Amerika
Mineral anlaşmasından Trump’a Javelin’li suikast planına
Nadir element anlaşması konusundaki drama devam ederken, Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Donald Trump için çalışan neredeyse herkese karşı sert bir tutum sergiliyor. Bunun ilk örneği Zelenskiy’in ABD Hazine Bakanı Scott Bessent hakkında sözleri oldu. Zelenskiy, Bessent için, “Sanırım Bay Bessent’in sorunu yaklaşım tarzında… Ona sadece şunu söyleyebildim: ‘Başkalarını parmakla göstermeyi bırakın da iş konuşalım.’ Muhtemelen farklı bir diyalog bekliyordu ama ben Ukrayna’yı üçüncü sınıf bir ülke olarak görmüyorum,” ifadelerini kullandı.
Kiev’in bu tepkisi, Bessent’in Zelenskiy’nin eski bir sanatçı olduğunu hatırlatması ve bu “sanatçının” Oval Ofis’teki basit bir nadir toprak elementleri anlaşmasını baltaladığından yakınması üzerine geldi.
O dönemde belki basit görünen bu anlaşma, şimdilerde giderek daha karmaşık bir hâl alıyor. Nitekim Reuters haber ajansı, Washington’da yapılan Ukrayna-ABD görüşmelerinin ardından bile bu mineral anlaşmasının hâlâ bir hayalden ibaret olduğunu aktarıyor.
Konuya vakıf bir kaynak, Reuters‘a yaptığı açıklamada, görüşmelerdeki “hasmane” atmosfer nedeniyle bir ilerleme sağlanması ihtimalinin zayıf olduğunu belirtti. Gündemdeki son anlaşma taslağı, ABD’ye Ukrayna’nın zengin mineral yataklarına ayrıcalıklı erişim hakkı tanırken, Kiev’i de madenlerin işletilmesinden elde edilecek tüm geliri ortak bir yatırım fonuna aktarmakla yükümlü kılıyordu. Fakat ajansın vurguladığı üzere, “Sunulan anlaşma, Kiev’e ABD tarafından herhangi bir güvenlik garantisi sunmuyor.”
Görünüşe göre Kiev, pazarlık masasında ne kadar uzun kalırsa, önüne konulan şartlar o kadar ağırlaşıyor. Güvenlik garantileri zaten başından beri masada yoktu. Fakat şimdi mesele sadece ABD’nin Ukrayna’nın yer altı zenginliklerini kontrol etme isteğiyle sınırlı değil.
Reuters‘ın haberine göre Washington, Rus doğalgazını Ukrayna üzerinden Avrupa’ya taşıyan boru hattının kontrolünü de ele geçirmek istiyor. Trump’ın özel temsilcisi Keith Kellogg’a göre, son jeolojik araştırmalar Sovyetler Birliği döneminde yapıldığı için Ukrayna’nın mineral rezervlerinin gerçek değerini kimse tam olarak bilmiyor. Fakat Ukrayna’yı bağımsızlık yılları boyunca ayakta tutan doğalgaz altyapısı somut bir gerçek. Bu altyapı, duruma göre farklı amaçlar için kullanılabilir; gelir elde etmek, Avrupa üzerinde bir baskı unsuru oluşturmak vs.
Ukrayna-ABD müzakerelerindeki bu gidişat, Ukrayna Parlamentosu Üyesi Bogdan Kitsak’ın da dikkat çektiği üzere kaygı verici bir boyuta ulaştı. Kitsak, “Ukrayna tarafının bu tür şartları kabul etmesi mümkün değil, çünkü bu fiilen ekonomik ve devlet egemenliğimizin kaybı anlamına gelir,” diyerek durumun vahametini ortaya koydu. Öyle ki, Washington’ın Kiev yönetiminden birkaç “kapris” daha görmesi, tüm Ukrayna devletinin kontrolünü talep etmesi için yeterli olabilir.
