İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun, ABD Başkanı Donald Trump’ı her gün aradığı ve İran’a karşı yeni bir askeri harekât başlatması için onu teşvik ettiği bildiriliyor.

Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir kişinin sözlerini aktaran Financial Times (FT) gazetesi, “Netanyahu [savaşı yeniden başlatması için onu teşvik etmek üzere] her gün onu arıyor. Beyaz Saray içinde ve dışında savaş istemeyenler buna karşı çıkmaya çalışıyor,” diye yazdı.

Aynı kaynak, bölgesel liderlerin, Trump’a “gerginliği tırmandırmamasını ve müzakerelere öncelik vermesini” söylediğini ekledi.

Trump, bugün (10 Kasım) Katar Başbakanı Muhammed bin Abdurrahman es-Sani ile yaptığı görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Körfez müttefiklerinin bu görüşlerine atıfta bulunmuş gibi görünüyor. 

Es-Sani, ABD ile İran arasındaki çatışmaya diplomatik bir çözüm bulmak için arabuluculuk yapmaya çalışıyor.

Trump, Truth Social’da paylaştığı bir gönderide, İran’a karşı yeni bir askeri saldırı başlatmak yerine iktisadi ablukayı sürdürmeyi tercih ettiğini açıkladı ve “Katar, Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn, Kuveyt ve diğerleri mevcut durumun devam etmesini tercih ederler,” dedi.

FT, Arap ve Müslüman liderlerin, Netanyahu’nun Trump’a savaş operasyonlarını yeniden başlatması için yaptığı sürekli lobi faaliyetlerinden endişe duyduğunu belirtiyor.

İsrail’deki duruma aşina olduğu belirtilen başka bir kaynak, İngiliz basınına yaptığı açıklamada, Netanyahu’nun İran’a karşı askeri harekatın yeniden başlamasını istediğini ama şu anda bu konuda Trump’ı ikna etmek için bir “baskı” bulunmadığını vurguladı.

Wall Street Journal’ın haberine göre ABD ve Çin, Rusya Devlet Başkanı Putin’in de katılması planlanan olası üçlü liderler zirvesinin formatı ve gündemi üzerinde uzlaşma sağlayamadı. Pekin yönetimi 18-19 Kasım tarihlerinde Shinjin’deki APEC marjında yapılması öngörülen görüşmenin önceden yazılmış metinlerle sınırlandırılmasını isterken Washington serbest müzakere ve nükleer silah kontrolü gündeminde ısrar ediyor.

ABD ile Çin, Çin’in Shinjin kentinde kasım ayında düzenlenmesi planlanan Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi marjında ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında yapılması muhtemel üçlü görüşmenin formatı konusunda uzlaşamadı.

The Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin müzakerelerin hazırlık sürecini bilen kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Pekin yönetimi görüşmenin önceden belirlenmiş bir senaryoya göre yapılmasını, her liderin hazırlanan ortak veya şahsi bildiriyi okumasını ve tarafların serbest tartışma imkanının neredeyse bulunmamasını istiyor.

Trump yönetimi ise liderler arasında daha serbest bir fikir alışverişi yapılması konusunda ısrar ediyor.

Görüşmelerin Çin’deki APEC Zirvesi marjında 18-19 Kasım tarihlerinde yapılması ihtimali bulunurken, gazete format ve gündem konusundaki anlaşmazlıkların bu zirvenin düzenlenmesini belirsizliğe ittiğine işaret etti.

Bir Çinli yetkili WSJ’ye yaptığı açıklamada, Pekin yönetiminin zirve öncesi yapılacak hazırlıkların üzerinde uzlaşılmış bir gündem ve “önceden belirlenmiş bir sonuç” sağlaması halinde üçlü görüşmeye ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu kaydetti.

Yetkili, bu formatın sağlanması durumunda Çin’in Ukrayna ve diğer konuları ele almaya açık olduğunu, hazırlık sürecinin bu şekilde ilerlememesi halindeyse Pekin’in ayrı ayrı ikili görüşmeleri tercih edeceğini aktardı.

