Amerika
Trump’tan Rusya’ya çifte baskı: Yaptırım tehdidi ve Ukrayna’ya yeni silah planı

ABD Başkanı Donald Trump, 14 Temmuz’da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile düzenlediği ortak basın toplantısında, Ukrayna konusunda bir ‘anlaşmaya’ varılmaması hâlinde Rusya’nın ticaret ortaklarına 50 gün içinde yüzde 100’lük ikincil gümrük vergisi uygulanacağı tehdidinde bulundu. Trump ayrıca, Avrupalı ülkelerin Amerikan silahları satın alarak kendi eski silahlarını Ukrayna’ya devretmesini öngören yeni bir planı açıkladı. Rutte ise bu kararı ‘tamamen mantıklı’ olarak değerlendirdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna konusunda bir “anlaşmaya” varılmaması durumunda Rusya’nın ticaret ortaklarına 50 gün içinde yüzde 100’lük ikincil gümrük vergisi uygulanacağı tehdidinde bulundu.
Dün NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile düzenlediği ortak basın toplantısında konuşan Trump, “Umarım bunu yapmak zorunda kalmayız,” dedi.
Trump ayrıca, Avrupalı ülkelerin Amerikan silahları satın alarak mevcut eski silahlarını Ukrayna’ya devretmelerini sağlayacak yeni bir planı da duyurdu.
NATO Genel Sekreteri Rutte, Trump’ın kararını memnuniyetle karşılayarak, “Sayın Başkan, sevgili Donald… Bir karar aldınız; Ukrayna’nın Rusya’ya karşı kendini savunması için her şeye sahip olmasını istiyorsunuz. Ve bunun bedelini bizim ödememizi istiyorsunuz ki bu tamamen mantıklı,” ifadelerini kullandı.
Rutte, bu planın Ukrayna’ya silah transferine olanak tanıdığını da teyit etti.
Patriot sevkiyatı gündemde
ABD’den yapılacak yeni silah sevkiyatlarının Patriot hava savunma füze sistemlerini de içereceği ve 17 bataryanın transferinin değerlendirildiği belirtiliyor.
Bu planın, halihazırda bu sistemleri sipariş etmiş olan Avrupalı ülkelerin, kendi envanterlerindeki bazı sistemleri Ukrayna’ya devretmesi şeklinde işlemesi bekleniyor.
Trump, ikincil gümrük vergileriyle Rusya’dan enerji kaynağı satın alan ülkeleri hedef aldığını ima etti.
Trump, 30 Mart’ta NBC News kanalına verdiği bir mülakatta da benzer bir ifade kullanarak, “Rusya’dan petrol alıyorsanız, ABD ile iş yapamazsınız… Tüm petrole yüzde 25 ila yüzde 50 arasında gümrük vergisi uygulanacak,” demişti.
Ukrayna istihbarat şefi: Ateşkes yıl sonundan çok önce sağlanabilir
Trump’tan Rusya’ya karşı sertleşen tutum
Trump, son açıklamasında bu vergileri hangi yasal yetkiye dayanarak uygulayacağını veya bu tedbirlerin ABD’ye ithal edilen Rus ürünlerini kapsayıp kapsamayacağını belirtmedi.
Öte yandan, Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham’ın öncülük ettiği ve Rusya ile bağlantılı kişi ve kurumlara yönelik yaptırımların sıkılaştırılmasını öngören yasa tasarısının aslında gerekli olmadığını, ancak onaylanmasına karşı çıkmayacağını söyledi.
Söz konusu tasarı, Rusya’dan yapılan ithalata yüzde 500 gümrük vergisi getirilmesini ve Rus petrolü, doğalgazı ve uranyum gibi enerji kaynaklarını satın alan ülkelere de benzer vergiler uygulanmasını içeriyor.
ABD, 2014’ten bu yana Kiev’e düzenli olarak askeri yardım sağlıyor. Barack Obama yönetimi bu yardımın öldürücü silahları içermediğini savunurken, Trump Aralık 2017’de Ukrayna’ya 47 milyon dolar değerinde öldürücü silah satışını ilk kez onaylamıştı.
