Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), COP31’e ev sahipliği yapan Türkiye ile rekor düzeyde 1,6 milyar dolarlık bir finansman anlaşması imzaladığını açıkladı.

Anlaşma, Ankara’nın iklim hedeflerine ulaşmak için ihtiyaç duyduğu yatırımı çekmeyi amaçlayan bir dizi politika reformunu desteklemek üzere imzalandı.

AIIB’nin kurucu üyesi olan Türkiye’nin, 2030 yılına kadar tahmini 68 milyar dolarlık ek iklim yatırımına ihtiyacı olacak ve bunun yaklaşık yarısı özel kaynaklardan karşılanacak.

Banka, Antalya’da düzenlenen iki haftalık BM iklim konferansının dördüncü gününde (12 Kasım) yaptığı açıklamada bu bilgiyi paylaştı.

Mali politika, finansal düzenleme ve sektörel planlamayı kapsayan bu anlaşma, Türkiye’nin İklim Kanunu’nun uygulanmasını ve gezegeni ısıtan emisyonları azaltma planını destekleyecek.

Bu plan, 2035 için bir ara hedef içeriyor ve 2053 yılına kadar net sıfır emisyon hedefine ulaşmayı amaçlıyor.

Bu fonun, “sürdürülebilir finansmanı genişletmeye, karbonsuzlaşmayı hızlandırmaya ve iklim direncini artırma çabalarına” katkıda bulunması hedefleniyor.

AIIB Yatırım Direktörü Konstantin Limitovskiy, “Bu finansman, AIIB’nin bugüne kadarki en büyük iklim politikasına dayalı finansman paketini temsil ediyor ve Türkiye’nin iklim hedeflerini gerçekleştirmesine katkıda bulunmayı sabırsızlıkla bekliyoruz,” dedi.

2025 yılında AIIB’nin iklim finansmanı toplamı, 7,47 milyar dolarlık rekor bir seviyeye ulaştı.

Sürdürülebilir finans desteğinin bir kısmı, ülkenin yeni kurulmakta olan emisyon ticareti sistemini genişletmesine yardımcı olmak için kullanılacak.

Bu sistem kapsamında, yüksek emisyonlu sektörlerdeki şirketler emisyon hakları alacak ve bunları takas edebilecek.

Reuters’a göre yurt içi bir karbon fiyatı, çelik ve çimento gibi sektörlerdeki Avrupa Birliği’ne ihracat yapan firmalara fayda sağlayabilir; zira Türkiye’de ödenen karbon maliyetleri, belirli ithal ürünlere gömülü emisyonlara uygulanan AB karbon sınır vergisi kapsamında dikkate alınabilir.

Programın hedefleri arasında, Nisan 2027’ye kadar en az 180 tesisin bu sistem kapsamında referans emisyonlarını bildirmesini sağlamak ve 2027’nin başlarına kadar 1.800 megavatlık rüzgâr ve güneş enerjisi kapasitesi için üretim lisanslarını almayı güvence altına almak yer alıyor.

Plan ayrıca, su sıkıntısı çeken havzalardaki 225.000 çiftçinin 2028 yılına kadar daha az su gerektiren ürünlere geçiş yapmasına yardımcı olmayı ve 2028 yılına kadar 50.000 hektar alanı, toprağın iklime zararlı karbonu emdiği karbon yutakları olarak belirlemeyi hedefliyor.

Ülke, su kıtlığı, kuraklık, aşırı sıcaklar, orman yangınları ve kentsel sel felaketlerinden kaynaklanan artan baskı ile karşı karşıya olduğundan, reform planı su, ekosistemler ve sağlık gibi alanlarda planlama ve risk yönetiminin güçlendirilmesine yardımcı olmayı amaçlıyor.

Ukraynalı füze ve İHA üreticisi Fire Point, askeri uydu sistemi Starshield’e getirilen kısıtlamaları aşmak üzere geçici bir yöntem geliştirdi. Şirketin Genel Müdürü İrina Tereh, bulunan çözümün Starshield kapasitesinin yalnızca yüzde 15 ila yüzde 20’sini karşıladığını ve tam bir alternatif olamayacağını açıkladı.

