Diplomasi
Trump, Endonezya ile anlaştıklarını ve ‘karşılıklı’ gümrük vergisinin %19’a indirileceğini duyurdu

ABD Başkanı Donald Trump salı günü, Güneydoğu Asya’nın en büyük ekonomisi olan Endonezya’ya uygulanan “karşılıklı” gümrük vergisi oranının daha önce tehdit edilen %32’den %19’a düşürülmesini öngören bir ticaret anlaşması üzerinde Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ile anlaştığını açıkladı.
Buna karşılık Endonezya, 15 milyar dolarlık ABD enerjisi, 4,5 milyar dolarlık Amerikan tarım ürünü ve “çoğu 777 model” 50 adet Boeing jet uçağı satın almayı taahhüt etti. Trump, sosyal medyada yaptığı açıklamada, Endonezya’ya yapılan Amerikan ihracatının hem gümrük vergilerinden hem de tarife dışı engellerden muaf olacağını belirtti. Bu önlem, Cakarta’daki analistler arasında endişe yarattı.
Trump, Prabowo ile görüştükten sonra anlaşmayı sonuçlandırdığını söyledi. Bu, Vietnam ile yapılan anlaşmaya benzetildi. Trump, Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri To Lam ile görüştükten sonra anlaşmaya vardığını açıklamıştı. Bu ayın başlarında Trump, Vietnam lideri ile yaptığı telefon görüşmesinin ardından Hanoi’nin %46 yerine %20 gümrük vergisi ile karşı karşıya kalacağını söylemişti.
Bu, ABD başkanının Vietnam, İngiltere ve Çin ile yaptığı anlaşmalardan sonra açıkladığı dördüncü gümrük vergisi anlaşması.
ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi’ne göre, ABD ve Endonezya 2024 yılında yaklaşık 38,3 milyar dolarlık mal ticareti gerçekleştirdi. Amerika, o yıl Endonezya ile 17,9 milyar dolarlık mal ticareti açığı bildirdi. ABD’nin Güneydoğu Asya ülkesinden başlıca ithalat kalemleri arasında palm yağı ve diğer tarım ürünleri, metaller, tekstil ve ayakkabı yer alıyor.
Trump, “Bu tarihi anlaşma, Endonezya’nın TÜM PAZARINI tarihinde ilk kez ABD’ye açıyor” diye yazdı ve ekledi: “İlk kez, çiftçilerimiz, hayvancılarımız ve balıkçılarımız 280 milyondan fazla insanın yaşadığı Endonezya pazarına tam ve eksiksiz erişim hakkına sahip olacak.”
Trump, çoğu ülkeyle olduğu gibi, daha yüksek gümrük vergisi uygulanan bir ülkeden yapılan tüm aktarmaların, menşe noktasında uygulanan gümrük vergilerine tabi olacağını belirtti.
“Endonezya halkına dostluğu ve ticaret açığımızı dengeleme konusundaki kararlılığı için teşekkür ederim. Amerikan halkı ve Endonezya halkı için çalışmaya devam edeceğiz!” dedi.
Salı günü geç saatlerde, Trump ayrıca Pennsylvania’da düzenlenen bir enerji konferansında Endonezya’nın bakırına ilgi duyduğunu söyledi.
Trump, “Endonezya’nın gerçekten harika bakırları var. Çok, çok güçlü bakırlar” derken, hükümetle ‘büyük’ bir anlaşmaya vardığını da tekrar vurguladı: “Endonezya’ya tam erişimimiz var.”
Prabowo, Instagram’da yaptığı paylaşımda Trump ile yaptığı görüşmeyi “çok iyi” olarak nitelendirdi. “Birlikte, Endonezya ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ticari ilişkileri iki büyük ulusumuzun karşılıklı yararına olacak yeni bir döneme taşımaya karar verdik” dedi.
Bölgedeki diğer ülkeler ne yapacak?
Cumhurbaşkanlığı sözcüsü Hasan Nasbi, anlaşmanın ayrıntılarının “yakında kesinleşeceğini” ve Prabowo’nun daha sonra daha fazla ayrıntı vereceğini söyledi.