İşin ilginç yanı, Zelenskiy’nin bu kaynak anlaşmasını, Trump henüz Beyaz Saray’da değilken Washington’a kendisinin önermiş olması. Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken da kısa süre önce yaptığı açıklamada, bir önceki ABD yönetiminin de askeri yardım karşılığında Ukrayna’nın yer altı kaynaklarından faydalanma niyetinde olduğunu doğruladı. Blinken, “Aslında, Zelenskiy’nin başkanlığımızın son altı ayında bize sunduğu yardım paketi, nadir toprak elementleri alanında bizimle işbirliğini içeriyordu,” dedi.
Trump’ın daha önce adı geçen özel temsilcisi Keith Kellogg, bu hafta yaptığı bir benzetmeyle ortalığı karıştırdı. Kellogg, Ukrayna’yı İkinci Dünya Savaşı’nı kaybeden Nazi Almanyası ile kıyasladı. Kellogg’un, bölünmüş bir ülke haritası önündeki fotoğrafıyla birlikte bu planı İngiliz The Times gazetesi yayımladı. Gazetenin aktardığına göre Kellogg, “Bu iş, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Berlin’de olana benzer bir şekilde yapılabilir; orada bir Rus, bir Fransız, bir İngiliz ve bir Amerikan bölgesi vardı,” dedi.
Ancak Kellogg, bu sözlerinin yanlış aktarıldığını savunarak X platformu üzerinden bir düzeltme yaptı: “The Times‘ın makalesi ifademi yanlış yansıtmış. Ateşkes sonrası bile Ukrayna’nın egemenliğini güvence altına alacak bir güçten bahsediyordum. Bölünmeden bahsederken, Amerikan askerleri olmadan müttefik kuvvetlerin sorumluluk alanlarını kastettim. Ukrayna’nın bölünmesini kastetmedim.”
Kellogg geri adım atsa da, günümüz Ukrayna’sının mağlup Almanya ile kıyaslanması oldukça çarpıcıydı. The Times gazetesi önce bu haberi yayımladı, ardından Times Radio‘da Kellogg’u eleştiri yağmuruna tuttu. Başbakanın eski iletişim direktörü Gutto Harry, Kellogg için, “Ne tarih anlayışı ne de ahlaki bir pusulası var gibi görünüyor,” yorumunu yaptı.
Trump’ın özel temsilcisi Kellogg’dan Ukrayna için ‘Almanya modeli’ önerisi
Ahlaki pusuladan söz açılmışken, gündeme düşen bir iddia daha var. Buna göre Donald Trump’ın uçağının, Ukrayna’ya verilen bir Stinger füzesiyle düşürülmesi yönünde bir plan yapılmış. Bu bilgi, ABD Başkanı’na yönelik ikinci suikast girişimi davasının soruşturma dosyalarında yer alıyor.
Geçtiğimiz eylül ayında, Trump’ın golf oynadığı kulübün çitlerinin yakınındaki çalılıklarda silahlı bir kişi tespit edilmişti. Şüpheli, 58 yaşındaki Ryan Routh’un, bu olaydan sadece birkaç hafta önce Ukrayna’da, Washington tarafından gönderilen silahlardan satın alarak ağır silahlara ulaşmaya çalıştığı iddia edildi.
Eski Gizli Servis özel ajanı Richard Staropoli, bu vatandaşın Ukrayna bağlantılarına dikkat çekti: “Adam e-postalaşmış. Henüz tam olarak kim olduğunu bilmiyoruz ama bir tahminim var. Anladığım kadarıyla bunlar, yozlaşmış Biden yönetiminin desteklediği Ukraynalılar.”
New York Post gazetesinin haberine göre Routh, Batı’nın silah sevkiyatlarına erişimi olan ve muhtemelen Ukraynalı olan bir kişiyle şifreli bir mesajlaşma uygulaması üzerinden iletişim kurmuş. Routh’un, “Ukrayna için hayırlı olmayan” Trump’ı ortadan kaldırmak amacıyla bir uçaksavar füzesi veya Stinger füzesi talep ettiği belirtiliyor. Routh’un mesajında, “Burada böyle bir şeyi dükkandan almak imkansız ama savaştayız, bu yüzden bu tür şeyler her gün kayboluyor veya yok ediliyor. Ve bunlardan biri eksik olsa kimse fark etmez,” yazdığı iddia ediliyor.
