Diplomasi
Rusya ile Çin arasındaki Sibirya’nın Gücü-2 anlaşmasının detayları
Rus enerji şirketi Gazprom, Çin Ulusal Petrol Şirketi (CNPC) ile Sibirya’nın Gücü-2 boru hattının inşası ve Moğolistan üzerinden geçecek Soyuz Vostok transit hattı için bağlayıcı bir mutabakat zaptı imzaladığını duyurdu.
Boru hattının inşası Eylül 2020’de duyurulmuş, ülkeler projenin koşulları üzerinde Aralık 2023’te nihai anlaşmaya varmıştı.
Anlaşmanın detayları
Toplam uzunluğu 6 bin 700 kilometre olacak boru hattının 2 bin 700 kilometrelik kısmı Rusya topraklarından geçecek. Yeni hat üzerinden gaz tedarikine yönelik anlaşma 30 yıllık bir süreyi kapsıyor.
Projenin hayata geçirilmesiyle Rusya’dan Moğolistan’a transit olarak yılda 50 milyar metreküp gaz sevk edilecek.
Gazprom Yönetim Kurulu Başkanı Aleksey Miller, fiyatı açıklamamakla birlikte, Sibirya’nın Gücü-2 üzerinden yapılacak sevkiyatların fiyatının Avrupa Birliği ülkelerine göre daha düşük olacağını bildirdi.
Gazprom ve CNPC ayrıca, mevcut Sibirya’nın Gücü boru hattı üzerinden yapılan sevkiyatların yılda 38 milyar metreküpten 44 milyar metreküpe çıkarılması konusunda da anlaştı.
Uzmanlar ne diyor?
Rusya Bilimler Akademisi Dünya Ekonomisi ve Uluslararası İlişkiler Enstitüsünden (IMEMO RAN) Sergey Lukonin, Vedomosti’ye yaptığı açıklamada, “Rusya kendi zararına ticaret yapmayacak, ancak fiyatın Avrupa yönündeki seviyede olmayacağı açık,” dedi.
İnşaatın kim tarafından finanse edileceği sorusunun da önemli olduğunu belirten Lukonin, Sibirya’nın Gücü-2’yi bir Rus-Çin konsorsiyumunun inşa etme ihtimali üzerinde durdu.
Moskova Devlet Üniversitesi Asya ve Afrika Ülkeleri Enstitüsü Direktörü Aleksey Maslov ise boru hattının Rusya topraklarındaki kısmının kredi kullanılmadan Rusya tarafından, Çin’deki kısmının ise Çin tarafından finanse edilmesini beklediğini ifade etti.
Lukonin, ABD ve AB’nin politikalarının anlaşmanın zamanlamasında rol oynadığını belirterek, ticaret savaşlarının devam edeceğinin açık olduğunu söyledi.
Uzman, bu koşullarda enerji kaynakları tedarikinin, ekonominin rekabet gücü açısından çok önemli bir faktör olduğunu düşünüyor.
Maslov, Sibirya’nın Gücü-2’nin inşası görüşmelerinde gaz fiyatının en önemli konu olduğunu, ancak mevcut durumda kilit faktörün genel siyasi durumdaki değişiklik olduğunu kaydetti.
Maslov, “Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) zirvesinde Çin, Küresel Güney’in lideri konumunu aldı ve ABD’ye olan eski bağımlılık politikasından kopmaya yönelik giderek daha fazla adım atıyor,” diye konuştu.
Maslov, Pekin’in daha önce Amerikalıları rahatsız etmemek için birçok sözleşmeyi ertelediğini, ancak şimdi bu faktörün ortadan kalktığını belirtti.
Moğolistan güzergahı Kazakistan planını rafa kaldırdı
Lukonin, Moğolistan üzerinden geçecek projenin, Kazakistan üzerinden bir boru hattı planını büyük olasılıkla ortadan kaldırdığına dikkat çekti.
Nisan ayında Çin’in Rusya Büyükelçisi Çjan Hanhuey, Pekin’in Rus gazının Kazakistan üzerinden tedarik edilmesini ekonomik olarak uygun bulmadığını açıklamıştı.
Büyükelçi, Batı ve Doğu Sibirya ile Moğolistan’dan geçecek olan Sibirya’nın Gücü-2 boru hattının daha umut verici bir güzergah olduğunu söylemişti.
Maslov, Moğolistan’ın uzun süre yapıcı olmayan bir tutum sergilediğini ancak bu sorunun da artık çözüldüğünü belirtti.
Mutabakat zaptı ne anlama geliyor?
Öte yandan Forward Legal hukuk bürosundan avukat Oles Gruzdev, “yasal olarak bağlayıcı mutabakat zaptı” teriminin, hem tarafların gelecekte müzakere edeceği anlaşmaları hem de karşılıklı hak ve yükümlülükler içeren tam teşekküllü bir sözleşmeyi ifade edebileceğini söyledi.
