Papa XIV. Leo, Arjantin lideri Javier Milei’nin kemer sıkma önlemlerine, başkanın adını vermeden üstü kapalı bir eleştiri yöneltti.

Papa, siyasi liderlerin ekonomiyi değil, halkı öncelikli tutmaları gerektiğini vurguladı.

Leo, Arjantin ziyaretindeki ilk kamuya açık konuşmasını, Milei’ninkinden keskin bir şekilde farklı bir yönetim, demokrasi ve toplum vizyonunu ortaya koymak için kullandı.

Uruguay’dan Buenos Aires’e vardığında Leo, yetkililere, diplomatlara ve sivil toplum liderlerine yaptığı konuşmada, “Ekonomi insana hizmet etmelidir, insan ekonomiye değil,” dedi.

Leo’nun Arjantin ziyareti, üç Güney Amerika ülkesini kapsayan turunun siyasi açıdan açık ara en hassas ayağı ve Leo’nun, 12 yıllık papalık dönemi boyunca bir kez bile memleketine dönmeyen Arjantinli Papa Francis’in karmaşık mirasıyla da yüzleşeceği bir yer.

Kendisini “anarko-kapitalist” olarak tanımlayan Milei, enflasyonu dizginlemek için kamu harcamalarını kısarken, son konuşmalarında sosyal adalet kavramını “bir kabus”, “ahlaki bir sapma” ve “hırsızlık” olarak nitelendirdi.

Trump yönetiminin müttefikleri gibi, Milei hükümeti de bu kesintileri, Arjantin’in sorunlu ekonomisini yeniden yapılandırmak ve federal bürokrasideki yolsuzluk ve israfı ortadan kaldırmak için gerekli bir reform sürecinin parçası olarak sunuyor.

Leo’nun Arjantin’e varışından önce –bu, yaklaşık 40 yıldır bir papanın Arjantin’e ilk ziyareti– Milei’nin yetkilileri siyasi bir çatışma olasılığını reddetmişti.

İnsan Kaynakları Bakanı Sandra Pettovello, geçen hafta Buenos Aires’teki bir radyo istasyonuna verdiği röportajda, “Papa’nın buraya yerel siyaset hakkında yorum yapmak için gelmesi söz konusu olamaz,” demişti.

Leo’yu karşılayan bir mesajında Milei, bu ziyaretin “inancı güçlendirmesini, umudu yenilemesini ve tüm Arjantinlilere bir barış mesajı getirmesini” umduğunu belirtmişti.

Leo bu barış mesajını benimsedi ve derin bir kutuplaşma yaşayan Arjantin’de daha yumuşak bir siyaset çağrısıyla konuşmasına başladı.

Papa, demokrasinin, “kelimelerin dikkatli kullanımına” ve “farklı düşünenleri, ortak bir geleceği paylaştığımız vatandaşlar olarak görebilme yeteneğine” bağlı olduğunu savundu.

Bir zamanlar Francis’i “dünyadaki kötülüğün temsilcisi” olarak nitelendiren Milei, pazar günü Leo’yu karşılarken merhum papaya saygılarını sundu.

Alkışlarla kesintiye uğrayan konuşmasında, Francis’i “olağanüstü bir şahsiyet” ve “şüphesiz tarihin en önemli Arjantinlisi” olarak nitelendirdi.

Ayrıca, Arjantin’in tüm ideolojik yelpazesinden gelen politikacıları, diplomatları ve sivil toplum temsilcilerini Leo’nun törenine davet ederken nadir görülen bir uzlaşmacı tavır sergiledi ve “Farklılıklarımızın ötesine geçen meseleler ve vesileler vardır,” dedi.

Ekonomi konusunda Leo, Milei’nin serbest piyasa eğilimlerine atıfta bulunarak Arjantin’i “fırsatlar yaratan her şeyi” ve “özel girişimi teşvik eden her şeyi” desteklemeye çağırdı. 