Ukrayna’ya yapılan askeri yardım, Obama’nın son yılı olan 2016’da 306,8 milyon dolar iken, Trump’ın başkanlığının son yılı olan 2020’de 504,6 milyon dolara yükselmişti.
20 Ocak’ta Beyaz Saray’a döndükten sonra Rusya ile ilişkilerde daha sert bir tutum olasılığını hiç reddetmeyen Trump, mart ve mayıs aylarında yeni yaptırım tehditlerinde bulunmuştu.
Trump’ın söylemindeki mevcut sertleşme, 3 Temmuz’da Vladimir Putin ile yaptığı altıncı resmi telefon görüşmesinin ardından belirginleşti.
Bu görüşmeden bir gün önce, 2 Temmuz’da, ABD’nin Ukrayna’ya yönelik bazı silah sevkiyatlarını askıya aldığı bilgisi teyit edilmişti.
Fakat Trump, 8 Temmuz’da bu kararla bir ilgisi olmadığını belirterek Kiev’e savunma amaçlı silah tedarikine devam edeceğini açıklamıştı.
Ukrayna dosyasında yeni isimler
Trump’ın Rusya ile diyalog yaklaşımındaki değişiklik, sadece söylemlerinde değil, aynı zamanda Rusya ve Ukrayna ile diyaloğu yürüten isimleri değiştirmesinde de kendini gösterdi.
Kasım ayında emekli general Keith Kellogg, Rusya-Ukrayna çözüm süreci için özel temsilci olarak atanmıştı.
Zamanla bu sürece Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff da dahil edildi. Bu görev dağılımında Kellogg’un Kiev ile, Witkoff’un ise Moskova ile iletişimi yürüttüğü açıklanmıştı.
Witkoff, Rusya’ya dört kez gitmiş, şubat ayındaki bir esir takasına katılmış ve Rusya Devlet Başkanı Putin’in özel temsilcisi Kirill Dmitriyev ve bizzat Putin ile görüşmüştü.
Ancak nisan sonundaki son Moskova ziyaretinden bu yana Ukrayna ihtilafı hakkında daha az konuşmaya başladı.
Buna karşılık, Ukrayna meselesinde Kellogg, ABD’nin tek olmasa da ana temsilcisi konumuna geri döndü. Amerikan basınına göre Kellogg, Rusya ile müzakerelerde Witkoff’tan daha sert bir tutumun taraftarı.
Kongre Bütçe Ofisi verilerine göre, Şubat 2022’den bu yana ABD, Ukrayna’ya ekonomik ve askeri olarak toplam 195 milyar dolar yardım tahsis etti.
Bu miktarın 70,6 milyar doları silah ve diğer askeri destek için ayrıldı. Politico dergisine göre, Joe Biden yönetimi döneminde tahsis edilen kaynakların birkaç ay daha yetmesi bekleniyor.
Amerika
Hackerlar, Meta AI’ı “kandırarak” kullanıcı hesaplarını ele geçirdiler
Bilgisayar korsanlarının, Meta’nın yapay zeka destek ekibini (Meta AI) ünlü hesapları ele geçirmelerine yardım etmeleri için “kandırdığı” ortaya çıktı.
Henüz kaç hesabın etkilendiği belli değil ama mağdurlar arasında Barack Obama’nın Beyaz Saray hesabı, ABD Uzay Kuvvetleri’nin başçavuşu ve güvenlik araştırmacısı olan eski bir Meta çalışanı da bulunuyor gibi görünüyor.
Hackerların sosyal medya paylaşımlarının da gösterdiği gibi, Meta’nın sohbet robotunu kandırmak şaşırtıcı derecede kolaydı.
404 Media’ya göre, hackerlar ilk olarak bir VPN kullanarak kendilerini hedef hesap sahibinin bulunduğu coğrafi bölgedeymiş gibi gösterdiler ve böylece otomatik hesap korumalarını atlattılar.
