NATO ve Hint-Pasifik ortakları, Rusya-Çin ilişkilerinin derinleşmesi karşısında transatlantik güvenlik ittifakının askeri yapılanmasını güçlendirdiği bir dönemde, savunma sanayii ve ileri teknoloji alanlarında işbirliğini genişletme sözü verdi.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, salı günü Ankara’daki NATO zirvesi marjında Hint-Pasifik Dörtlüsü olarak bilinen IP4 ortak ülkelerinin —Avustralya, Japonya, Yeni Zelanda ve Güney Kore— üst düzey yetkilileriyle bir araya geldi.

Bu dört üye olmayan ülke, 2022’den bu yana ittifakın yıllık zirvelerine konuk olarak davet ediliyor.

Görüşmelere Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung ve Dışişleri Bakanı Cho Hyun, Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu Motegi ve Savunma Bakanı Shinjiro Koizumi, Yeni Zelanda Savunma Bakanı Chris Penk ve Avustralya Savunma Sanayii Bakanı Pat Conroy katıldı.

Lee, bugün sona erecek iki günlük zirveye katılan tek IP4 ülke lideri oldu.

Japonya Dışişleri Bakanlığı’na göre Rutte ve IP4 liderleri; Ukrayna savaşı, Çin’le bağlantılı meseleler dahil Hint-Pasifik’teki durum, Kuzey Kore’ye yönelik politikaları ve İran’daki durum gibi uluslararası gelişmeler hakkında “samimi” görüş alışverişinde bulundu. Bakanlık, tarafların savunma sanayii, siber alan ve teknoloji gibi sahalarda işbirliğini güçlendirme konusunda mutabık kaldığını açıkladı.

Rutte’nin, NATO’nun uluslararası toplumun karşı karşıya olduğu çeşitli sınamalara “uygun şekilde yanıt verebilmek” için IP4 ile ilişkilerini güçlendirmek istediğini söylediği aktarıldı.

Japon Bakan Motegi ise şunları söyledi: “Rusya ile Kuzey Kore arasındaki Ukrayna’daki askeri işbirliğinde görüldüğü üzere, Avrupa-Atlantik ve Hint-Pasifik güvenliği birbirinden ayrılamaz. Bu nedenle IP4 ve NATO’nun bu şekilde bir araya gelerek dayanışmalarını teyit etmeleri son derece önemlidir.”

Japonya Dışişleri Bakanı ayrıca, “Güçlü bir NATO-IP4 ilişkisi, uluslararası toplumun tamamının barış ve istikrarına da katkı sağlar,” dedi. Motegi, NATO ile pratik işbirliğini daha da geliştirme ve “stratejik ilişkiyi” güçlendirme niyetini de dile getirdi.

Salı günü erken saatlerde NATO Zirvesi Savunma Sanayii Forumu’nun açılışında ana konuşmayı yapan Rutte, Rusya’nın ulusal bütçesinin yarısını Ukrayna’daki “savaş makinesine” aktardığını ve Çin, Kuzey Kore ile İran’la “giderek artan” biçimde birlikte çalıştığını söyledi.

Rutte, Çin’in silahlı kuvvetlerini modernize etmeye ve nükleer kabiliyetlerini “şeffaflık olmaksızın” genişletmeye devam ettiğini, Kuzey Kore’nin ise nükleer programını büyütmeyi ve Rusya’ya tedarik sağlamayı sürdürdüğünü savundu. Rutte, bunun “hepimizi kaygılandırması gerektiği” uyarısında bulunarak ittifak içinde ve Hint-Pasifik ortaklarıyla işbirliğinin artırılması çağrısı yaptı.

ABD ve müttefikleri, çok cepheli tatbikatlarla Çin’in etrafında güç gösterisi yapıyor

ABD ve NATO bölgedeki müttefikleri aracılığıyla Çin’i çevreleme ve baskılama çabalarını sürdürürken, askeri tatbikatları ve konuşlandırmayı artırıyor.

Bu arada Pekin de askeri yapılanmasını ilerletiyor. Çin, pazartesi günü nükleer enerjili bir denizaltıdan Pasifik’e doğru sahte savaş başlığı taşıyan “stratejik bir füze” denemesi yaptığını açıkladı. Bu, Halk Kurtuluş Ordusu’nun 1982’den bu yana bilinen ilk denizaltı konuşlu füze testi oldu.

Rutte, füze denemesinin NATO’nun Çin konusunda “saf” olamayacağının “kanıtı” olduğunu söyledi. Pazartesi günü Ankara’da düzenlenen zirve öncesi basın toplantısında, “Hint-Pasifik’te olanlar, transatlantik bölgede yaşananlarla ilgilidir,” dedi. Rutte ayrıca Çin, Kuzey Kore ve İran’ı, “Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sebepsiz saldırı savaşının başlıca kolaylaştırıcıları” olarak suçladı.