Endonezya İşverenler Derneği Başkanı Shinta Kamdani ise, Endonezya’nın Trump’ın açıklamasını gümrük vergileri konusunda nihai anlaşma olarak görmemesi gerektiğini söyledi. Nikkei Asia‘ya verdiği demeçte, “Bölgedeki bazı rakiplerimiz hala ABD hükümetiyle müzakere sürecinde” dedi.
“Bu nedenle, bölgesel rekabetin yapısını değiştirebilecek rakiplerimizin nihai tutumunu yakından izlememiz gerekiyor” diye belirtti.
Shinta, çoğu ABD ürününün halihazırda %5’in altında gümrük vergisine tabi olduğunu da sözlerine ekledi. “Bu durumda, devam eden müzakerelerin sonuçlarından ürün bazında etkisini göreceğiz ve inceleyeceğiz” dedi.
Samuel Sekuritas Indonesia’nın araştırma müdürü Harry Su, rakiplerin benzer veya daha yüksek gümrük vergileriyle karşı karşıya kalacağı için anlaşmanın ülkenin ihracatçıları için “muhtemelen neredeyse kabul edilebilir” olduğunu belirtti.
“Asıl sorun, Endonezya pazarına sıfır gümrük vergisiyle girebilen ABD ürünleri için”, dedi ve “üretim maliyetlerimizin ABD’den çok daha yüksek olması nedeniyle yok olacak” sektörler olarak tavukçuluk ve mısır yetiştiriciliğini örnek gösterdi.
Su, ek bir sorun olarak şunu ekledi: “ABD ile bu yeni ‘dostluk’, şu anda en yakın ticaret ortağımız ve Endonezya’nın en büyük yatırımcısı olan Çin tarafından nasıl algılanacak? Bu, ortada duran büyük bir sorun.”
Endonezya Palm Yağı Derneği Başkanı Eddy Martono, anlaşmayı Endonezya için “çok iyi” olarak nitelendirdi, “çünkü ABD’ye karşı, özellikle pazar payımızın %89 olduğu palm yağı konusunda fazlalık var” diye belirtti.
“Endonezya’nın ABD’ye palm yağı ihracatı son 5 yılda artmaya devam etti ve 2023’te 2,5 milyon metrik tona ulaştı, ancak 2024’te 2,2 milyon tona geriledi” dedi. “Önümüzdeki iki üç yıl içinde bu konuda ciddi bir şekilde çalışırsak, 3 milyon tona ulaşabileceğinden eminim” değerlendirmesini yaptı.
Ticaret elçisini Washington’a yedi kez gönderen Japonya da dahil olmak üzere diğer ülkeler anlaşma sağlayamadı. Beyaz Saray, anlaşma sağlanamaması halinde 1 Ağustos’tan itibaren uygulanacak gümrük vergilerini tek taraflı olarak bildiren mektuplar gönderdi.
AB ile ticaret anlaşması
Öte yandan Endonezya, Trump yönetiminin vergileri karşısında Avrupa Birliği ile ticari ilişkilerini de geliştirme arayışında.
Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto ve Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, kapsamlı bir ekonomik ortaklık anlaşması (CEPA) için ilerleme kaydetmek üzere pazar günü siyasi bir anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Anlaşmanın eylül ayında kesinleşmesi bekleniyor.
Prabowo, ortak basın toplantısında “Ekonomimizde daha fazla Avrupa varlığı ve katılımı görmek istiyoruz” dedi.
Endonezya hükümetine göre, anlaşma kapsamında, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren bir veya iki yıl içinde Endonezya’nın AB’ye ihracatının %80’i için gümrük vergileri kaldırılacak.
Hükümetin tahminlerine göre, anlaşmanın yürürlüğe girmesinden itibaren üç yıl içinde Endonezya’nın AB’ye ihracatı %58 artacak ve ülkenin gayri safi yurtiçi hasılası 0,19 puan artacak.
Endonezya, 2016 yılında Avrupa ile CEPA müzakerelerine başladı, ancak iki taraf ticaret kontrolleri ve çevre önlemleri konusunda uzlaşmaya varmakta zorlanınca görüşmeler durdu. ABD Başkanı Donald Trump’ın “karşılıklı” gümrük vergileri, müzakereleri hızlandıran katalizör oldu.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını7 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’