Ardından, Meta AI Destek Asistanı’ndan hesaba yeni bir e-posta adresi eklemesini istediler ve botun bir kod göndermesini sağladılar.
Kodu ele geçiren hacker, şifre sıfırlama talebinde bulunabildi; bot da bunu yeni e-posta adresine göndererek hesabın kontrolünü devretti.
Fakat bot artık hackerlara kapılarını ardına kadar açmayacak. Dün bir Meta sözcüsü, sorunun “çözüldüğünü ve etkilenen hesapları güvence altına aldıklarını” söyledi.
Botun yaptığı bu hata, önemli iş fonksiyonlarını yapay zeka ajanlarına devretme gibi giderek yaygınlaşan uygulamanın risklerini ortaya koyuyor.
Instagram, birçok kullanıcının hesabının ele geçirilmesine yol açan güvenlik sorununu çözdüğünü açıkladı.
Hafta sonu boyunca, Reddit’teki birçok kullanıcı Instagram hesaplarının ele geçirildiğini iddia etti ve X’teki bir dizi kullanıcı da benzer hesap ele geçirme olaylarına karşı uyarıda bulundu.
Güvenlik araştırmacısı Jane Wong, kendi Instagram hesabının da ele geçirildiğini söyledi.
Wong, “Şifrem benden habersiz değiştirildi ve dün boyunca farklı şifre sıfırlama girişimleri aldım. Oldukça endişe verici,” dedi.
Amerika
Trump, yapay zeka kararnamesini imzaladı

ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka şirketlerinden, modellerin tam olarak piyasaya sürülmeden önce yeteneklerini değerlendirmek üzere federal hükümete modeller sunmalarını talep eden bir başkanlık emri imzaladı.
Emirde, şirketlerden gönüllülük esasına dayalı olarak, bir modelin “gelişmiş siber yeteneklerini” değerlendirmek ve modelin “kapsam dahilindeki öncü model” olarak kabul edilip edilmeyeceğini belirlemek üzere bir karşılaştırmalı değerlendirme sürecine katılmaları isteniyor.
Ardından, şirketlerin bu modelleri daha geniş bir kitleye sunmayı planladıkları tarihten en fazla 30 gün önce bu modellere erişim talep ediyor ve hükümetin erken erişim hakkı alacak “güvenilir ortakları” seçmesine olanak tanıyor.
Kararnamede şöyle deniyor.
“Bu bölümdeki hiçbir hüküm, sınır modeli dahil olmak üzere yeni yapay zeka modellerinin geliştirilmesi, yayınlanması, piyasaya sürülmesi veya dağıtımı için zorunlu bir hükümet lisanslama, ön onay veya izin şartı oluşturulmasına yetki verdiği şeklinde yorumlanamaz.”
Trump, o dönemde gazetecilere verdiği demeçte, önde gelen teknoloji şirketlerinin CEO’larıyla imza törenini “kararnamenin bazı yönlerini beğenmediği”için ertelediğini söylemişti.
Somut ayrıntılar açısından yetersiz olan salı günkü kararname, ABD’deki yapay zeka geliştirme çalışmaları için kritik bir anda yayınlandı.
Pazartesi günü Anthropic, Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna halka arz için gizli başvuruda bulunduğunu açıkladı. Rakip OpenAI da bu yıl içinde olası bir halka arz için hazırlıklarını sürdürüyor.
SpaceX, kendi AI laboratuvarı SpaceXAI’nin sahibi olarak, her ikisini de halka arz konusunda geride bırakmaya hazırlanıyor. Şirketin değerini 1 trilyon doların çok üzerine çıkarabilecek halka arzın önümüzdeki hafta gerçekleşmesi bekleniyor.
AI patlaması sırasında servetlerin hızla arttığı teknoloji sektörü, Beyaz Saray’ın AI konusundaki tutumunda merkezi bir rol oynadı.
Musk’ın uzun süredir müttefiki olan risk sermayedarı David Sacks, bu yılın başlarında görevine son verilene kadar ilk kripto ve yapay zeka sorumlusu olarak görev yaptı.
