Devlet medyasına göre Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu eski Başkan Yardımcısı Fang Xinghai hakkında disiplin soruşturması yürütülüyor.

Çin, devlet medyasında yer alan haberlere göre ülkenin eski üst düzey finans düzenleme yetkililerinden biri hakkında soruşturma başlattı.

Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu’nun eski Başkan Yardımcısı Fang Xinghai’nin “ciddi yasa ve disiplin ihlalleri” şüphesiyle Çin Komünist Partisi Merkez Disiplin Denetleme Komisyonu tarafından soruşturulduğu cuma günü bildirildi.

Ekim 2015 ile Temmuz 2024 arasında bu görevde bulunan 62 yaşındaki Fang, Çin’in disiplin makamlarının hedef aldığı son üst düzey finans yetkilisi oldu.

Açıklama, Çin’in hisse senedi piyasasını istikrara kavuşturmaya çalıştığı bir dönemde geldi. Devlet kurumları, hafta başında piyasadaki düşüşü durdurmak amacıyla koordineli biçimde hisse senedi alımına başlamıştı.

Stanford Üniversitesi’nde ekonomi alanında doktora yapan Fang, kariyerinin ilk yıllarında Dünya Bankası’nda ekonomist olarak çalıştı. Fang, 1990’ların sonlarında Çin’e dönen çok sayıdaki üst düzey finans yöneticisinden biriydi.

Görevden uzaklaştırılan eski Başbakan Şeyh Hasina’nın eski müttefiklerinden Bangladeş Cumhurbaşkanı Muhammed Şahabuddin, görev süresinin yarısında cuma günü istifa edecek.

Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü, perşembe günü Reuters’a yaptığı açıklamada kararı doğruladı. Gelişme, Hasina’nın hakkında verilen mahkûmiyet kararının ardından Hindistan’daki sürgünden ülkesine dönerek teslim olacağını açıklamasından birkaç gün sonra yaşandı.

Devlet başkanı ve silahlı kuvvetlerin başkomutanı olan Şahabuddin’in istifası, planlanan dönüşüne beş ay kala Hasina’nın üst düzey devlet görevlerinde hiçbir müttefikinin kalmaması anlamına gelecek. Hasina’nın Avami Birliği partisi yasaklanmış durumda. Parti yöneticilerinin ve aktivistlerinin çoğu, 2024’te hükümeti deviren ayaklanmadan bu yana tutuklandı ya da saklanmaya başladı.

Şahabuddin’in Sözcüsü istifanın gerekçesini açıklamadı. Ancak konuyla ilgili bilgi sahibi üç kaynak, eski başbakanın Reuters’a verdiği röportajda Bangladeş’e dönmeyi planladığını duyurmasının ardından hükümetin, Hasina ile uzun yıllara dayanan bağları nedeniyle Şahabuddin’e görevi bırakması için baskı yaptığını söyledi.

Hasina’nın dönüşünün, ağırlıklı olarak Müslüman nüfusa sahip 173 milyonluk ülkede iki yıldır süren çalkantıların ardından hükümetin istikrarı yeniden sağlama çabalarını sınaması bekleniyor. Bangladeş, dünyanın önde gelen hazır giyim ihracatçılarından biri konumunda.

Şubat ayındaki seçimleri ezici bir çoğunlukla kazanan Başbakan Tarık Rahman’ın sözcüleri, yorum taleplerine hemen yanıt vermedi.

Şahabuddin’in Basın Sekreteri Sarvar Alam, Reuters’ın daha önce yayımladığı haberi doğrulayarak, “Anayasaya göre cumhurbaşkanının istifası, imzalı mektubun Meclis Başkanına sunulmasıyla yürürlüğe girer” dedi.

Alam, “Cumhurbaşkanı, Meclis Başkanı yarın Tayland’dan döndükten sonra istifasını sunacak” diye konuştu.

Alam, Şahabuddin’in istifasını sunmasının ardından Bangladeş Anayasası uyarınca yeni bir cumhurbaşkanı seçilene kadar Meclis Başkanının otomatik olarak geçici cumhurbaşkanı olacağını belirtti.

