Avrupa
CDU’lu Hardt: NATO hava sahasına giren Rus uçakları düşürülmeli

Almanya’da Hristiyan Demokrat Birliği sözcüsü Jürgen Hardt, NATO hava sahasını ihlal eden Rus savaş uçaklarının düşürülmesi gerektiğini söyledi. Çekya ve Litvanya’dan da benzer yönde açıklamalar gelmişti.
Almanya’da Hristiyan Demokrat Birliği (CDU) Bundestag Dış Politika Sözcüsü Jürgen Hardt, Rus savaş uçaklarının NATO ülkelerinin toprakları üzerinde görülmesi durumunda düşürülmelerine varacak kadar sert tedbirler alınması çağrısında bulundu.
Hardt, RedaktionsNetzwerk Deutschland (RND) kuruluşuna verdiği mülakatta, 20 Eylül’de üç MiG-31 savaş uçağının Estonya hava sahasında yaklaşık 12 dakika kaldığı yönündeki iddiaları değerlendirdi.
“Rusya’ya net bir sinyal verilmeli”
Hardt, “Rusya’ya verilecek tek net sinyal, herhangi bir askeri sınır ihlalinin askeri tedbirlerle karşılık bulacağıdır. Bu, NATO toprakları üzerindeki Rus savaş uçaklarının düşürülmesine kadar varabilir,” diye konuştu.
Bu olayın ardından Estonya, NATO Antlaşması’nın 4. maddesini işletmiş ve güvenlik tehdidiyle ilgili olarak müttefikleriyle istişare talebinde bulunmuştu.
4. madde, üye ülkelerden birinin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı veya güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşündüğü takdirde ittifak üyeleri arasında istişare yapılmasını öngörüyor.
Çekya ve Litvanya’dan da benzer çağrılar gelmişti
Daha önce diğer Avrupalı siyasetçilerden de benzer çağrılar gelmişti. Litvanya Savunma Bakanı Dovilė Šakalienė, ihlali yorumlarken NATO hava sahasını ihlal eden hedeflerin düşürülmesi gerektiğini belirtmiş ve Türkiye’nin 2015’te bir Rus Su-24 uçağını düşürmesini emsal göstermişti.
Šakalienė, “NATO’nun kuzeydoğu sınırı boşuna test edilmiyor. Ciddi olmamız gerekiyor,” diyerek son olaylar bağlamında bunun “üzerinde biraz düşünülmesi gereken bir konu” olduğunu kaydetmişti.
Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel de ihlallere sert bir yanıt verilmesini savunarak NATO hava sahasına giren bir uçağın düşürülmesinin, Moskova’ya hata yaptığını ve izin verilen sınırı aştığını anlamasını sağlayacak “uygun” bir adım olacağını ifade etmişti.
Pavel, “Maalesef bu, çatışmanın eşiğinde denge kurma meselesi, ancak kötülük karşısında geri adım atılamaz. Rusya, bizim izin verdiğimiz şekilde davranacaktır,” demişti.
Avrupa
Doğalgaz krizi küresel piyasada LNG fazlası yaratabilir

The Economist’in analizine göre, Ortadoğu’daki savaş ve Rus yakıtından çıkışla derinleşen doğalgaz açığı, yeni yatırımların devreye girmesiyle küresel bir LNG fazlasına dönüşebilir. Avrupa’da gaz depolarındaki doluluk oranı yüzde 72’ye gerilerken, 2030 yılına kadar küresel arzın 630 milyon tona çıkması ve 75 milyon tona varan arz fazlası oluşması bekleniyor.
The Economist dergisinin analizine göre, Rus yakıtından vazgeçilmesi ve Ortadoğu’daki savaş nedeniyle derinleşen doğalgaz açığı, küresel piyasada yıkıcı bir sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) fazlasına yol açabilir.
Avrupa’nın arz güvenliği arayışıyla hız kazanan yeni yatırımların, piyasayı öngörülenden çok daha sert bir üretim fazlasıyla karşı karşıya bırakabileceği değerlendiriliyor.