NATO’nun savunma harcamalarını 2035’e kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5’ine çıkarmayı hedeflemesiyle birlikte, savunma sanayi işbirliği bu yılki zirvenin ana teması haline geldi. Buna paralel olarak IP4 ülkelerinin ittifakın askeri yapılanmasına nasıl destek verebileceğine yönelik ilgi de artıyor.

NATO ülkeleri, milyarlarca dolarlık savunma anlaşması açıkladı

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne göre Güney Kore, 2021-2025 yılları arasında Avrupa’daki NATO üyelerine silah ihracatında ABD’nin ardından ikinci sırada yer aldı.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee, IP4 görüşmeleri öncesinde Rutte ile ayrıca bir görüşme yaptı. Bu görüşmede taraflar, temel bir ikili tedarik anlaşması imzalanması için müzakerelere başladı.

Lee, böyle bir anlaşmanın Güney Kore savunma şirketlerinin NATO savunma pazarına daha fazla açılması için “sağlam bir temel” oluşturacağını söyledi.

Lee sosyal medyada, “Dünya çapında teknoloji ve rekabet gücüne sahip şirketlerimizin daha büyük bir sahnede kabiliyetlerini tam olarak göstermesini ve büyüme için yeni fırsatlar yaratmasını dört gözle bekliyorum,” diye yazdı.

Güney Kore Ulusal Güvenlik Direktörü Wi Sung-lac, Ankara’da yaptığı açıklamada, anlaşmanın “dünyanın en büyük savunma tedarik pazarına girmek için bir dayanak kazanılması” anlamına geleceğini söyledi. Wi’ye göre anlaşma, yılda yaklaşık 15 trilyon won, yani 9,9 milyar ABD doları değerindeki NATO ortak tedarik pazarına erişim sağlayacak.

Lee, diğer IP4 temsilcileriyle yapılan görüşmeye ilişkin olarak, katılımcıların Avrupa ve Hint-Pasifik’teki ortakların güçlü yönlerinden yararlanarak savunma sanayileri, ileri teknolojiler ve inovasyon alanlarında işbirliğini genişletme konusunda mutabık kaldığını söyledi. Sosyal medya paylaşımında bunun “kolektif güvenliği daha da güçlendirebileceğini ve küresel barış ile istikrarı sağlamlaştırabileceğini” belirten Lee, hiçbir ülkenin mevcut durumla tek başına başa çıkamayacağı uyarısında bulundu.

“Mevcut güvenlik ortamı o kadar hızlı değişiyor ve o kadar karmaşık bir nitelik taşıyor ki hiçbir ülke bu sınamalarla tek başına başa çıkamaz” ifadelerini kullandı.

Türkiye, Romanya ve Bulgaristan, Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu kapsamında işbirliğini genişleterek kritik denizaltı altyapısının korunmasını bu misyonun görevlerine ekledi. Ankara’da düzenlenen NATO zirvesinde imzalanan mutabakat muhtırası ek protokolüyle, üç ülkenin bölgedeki ortak deniz operasyonlarının kapsamı büyütüldü.

Karadeniz’e kıyısı bulunan NATO üyesi ülkeler Romanya, Bulgaristan ve Türkiye, kritik denizaltı altyapısını korumak amacıyla ortak mayın karşı tedbir grubu bünyesindeki askeri güçlerini ve görev alanlarını genişletme kararı aldı.

Karara ilişkin resmi açıklama Romanya Savunma Bakanlığının internet sitesinde yayımlandı.

Romanya Savunma Bakanlığından yapılan açıklamada, “Ankara’daki NATO zirvesi kapsamında Ulusal Savunma Bakanı, Karadeniz Mayın Karşı Tedbirleri Görev Grubu’nun (MCM Black Sea TG) kurulmasına ilişkin Romanya, Bulgaristan ve Türkiye hükümetleri arasındaki Mutabakat Muhtırası’na yönelik bir değişiklik protokolü imzalamıştır. Bu değişiklik, grubun görev alanının kritik denizaltı altyapısının korunmasını da kapsayacak şekilde genişletilmesini amaçlamaktadır” ifadelerine yer verildi.

Açıklamada ayrıca, üç ülkenin Karadeniz’de güvenliği güçlendirme ve denizcilik alanındaki müttefik işbirliğini genişletme konusundaki kararlılığı vurgulandı.