Taraflar arasındaki bir diğer görüş ayrılığı ise nükleer silahların kontrolü başlığında ortaya çıkıyor.

Trump, Putin ve Xi ile “nükleer silahsızlanma dahil pek çok konuyu” ele almayı beklediğini açıklamıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da muhtemel görüşmeyi üç nükleer gücün liderleri düzeyinde silah kontrolünü ele almak için bir fırsat olarak nitelendirmişti.

Buna karşın Çinli yetkili, Pekin’in bu konuda üçlü müzakerelere katılmayı kabul etmeyeceğini WSJ’ye bildirdi.

Gazetenin değerlendirmesine göre Çin, nükleer cephaneliğinin Amerikan ve Rus cephaneliklerinin gerisinde kaldığı mevcut tablonun resmileşmesinden çekiniyor.

Gazete, ABD yönetiminin ise silahsızlanma kontrolüne yönelik yeni anlaşmanın Çin’i de kapsaması gerektiği yönündeki ısrarını koruduğunu aktardı.

ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, Xi’nin önceden hazırlanmış bir senaryo olmaksızın fikir alışverişi yapmaya hazır olmadığını savundu.

Amerikalı yetkili, Pekin’in format şartlarının doğrudan diyalog kurma isteği konusunda soru işaretleri yarattığını kaydetti.

Pekin’deki karar alma mekanizmalarına yakın kaynaklar, Xi’nin tutumunu, öngörülemeyen bir görüşmenin yaratacağı riskleri almadan üç liderin bir araya gelmesinin getireceği ortak fotoğraf, ortak bildiri ve “propaganda etkisi” gibi “imaj avantajlarını” elde etme isteğiyle açıklıyor.

Aynı kaynaklara göre bu ihtiyatlı yaklaşım, Çin Komünist Partisinin 2027 yılı sonunda düzenlenecek 21. Kongresi öncesindeki kadro değişimleri sürecinde Pekin için önem taşıyor.

Eski ABD Dışişleri Bakanı Yardımcısı ve Asia Group danışmanlık şirketinin başkanı Kurt Campbell, “Bence bu Xi için çok riskli ve son derece öngörülemez” ifadesini kullandı.

Campbell, Pekin’in Washington ve Moskova ile ilişkileri ayrı ayrı yürütmeyi ve her iki taraftan karşılıklı tavizler koparmayı tercih edeceğini savundu.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 8 Kasım’da yaptığı açıklamada Moskova, Washington ve Pekin’in muhtemel görüşmenin gündemine ilişkin teklif teatisinde bulunduğunu duyurdu.

Peskov, bazı başlıkların bir tarafça tercih edilirken diğer tarafça uygun bulunmadığını belirterek müzakerelerin yapılması için uzlaşıya varılması gerektiğini söyledi.

Trump, Xi’nin Washington’ı ziyaret ettiği eylül ayında, Rusya ve Çin’in katılımıyla nükleer silahların kontrolüne dair üçlü müzakereler yürütülmesini teklif etmişti.

Rusya ile ABD arasındaki Stratejik Saldırı Silahlarının Azaltılması Anlaşması’nın (START) süresi 5 Şubat 2026’da sona ermişti.

Söz konusu metin, iki ülkenin stratejik nükleer cephaneliklerini sınırlayan son anlaşma niteliğini taşıyordu.

Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Yuriy Uşakov ise ekim ayı sonunda yaptığı açıklamada üç liderin de bu görüşmeyle ilgilendiğini ve uzmanların ana gündem maddeleri üzerinde çalıştığını bildirdi.

Uşakov, müzakerelerin gerçekleşebilmesi için devlet başkanlarının aynı tarihte aynı yerde bir araya gelmesi gerektiğini kaydetti.