Ukraynalı füze ve insansız hava aracı (İHA) üreticisi Fire Point şirketi, uydu sistemi Starlink’in askeri versiyonu olan Starshield’in kullanımına yönelik kısıtlamaları aşmak için geçici bir yöntem buldu.

Şirketin Genel Müdürü İrina Tereh, Breaking Defense’e verdiği mülakatta geliştirdikleri yönteme ilişkin bilgi paylaştı.

Tereh’in açıklamasına göre söz konusu yöntem, Starshield kapasitesinin yalnızca yüzde 15 ila yüzde 20’sini karşılıyor.

Tereh, geliştirilen alternatif yolun ayrıntılarını paylaşmaktan kaçındı.

Tereh, “Şu anda bu geçici çözümden en yüksek verimi almaya çalışıyoruz ancak tam teşekküllü bir alternatif olarak ne maliyet ne de ölçeklenebilirlik açısından Starshield’in yerini tutabilir” dedi.

Tereh ayrıca, Kiev’in Starshield sistemini yalnızca askeri amaçlarla kullandığını sözlerine ekledi.

Starshield terminallerinin lisansı Ukrayna Savunma Bakanlığınca veriliyor ve denetleniyor.

Fire Point’in iddiasına göre şirketin yalnızca terminalleri kurma izni var; tam kontrol Ukrayna hükümetinde kalırken şirketin sistemi başka herhangi biriyle paylaşması kesin olarak yasaklanmış durumda.

Rusya daha önce Kiev’in saldırılarla “en azından bazı başarılar” göstermek istediğini açıklamış ve Moskova’nın vereceği yanıtın daha güçlü olacağına işaret etmişti.

Starlink; bireylerin, şirketlerin ve kamu kurumlarının yararlandığı, SpaceX şirketine ait ticari geniş bant internet uydu ağı olarak hizmet veriyor.

Starshield ise güvenli iletişim, yer gözlemi ve uydulara özel ekipman yerleştirilmesi dahil olmak üzere ulusal güvenlik alanındaki devlet görevleri için tasarlanan ayrı bir SpaceX birimi niteliği taşıyor; ek kriptografik koruma araçları öngörüyor ve gizli verilerle çalışmayı kapsıyor.

Bunun yanı sıra Starshield, Starlink teknolojilerini kullanıyor ve bazı iletişim hizmetleri aynı uydu takımına ve yer altyapısına dayanıyor.

İki sistem arasındaki temel fark kullanım amacı ve kontrolde yatıyor: Starlink, SpaceX yönetimindeki ticari bir hizmetken Starshield sistemleri ABD hükümetinin kontrolü altında tutuluyor.

Ekim ayı ortasında Kiev’de, Starlink ve Starshield terminallerinin çalışmasına kısıtlama getirildiği ve bu nedenle “birkaç önemli görevin” başarısızlığa uğradığı açıklanmıştı.

Ukraynalı yetkililer, Starshield’in Ukrayna topraklarındaki faaliyetinin 24 Ekim’de yeniden başladığını duyurdu.

The Economist dergisi, Ukrayna’da Starlink’in çalışmasını kısıtlama talimatını, Rus petrol rafinerilerine düzenlenen saldırılar nedeniyle Kiev’i cezalandırmak amacıyla SpaceX’in başkanı Elon Musk’ın verdiğini yazdı.

The Wall Street Journal gazetesi de kararın SpaceX başkanının şahsi talimatı olduğunu aktardı.

Diğer taraftan Musk, Starshield’in ABD hükümetine ait olduğunu ve hükümetçe yönetildiğini, dolayısıyla ağın kullanım koşullarını Washington’ın belirlediğini açıkladı.

ABD Başkanı Donald Trump ise kısıtlamalarla ilgisi olduğu iddialarını reddetti.