Romanya Savunma Bakanlığı, Karadeniz’deki kritik altyapının korunmasının kapsamlı, entegre ve uzun vadeli bir yaklaşım gerektirdiğini altını çizerek belirtti.

Bakanlık, Romanya Deniz Kuvvetleri ve bölgesel ortakların ülkenin tüm münhasır ekonomik bölgesini kapsayan Karadeniz misyonları vasıtasıyla, “yalnızca bir caydırıcılık aracı olarak değil, aynı zamanda operasyonel müdahale mekanizması olarak da hizmet eden sürekli bir askeri deniz varlığının korunduğunu” ifade etti.

NATO liderleri Ankara Deklarasyonu’nu kabul etti

Reuters haber ajansı, söz konusu üç ülkenin de Karadeniz’de doğalgaz arama veya üretim projeleri yürüttüğüne dikkat çekti.

Romanya’nın açık deniz gaz projesi Neptun Deep’in 2027 yılında faaliyete geçmesi planlanıyor. Bu projenin işletmeye alınmasıyla Romanya’nın Avrupa Birliği içindeki en büyük doğalgaz üreticisi konumuna gelmesi bekleniyor.

Romanya, Bulgaristan ve Türkiye’nin savunma bakanları, Karadeniz Mayın Karşı Tedbir Grubu’nun kurulmasına yönelik ilk Mutabakat Muhtırası’nı Ocak 2024 tarihinde imzalamıştı. Girişimin temel görevi, gözlem misyonları yürütmek, seyrüsefer güvenliğine yönelik potansiyel tehditleri etkisiz hale getirecek önlemleri almak ve deniz arama-kurtarma operasyonlarını gerçekleştirmek suretiyle Karadeniz sularında seyrüsefer serbestisini güvence altına almak olarak belirlenmişti.

Grup bünyesindeki komuta yapısı rotasyon usulüyle işletiliyor. Romanya, 9 Temmuz 2025 tarihinden 8 Ocak 2026 tarihine kadar misyonun komutasını üstlendi.

Şu an itibarıyla komutayı Türkiye yürütürken, 9 Temmuz tarihinden itibaren liderlik görevi Bulgaristan’a devredilecek.

Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mariya Zaharova, ilkbahar aylarında yaptığı açıklamada, Türkiye ve Bulgaristan’ın NATO üyesi olduğunu hatırlatarak Kiev’e silah yardımı sağladıklarını belirtmişti.

Zaharova, Kiev’in bu silahları Karadeniz’de ekolojik tehdit oluşturan saldırılarda kullandığını ifade ederek, “Türkiye ve Bulgaristan, sundukları siyasi destek adımlarıyla, finansmanla, doğrudan silah sevkiyatlarıyla ve her türlü enformasyon yardımıyla, kendi ülkelerini de çevreleyen denize yönelik, yani Karadeniz’e yönelik esasen ekolojik bir darbe indirilmesine ortak olmaktadırlar” şeklinde konuşmuştu.

Ankara’da düzenlenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi’nde kabul edilen Ankara Deklarasyonu ile liderler, ittifakın kolektif savunma taahhüdünü yineledi. Ortak bildiride, Ukrayna’ya 2026 yılı için 70 milyar avroluk askeri yardım taahhüt edilirken, savunma sanayisi yatırımlarının artırılacağı ve yeni tedarik adımlarının atılacağı duyuruldu.

Ankara, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) üyesi ülkelerin liderlerinin katılımıyla tarihi bir zirveye ev sahipliği yapıyor. Başkent Ankara’da bir araya gelen liderler, iki gün sürecek yoğun bir program kapsamında NATO tarihinin en kritik zirvelerinden biri olarak nitelenen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi için toplandı.

Zirve kapsamında üye ülkelerin liderleri tarafından kabul edilen ortak bildiri, “Ankara Zirvesi Deklarasyonu” başlığıyla yayımlandı.

Yayımlanan deklarasyonda liderler, Washington Antlaşması’nın 5. maddesi altındaki kolektif savunma taahhütlerine ve transatlantik bağına olan sarsılmaz bağlılıklarını teyit ettiler. Deklarasyonda ittifak üyeleri, “Bizler, Kuzey Atlantik İttifakı Devlet ve Hükümet Başkanları olarak, Washington Antlaşması’nın 5. maddesi kapsamındaki kolektif savunmamıza ve transatlantik bağına olan sarsılmaz bağlılığımızı teyit etmek üzere Ankara’da bir araya geldik” ifadesini kullandı.