Mahkeme tutanaklarına göre Routh, daha sonra suç ortağına Trump’ın jetinin fotoğrafını göndererek “her gün gelip gittiğini” yazmış ve “Trump’ın seçimi kazanmasını engelleyecek teknolojiye ihtiyacım var,” diye eklemiş.
Savcılık, Routh’un bu füzelerden biriyle Trump’ı öldürmeye teşebbüs etmiş olabileceği ihtimali üzerinde duruyor. Şüpheli Routh’un sıkı bir Ukrayna destekçisi olduğu ve bu ülkeye onlarca kez seyahat ettiği de biliniyor.
Gazeteci Jack Posobiec ise, “Geniş bağlantıları vardı ve hatta Ukrayna gönüllü birliğinde yer almıştı. Şimdi biliyoruz ki —ve bu en büyük sansasyon— tanksavar füzeleri veya Stinger uçaksavar füzeleri satın almak için Ukraynalı askeri personel veya onları tanıyan biriyle temas kurmaya çalışmış. Peki 2024 yazının sonlarında ne duyduk? Trump’ın uçağıyla ilgili endişeler. Kampanya ekibi, kampanya sırasında sahte uçaklar bile kullandı çünkü endişeliydiler, neden? Uçaksavar füzelerinden!” diyor.
Trump destekçileri ise Amerikan istihbarat kurumlarını ve “derin devleti” işaret ediyor. Televizyon sunucusu Jesse Watters, “Birisi onu öldürmeye çalıştıktan haftalar sonra bu deli başkana nasıl bu kadar yaklaşabildi? FBI, ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza İdaresi ve CIA, Routh’u takip ediyordu ve uzun bir listesi vardı. Şifreli uygulamalar üzerinden yabancılarla doğrudan başkanı bir bazukayla öldürmekten bahsetmişti. Öyleyse neden çalılıktaki bir delikten tüfeği doğrultmadan önce bu uyarı işaretini fark etmediler?” diye sordu.
Trump’ın oğlu Donald Trump Jr. ise X platformu üzerinden doğrudan Kiev’i hedef aldı: “Bu sosyopatın babamı öldürmek için onlardan kelimenin tam anlamıyla bir silah almaya çalıştığını bize söylememiş olmaları daha büyük bir sorun gibi görünüyor. Neden acaba?”
Savaşın başında Kiev yönetiminin büyük umutlar bağladığı Stinger, Javelin ve NLAW gibi Batı menşeli silahlardan uzun zamandır pek haber alınamıyor. Bu kadar çok sayıda silah stoğunun akıbeti ne oldu ve gelecekte hangi karanlık senaryolarda karşımıza çıkacaklar? Bu sorular henüz yanıt bulmuş değil.
Bu arada Zelenskiy, sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımla, Batı tarafından tedarik edilen bir F-16 savaş uçağının daha kaybedildiğini ve Batılı uzmanlarca eğitilen Ukrayna Hava Kuvvetleri pilotu Pavel İvanov’un hayatını kaybettiğini bildirdi.
Bir zamanlar Ukrayna ordusu için adeta bir kurtuluş reçetesi olarak sunulan Amerikan F-16’ları da cephedeki güç dengesini değiştiremedi. Sonuç olarak, bu pahalı uçaklar da Rusya için kolay birer hedef haline gelmiş görünüyor.
İsrailli NewMed Energy, Venezuela’daki bir petrol şirketinin %60 hissesini satın almayı değerlendiriyor.
Bu hamle, son dönemde bölgede İsrail yanlısı iktidar değişikliklerinin ardından Güney Amerika’ya yönelik stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.
Tel Aviv Borsası’na sunulan resmi bir belgeye göre, NewMed International, Venezuela’da karasal petrol haklarına sahip bir şirketin hissedarları ile yapılacak müzakerelerin ilkelerini belirleyen karşılıklı münhasırlık mektubu ve şartnameyi imzaladı.
