” dedi.
Milyonlarca çalışan ve birçok hizmet etkilenecek
Trump yönetimi, önceki kapanmalardan farklı olarak bu kez federal kurumlara önceden toplu işten çıkarma planları hazırlamaları talimatı verdi. Washington Post‘un haberine göre bu kesintiler, Savunma Bakanlığı, İç Güvenlik Bakanlığı ve göçmenlik kurumlarını etkilemeyecek.
Başkan Trump, NBC News‘e verdiği röportajda işten çıkarmaların kalıcı olabileceğini, ancak bundan kaçınmayı tercih edeceğini söyledi. Bu durumun, Trump’ın devlet aygıtını küçültme politikasını fiilen hayata geçirebileceği belirtiliyor.
Kapanma süresince toplamda yaklaşık 4 milyon federal çalışan maaşsız kalacak. ABD Sağlık ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı personelinin yüzde 41’ini, CDC’nin yüzde 64’ünü ve NIH’nin yüzde 75’ini ücretsiz izne çıkaracak.
Pentagon’dan yapılan açıklamada, 741 bin 500 sivil personelden 334 bin 900’ünün ücretsiz izne gönderileceği, 223 bin 900 kişinin ise 2 milyon askerle birlikte maaşsız çalışmaya devam edeceği bildirildi. Hava trafik kontrolörleri ve polislerin de maaşsız çalışacak olması, uçuşlarda gecikmelere yol açabilir.
Kapanma ayrıca Küçük İşletmeler İdaresinin kredi vermesini ve federal konut kredisi işlemlerini durduracak. Devletin hizmet aldığı temizlik ve güvenlik gibi alanlardaki sözleşmeli personel ise memurlardan farklı olarak geriye dönük ödeme alamayacak. Kongre üyeleri ise bu süreçte maaşlarını almaya devam edecek.
ABD’de ‘hükümetin kapanması’ ne anlama geliyor?
ABD’de “hükümetin kapanması” (government shutdown), Kongre’nin yeni mali yıl için bütçe yasasını veya geçici bir finansman düzenlemesini onaylayamaması durumunda federal hükümetin harcamalarını durdurması anlamına geliyor.
Bütçe çıkmazı yaşandığında federal kurumların para harcaması yasaklanıyor. Çoğu kamu çalışanı zorunlu izne gönderiliyor ve maaş alamıyor. Ancak sağlık personeli, sınır muhafızları, askerler, hava trafiği kontrolörleri gibi kritik görevlerdeki çalışanlar işlerini sürdürmek zorunda kalıyor, fakat onlar da ödemelerini kriz sona erene kadar alamıyor.
Ulusal parklar ve müzeler kapanıyor, vize ve pasaport işlemleri yavaşlıyor, araştırma projeleri, kamu hizmetleri ve idari süreçler aksıyor ve finansal piyasalar da belirsizlikten etkilenebiliyor.
Kapanma, Kongre bütçe üzerinde anlaşmaya varana veya geçici bir finansman yasası çıkarana kadar devam ediyor.
ABD tarihinde bu durum 20’den fazla kez yaşandı. En uzun kapanma, Donald Trump’ın başkanlığı döneminde 35 gün sürdü (2018–2019).
Amerika
İsrailli NewMed Energy de Venezuela petrolünün peşinde

İsrailli NewMed Energy, Venezuela’daki bir petrol şirketinin %60 hissesini satın almayı değerlendiriyor.
Bu hamle, son dönemde bölgede İsrail yanlısı iktidar değişikliklerinin ardından Güney Amerika’ya yönelik stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Tel Aviv Borsası’na sunulan resmi bir belgeye göre, NewMed International, Venezuela’da karasal petrol haklarına sahip bir şirketin hissedarları ile yapılacak müzakerelerin ilkelerini belirleyen karşılıklı münhasırlık mektubu ve şartnameyi imzaladı.
Hedef şirket, karada petrol kuyuları işletiyor ve hem karada hem de açık denizde ek petrol ve gaz varlıklarına sahip.
NewMed, aynı zamanda diğer bölgesel fırsatları da araştırdığını ve ek münhasırlık anlaşmaları konusunda ileri düzeyde görüşmeler yürüttüğünü belirtti.
Şu anda durum tespiti süreci devam ediyor ve karşılıklı münhasırlık süresi 1 Ocak 2027’ye kadar uzanıyor.
Venezuela, dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip. Bu rezervler, ağır ve ekstra ağır ham petrolden oluşuyor ve bu tür petrolün rafine edilmesi için kapsamlı işlemler gerekiyor.
Nicolas Maduro’nun ABD özel kuvvetleri tarafından kaçırılması ve ardından New York’ta yargılanmak üzere tutuklanmasının ardından, rejim sonrası geçiş süreci ülkenin enerji sektörünü yabancı katılımına açtı.
Piyasa analistleri, potansiyel satın almanın hem stratejik bir genişleme hem de önemli jeopolitik riskler barındırdığını belirtiyor.