Fakat büyümenin, işsizler, emekliler ve “sıkı çalışmasına rağmen hâlâ hane halkının ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan herkes” dahil olmak üzere “dezavantajlı kesimlere” de fayda sağlaması gerektiğini belirtti.

Milei’nin kemer sıkma politikası, nadir görülen bir bütçe fazlası yarattı ve yıllık enflasyonu %200’den yaklaşık %32’ye düşürdü.

Fakat reel ücretler, Milei’nin 2023 sonlarında göreve başladığı zamanki seviyenin altında kalmaya devam ediyor ve yaklaşık 300.000 kayıtlı istihdam kaybedildi.

Aylık ortalama 510 dolarlık emekli maaşıyla ilaç masraflarını karşılayamadıklarını söyleyen emekliler, iki yılı aşkın süredir her çarşamba günü Kongre binası önünde protesto düzenliyor.

Milei, ailelerin ay sonuna kadar geçinemediğine dair yaygın şikayetleri “büyük bir aptallık” olarak nitelendirerek alay ediyor.

POLITICO’ya göre Peru’da yirmi yıl misyoner rahip olarak görev yapan Leo, Buenos Aires başpiskoposu olarak şehrin suç oranının yüksek olduğu gayri resmi yerleşim bölgelerinde hizmet veren rahiplerin sayısını artıran Papa Francis’i anımsatan “pastoral bir tarz” benimsedi.

Leo, Milei’nin görüşlerine zıt düşen demokrasi, otorite ve iktisadi ilerleme konusunda Hristiyan bir vizyon ortaya koydu. 

Fakat kilisenin sosyal doktrinine ve 60 yılı aşkın bir süredir devam eden papalık açıklamalarına atıfta bulunarak bu dolaylı eleştiriyi yumuşattı.

1987’de Arjantin’i ziyaret eden son papa olan Aziz II. John Paul’u da aralarında sayarak bu görüşlerini destekledi.

Bu gelenek, Papa Francis’in papalığı döneminde de devam etti. Eski Papa, 2020 tarihli “Fratelli Tutti” adlı genelgesinde, serbest piyasa ekonomisini eleştirmiş ve sosyal adaleti ile işçi haklarını savunmuştu.

Çoğu Francis tarafından atanan Arjantin piskoposları, Milei’nin en ısrarcı eleştirmenlerinden bazıları haline geldi.

Arjantin Ulusal Araştırma Konseyi’nden sosyolog Sol Prieto’nun analizine göre, Ocak 2024 ile Eylül 2026 arasında ülke piskoposlar konferansı tarafından yayınlanan kamu politikasına ilişkin 44 belgeden 42’si, yoksulluktan göçe kadar çeşitli konularda Milei yönetimini eleştirdi.

Geçen ay Buenos Aires Metropol Katedrali’nde düzenlenen bir ayinin ardından gazetecilere konuşan Başpiskopos Jorge García Cuerva, Leo’nun “yaralı bir Arjantin, bölünmüş bir Arjantin” ile karşılaşacağı uyarısında bulunmuştu.

ABD yönetimi, milyarder Alejandro Betancourt ile yaptığı 50 yıllık anlaşma kapsamında North American Blue Energy Partners şirketinin yüzde 35’lik hissesini bedelsiz devralmaya hazırlanıyor. Anlaşmayla 63,7 milyar varillik petrol sahasının kontrolü sağlanırken Washington çıkarılan petrolün yüzde 20’sini piyasa fiyatının üçte biri olan 30 dolardan satın alacak.

Venezuelalı milyarder Alejandro Betancourt, Donald Trump yönetiminin ülkedeki petrol sektöründeki kilit ortağı haline geldi.

The Washington Post gazetesinin haberine göre Betancourt, Washington’ın desteğiyle 63,7 milyar varil rezerve sahip petrol sahalarının haklarını alarak bir enerji imparatorluğu kuruyor.