Dakka’dan gelen baskı

Bangladeş’teki savaş suçları mahkemesi, geçen kasım ayında Hasina’yı, yaklaşık 1.400 kişinin öldüğü ayaklanmanın bastırılması talimatını vermek suçundan gıyabında idama mahkûm etmişti. Hasina, sürgünden yaptığı açıklamalarda hakkındaki suçlamaları reddetti.

Hasina’nın Hindistan’dan dönmeyi planladığına ilişkin haberler, Rahman hükümeti üzerindeki, eski başbakanın üst düzey görevlerde kalan son müttefiklerini de görevden uzaklaştırması yönündeki kamuoyu baskısını artırdı.

Bangladeş’te cumhurbaşkanlığı makamı büyük ölçüde sembolik nitelik taşıyor. Yürütme yetkisi başbakan ve kabinenin elinde bulunuyor.

Ancak Hasina’nın Ağustos 2024’teki ayaklanmanın ardından Yeni Delhi’ye kaçmak zorunda kalması ve ülkede başka hiçbir seçilmiş yetkilinin iktidarda kalmaması üzerine oluşan siyasi boşluk, cumhurbaşkanlığı makamının önemini artırdı.

76 yaşındaki Şahabuddin, 2023 yılında Hasina’nın Avami Birliği partisinin adayı olarak beş yıllığına rakipsiz biçimde cumhurbaşkanı seçilmişti. Avami Birliği daha sonra yasaklandı.

Kaynaklardan birine göre Şahabuddin, istifa kararını salı günü Başbakan Rahman’a bildirdi. Üç kaynak da konunun hassasiyeti nedeniyle isimlerinin açıklanmasını istemedi.

Şahabuddin, yorum talebiyle yapılan tekrarlanan arama ve mesajlara yanıt vermedi. Aralık ayında Reuters’a yaptığı açıklamada, Hasina yönetiminin yerini alan önceki geçici hükümet tarafından etkisizleştirilmesinin ardından şubat seçimlerinden sonra istifa etmeyi planladığını söylemişti.

Hasina, Reuters’a yaptığı açıklamada kendisinin ve partisinin üst düzey yöneticilerinin aralık ayı civarında sürgünden dönerek teslim olmayı planladığını belirtmişti. Avami Birliği, yasaklanmadan önce Bangladeş’in en büyük siyasi partisiydi. Hasina’nın ülkede hâlâ belirli kesimlerde desteği bulunuyor.

Güney Kore Birleşme Bakanı Jeong Dong-young, Seul yönetiminin Kuzey Kore politikasında öncelikli hedef olan nükleer silahsızlanma çizgisinden ayrıldığını ve “önce barış” yaklaşımına geçtiğini bildirdi. Seul yönetimi, Pyongyang’ın nükleer cephaneliğini büyütmesi karşısında strateji yenilerken, ABD, Çin ve Rusya’nın da bölgedeki yaklaşım dengeleri değişiyor.

Güney Kore Birleşme Bakanı Jeong Dong-young, 23 Temmuz’da düzenlediği basın toplantısında Seul yönetiminin Kuzey Kore politikasındaki eksen kaymasını kamuoyuna duyurdu.

Yonhap ajansının aktardığına göre Jeong, sol milliyetçi Lee Jae-myung’un 2025 yılında devlet başkanlığı görevine gelmesinin ardından hükümetin Pyongyang’a yönelik önceliklerini değiştirdiğini bildirdi.

Bakan Jeong, mevcut hükümetin önceki yönetimin benimsediği “öncelikli nükleer silahsızlanma” veya “tam, doğrulanabilir ve geri dönülemez denükleerizasyon” çizgisini terk ettiğini vurguladı. Jeong, Seul’ün artık “önce barış” adını verdiği yeni bir politikayı hayata geçirdiğini belirtti.

Seul yönetiminin bu yaklaşım değişikliğine gerekçe olarak Kuzey Kore’nin nükleer programını kesintisiz şekilde sürdürmesi gösterildi.

Güney Koreli yetkililer, Pyongyang’ın nükleer cephaneliğini artırmayı durdurması halinde her iki tarafa da karşılıklı fayda sağlayabilecek yeni bir strateji üzerinde çalışıyor.

Bakan Jeong, ABD ve Çin’in de Kuzey Kore’nin nükleer silahsızlanmasına yönelik eski yaklaşımlarını gözden geçirdiğini ileri sürdü.