Fakat Sacks’ın, Musk ve Meta CEO’su Mark Zuckerberg ile birlikte geçen ay Trump yönetimini arayarak, başkanın imzalamaya hazırlandığı önceki yapay zeka başkanlık kararnamesine karşı lobi yaptığı bildirildi.
Salı günkü kararname, Anthropic’in yazılımdaki zayıflıkları ve güvenlik açıklarını tespit etmede üstün bir model olan Claude Mythos Preview’u duyurarak bu yılın başlarında hükümet yetkililerini ve Wall Street’i şaşırtmasının ardından geldi.
Şirket, Project Glasswing adlı siber güvenlik girişiminin bir parçası olarak bu modelin kullanıma sunulmasını seçkin bir grup şirketle sınırladı ve bu girişimi salı günü genişletti.
Mythos’un piyasaya sürülmesi, Anthropic ile Beyaz Saray Özel Kalem Müdürü Susie Wiles ve Hazine Bakanı Scott Bessent dahil olmak üzere Trump yönetiminin üst düzey üyeleri arasında birkaç yüksek profilli toplantı düzenlenmesine yol açtı.
Trump’ın yapay zeka kararnamesi, yönergeler ve diğer kılavuzların geliştirilmesi için çeşitli zaman dilimlerini özetliyor ve özellikle Savunma Bakanlığı’ndan bilgi sistemlerinin siber savunmasına öncelik vermesini istiyor.
Savunma Bakanlığı, Mythos’u piyasaya sürmeden kısa bir süre önce bu girişimi bir tedarik zinciri riski olarak nitelendirerek, Anthropic’in öncü modellerinden aktif olarak uzaklaşmaya çalıştı.
Bu tanımlama, Anthropic’in ABD ulusal güvenliğini tehdit ettiği anlamına geliyor ve savunma müteahhitlerinin kurumla yaptıkları çalışmalarda şirketin teknolojisini kullanmalarını yasaklıyor.
Anthropic, bu tanımlamayı geri aldırmak için Trump yönetimine dava açtı ve bu dava halen devam ediyor.
Amerika
SpaceX 75 milyar dolarlık rekor halka arza hazırlanıyor

Elon Musk’ın sahibi olduğu havacılık ve uzay şirketi SpaceX, hisse başına 135 dolar sabit fiyat belirleyerek gerçekleştireceği halka arzla rekor düzeyde 75 milyar dolar toplamayı planlıyor. Reuters’ın haberine göre şirket, bu adımla piyasa değerini 1,75 trilyon dolara ulaştırmayı hedefliyor.
Milyarder Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX şirketi, hisse başına 135 dolar sabit fiyat belirleyerek gerçekleştireceği halka arzla rekor düzeyde 75 milyar dolar toplamayı planlıyor. Reuters ajansının konuya aşina bir kaynağa dayandırdığı haberine göre şirket, bu süreçte 555,6 milyon adet hisse satmayı amaçlıyor ve toplam piyasa değerinin 1,75 trilyon dolara ulaşmasını bekliyor.
Bu halka arzın borsa tarihindeki en büyük işlem olabileceği ve ardından yapay zeka devleri OpenAI ile Anthropic’in de izlemesi beklenen büyük ölçekli yeni bir halka arz dalgasına öncülük edebileceği belirtiliyor.
Sabit fiyatlı halka arz, bir şirketin talep toplama süreci başlamadan önce hisse başına kesin değeri önceden duyurduğu bir fiyatlandırma yöntemi. Bu fiyat, şirketin analistleri ve yetkilendirilmiş aracı kurumlar tarafından finansal göstergeler, piyasa koşulları ve rakip analizleri temel alınarak hesaplanıyor. Yatırımcılar bu arza katılırken doğrudan belirlenen bu fiyat üzerinden talep iletiyor; talebin arzı aşması durumunda hisseler, genellikle bireysel küçük yatırımcılara öncelik verilerek katılımcılar arasında dağıtılıyor.