Avrupa, Ukrayna savaşıyla birlikte doğalgaz ithalatının yüzde 40’ına alternatif arayışına girerek dönemin en büyük LNG üreticisi Katar’a yönelmişti.
Katar Enerji Bakanı Saad el-Kaabi o dönemde 26 yılı aşkın süredir tek bir sevkiyatı bile aksatmadıklarını savunmuştu.
Ancak İran’daki savaşın ardından Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla Katar mücbir sebep ilan etti ve alıcılara sözleşmelerini yerine getiremeyeceğini bildirdi.
Ülkeden mart ayından bu yana geçen yılın aynı dönemine göre 536 azalışla yalnızca 98 kargo gönderilebildi. Açığın 39 milyon tona ulaştığı kaydediliyor.
Avrupa’da gaz depolarındaki doluluk oranı yüzde 72’ye geriledi
The Economist, LNG alanındaki asıl sınavın henüz başlamadığını aktarıyor. Habere göre kimi alıcılar fiyatların düşeceği beklentisiyle alımları ertelerken, diğerleri Körfez ülkelerine bağımlılığı azaltmak amacıyla yeni tedarik kaynaklarına yöneliyor.
Avrupa’daki gaz depoları mevcut durumda yüzde 72 dolulukla yılın bu dönemi için kaydedilen en düşük seviyede seyrediyor.
Bu oran 2022-2025 döneminde ortalama yüzde 90 düzeyindeydi. Almanya’daki depolarda ise doluluk oranı yalnızca yüzde 57 seviyesinde kalıyor.
Ortadoğu’daki kriz, piyasa gözlemcilerinin 2026 yılı için öngördüğü küresel LNG fazlası tahminlerini geçersiz kıldı.
Enerji ticaret şirketi Six One Commodities’in araştırma ve analiz birimi yöneticisi Aimee Parpia, “Bugünkü açık ne kadar derin olursa gelecekteki potansiyel aşırı üretim de o kadar büyük olur” değerlendirmesini yaptı.
Yeni projeler küresel arzı 2030’a kadar 630 milyon tona çıkarabilir
Geçen ay Bangkok’ta düzenlenen Gastech konferansında önde gelen ihracatçılar, enerji şirketleri ve kamu kuruluşları yeni LNG projelerini tanıttı.
Fiyat dalgalanması beklentisinin cesaretlendirdiği geliştiriciler yatırımlarını hızlandırıyor.
Yalnızca ABD’nin sıvılaştırma kapasitesinin 2030 yılına kadar neredeyse iki katına çıkması öngörülüyor.
Kanada’daki kapasite artışının yanı sıra taşınabilir modüler tesisler de altyapısı yetersiz ülkelerdeki gaz sahalarını üretime açıyor.
Rystad Energy danışmanlık şirketinin verilerine göre yeni projeler, küresel yıllık arzı 2030’a kadar bir önceki yıla kıyasla yüzde 60 artışla 630 milyon tona ulaştırabilir. Ancak talebin aynı hızla büyümesi beklenmiyor.
Şirket, on yılın sonunda yıllık talebin 574 milyon tonda kalacağını tahmin ediyor. Bu veri, Ortadoğu’daki çatışmalardan önce 583 milyon ton olarak hesaplanmıştı.
Katar’ın tam kapasiteye dönmesi ve planlanan yatırımların hayata geçmesi halinde 55 ila 75 milyon tonluk bir arz fazlası oluşabileceği ve bunun LNG fiyatlarını aşağı çekeceği belirtiliyor.
Avrupa Birliği (AB), 2027 yılında Rusya’dan LNG tedarikini tamamen yasaklamayı planlıyor. Boru hattı gazı sevkiyatı ise gelecek yıl 30 Eylül itibarıyla durdurulacak.
AB Komisyonunun enerjiden sorumlu üyesi Dan Jørgensen, mart ayında Rusya’dan enerji ithalatına dönme fikrinin bir hata olduğunu dile getirmişti.
The New York Times gazetesi de Avrupalı savunma ve enerji şirketlerinin, Rus gazından tamamen çıkılmasının Washington’a Avrupa’nın iç enerji politikası üzerinde aşırı bir nüfuz sağlayabileceğinden endişe ettiğini aktardı.
Avrupa
NATO, Rusya saldırısına karşı drone ve AI destekli plan hazırlıyor

NATO, doğu kanadına yönelik bir Rusya saldırısına karşı hızlı bir zafer elde etmek için bir strateji üzerinde çalışıyor.
Bu stratejide, insansız hava araçları ve yapay zeka gibi yeni savunma teknolojilerinin geleneksel askeri güce entegre edilmesine özel önem veriliyor.
Bloomberg’in gizli olmayan bir versiyonunu gördüğü “Zafer Teorisi” adlı belge, NATO ile Rusya arasındaki gerginliğin tırmanması üzerine, 12 Ekim’de Polonya’da Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı General Alexus Grynkewich tarafından sunulacak.
Konuya yakın üst düzey yetkililer ve diplomatlara göre, bu belge, ittifakın NATO topraklarına yönelik olası bir saldırıyı nasıl ele alacağını netleştirmeyi amaçlıyor.
Son zamanlarda Moskova’nın böyle bir eylemi değerlendirdiğine dair çok sayıda haber yer aldı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte geçtiğimiz günlerde, Rusya’nın ittifaka yönelik konvansiyonel bir saldırı hazırlığında olduğuna dair herhangi bir işaret bulunmadığını ama Avrupa’nın uzun süreli hibrit saldırılara karşı hazırlıklı olması gerektiğini belirtti.
Grynkewich’in sözcüsü Albay Martin O’Donnell, planın ayrıntılarını tartışmayı reddetti fakat ittifakın “tamamen savunma amaçlı” olduğunu vurguladı.
O’Donnell şöyle devam etti:
“Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı’nın zafer teorisi basit: NATO’nun üstünlüğünü korumak. Belirsiz ve karmaşık küresel güvenlik ortamı göz önüne alındığında, saldırganlığı caydırmak ve gerekirse saldırıya uğradığımızda galip gelmek için şartları şimdiden oluşturmamız gerekiyor.”
NATO’nun savaş ilkelerinin genel hatları bilinse de, bu ilkeler hakkında açık bir iletişim nadiren kurulur.
Bu girişim, kamuoyuna NATO’nun hazırlık durumu konusunda güvence verirken, artan savunma harcamalarının ardında yatan gerçekleri daha somut bir şekilde ortaya koymayı amaçlıyor.
Belge aynı zamanda müttefiklere, NATO’nun geleneksel silahları, 2022’de Ukrayna savaşının başlamasından bu yana ortaya çıkan yeni yeteneklerle nasıl entegre edeceğini göstermeyi ve daha fazla savunma yatırımı ile daha iyi hazırlıklar yapılmasını teşvik etmeyi amaçlıyor.
Strateji, NATO’nun savunma niteliğini ve “istem dışı provokasyonlardan” kaçınılmasını vurgularken, caydırıcılığın bir parçası olarak (bir çatışma eşiğinin altındaki saldırgan eylemler olan) hibrit tehditlere toplu olarak karşı koyma ihtiyacını açıkça belirtiyor.
Stratejiye göre NATO, hazırlık durumunu göstererek düşmanın kazanamayacağı sonucuna varmasını istiyor.
Gelgelelim NATO saldırıya uğrarsa, düşük maliyetli insansız hava araçları, asgari mürettebatlı sistemler ve yapay zeka destekli hedefleme teknolojilerine dayanan bir konsept olan NATO’nun Doğu Kanadı Caydırıcılık Girişimi’nden gelen kara kuvvetleri ve diğer varlıkların bir karışımıyla bir işgali engelleyecek.
Manevra özgürlüğü kazandıktan sonra, Rus kuvvetlerini hızlı ve ezici bir şekilde yenilgiye uğratmak amacıyla düşmanın komuta ve kontrol sistemlerini imha etmeye çalışacak.
Özellikle Avrupa’daki NATO müttefikleri, savunma harcamalarını büyük ölçüde artırmış durumda.