Hedef şirket, karada petrol kuyuları işletiyor ve hem karada hem de açık denizde ek petrol ve gaz varlıklarına sahip.
NewMed, aynı zamanda diğer bölgesel fırsatları da araştırdığını ve ek münhasırlık anlaşmaları konusunda ileri düzeyde görüşmeler yürüttüğünü belirtti.
Şu anda durum tespiti süreci devam ediyor ve karşılıklı münhasırlık süresi 1 Ocak 2027’ye kadar uzanıyor.
Venezuela, dünyanın en büyük kanıtlanmış petrol rezervlerine sahip. Bu rezervler, ağır ve ekstra ağır ham petrolden oluşuyor ve bu tür petrolün rafine edilmesi için kapsamlı işlemler gerekiyor.
Nicolas Maduro’nun ABD özel kuvvetleri tarafından kaçırılması ve ardından New York’ta yargılanmak üzere tutuklanmasının ardından, rejim sonrası geçiş süreci ülkenin enerji sektörünü yabancı katılımına açtı.
Piyasa analistleri, potansiyel satın almanın hem stratejik bir genişleme hem de önemli jeopolitik riskler barındırdığını belirtiyor.
Yatırım danışmanı ve “Profit Multiple” hizmetinin başkanı Lior Wider, üretim varlıklarının satın alınmasının NewMed için somut bir nakit akışı yaratabileceğini fakat yatırımcıların durum tespiti sürecini, finansal şartları ve risk azaltma mekanizmalarını yakından takip edeceğini belirtti.
NewMed Energy CEO’su Yossi Abu, mevcut ana varlıkların geliştirilmesinin yanı sıra, ortaklığın uzmanlığından yararlanmak için uluslararası genişleme fırsatlarını sürekli olarak değerlendirdiğini ifade etti.
Önerilen Venezuela girişimi, Güney Amerika’da varlık göstermeye yönelik önemli bir adım.
ABD’de ara seçimlerin ardından RF Global araştırma şirketinin yaptığı ankete katılanların üçte ikisi, Başkan Donald Trump’ın Cumhuriyetçi Parti üzerindeki gücünün zayıfladığını belirtti. Seçmenlerin yüzde 53’ü Kongre’deki hezimetten Trump’ı sorumlu tutarken yüzde 52’si İran savaşını başkanın en büyük başarısızlıkları arasında görüyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın Cumhuriyetçi Parti üzerindeki etkisinin seçmenler nezdinde zayıfladığı belirlendi.
The Politico Poll tarafından ara seçimlerin ardından PF Global şirketine yaptırılan kamuoyu yoklamasına göre, Amerikalıların üçte ikisi partinin uğradığı ağır ara seçim yenilgisinden bu yana Trump’ın parti içindeki gücünü kısmen de olsa kaybettiğini düşünüyor.
Bu görüşü paylaşanların oranının Demokrat ara seçim seçmenleri arasında yüzde 83, Cumhuriyetçi ara seçim seçmenleri arasında ise yüzde 57 olduğu kaydedildi.
Başkanın en sadık tabanını oluşturan MAGA (Amerika’yı Yeniden Harika Yap Hareketi) seçmenlerinin yalnızca yüzde 40’ı Trump’ın eskisi kadar güçlü olduğunu savundu.
On yılı aşkın süredir ülke siyasetine yön veren Trump’ın nüfuzunun, Beyaz Saray’daki son iki yılına yaklaşırken zayıflayabileceğine işaret eden anket, partinin tarihi seçim mağlubiyetinin ardından yeni bir yol arayışına girdiğini ortaya koydu.
Demokratların en az 255 Temsilciler Meclisi üyeliği, 54 Senato sandalyesi ve 28 valilik kazandığı seçim yenilgisinde Cumhuriyetçilerin çoğu kamuoyu önünde doğrudan Trump’ı işaret etmekten kaçınıyor.