Söz konusu işbirliği karşılığında ABD’nin milyarderin şirketinden hisse alması ve çıkarılan petrolün bir bölümünü indirimli fiyatla temin etmesi öngörülüyor.

Gazetenin incelediği 50 yıllık anlaşmanın şartlarına göre ABD yönetimi, Betancourt’un North American Blue Energy Partners (NABEP) adlı şirketinin yüzde 35’lik hissesini neredeyse bedelsiz olarak devralacak.

İş insanı ayrıca çıkarılan petrolün yüzde 20’sini varil başına 30 dolardan, yani güncel piyasa değerinin üçte birinden daha düşük bir bedelle Washington’a satmayı taahhüt etti.

Venezuela devleti ise sahanın konumu ile türüne bağlı olarak üretimden yüzde 16 ila yüzde 40 oranında telif geliri elde edecek.

Venezuela iş dünyasında tartışmalı bir figür olarak nitelendirilen Betancourt, geçmişte Hugo Chavez destekçilerinin hükümetiyle çalıştı ve kamu kaynaklarının zimmete geçirilmesi iddiasıyla yürütülen bir davanın şüphelileri arasında yer aldı.

İsviçre ve İspanya makamları da kara para aklama şüphesiyle milyarder hakkında soruşturma yürütmeyi sürdürürken Betancourt hakkındaki usulsüzlük suçlamalarını reddediyor.

Trump yönetiminin eski yetkilisi olan ve Venezuela’nın yeni yönetimiyle temaslardan sorumlu Mauricio Claver-Carone, Betancourt tercihini iş insanının verimliliği ve petrol projelerini başarıyla hayata geçirme tecrübesiyle gerekçelendirdi.

2023 yılının sonunda Venezuela’ya dönüşünden bu yana günlük petrol üretimini 18 bin varilden yaklaşık 223 bin varile çıkaran Betancourt, bu rakamı yıl sonunda 275 bin varile, gelecek yıl ise 350 bin varile ulaştırmayı hedefliyor.

İş hacmini büyütmek isteyen milyarder, 2026 yılında 5 milyar doları aşması beklenen nakit akışının neredeyse tamamını yeni sahalara aktarmayı planlıyor.

Öte yandan uzmanlar, Orinoco petrol kuşağındaki yeni sahaların işletilmesinin devasa yatırımlar ve yıllar süren çalışmalar gerektireceğine işaret ederek anlaşmanın geleceğine şüpheyle yaklaşıyor.

Venezuela muhalefet lideri Maria Corina Machado, şeffaf olmadığı gerekçesiyle anlaşmayı eleştirirken iktidara gelmesi halinde şartların yeniden gözden geçirilebileceğini duyurdu.

Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez ise anlaşmayı destekleyerek süreci geçici hükümetinin dayanaklarından biri olarak nitelendirdi.

Bunun yanı sıra Bloomberg, eylül ayı başında yayımladığı haberinde, ABD ile Venezuela arasındaki 100 milyar dolarlık petrol üretimini artırma planının finansman belirsizlikleri nedeniyle riske girdiğini aktarmıştı.

Söz konusu haberde Washington’ın, ülkenin tahrip olan petrol altyapısının onarımı için bu kaynağı kimin ve hangi şartlarla sağlayacağını netleştirmediği kaydedilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, 29 Ağustos’ta yaptığı açıklamada Washington’ın özel sektör ortaklığı aracılığıyla 65 milyar varili aşkın Venezuela petrolü üzerinde kontrol sağlamak üzere anlaştığını duyurmuştu.

Trump, anlaşmanın ABD’nin petrol rezervlerini iki katından fazla artıracağını, küresel petrol arzını yükselteceğini ve uzun vadede benzin fiyatlarını düşüreceğini dile getirmişti.

Projenin ana özel operatörünün NABEP olduğunu belirten Bloomberg, şirketin bu ölçekte bir faaliyeti tek başına finanse edebilecek yeterli kaynağa sahip olmadığını kaydetmişti.