Bu süreçte, tanklar gibi geleneksel silahlarla Ukrayna çatışmasında ön plana çıkan alternatif teknolojiler arasında nasıl bir önceliklendirme yapılacağı konusunda gerilimler ortaya çıkıyor.
Bu yaz ABD, NATO müttefiklerine bir anket gönderdi. Bu anket, Avrupa’nın savunmasına tahsis edilmiş ABD askeri varlıklarında planlanan kesintilere ilişkin karar alma sürecine bilgi sağlamak amacıyla, müttefiklerin savunma harcamalarını ve Başkan Donald Trump’ın politikalarına verdikleri desteği ölçmeyi amaçlıyordu.
Bu anketin bir parçası olarak ABD, müttefiklerin Grynkewich’in savunma planları için NATO’ya tahsis edebilecekleri başka kuvvetleri olup olmadığını sordu.
Avrupa
Britanya, Çinli elektrikli araçlara tarife uygulamayı düşünüyor

Pekin’in devlet sübvansiyonlu otomobillerle piyasayı doldurduğu yönündeki endişeler üzerine Britanya, Çin menşeli elektrikli araç ithalatına gümrük vergisi uygulamayı değerlendiriyor.
The Times’ta yer alan haberde, Çinli üreticilerin sübvansiyonlu araçları İngiltere’ye “damping” yoluyla sattığına dair endişelere atıfta bulunularak, Sanayi Bakanı Jonathan Reynolds’ın Çin menşeli araç ithalatına yönelik olası bir gümrük vergisi paketi hazırladığı belirtildi.
Konuyla ilgili yorum yapması istenen bir İngiliz hükümet sözcüsü, Reuters’a Çin menşeli elektrikli araçlara herhangi bir gümrük vergisi uygulanmadığını söyledi.
Sözcü, bir e-postada, “Yaklaşımımızın hem sektörün hem de Birleşik Krallık’ın ulusal çıkarlarını yansıtması için sektörle yakın işbirliği içinde olmaya devam ediyoruz,” dedi.
The Times gazetesi, İngiliz bakanların, AB’ye satış yapan İngiliz şirketlerini etkileyebilecek “Made in Europe” önerilerinin yol açacağı olumsuzlukları önlemek için, Avrupa Birliği’nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı %45’lik vergiyi eşleştirmeye hazır olduklarını yazdı.
AB’nin “Made in Europe” politikası, Avrupa’da üretilen ürünlere öncelik vererek Çin menşeli parçalara olan bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.
Bu durum, Avrupa üretim zincirlerine parça tedarik eden ve blok genelinde araç satan İngiliz otomobil üreticileri arasında endişe yaratıyor.
Başbakan Andy Burnham geçen ay, önerilen AB kuralları kapsamında İngiltere’nin bir “güvenilir ortak” olarak değerlendirilmesi gerektiğini savunacağını belirtti.
Başbakan, Birleşik Krallık’ın dışlanmasının ülkenin otomotiv sektörüne zarar verebileceği uyarısında bulundu.
Financial Times gazetesi Eylül ayında Brüksel’in Andy Burnham’a, İngiltere’nin “Made in Europe” engellerinden kaçınmak istiyorsa AB ticaret politikasına daha yakından uyum sağlaması ve Çin menşeli otomobillere uygulanan gümrük vergilerini artırması yönünde çağrıda bulunduğunu bildirmişti.
The Times gazetesi, üst düzey hükümet kaynaklarına atıfta bulunarak, bakanların gümrük vergileriyle ilgili her türlü kararın, otomatik olarak AB’nin izinden gitmek yerine İngiltere’nin ulusal çıkarlarına dayandırılması gerektiğine inandıklarını aktardı.
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Asya2 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Avrupa Rusya konusunda tehlikeli bir fanteziye kapıldı
Diplomasi2 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi2 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya2 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak
Asya1 hafta önceKuzey Kore’den Batı hava savunmasını zorlayacak yeni taktik
Rusya2 hafta önceRusya’dan notlar: Siperler, kuryeler ve 9. Duma seçimleri