Financial Times gazetesinin haberinde ABD yönetiminin Rusya’ya, Ukrayna’ya NATO’nun 5. maddesi benzeri güvenlik garantileri verilmesine karşı tutumunu sorduğu bildirildi. Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, yaklaşık dokuz ay aradan sonra 10-11 Kasım’da Abu Dabi’de güvenlik garantilerini de içeren üçlü müzakereler için bir araya gelecek.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Ukrayna’ya NATO’nun kolektif savunmaya ilişkin 5. maddesine benzer güvenlik garantileri verilmesine ve bu tür garantilerin bizzat ittifak tarafından sağlanmasına Moskova’nın itirazı olup olmadığını Rus tarafına sordu.

Financial Times gazetesinin Amerikalı bir yetkiliye dayandırdığı haberine göre, ABD güvenlik garantilerinin niteliğine ilişkin nihai kararı ABD Başkanı Donald Trump verecek.

Amerikalı yetkili, Beyaz Saray’ın Avrupa temsilcilerinin de yer alacağı çok taraflı müzakereler konusunda Rusya’nın onayını almaya çalıştığını aktardı.

Yetkili, konuya ilişkin olarak “Şu aşamada savaşın sona erdirilmesi için Avrupa’nın müzakerelerde yer alması gerektiğine kesinlikle inanıyoruz” dedi.

Habere göre, üçlü görüşme öncesinde Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner; Ukrayna, Avrupa Birliği, NATO, Almanya, Fransa, Birleşik Krallık ve İtalya temsilcileriyle istişarelerde bulunacak.

Ukrayna heyeti temsilcisi Rüstem Umerov da Kiev’in, tutumları ve sonraki adımları koordine etmek amacıyla Abu Dabi’de Avrupalı ortaklarla ayrı eş güdüm toplantıları yapacağını teyit etti.

Gazetenin aktardığına göre Avrupalı diplomatlar, Abu Dabi’deki müzakerelerde bir ilerleme sağlanması ihtimaline şüpheyle yaklaşsa da Ukrayna’yı desteklemek ve daha geniş kapsamlı Avrupa güvenliği konularının kendi katılımları olmadan ele alınmasını engellemek adına diplomatik süreçte yer almayı gerekli görüyor.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ekim ayı sonunda yaptığı açıklamada, Ukrayna ve AB ülkelerinin Amerikalı temsilcilerle Oslo’da yürüttüğü müzakerelerde Kiev’e NATO’nun kolektif savunmaya ilişkin 5. maddesi hükümlerine benzer güvenlik garantileri verilmesinin ele alındığını belirtmişti.

Zelenskiy, şubat ayında ise Kiev için güvenilir garantileri barışın “tek gerçek temeli” olarak nitelendirmişti.

Güvenlik garantileri konusu; Rusya, ABD ve Ukrayna arasında 10-11 Kasım’da Abu Dabi’de gerçekleştirilecek üçlü müzakerelerin gündem maddelerinden birini oluşturacak.

Bu temaslar, Cenevre’de şubat ayında yapılan bir önceki turun ardından yaklaşık dokuz aydır düzenlenen ilk üçlü toplantı olma özelliğini taşıyor.

Görüşmelerde Rus heyetine Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy başkanlık ederken ABD tarafını Başkanın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner temsil edecek.

Ukrayna heyetinin başında ise Rüstem Umerov yer alacak.

Moskova, toplantılarda ele alınması planlanan gelecekteki güvenlik garantilerinin Rusya’yı da kapsaması gerektiği konusunda ısrar ediyor.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, garantilerin yalnızca karşılıklı olabileceğini kaydetti.

Yılın başında Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Gruşko, Rusya’nın güvenlik garantilerinin Ukrayna konusunda bir barış anlaşmasına varılması için temel unsur olduğunu ifade etmişti.

Gruşko, “Ukrayna’daki barışçıl çözümün Ukrayna’nın güvenlik çıkarlarını gözetmesi gerektiğini kabul ediyoruz ancak kilit önemdeki husus elbette Rusya’nın güvenlik çıkarlarıdır” diye konuşmuştu.