Amerikalıların yüzde 53’lük çoğunluğu ise Cumhuriyetçilerin Kongre’nin her iki kanadını da kaybetmesini Trump’ın başkanlık dönemindeki icraatlarına bağlıyor.
MAGA destekçilerinin de yüzde 33’ü bu değerlendirmeye katılıyor.
Amerikan kamuoyuna göre Demokratların seçim zaferindeki en önemli etken Trump’ın İran ile başlattığı savaş oldu.
Amerikalıların yarısı, Trump bu savaşı başlatmasaydı Demokratların seçimi kaybedeceğini ya da daha düşük farkla kazanacağını belirtti.
Katılımcıların yüzde 52’si ise İran savaşını Trump’ın ikinci başkanlık döneminin en büyük başarısızlıkları arasında saydı.
Seçmenler, Demokratların zaferini açıklayan gerekçeler arasında en çok hayat pahalılığına (yüzde 42) işaret ederken bunu İran savaşı (yüzde 30) ve Trump’ın kişisel tutumu (yüzde 27) izledi.
Cumhuriyetçi Parti’deki seçim hezimeti, 2028 başkanlık yarışında Trump’ın yerini alacak yeni bir lider arayışını beraberinde getirdi.
Cumhuriyetçi liderler uzun yıllar boyunca Trump’a yakın durmayı tercih etmişti.
Trump’a yönelik kamuoyu desteğindeki düşüş ve ara seçim sonuçlarının yansıttığı seçmen hoşnutsuzluğu, parti içinde yükselmek isteyen Cumhuriyetçiler için Trump’a bağlı kalmanın artık bir siyasi yüke dönüşebileceğini gösteriyor.
Öte yandan Amerikalılar Trump’ın partide halen önemli bir figür olduğunu kabul ediyor.
Katılımcıların yüzde 43’lük kesimi, Trump’ın “gücünün bir kısmını kaybettiğini ancak halen hatırı sayılır bir güce sahip olduğunu” kaydetti.
Seçmenlerin yüzde 56’sı Cumhuriyetçi Parti’nin Trump ve gündeminden uzaklaşması gerektiğini savunurken MAGA tabanının büyük bölümü başkana bağlılığını koruyor.
Bu gruptakilerin yüzde 59’u, partinin Trump’a ve onun ajandasına daha fazla yaklaşması gerektiğini ifade ediyor.
Çip üreticisi Nvidia’nın hisseleri, yönetim kurulunun CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlandığına dair haberlerin ardından ABD’deki kapanış sonrası işlemlerde yüzde 10,1 düşerek 156,19 dolara kadar geriledi. Satış dalgasının ana seansta da sürmesi halinde şirketin piyasa değeri 4 trilyon doların altına inebilir.
Çip üreticisi Nvidia’nın (NVDA) hisseleri, şirketin yönetim kurulunun CEO Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlandığına yönelik haberlerin ve yönetici değişimi endişelerinin etkisiyle New York’ta ABD borsalarının kapanış sonrası akşam işlemlerinde yüzde 10 oranında değer kaybetti.
Bloomberg’in aktardığına göre, NASDAQ borsasındaki kapanış sonrası akşam seansında yüzde 10,1 gerileyerek en düşük 156,19 dolar seviyesini gören şirket hisselerindeki bu satış dalgası, yatırımcıların Nvidia’nın CEO Jensen Huang’sız kalabileceği yönündeki kaygılarından kaynaklandı.
Moskova saatiyle 09.59 itibarıyla düşüş hızı yüzde 7,5’e gerilerken, Nvidia hisseleri pay başına 160,8 dolardan işlem gördü.
Bloomberg’in yazısına göre hisse değerlerindeki düşüş, The New York Times gazetesinde yayımlanan ve şirketin kurucusu ile CEO’su Jensen Huang’ın astlarından biri olan Nvidia Başkan Yardımcısı Kimberly Powell ile romantik ilişki yaşadığının öne sürüldüğü haberle başladı.
The Wall Street Journal gazetesinin konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, Nvidia yönetim kurulunun Jensen Huang’ı görevden almaya hazırlandığını duyurmasıyla tablo daha da ağırlaştı.