“Birimize yapılan saldırı, hepimize yapılmış sayılır” ilkesinin vurgulandığı metinde, ittifakın birlik, dayanışma ve ortak gücünün, özgür ve demokratik uluslardan oluşan ittifaktaki bir milyar vatandaş için barış, güvenlik ve refahın temeli olmayı sürdürdüğü kaydedildi. Liderler, caydırıcılık ve savunmaya yönelik 360 derecelik yaklaşımlarına bağlı kalmaya devam edeceklerini belirtti.

Müttefikler savunma harcamalarını artırmayı taahhüt ediyor

Rusya’nın Avro-Atlantik güvenliği ile istikrarına yönelik oluşturduğu uzun vadeli tehdit ve terörün süregelen tehdidiyle mücadele etmek amacıyla müttefiklerin Lahey savunma taahhüdünü yerine getirdikleri bildirildi.

Deklarasyonda, Avrupa müttefikleri ile Kanada’nın 2025 yılında temel savunma ihtiyaçlarına yönelik yatırımlarını 139 milyar dolardan fazla artırdığı bilgisine yer verildi. Yapılan yatırımların bir yandan ihtiyaç duyulan yetenekleri sağlarken diğer yandan endüstriyel tabanı ve dayanıklılığı güçlendirdiği ifade edildi.

Ankara’da bir araya gelen liderler, 50 milyar dolardan fazla yeni tedarik yapılacağını duyurarak ortak üretim kapasitesini genişletme ve inovasyonu hızlandırmak için endüstriyle birlikte çalışma taahhüdünde bulundu. Ayrıca müttefikler arasında savunma ticareti engellerinin ortadan kaldırılması, savunma sanayisinin derinliğini ve işbirliğini en üst düzeye çıkarmak için NATO ortaklıklarından yararlanılması yönündeki çalışmaların sürdürüleceği aktarıldı.

Deklarasyonda geleceğin inşa edildiği belirtilerek, “Geleceği inşa ediyoruz: Daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa; modernize edilmiş bir İttifak” ifadesine yer verildi.

Avrupalı müttefikler ile Kanada’nın, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile işbirliği içinde ittifak savunması için daha fazla sorumluluk üstlendiği kaydedildi. NATO’nun caydırıcılık ve savunmasının; nükleer, konvansiyonel ve füze savunma yeteneklerinin uygun bir bileşimine dayandığı, bu unsurların uzay ve siber varlıklarla tamamlandığı açıklandı.

Çatışma üstünlüğünü koruma taahhüdünde bulunan liderler; kuvvetleri konuşlandırma, etkinleştirme, idame ettirme yeteneklerinin yanı sıra derin hassas vuruş, entegre hava ve füze savunması, insansız sistemler, öncü teknolojiler ve istihbarat yetenekleri dahil tüm alanlardaki hedef yetenekleri hayata geçirmek için yatırım yaptıklarını bildirdi.

Ayrıca, birlikte çalışabilir bir transatlantik muharebe bulutu geliştirildiği ve güçlü yapay zeka modellerinin benimsendiği ifade edildi.

Müttefikler Ukrayna için 70 milyar avroluk yardım paketini açıkladı

Ukrayna’nın transatlantik güvenliğine katkıda bulunduğunun altını çizen müttefikler, Ukrayna’nın özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunmasındaki sarsılmaz desteklerinde birlik içinde olduklarını beyan etti. Deklarasyonda, “Ukrayna transatlantik güvenliğe katkıda bulunmaktadır ve Müttefikler, özgürlüğünü, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü savunan Ukrayna’ya yönelik sarsılmaz desteklerinde birlik içindedir” denildi.

Avrupalı müttefiklerin ve Kanada’nın şu anda Ukrayna’ya yönelik güvenlik yardımının büyük çoğunluğunu ikili ve çok taraflı yollarla finanse ettiği belirtildi. Müttefikler bu desteğin uzun vadede adil, öngörülebilir ve sürdürülebilir olması gerektiğini vurguladı.

Liderler, 2026 yılı için Ukrayna’ya askeri teçhizat, yardım ve eğitim alanlarında 70 milyar avro taahhüt ettiklerini, 2027 yılında da en az buna eşdeğer seviyeleri sürdürme yönündeki egemen taahhütlerini teyit ettiklerini açıkladı. Bu kapsamda, Avrupa Birliği’nin Ukrayna Destek Kredisi aracılığıyla Ukrayna’ya çok yıllı finansman sağlama kararının memnuniyetle karşılandığı ifade edildi.

İttifakın, daha geniş güvenlik ortamını tanımlayan stratejik rekabete, yaygın istikrarsızlığa, hibrit tehditlere ve tekrarlayan şoklara yanıt vermeye ve uyum sağlamaya devam ettiği kaydedildi.

Liderler, İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineleyerek, İran’a Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer serbestisine tam saygı göstermesi çağrısında bulundu.