Jeong, temel hedefin Pyongyang ile durma noktasına gelen müzakereleri yeniden başlatmak olduğunu kaydetti. Ancak Kuzey Kore yönetimi müzakere çağrılarına olumsuz yanıt vermeyi sürdürüyor.

Pyongyang’ın nükleer statüsü

Kuzey Kore Kore İşçi Partisi Merkez Askeri Komisyonu, Temmuz 2026’da Kore Halk Ordusu’nun nükleer kapasitesini genişletme ve güçlendirme kararı aldı. Kuzey Kore parlamentosu ise 2023 yılında anayasada değişikliğe giderek ülkenin askeri nükleer program geliştirme hakkını yasal güvenceye bağlamıştı.

Kore Savunma Analizleri Enstitüsü’nün (KIDA) 2025 verilerine göre Kuzey Kore, Batılı araştırma merkezlerinin tahminlerinin iki ila üç katı üzerine çıkarak 150 nükleer başlığa ulaşmış durumda.

Sağcı Yoon Suk-yeol’un devlet başkanı olduğu 2023 yılında Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, uluslararası toplumun Kuzey Kore’yi bir nükleer güç olarak “asla” tanımayacağını beyan etmişti.

Birleşme Bakanı Jeong’un açıklamaları, Seul’ün gelecekte Kuzey Kore’yi nükleer silahlardan arındırma hedefinden tümüyle vazgeçtiği anlamına gelmiyor; değişiklik doğrudan izlenen taktiği kapsıyor. Nitekim ABD ve Güney Kore’nin resmi söylemlerinde nükleer silahsızlanma vurgusu varlığını koruyor.

The Korea Herald’ın aktardığı haberine göre, ABD, Güney Kore ve Japonya dışişleri bakanlarının 22 Temmuz’da ASEAN toplantıları marjında gerçekleştirdiği üçlü görüşmenin ardından ortak bir bildiri yayımlandı.

Bildiride, “Bakanlar Kore Yarımadası’ndaki son gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulunmuş, Kore Yarımadası’nın nükleer silahlardan arındırılması hedefini korurken Kuzey Kore’ye karşı caydırıcılık duruşunu sürdürme kararlılıklarını teyit etmiştir” ifadeleri yer aldı.

ABD’nin İran savaşı Güneydoğu Asya’da güven krizini derinleştiriyor

Kuzey Kore’nin yanıtı ne oldu?

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in Mayıs ayındaki zirvesinin ardından Beyaz Saray, iki liderin “Kuzey Kore’nin nükleer silahlardan arındırılması yönündeki ortak hedefi teyit ettiğini” duyuran bir basın açıklaması yayımladı. Çin makamları bu ifadeyi doğrulamaktan kaçınarak görüşmede yalnızca yarımadadaki durumun ele alındığını bildirmekle yetindi.

Kuzey Kore liderinin kız kardeşi Kim Yo-jong ise ABD’nin açıklamasını tam bir uydurma ve mantıksız bir yalan olarak nitelendirdi.

Kuzey Kore Dışişleri Bakanlığı da resmi açıklamalarında “Kuzey Kore’nin nükleer silahsızlanması konusunun nihai ve geri dönülemez biçimde kapandığını” sık sık hatırlatıyor.

Pyongyang yönetimi, ülkenin nükleer güç statüsünün geri döndürülemez olduğunu ve bu statüden asla vazgeçilmeyeceğini vurguluyor.

Kuzey Kore yönetimi Mayıs 2026’da anayasada tekrar değişikliğe giderek iki Kore devletinin yeniden birleşmesine dair ifadeleri metinden çıkardı ve Güney Kore’yi de-facto bağımsız bir ülke olarak tanıdı.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da 22 Temmuz’da yaptığı açıklamada, Moskova’nın artık Kuzey Kore’nin nükleer silahsızlanması çağrılarına katılmadığını doğruladı.

Rusya’nın 2024 yılında Pyongyang ile imzaladığı müttefiklik anlaşmasının ardından netleşen bu tutuma değinen Lavrov, “Kuzey Kore etrafında, ülkeyi caydırmaya ve hatta askeri eylemlere kışkırtmaya dönük oldukça agresif oyunların oynandığı bir ortamda, Kore Yarımadası’nın nükleer silahlardan arındırılması çağrılarına artık katılmıyoruz” dedi.