Ajans ayrıca beyan edilen petrol rezervlerinin bir bölümünün güvenilir teyitten yoksun olduğuna, altyapının onarılmasının yüksek maliyet ile uzun yıllar gerektireceğine ve projenin Trump’ın Ocak 2029’da bitecek başkanlık döneminden önce tamamlanmasının zor göründüğüne işaret etmişti.

Financial Times da Trump yönetimi ile Karakas’ın planlarına rağmen Venezuela’nın petrol sektörünü ayağa kaldırmak ve üretimi artırmak için gereken nitelikli iş gücü eksikliğiyle karşı karşıya kaldığını aktarmıştı.

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani başkan olamayacağı için, bunun yerine 2028 başkanlık seçimlerinde Demokratların adayını belirlemede söz sahibi olmak istiyor.

Görüşmelerden haberdar olan dört kişi Axios’a, Mamdani’nin sendika liderleriyle özel görüşmeler yaptığını ve “işçi hareketiyle uyumlu” ya da “sol görüşlü” bir adayın acil olarak gerekli olduğunu vurguladığını aktardı.

Mamdani, “ilerici” kesimin ara seçimlerdeki ivmesini boşa harcamaya hakkı olmadığını savunuyor.

Kapalı kapılar ardında Mamdani, 2028 seçimleri konusunda müttefikleriyle neden bu kadar hevesli bir şekilde görüşmek istediğini açıklayan çarpıcı bir itirafta bulundu.

Kaynaklara göre, yakın siyasi ortağı olan New York Temsilcisi Alexandria Ocasio-Cortez’in Beyaz Saray’a aday olup olmayacağından emin değil.

Ocasio-Cortez 2028 seçim yarışına katılmazsa, bu durum Demokrat Parti ön seçimlerini altüst edecek ve muhtemelen partinin “isyankar sol kanadını” adaysız bırakacak.

Uganda’da doğduğu için başkanlık için aday olamayan Mamdani, kısmen de olsa memnun olmadıkları bir “merkezci” başkan adayı karşısında birleşmeye hazırlanmak amacıyla “ilerici” liderlerle koordinasyon kurmak istiyor.

Mamdani vakası – 1: ‘Sınıfsal’ laf kalabalığı

Bunu söyleyen kaynak, Mamdani’nin “ılımlı bir adayın açıkça yükselişe geçtiği takdirde ilerici kesimin hızlı, stratejik ve verimli bir şekilde harekete geçmesini istediğini” belirterek, eski Başkan Barack Obama’nın 2020’de Joe Biden’a yardım ederek Bernie Sanders’a karşı desteği pekiştirmesine nasıl katkıda bulunduğuna işaret etti.

Geçen ay Mamdani, Uluslararası Boyacılar ve İlgili Meslekler Sendikası Başkanı Jimmy Williams Jr.’ı, 2028 seçimleri hakkında görüşmek üzere Gracie Mansion’a davet etmişti.

Mamdani, Williams’a hangi potansiyel başkan adaylarını beğendiğini ve sendikasının destek sürecinin nasıl işleyeceğini sordu.

Kaynaklara göre Mamdani, Williams’a daha önce aday olmayı hiç düşünüp düşünmediğini de sordu.

Mamdani ile görüşen kaynak, belediye başkanının bu yıl New York’ta birkaç sol görüşlü Kongre adayını kadrosuna kattığını ve seçilmelerine yardımcı olduğunu belirtti.

Uçuş Görevlileri Derneği-C.W.A’nın başkanı Sara Nelson da 2028 seçimleri ve diğer konuları görüşmek üzere yakın zamanda Mamdani ile bir araya geldi.

Belediye başkanı, yakında bir başka sendika lideri olan Birleşik Otomobil İşçileri Sendikası Başkanı Shawn Fain ile de görüşmeyi planlıyor.