Reuters, yatırımcı sunumları yapılmadan ve talep toplama defteri oluşturulmadan önce sabit bir fiyat belirlenmesinin piyasa teamülleri açısından sıra dışı bir adım olduğunu aktardı.
Şirketler genellikle talebe göre fiyatı ayarlayabilmek amacıyla belirli bir fiyat aralığı ilan etmeyi tercih ediyor.
ABD merkezli hukuk firması Wilson Sonsini Goodrich & Rosati’nin kıdemli ortağı Weiheng Chen konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Musk, kendi takipçi kitlesinde işe yarayan ‘ister al ister bırak’ yaklaşımını uyguluyor. Piyasa koşulları ve sektörde karşılaştırılabilecek başka bir şirketin bulunmaması göz önüne alındığında bu makul bir adım” dedi.
SpaceX’in yatırımcı turları kapsamındaki tanıtım faaliyetleri (roadshow) 4 Haziran Perşembe günü başlayacak.
Halka arzın tamamen birincil piyasa halka arzı olarak yapılandırılması, yani elde edilecek tüm gelirlerin doğrudan şirkete aktarılması ve mevcut hissedarların kendi paylarını satamaması bekleniyor. Kurucu Elon Musk’ın da halka arzın ardından 366 gün boyunca SpaceX hisselerini elinde tutma zorunluluğu bulunuyor.
Şirket halka arz gelirini yapay zeka ve Starlink yatırımlarında kullanacak
Halka arzdan elde edilecek fonlar, şirketin yapay zeka bilgi işlem kaynaklarının genişletilmesinde ve Starlink uydu ağının büyütülmesinde kullanılacak.
SpaceX, bu yılın başlarında Elon Musk’ın yapay zeka girişimi xAI ile bir ortaklık kurmuş, bu süreçte roket şirketine 1 trilyon dolar, Grok adlı sohbet robotunun geliştiricisine ise 250 milyar dolar değer biçilmişti.
Finansal tablolara göre SpaceX, bir önceki yıl elde ettiği 791 milyon dolarlık kârın ardından, 2025 yılında 4,94 milyar dolar net zarar bildirdi.
Nasdaq borsasında “SPCX” koduyla işlem görmeyi hedefleyen SpaceX’in borsaya ilk adımını 12 Haziran’da atması bekleniyor. Goldman Sachs, Morgan Stanley, BofA Securities, Citigroup ve J.P. Morgan süreçte ortak lider aracı kurumlar (joint bookrunners) olarak görev alıyor.
Bank of America’nın Asya-Pasifik bölgesindeki eski küresel sermaye piyasaları eş başkanı Craig Coben sürece ilişkin olarak, “Tarihin en çok beklenen halka arzı konumundaysanız, yatırımcılardan kendi sürecinize uyum sağlamalarını isteyebilirsiniz; tersini yapmak zorunda kalmazsınız” değerlendirmesinde bulundu.
Dünya Basını2 hafta önceProf. Mearsheimer: Trump, İran savaşını sonlandırmak için Çin’den yardım istedi
Dünya Basını2 hafta önceİktisat tarihçisi Chance: Batı, Çin’i kendi sistemine entegre ederek liberal bir demokrasiye dönüştüreceğini sandı
Asya2 hafta önceRusya ve Çin liderleri Pekin’de stratejik ortaklığı görüştü
Diplomasi2 hafta önceXi ve Putin ‘çok kutuplu bir dünya ve yeni tip uluslararası ilişkiler’ çağrısı yaptı
Amerika2 hafta önceBolivyalı işçi ve köylüler başkent La Paz’ı kuşattı
Asya2 hafta önceLai, Tayvan’ın “özgürlüğünden vazgeçmeyeceğini” söyledi, yeni İHA bütçeleri sözü verdi
Asya2 hafta önceRusya ve Çin arasındaki ticaret hacmi 240 milyar dolara ulaştı
Asya2 hafta önceİran’daki savaş yuan için küresel ticarette fırsat penceresi açtı