Yatırım danışmanı ve “Profit Multiple” hizmetinin başkanı Lior Wider, üretim varlıklarının satın alınmasının NewMed için somut bir nakit akışı yaratabileceğini fakat yatırımcıların durum tespiti sürecini, finansal şartları ve risk azaltma mekanizmalarını yakından takip edeceğini belirtti.
NewMed Energy CEO’su Yossi Abu, mevcut ana varlıkların geliştirilmesinin yanı sıra, ortaklığın uzmanlığından yararlanmak için uluslararası genişleme fırsatlarını sürekli olarak değerlendirdiğini ifade etti.
Önerilen Venezuela girişimi, Güney Amerika’da varlık göstermeye yönelik önemli bir adım.
Amerika
Anket: Amerikalıların üçte ikisi Trump’ın gücünü kaybettiğini düşünüyor

ABD’de ara seçimlerin ardından RF Global araştırma şirketinin yaptığı ankete katılanların üçte ikisi, Başkan Donald Trump’ın Cumhuriyetçi Parti üzerindeki gücünün zayıfladığını belirtti. Seçmenlerin yüzde 53’ü Kongre’deki hezimetten Trump’ı sorumlu tutarken yüzde 52’si İran savaşını başkanın en büyük başarısızlıkları arasında görüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhuriyetçi Parti üzerindeki etkisinin seçmenler nezdinde zayıfladığı belirlendi.
The Politico Poll tarafından ara seçimlerin ardından PF Global şirketine yaptırılan kamuoyu yoklamasına göre, Amerikalıların üçte ikisi partinin uğradığı ağır ara seçim yenilgisinden bu yana Trump’ın parti içindeki gücünü kısmen de olsa kaybettiğini düşünüyor.
Bu görüşü paylaşanların oranının Demokrat ara seçim seçmenleri arasında yüzde 83, Cumhuriyetçi ara seçim seçmenleri arasında ise yüzde 57 olduğu kaydedildi.
Başkanın en sadık tabanını oluşturan MAGA (Amerika’yı Yeniden Harika Yap Hareketi) seçmenlerinin yalnızca yüzde 40’ı Trump’ın eskisi kadar güçlü olduğunu savundu.
On yılı aşkın süredir ülke siyasetine yön veren Trump’ın nüfuzunun, Beyaz Saray’daki son iki yılına yaklaşırken zayıflayabileceğine işaret eden anket, partinin tarihi seçim mağlubiyetinin ardından yeni bir yol arayışına girdiğini ortaya koydu.
Demokratların en az 255 Temsilciler Meclisi üyeliği, 54 Senato sandalyesi ve 28 valilik kazandığı seçim yenilgisinde Cumhuriyetçilerin çoğu kamuoyu önünde doğrudan Trump’ı işaret etmekten kaçınıyor.
Amerikalıların yüzde 53’lük çoğunluğu ise Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadını da kaybetmesini Trump’ın başkanlık dönemindeki icraatlarına bağlıyor.
MAGA destekçilerinin de yüzde 33’ü bu değerlendirmeye katılıyor.
Amerikan kamuoyuna göre Demokratların seçim zaferindeki en önemli etken Trump’ın İran ile başlattığı savaş oldu.
Amerikalıların yarısı, Trump bu savaşı başlatmasaydı Demokratların seçimi kaybedeceğini ya da daha düşük farkla kazanacağını belirtti.
Katılımcıların yüzde 52’si ise İran savaşını Trump’ın ikinci başkanlık döneminin en büyük başarısızlıkları arasında saydı.
Seçmenler, Demokratların zaferini açıklayan gerekçeler arasında en çok hayat pahalılığına (yüzde 42) işaret ederken bunu İran savaşı (yüzde 30) ve Trump’ın kişisel tutumu (yüzde 27) izledi.
Cumhuriyetçi Parti’deki seçim hezimeti, 2028 başkanlık yarışında Trump’ın yerini alacak yeni bir lider arayışını beraberinde getirdi.
Cumhuriyetçi liderler uzun yıllar boyunca Trump’a yakın durmayı tercih etmişti.
Trump’a yönelik kamuoyu desteğindeki düşüş ve ara seçim sonuçlarının yansıttığı seçmen hoşnutsuzluğu, parti içinde yükselmek isteyen Cumhuriyetçiler için Trump’a bağlı kalmanın artık bir siyasi yüke dönüşebileceğini gösteriyor.
Öte yandan Amerikalılar Trump’ın partide halen önemli bir figür olduğunu kabul ediyor.
Katılımcıların yüzde 43’lük kesimi, Trump’ın “gücünün bir kısmını kaybettiğini ancak halen hatırı sayılır bir güce sahip olduğunu” kaydetti.
Seçmenlerin yüzde 56’sı Cumhuriyetçi Parti’nin Trump ve gündeminden uzaklaşması gerektiğini savunurken MAGA tabanının büyük bölümü başkana bağlılığını koruyor.
Bu gruptakilerin yüzde 59’u, partinin Trump’a ve onun ajandasına daha fazla yaklaşması gerektiğini ifade ediyor.