Mamdani’nin 2028 seçimlerini etkileme çabaları, pek çok ilerici kesimin sol bir adayın yer almayacağı bir başkanlık yarışı ihtimalinden giderek endişe duymaya başladığı bir dönemde ortaya çıkıyor.

Mavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları

Birçok kişi, Ocasio-Cortez’in Beyaz Saray’a aday olmak yerine 2028’de Senato’ya aday olmaya eğilimli olduğunu düşünüyor. Kendisi ise her iki seçeneği de değerlendirdiğini belirtmişti.

Bazı müttefikleri, ara seçimlerde çekişmeli eyaletlerdeki ilerici adayların başarısının, onu Beyaz Saray’a aday olmaya teşvik edeceğini umuyor.

Fakat geçen hafta Trump yönetimine yönelik ülke çapındaki tepkiyle her siyasi görüşten Demokratlar seçimleri kazandı.

Dolayısıyla Axios’a göre 2028’de sol bir aday için öne sürülen argümanlar, merkezci Demokratlar için olanlardan daha güçlü değil.

IUPAT Başkanı Williams, Axios’a verdiği demeçte, işçi hareketinden gelen kişilerin seçim listesinin her kademesinde aday olmalarını “kesinlikle desteklediğini” söyledi.

Williams, “Kongre’ye tam bir demir işçisi seçtik. Senato’ya da bir IUPAT üyesini seçtik,” diyerek ara seçimlerde galip gelen Demokratlara atıfta bulundu.

Fakat Williams, seçilmiş bir göreve aday olmakla ilgilenmediğini belirtti.

Geçen ay WNYC tarafından Ocasio-Cortez’in başkanlık yarışına girmesini isteyip istemediği sorulan Mamdani, “AOC’nin ne yapmak isterse onu yapmasını istiyorum” demiş ve onu “ilham kaynağı” olarak nitelendirmişti.

Ocasio-Cortez’in geleceğinin belirsizliği nedeniyle, bazı ilerici kesimler başkan adayı arayışında başka yönlere bakmaya başlıyor.

Mamdani vakası – 2: Partiler üstü Amerikan rüyası

Soldaki bazıları, Michigan’da göreve başlayacak olan senatör Abdul El-Sayed’in 2028 seçimlerini göz önünde bulundurmasını umuyor.

Diğerleri ise aday olacağı yaygın olarak tahmin edilen Kaliforniya Temsilcisi Ro Khanna’nın arkasında saf tutuyor.

2020 seçimlerinde Sanders’ın destekçisi olan The Nation’ın başkanı Bhaskar Sunkara, geçen yaz Ocasio-Cortez’in başkanlık yarışına girmesini çağrı yapan bir köşe yazısı kaleme almıştı.

Son zamanlarda ise bir işçi adayının ortaya çıkması fikrini savunuyor.

Axios’a verdiği demeçte, “İlerici fikirler ancak işçi sınıfı seçmenleri bu mücadelede kendilerini gördüklerinde kazanabilir. Bunu başarmanın, profesyonel bir politikacı yerine gerçek bir işçiyi başkan adayı olarak göstermekten daha iyi bir yolu yok,” dedi.

Williams, Nelson ve Fain, yaygın olarak ülkedeki en “ilerici” sendika liderlerinden bazıları olarak tanınıyor.

Fain, milyarderlere karşı sert eleştirilerde bulunmasıyla tanınıyor. Nelson ise Sanders’ın “Oligarşiye Karşı Mücadele” turuna katılmıştı.

Williams 2025 yılında yazdığı yazıda, sendikasının Gazze’de ateşkes çağrısı yapan ilk kuruluşlar arasında yer almasından “gurur duyduğunu” belirtmişti.

Bazı solcu aktivistler, sendikasının El-Sayed’in seçilmesine katkıda bulunan Fain’i başkanlık yarışına girmeyi düşünmesi için teşvik ediyor.

Fakat Fain, geçen ay Detroit News’e verdiği demeçte aday olmaya yönelik “hiçbir planı” olmadığını söyledi.