Ukrayna’da Starshield’in yeniden faaliyete geçmesinin ardından Musk, Kiev’i Starlink’in kullanım koşullarını ihlal etmekle suçladı.

Musk’a göre Ukrayna bir “açıktan” yararlanarak terminalleri İHA’larla taarruz saldırıları düzenlemek için devreye soktu.

The Washington Post gazetesinin yazdığına göre Kiev yönetimi, Musk’ın suçlamalarını reddetti.

Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisinden bir kaynak, gazeteye yaptığı açıklamada SpaceX’in bu suçlamalarla ilgili Ukrayna ile iletişime geçmediğini söyledi.

Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeleri, örgüt bütçesine olan iki yıllık borcu gerekçesiyle Ermenistan’ın oy hakkını ve yetkili görevlere temsilci atama imkanını kaldırdı. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, kararın Erivan’ın birkaç yıldır yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine örgüt tüzüğüne dayanılarak alındığını bildirdi.

Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü (KGAÖ) üyeleri, örgüt bütçesine olan iki yıllık borcu nedeniyle Ermenistan’ın oy hakkını ve yetkili görevlere temsilci atama imkanını elinden aldı.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “Ermenistan’ın birkaç yıldır yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle örgüt tüzüğüne dayanılarak bu karar alındı” dedi.

Peskov, Moskova’daki KGAÖ liderler zirvesi öncesinde Kafkasya ülkesinin örgütteki faaliyetlere katılmamasına üye ülkelerin “tepki vereceğini” ifade etmişti.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan da Moskova zirvesi öncesinde ülkesinin KGAÖ’ye olan “ilgisinin tükendiğini” söylemiş ve basın sözcüsü aracılığıyla 11 Kasım’da Rusya yerine Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’na (COP31) katılmak üzere Türkiye’ye gideceğini duyurmuştu.

KGAÖ liderler toplantısı Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Belarus, Kazakistan, Kırgızistan ve Tacikistan liderlerinin katılımıyla yapıldı.

Liderler, Ermenistan’ın oy hakkının kaldırılması kararını ortaklaşa aldı.

Katılımcılar toplantının sonunda ortak bildiriye de imza attı.

Bildiride, “Üye ülkelerin kapsamlı kalkınması için elverişli ve istikrarlı koşulların oluşturulması yönünde KGAÖ antlaşması ve tüzüğünde yer alan hedeflere koşulsuz bağlılığımızı teyit ediyoruz” ifadesine yer verildi.

Paşinyan, örgütün Eylül 2023’te Dağlık Karabağ’daki silahlı çatışma sırasında Ermenistan tarafına yardım etmediğini gerekçe göstererek Erivan’ın KGAÖ’deki fiili katılımını Şubat 2024’te dondurmuştu.

O tarihten bu yana KGAÖ’yü “balon ittifak” diye niteleyen Paşinyan, örgüt üyelerini Bakü ile birlikte “savaş planlamakla” suçlamış ve Ermenistan’ın en azından “önümüzdeki beş yıl içinde” ittifak bünyesindeki aktif çalışmalara dönmeyeceğini, örgüt üyeliğinden çıkarılması halinde de bundan memnuniyet duyacağını söylemişti.

Ermenistan ile Rusya arasındaki ilişkiler, Erivan’ın Avrupa Birliği’ne (AB) yakınlaşması ve Kremlin’in buna ticaret savaşıyla karşılık vermesi üzerine 2026 baharında yeniden gerginleşti.

Paşinyan mayıs ayında Zafer Günü geçit törenine katılmak üzere Moskova’ya gitmeyi reddetmiş ve Ukrayna meselesinde Rusya’yı desteklemediğini açıklamıştı.

Putin ise buna yanıt olarak Erivan’a dış politika rotasını referandumla belirleme çağrısı yapmış ve Ermenistan makamlarına Ukrayna’nın akıbetini unutmamalarını tavsiye etmişti.