Kapanış sonrası işlemlerde kaydedilen bu düşüşün sürmesi halinde, ana seansın yeniden başlamasıyla birlikte Nvidia’nın piyasa değeri 4 trilyon doların altına inebilir.
Yapay zeka teknolojisiyle bağlantılı diğer şirketlerin hisseleri de Nvidia hisselerinin ardından değer kaybetti.
Bu kapsamda CoreWeave hisseleri yüzde 5’in üzerinde, Super Micro Computer hisseleri yüzde 4’ten fazla, Intel ve Dell Technologies hisseleri ise yüzde 3 oranında ucuzladı.
Öte yandan, piyasa verilerinde Nvidia (NVDA) hissesi için yüzde 2,87 artışla 173,73 dolar ve 491,55 dolar rakamları da yer aldı.
Şirket yönetim kurulunun CEO Jensen Huang hakkında soruşturma başlatmasının ardından, Nvidia hisselerinde hafta başından bu yana satışlar gözleniyor.
Alice Huang kim ve Nvidia CEO’suyla ilişkisi neden mercek altında?
Huang’ın, Amerikan istihbarat servislerinin Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Güvenlik Bakanlığı hesabına çalıştığını değerlendirdiği Singapurlu Megaspeed şirketinin yöneticisi Alice Huang ile “yakın bağlantıları” olduğundan şüphelenildi.
Financial Times gazetesinin verilerine göre ikili arasında romantik bir ilişki vardı.
Amerikan istihbarat servisleri, bu ilişkinin ABD’den yapay zeka teknolojilerine dair gizli verilerin sızmasına ve ihracat kısıtlamalarını delme girişimlerine yol açmış olabileceğini değerlendiriyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise Çin istihbaratının Nvidia CEO’su Jensen Huang ile temas kurmaya çalıştığı yönündeki suçlamaları iftira olarak nitelendirdi.
Ayrıca yatırımcılar, iş insanının Megaspeed yöneticisi Alice Huang ile olan bağlantılarını gizleyerek hissedarları yanıltmakla suçladıkları Nvidia şirketine ve CEO’su Jensen Huang’a karşı toplu dava açtı.
Yatırım bankası Yorkville Ives’ın tahminlerine göre, Jensen Huang’ın görevden ayrılması durumunda Nvidia hisselerinin adil değeri, CEO olarak görevde kalması halindeki 300 dolar seviyesine kıyasla yaklaşık yüzde 25 düşerek pay başına 225 dolara gerileyecek.
Uzmanlar, hem teknoloji sektöründe hem de şirketin yönetim kurulunda, yeni ayrıntılar ortaya çıktıkça tablonun her geçen gün kötüleştiğinin farkında olunduğuna işaret ediyor.
Dünyanın en büyük grafik işlemcisi, yapay zeka sistemleri çipi ve yazılım geliştiricilerinden biri olan teknoloji şirketi Nvidia’nın ürünleri; video oyunları, yüksek performanslı bilgi işlem, yapay zeka ve otonom ulaşım gibi alanlarda kullanılıyor.
63 yaşındaki Jensen Huang’ın 1993 yılında iki ortağıyla birlikte kurduğu şirketi, kuruluşundan bu yana kendisi yönetiyor.
AIIB ile Türkiye arasında 1,6 milyar dolarlık rekor anlaşma
Eric Trump’ın desteklediği şirket, Gazze tünellerine “insansı robotlar” göndermek istiyor
Rusya Merkez Bankası yıl sonunda yüzde 1 büyüme bekliyor
Nazizm mağduru Polonyalılardan Alman hükümetine çağrı
İsrailli NewMed Energy de Venezuela petrolünün peşinde
Amerika6 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
Asya1 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Ortadoğu1 hafta önceEisenkot’tan koalisyon için üç şart
Asya2 hafta önce6,3 milyar dolarlık Binance vurgunundan “Kuzey Koreli hackerlar” sorumlu iddiası