Amerika
Nvidia hisseleri CEO Jensen Huang’ın görevden alınacağı iddiasıyla düştü

Çip üreticisi Nvidia’nın hisseleri, yönetim kurulunun CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlandığına dair haberlerin ardından ABD’deki kapanış sonrası işlemlerde yüzde 10,1 düşerek 156,19 dolara kadar geriledi. Satış dalgasının ana seansta da sürmesi halinde şirketin piyasa değeri 4 trilyon doların altına inebilir.
Çip üreticisi Nvidia’nın (NVDA) hisseleri, şirketin yönetim kurulunun CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlandığına yönelik haberlerin ve yönetici değişimi endişelerinin etkisiyle New York’ta ABD borsalarının kapanış sonrası akşam işlemlerinde yüzde 10 oranında değer kaybetti.
Bloomberg’in aktardığına göre, NASDAQ borsasındaki kapanış sonrası akşam seansında yüzde 10,1 gerileyerek en düşük 156,19 dolar seviyesini gören şirket hisselerindeki bu satış dalgası, yatırımcıların Nvidia’nın CEO Jensen Huang’sız kalabileceği yönündeki kaygılarından kaynaklandı.
Moskova saatiyle 09.59 itibarıyla düşüş hızı yüzde 7,5’e gerilerken, Nvidia hisseleri pay başına 160,8 dolardan işlem gördü.
Bloomberg’in yazısına göre hisse değerlerindeki düşüş, The New York Times gazetesinde yayımlanan ve şirketin kurucusu ile CEO’su Jensen Huang’ın astlarından biri olan Nvidia Başkan Yardımcısı Kimberly Powell ile romantik ilişki yaşadığının öne sürüldüğü haberle başladı.
The Wall Street Journal gazetesinin konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, Nvidia yönetim kurulunun Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlandığını duyurmasıyla tablo daha da ağırlaştı.
Kapanış sonrası işlemlerde kaydedilen bu düşüşün sürmesi halinde, ana seansın yeniden başlamasıyla birlikte Nvidia’nın piyasa değeri 4 trilyon doların altına inebilir.
Yapay zeka teknolojisiyle bağlantılı diğer şirketlerin hisseleri de Nvidia hisselerinin ardından değer kaybetti.
Bu kapsamda CoreWeave hisseleri yüzde 5’in üzerinde, Super Micro Computer hisseleri yüzde 4’ten fazla, Intel ve Dell Technologies hisseleri ise yüzde 3 oranında ucuzladı.
Öte yandan, piyasa verilerinde Nvidia (NVDA) hissesi için yüzde 2,87 artışla 173,73 dolar ve 491,55 dolar rakamları da yer aldı.
Şirket yönetim kurulunun CEO Jensen Huang hakkında soruşturma başlatmasının ardından, Nvidia hisselerinde hafta başından bu yana satışlar gözleniyor.
Alice Huang kim ve Nvidia CEO’suyla ilişkisi neden mercek altında?
Huang’ın, Amerikan istihbarat servislerinin Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Güvenlik Bakanlığı hesabına çalıştığını değerlendirdiği Singapurlu Megaspeed şirketinin yöneticisi Alice Huang ile “yakın bağlantıları” olduğundan şüphelenildi.
Financial Times gazetesinin verilerine göre ikili arasında romantik bir ilişki vardı.
Amerikan istihbarat servisleri, bu ilişkinin ABD’den yapay zeka teknolojilerine dair gizli verilerin sızmasına ve ihracat kısıtlamalarını delme girişimlerine yol açmış olabileceğini değerlendiriyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise Çin istihbaratının Nvidia CEO’su Jensen Huang ile temas kurmaya çalıştığı yönündeki suçlamaları iftira olarak nitelendirdi.
Ayrıca yatırımcılar, iş insanının Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile olan bağlantılarını gizleyerek hissedarları yanıltmakla suçladıkları Nvidia şirketine ve CEO’su Jensen Huang’a karşı toplu dava açtı.
Yatırım bankası Yorkville Ives’ın tahminlerine göre, Jensen Huang’ın görevden ayrılması durumunda Nvidia hisselerinin adil değeri, CEO olarak görevde kalması halindeki 300 dolar seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 25 düşerek pay başına 225 dolara gerileyecek.
Uzmanlar, hem teknoloji sektöründe hem de şirketin yönetim kurulunda, yeni ayrıntılar ortaya çıktıkça tablonun her geçen gün kötüleştiğinin farkında olunduğuna işaret ediyor.
Dünyanın en büyük grafik işlemcisi, yapay zeka sistemleri çipi ve yazılım geliştiricilerinden biri olan teknoloji şirketi Nvidia’nın ürünleri; video oyunları, yüksek performanslı bilgi işlem, yapay zeka ve otonom ulaşım gibi alanlarda kullanılıyor.
63 yaşındaki Jensen Huang’ın 1993 yılında iki ortağıyla birlikte kurduğu şirketi, kuruluşundan bu yana kendisi yönetiyor.
Amerika6 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Asya1 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Ortadoğu1 hafta önceEisenkot’tan koalisyon için üç şart
Asya2 hafta önce6,3 milyar dolarlık Binance vurgunundan “Kuzey Koreli hackerlar” sorumlu iddiası