Gruzdev, bu zaptın sevkiyatların genel yapısını, boru hattının işletilmesinden sorumlu olacak kuruluşları, gazın ve taşımacılığının fiyatlandırma modelini içerebileceğini belirtti.
Avukat, tarafların mutabakata varamaması durumunda sonuçların belgenin kendi koşullarına bağlı olacağını açıkladı.
Gruzdev, belgenin hiçbir şey öngörmeyebileceği gibi, müzakerelerden kaçınan taraf için belirli yaptırımlar da getirebileceğini ve bu tür anlaşmalar için genel bir kural olmadığını ekledi.
Fiyat ne olabilir?
Rusya Hükümeti Maliye Üniversitesinden uzman İgor Yuşkov, boru hattına ilişkin sözleşmenin 2025 Doğu Ekonomik Forumu’nda imzalanma olasılığının yüksek olduğunu düşünüyor.
Yuşkov’un tahminlerine göre, gaz sevkiyat maliyeti 1000 metreküp başına yaklaşık 350 dolar olacak. Uzman, inşaat hemen başlasa bile boru hattının proje kapasitesine 2030’ların ortalarından önce ulaşamayacağını kaydetti.
Yuşkov, bu sözleşmenin Rusya için bütçeye yeni vergi gelirleri ve boru üreticileri için siparişler anlamına geldiğini belirtti.
Enerji ve Finans Enstitüsü Enerji Direktörü Aleksey Gromov, tarafların boru hattının inşası konusunda taahhütte bulunmalarının başlı başına bir atılım olduğunu söyledi.
Gromov, sözleşmenin imzalanmasının, Batı Sibirya’daki gaz rezervlerinden gelir elde etmesi gereken Gazprom için daha da büyük bir başarı olacağını ifade etti.
Uzman, projeye ilişkin sözleşmenin bu yıl sonuna kadar imzalanmasını bekliyor.
Gromov, tarafların yeni boru hattı üzerinden yapılacak gaz sevkiyatlarının fiyatı konusunda henüz bir uzlaşmaya varmaları gerektiğini belirtti.
Gromov, Çin’in başlangıçta Sibirya’nın Gücü-2 için Rusya’nın iç piyasa fiyatları seviyesinde bir maliyet talep ettiğini, bunun da artan tarifelerle 1000 metreküp başına 120-130 dolar olduğunu hatırlattı.
Rusya ise gazı, Sibirya’nın Gücü-1’deki gibi Asya petrol ürünleri sepetinin maliyetine endeksli bir fiyatla (şu anda yaklaşık 265-285 dolar) tedarik etmek istiyordu.
Gromov, kaynak sahalarının hazırlanması dahil Sibirya’nın Gücü-1’in inşasının beş yıl sürdüğünü belirtti. Uzman, Sibirya’nın Gücü-2 için kaynak üssünün (Batı Sibirya) zaten hazır olduğunu, bu nedenle inşaatın yaklaşık üç yıl süreceğini tahmin ediyor.
Gromov, yine de birçok şeyin Çin’in kendi tarafındaki inşaatı ne kadar hızlı yürüteceğine bağlı olacağını ekledi.
Proje müzakereleri nasıl ilerledi?
Sibirya’nın Gücü-2’nin projelendirilmesine Eylül 2020’de başlandığı duyuruldu. Bu duyuru, “doğu” güzergahı (Sibirya’nın Gücü boru hattı) üzerinden yıllık 38 milyar metreküp kapasiteli 30 yıllık Rus gazı tedarik sözleşmesinin imzalanmasından altı yıl sonra geldi.
Yeni boru hattı ilk olarak 2015’te gündeme gelmişti. Rusya, 2020’de Moğolistan hükümetiyle transit boru hattı projesini uygulamak için ortak bir girişim kurulmasına yönelik bir mutabakat zaptı da imzalamıştı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ekim 2023’te tüm tarafların Rusya’dan Moğolistan üzerinden Çin’e uzanan boru hattı projesine onay verdiğini bildirmiş, ancak o dönemde bir anlaşma imzalandığı açıklanmamıştı.
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 2024 sonbaharında yaptığı açıklamada, Sibirya’nın Gücü-2 boru hattı müzakerelerinin ticari olduğunu ve belirli bir tarihe bağlı olmadığını söylemişti.
Bu yılın haziran ayında Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, Sibirya’nın Gücü-2 projesinin güncelliğini koruduğunu belirtmişti.
Novak, yenilenebilir enerjinin aktif gelişimine rağmen Çin’in doğal gaz tüketimini artırmaya devam ettiğini söylemişti.
Başbakan Yardımcısı, Çin’deki gaz tüketiminin 2024’te 430 milyar metreküpe ulaştığını ve bunun 2021’e göre yüzde 15’lik bir artış anlamına geldiğini ifade etmişti.
Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları
BP, Birtanya’daki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı
Ukrayna saldırıları Rusya’yı benzin ithalatına itti
AB yetkilisi: Tüm Avrupa alevler içinde kalabilir
New York eyaleti Kalshi platformuna 36 milyar dolarlık dava açtı
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’
