Diplomasi
Xi ve Putin ‘çok kutuplu bir dünya ve yeni tip uluslararası ilişkiler’ çağrısı yaptı
Xi ve Putin liderliğindeki Çin-Rusya zirvesi 20 anlaşma ve daha fazla enerji işbirliği vaadiyle sonuçlandı.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, çarşamba günü Pekin’de bir dizi anlaşma ve “çok kutuplu bir dünya ve yeni tip uluslararası ilişkiler” çağrısı yapan ortak bir deklarasyonla ortaklıklarını derinleştirdi.
Xi’nin ABD Başkanı Donald Trump’ı aynı mekânda ağırlamasından bir haftadan kısa süre sonra Pekin’deki Büyük Halk Salonu’nda bir araya gelen iki lider, Washington’a üstü örtülü göndermelerde bulundu. Kremlin tarafından yayımlanan Rusça belgeye göre, çok kutupluluk konusundaki deklarasyonlarında “tek taraflı zorlayıcı yaklaşımlar, hegemonizm ve blok çatışması gibi olumsuz yeni sömürgeci eğilimler yükselişte” ifadeleri yer aldı.
Xi ve Putin, Kremlin tarafından da paylaşılan ve çok geniş bir alan yelpazesinde işbirliğini kapsayan uzun bir ortak açıklamaya da imza attılar. Açıklamada, petrol ve gazdan nükleer enerjiye ve yenilenebilir kaynaklara kadar “enerji sektöründeki kapsamlı ortaklıklarını güçlendirmeye devam etme” konusunda bir anlaşmadan söz edildi.
Görüşmelere başlamadan önce Xi, Putin’i görkemli bir törenle karşıladı ve Trump’a yaptığı karşılama törenine benzer bir ihtişam sundu. İki lider, Büyük Halk Salonu’nun dışında şeref kıtasını denetledi; bayrak ve çiçek taşıyan çocuklardan oluşan bir grubun yanından geçti.
Açılış konuşmasında Xi, Putin’e ikili ilişkilerinin “binlerce darbeye rağmen yeni zirvelere” ulaştığını söyledi. “Karmaşık ve değişken bir dünyada” Çin ve Rusya’nın, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olarak “daha adil ve makul bir küresel yönetişim sistemi” için çalışması gerektiğini söyledi.
Trump’ın İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatma yönündeki tekrarlanan tehditlerine bir karşılık gibi görünen ifadelerle Xi ayrıca, “gecikmeksizin kapsamlı bir ateşkes sağlanmasının zorunlu” olduğunu ve “düşmanlıkları yeniden alevlendirmenin daha da kabul edilemez” olduğunu söyledi.
Benzer görüşler, Xi ve Putin’in çok kutuplu dünya konusundaki deklarasyonunda da tekrarlandı. Deklarasyon, “uluslararası hukukun ve uluslararası ilişkilerin temel, evrensel olarak tanınan normlarının düzenli olarak ihlal edildiği” ve küresel kurumların etkinliğini kaybettiği uyarısında bulunuyor. Bunun yerine “orman kanunu” yerleşiyor.
Deklarasyon, blok çatışmasını ve askeri ittifakların genişlemesini reddediyor; insan haklarının diğer devletlerin iç işlerine müdahale için bahane olarak kullanılmasına karşı çıkıyor.
“Ukrayna krizi”, liderlerin daha uzun ortak açıklamasında geçiyor; açıklamada, çatışmanın “temel nedenlerinin” ele alınması gerektiği konusunda mutabık oldukları belirtiliyor. Açıklamada ayrıca Rusya’nın Çin’in “tarafsız tutumuna” duyduğu takdire de yer veriliyor.
Çinli ve Rus ikili hâlihazırda 40’tan fazla kez bir araya geldi; bu da Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar ve jeopolitik gerginliklerin büyüdüğü bir dünyada “sınırsız” ortaklıklarının altını çiziyor.
Çarşamba günkü görüşme, Xi ve Putin’in BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği forumu gibi çok taraflı toplantılara katılmaları varsayımıyla, bu yılki bir dizi temasın ilki olabilir. Çarşamba günü Putin, Çin’in kasım ayında APEC başkanlığını desteklediğini ve katılmayı sabırsızlıkla beklediğini söyledi.
Putin’in Pekin heyetinde, Çin Başbakanı Li Qiang ile ekonomik ve ticari işbirliği konusunda ayrı görüşmeler yapmak üzere gelen bir düzine kabine bakanı ve Rus şirketlerinin üst düzey yöneticileri yer aldı.
İki üst düzey lider, ekonomi ve ticaret, eğitim, bilim ve teknoloji dahil alanlarda 20 anlaşmanın imzalanmasına tanıklık etti.
Enerji konusunda Putin, Çin’in Rusya’nın petrol ve gazının “sorumlu bir tüketicisi” olduğunu söyledi ve sektörü ekonomik işbirliklerinin başlıca itici gücü olarak değerlendirdi.
Çin, Orta Doğu’da süregelen arz kesintileri bağlamında enerji güvenliğini desteklemeye istekli. Ülkenin geniş petrol rezervleri olmasına rağmen, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması yine de pompa fiyatlarını yükseltti ve İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini satın alan dünyanın ikinci büyük ekonomisinde sanayi maliyetlerini artırdı.
Daha önce Rusya, Çin’e petrol arzının ilk çeyrekte yüzde 35 arttığını, genel ikili ticaretin ise son üç yılda yıllık 200 milyar doları aştığını söyledi.
Mercator Çin Araştırmaları Enstitüsü, yani MERICS’ten analist Claus Soong, Nikkei Asia’ya yaptığı açıklamada, Rusya ile enerji anlaşmalarının “Körfez’de arz durumunun kısa vadede daha da kötüleşmesi halinde potansiyel kıtlıklara karşı bir koruma” işlevi göreceğini söyledi.
“Ancak,” diye ekledi, “bu aynı zamanda Pekin’in enerji güvenliği konusunda Rusya’ya fazla bağımlı hâle gelmemeye yönelik uzun vadeli hesabının da bir parçası.”
Yakından izlenen ve uzun süredir planlanan Sibirya’nın Gücü 2 boru hattı konusunda ilerlemenin kapsamı hemen netleşmedi. Reuters’ın aktardığına göre bir Kremlin sözcüsü çarşamba günü boru hattı hakkında “genel bir anlayış” bulunduğunu, ancak ayrıntıların hâlâ üzerinde çalışılması gerektiğini ve net bir takvim olmadığını söyledi.
MERICS’ten Soong, zirveden çıkan açıklamaların, ABD’nin küresel yönetişimden geri adım atmasıyla birlikte Pekin ve Moskova’nın artan güvenini ve “çok kutuplu dünya”ya dair ortak vizyonunu yansıttığını söyledi.
Soong, sinyallerin “Çin-Rusya hizalanmasının Çin’in ABD ile, hatta daha geniş anlamda Batı ile yakınlaşmasından etkilenmeyeceğini” gösterdiğini belirtti: “Pekin ve Moskova resmî müttefikler olmasalar da, Batı ile ilişkilerde destek ve manivela kaynakları olarak birbirleri için stratejik ve siyasi bakımdan daha önemli hâle geldiler.”
Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Rusya’da asimetrik İHA saldırılarının makroekonomik sonuçları
BP, Birtanya’daki Kuzey Denizi faaliyetlerini satışa çıkardı
Ukrayna saldırıları Rusya’yı benzin ithalatına itti
AB yetkilisi: Tüm Avrupa alevler içinde kalabilir
New York eyaleti Kalshi platformuna 36 milyar dolarlık dava açtı
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü
