Avrupa
AB, Ukrayna’dan Rus petrolünü taşıyan boru hattına erişim izni vermesini istedi

Ukrayna, Macaristan ve Slovakya’ya Rus petrolünü taşıyan hasarlı Drujba boru hattının denetlenmesine izin vermesi için AB’nin baskısı altında.
Kiev, Rus hava saldırısı nedeniyle önemli hasar olduğunu iddia ederken, Macaristan ve Slovakya Ukrayna’yı kasıtlı olarak engel olmakla suçluyor.
Financial Times’ta (FT) yer alan habere göre, bu gelişme, iki ülkenin, Ukrayna yetkililerinin yaygın yıkımın kanıtı olduğunu söylediklerine rağmen, Moskova’nın saldırısının sonuçlarını abartmakla suçlamasıyla ortaya çıktı.
FT, “Ukrayna, Drujba boru hattını onarmak için zamana ihtiyacı olduğunu söylüyor ve ocak ayında Rus hava saldırısının yol açtığı hasarın kanıtlarını sunuyor, fakat Macaristan ve Slovakya, Kiev’in boru hattını kasıtlı olarak kapattığını iddia ediyor,” diye yazıyor.
Macaristan, boru hattı onarılana kadar Ukrayna’ya verilecek AB kredisinin onayını erteledi ve Slovakya ile birlikte Ukrayna’ya bir araştırma heyeti göndermeyi teklif etti.
Beş AB diplomatı ve yetkilisine göre, bazı Ukrayna yanlısı AB hükümetleri ve Avrupa Komisyonu da şimdi Kiev’den, petrol akışını yeniden başlatmaya çalıştığını kanıtlamak için bir ziyaret izni vermesini istiyor.
İki kaynak, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa’nın, savaşın yıldönümünde Kiev’i ziyaretleri sırasında “Ukrayna liderlerinden, hasarın bağımsız bir şekilde değerlendirilmesi için Druzhba boru hattına erişim izni vermelerini özellikle talep ettiklerini, fakat reddedildiklerini” belirtti.
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının küresel petrol ve doğalgaz arzını kesintiye uğratmasıyla enerji fiyatlarının yükselmesi, bu anlaşmazlığı daha da acil hale getirdi.
FT şöyle yazdı:
“Kiev, Avrupalı müfettişlerin erişimini reddetmeye devam ettikçe, anlaşmazlık daha da tırmandı. Üst düzey bir AB diplomatı, Kiev’in Macaristan’a krediyi engellemek için bir bahane vererek ‘kendi kalesine gol attığını’ söyledi.”
Aynı diplomat, “Hasar olup olmadığını söyleyemeyiz. Bunu belgelemek ve sorunu çözmek için çok çalıştıklarını göstermek için çok basit yollar var. Fakat bunu yapmadılar,” dedi.
Ukrayna, Drujba boru hattının hasarlı olduğunu öne sürüyor
Volodimir Zelenskiy’e yakın üst düzey bir Ukrayna yetkilisi, Kiev’in teftişi geciktirdiği yönündeki iddiaları yalanlayarak, Ukrayna’nın devlet enerji şirketi Naftogaz’ın teknisyenlerinin, Drujba’nın ciddi hasar gördüğüne dair kanıtları Avrupalı meslektaşlarına sunduğunu savundu.
Naftogaz’ın başkanı Serhiy Koretsky, FT’ye yaptığı açıklamada, “Rusya’nın saldırısı, 75.000 metreküp petrol depolayan bir tankta yangına neden oldu ve yangını söndürmek 10 gün sürdü,” dedi ve şöyle devam etti:
“Çok sayıda ekipman, güç kablosu, transformatör ve boru hatlarını sızdırmaz hale getiren sızıntı tespit sistemi hasar gördü. Hava saldırısı, futbol sahası büyüklüğündeki Avrupa’nın en büyük petrol depolama tesisinde yangına neden oldu.”
Hasarın boyutu göz önüne alındığında, tam bir değerlendirme zaman alacağını ve bunun yakında yapılması beklendiğini söyledi.
Ukrayna’nın devlet şirketi Ukrtransnafta, saldırı sırasında “acil onarım çalışmaları”nın sürdüğünü, fakat Rusya’nın aralıksız saldırılarının güvenli çalışmayı zorlaştırdığını söyledi.
Ukraynalı bir yetkili, onarım için potansiyel olarak tehlikeli bölgelere onarım ekipleri gönderilmesi ve sınırlı kaynakların yeniden yönlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Yetkili, “Savaş sırasında ve ateşkes olmadan, Rusya’dan Rusya’nın dostlarına petrol sağlayan bir boru hattını neden onarmalıyız?” diye sordu.
AB, boru hattını teftiş etmek istedi, Kiev reddetti
Macaristan Başbakanı Viktor Orban, bu anlaşmazlık nedeniyle Ukrayna’ya yönelik 90 milyar avroluk AB yardım paketinin onayını erteledi ve anketlere göre kaybedebileceği seçimler öncesinde Ukrayna karşıtı tutumunu sertleştirdi.
Zelenskiy, Orban’ı bu konuyu seçim kampanyasını güçlendirmek için kullanmakla suçladı ve pazartesi günü FT’ye verdiği röportajda, Macar mevkidaşı için işleri kolaylaştırmaya niyetli olmadığını söyledi.
Ukrayna Cumhurbaşkanı, “Şu anda 90 milyar avroyu bloke ediyorsunuz… silahlar ve hayatta kalmak için ihtiyacımız olan parayı,” dedi.
FT’ye göre gerginlik arttıkça, AB’nin Ukrayna Büyükelçisi Katarina Mathernova, Zelenskiy’in ofisi aracılığıyla hasarlı boru hattını incelemek veya diğer AB diplomatlarını göndermek için çağrıda bulundu.
Konuya yakın iki kişiye göre, kaynaklara göre, talep güvenlik nedenleriyle reddedildi.
Pazartesi günü Orban, Drujba boru hattının çalışamaz hale gelmesine neden olacak kadar hasar görmediğini gösteren uydu verilerine sahip olduğunu söyledi ve Ukrayna petrol tedarikini yeniden başlatana kadar “karşı önlemler” almaya devam edeceğini belirtti.
Slovakya Başbakanı Robert Fico, hasarın boyutunu belirlemek için “gerçekleri araştırma misyonu” düzenleme önerisinin Orban ile birlikte reddedildiğini söyledi.
Ukraynalı bir yetkili, Zelenskiy’in Fico’yu bu konuyu doğrudan Kiev’de görüşmek üzere davet ettiğini, fakat davetin reddedildiğini vurguladı.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması işleri zora sokabilir
ABD-İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile başlayan savaş, AB için de kritik bir dönemin başladığına işaret ediyor.
EUobserver’da yer alan habere göre Avrupa için hayati önem taşıyan bir nokta, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) yapılan tüm sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatının, şu anda İran’ın kapattığı Hürmüz Boğazı’ndan taşınması.
İran kıyılarında, Devrim Muhafızları çok sayıda füze ve insansız hava aracını kontrol ediyor ve bunları Dubai, Bahreyn, bölgedeki ABD üsleri ve bildirildiğine göre üç kargo gemisini vurmak için kullandı.
Uydu görüntüleri, ilk saldırılardan bu yana petrol ve gaz sevkiyatlarının neredeyse durma noktasına geldiğini gösteriyor.
Pazartesi günü enerji piyasalarında fiyat hareketleri önemliydi, fakat henüz tam anlamıyla bir şok yaratmadı.
Petrol fiyatları saldırılardan önceye göre yaklaşık yüzde 8 arttı, fakat Avrupa gaz piyasaları daha keskin tepki gösterdi ve Katar’ın pazartesi günü LNG üretimini durdurmasının ardından yaklaşık yüzde 40 artış gösterdi.
Savaşın devam etmesi AB’nin esas sınavı olacak
Nobel ödüllü iktisatçı Paul Krugman pazartesi günü yayınladığı bülteninde, “Şu ana kadar piyasalar kısa süreli ve çok fazla aksaklığa yol açmayacak bir savaşa bahis oynuyorlar, fakat bu durum değişebilir,” diye yazdı.
Bundan sonra ne olacağı, büyük ölçüde çatışmanın ne kadar süreceğine ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin trafiğinin engellenmeye devam edip etmeyeceğine bağlı olacak.
Uzun süreli bir çatışma, küresel stokları eritecek ve petrol ve gaz piyasalarını daraltacak.
Ayrıca Enerji Ekonomisi ve Finansal Analiz Enstitüsü (IEEFA) baş enerji analisti Ana Maria Jaller-Makarewicz, “Avrupa’nın ABD sıvı gazına bağımlılığını daha da artıracak ve ABD enerji ithalatına bağımlılık 2024’te yüzde 58’den 2025’te yüzde 65’e yükselecek,” dedi.
AB’nin LNG kırılganlığı ortaya çıkabilir
Avrupa, Çin, Hindistan, Japonya veya Güney Kore’ye kıyasla Körfez petrol ve gazına daha az bağımlı ama AB merkezli düşünce kuruluşu Bruegel’den Simone Tagliapietra’nın belirttiği gibi, kıtanın ana zayıflığı sıvılaştırılmış doğalgazda yatıyor.
Boğazdan sıvı gaz akışı engellenmeye devam ederse, Avrupa, küresel spot piyasalarda esnek kargolar için Asyalı alıcılarla rekabet etmek zorunda kalacak ki bu durum en son 2021-2023 enerji krizinde görülmüştü.
Bu rekabet, AB gaz fiyatlarını daha da yukarı çekecek. Avrupa ayrıca bu krize gaz tamponları tükenmiş olarak giriyor. Depolama kapasitesi, 2025’te 60 milyar metreküp (bcm) ve 2024’te 77 bcm iken, 2026 Şubat sonu itibarıyla 46 bcm’ye geriledi.
Breugel, “Düşük stoklar, önümüzdeki kış öncesinde yeniden doldurmayı zorlaştırabilir ve kesintiler devam ederse endüstriyel enerji maliyetlerine baskı ekleyebilir,” diyor.
Avrupa, bir ayın ötesine geçen savaşa dayanabilir mi?
Bloomberg’e göre önümüzdeki dört hafta, Avrupa ekonomisinin yeni bir krizle mi yoksa sadece toparlanma sürecinde geçici bir engelle mi karşı karşıya olduğunu belirleyecek.
Daha uzun süreli bir kampanya, Avro bölgesinin yeni başlayan canlanmasını sabote etme riski taşırken, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) kontrol altına almak için büyük çaba sarf ettiği enflasyonist güçleri yeniden uyandırma riski de taşıyor.
ING’den Carsten Brzeski, bölgedeki petrol ve gaza bağımlılık nedeniyle bloğun İran’ın yayılma etkilerine “en fazla maruz kalan büyük ekonomi” olduğunu düşünüyor.
Bloomberg Economics’ten Antonio Barroso ve Simona Delle Chiaie, “Çatışma kısa sürerse ve enerji fiyatları sadece kısa bir süre yükselirse, hasar sınırlı kalacaktır. Fakat petrol ve gaz fiyatlarını yüksek tutan uzun süreli bir savaş, hükümetleri seçmenleri artan maliyetlerden korumak için daha fazla harcama yapmaya zorlayabilir ve görevdeki liderleri baskı altına alabilir,” dedi.
Avro bölgesinin rotasından sapacağına dair henüz paniğe kapılmak için erken. Berenberg’in baş ekonomisti Holger Schmieding, Brent petrol fiyatlarının pazartesi günü 80 doları aşmasına rağmen, muhtemelen “kısa vadeli bir artış” olarak nitelendirdiği bu durumun ardından, öngörülerini varil başına ortalama 65-70 dolarlık Brent fiyatlarına dayandırmaya devam edeceğini söyledi.
Schmieding, “Trump’ın, ülkesinde kendisine zarar verebilecek enerji fiyatlarındaki kalıcı artışları önlemek için büyük çaba sarf edeceğini düşünüyorum. ABD’li seçmenler, İran’a yönelik saldırılardan önce de yüksek tüketici fiyatları için onu suçluyorlardı,” dedi.
İran da, dünya deniz yoluyla taşınan petrol ve gazın yaklaşık beşte birinin geçtiği Hormuz Boğazı’nda aşırı gerginliklerin yaşanmasını önlemek için güçlü nedenlere sahip.
UniCredit ekonomisti Edoardo Campanella, “Rusya ile birlikte İran’ı destekleyen tek büyük güç olan Çin, petrol ithalatı için bu deniz yoluna büyük ölçüde bağımlı ve Tahran’a bu yolu tehlikeye atmaması için baskı uygulayacak,” dedi.
Avrupa ekonomisine olası darbeye rağmen, emtia maliyetlerindeki artış yine de net enflasyonist bir etki yaratacak.
Nitekim, günün erken saatlerinde tüccarlar, ECB’nin bu yıl faiz oranlarında ek indirim yapacağına dair tahminlerini revize ettiler.
İran’ın misillemesinin ardından Katar’ın dünyanın en büyük ihracat tesisinde üretimi durdurmasıyla %54’e kadar yükselen Avrupa gaz fiyatlarını yakından takip edecekler.
Avrupa
İsviçreli bankaya göre Avrupa yapay zeka trenini kaçırdı

Financial Times, ABD’nin yapay zeka gelişimine Avrupa’dan katbekat fazla yatırım yaparak teknolojik ilerlemedeki farkı açtığını aktardı. İsviçreli özel banka J Safra Sarasin Başekonomisti Karsten Junius, Avrupa’nın son ileri teknoloji dalgasını kaçırdığını ve ABD’yi yakalayamazsa refah seviyesinin gerileyeceğini belirtti.
ABD, yapay zeka alanındaki gelişimini Avrupa’ya kıyasla katbekat yüksek yatırımlarla sürdürürken iki taraf arasındaki teknolojik ilerleme farkı giderek açılıyor.
Financial Times’ın (FT) haberine göre, İsviçreli özel banka J Safra Sarasin’in Başekonomisti Karsten Junius, Avrupa’nın en son ileri teknoloji dalgasını kaçırdığını belirtti.
Junius, Avrupa ile ABD arasındaki devasa yatırım farkının en azından kısmen geçici bir durum olduğunu savundu. Junius konuya ilişkin değerlendirmesinde, “ABD’deki yapay zeka yatırımları bu ölçekte sonsuza kadar sürmeyecektir” ifadelerini kullandı.
Bununla birlikte Avrupa’da yenilikçilik ve esneklik düzeyinde bir gerileme görüldüğüne işaret eden ekonomist, bu tablonun kısmen iş gücü piyasalarındaki katılıktan kaynaklanabileceğine dikkati çekti.
Junius ayrıca, “Avrupa ileri teknolojiler alanında ABD’yi yakalayamazsa ABD’ye kıyasla göreli yaşam standardımız düşmeye devam edecektir” uyarısında bulundu.
Daha önce, 21 Ağustos’ta Bloomberg tarafından yayımlanan haberde, Çin’in yapay zeka alanındaki liderlik yarışında ABD ile arasındaki farkı hızla kapattığı bildirilmişti.
Çin modellerinin kullanım ölçeği ve maliyet gibi temel göstergelerde şimdiden öne geçmeye başladığı, bu durumun da OpenAI ve Anthropic dahil olmak üzere ABD’li şirketlerde endişeye yol açtığı kaydedilmişti.
Bundan önce ise ABD Başkanı Donald Trump, yapay zekanın petrol sektöründen daha büyük bir endüstri haline gelebileceğini ve bu alandaki yarışı kazanan tarafın belirleyici bir üstünlük elde edeceğini ifade etmişti.
Nisan ayında Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası’nın bahar toplantıları kapsamında maliye bakanları, merkez bankası başkanları ve ilgili düzenleyici kurum temsilcileri en yeni yapay zeka modellerinin barındırdığı tehditleri ele almıştı.
Toplantılar marjında İngiltere Merkez Bankası Başkanı Andrew Bailey, düzenleyici kurumların küresel finans sistemine yönelik siber riskleri hızlandırılmış bir süreçle değerlendirmek zorunda kalacağını açıklamıştı.
Avrupa
İngiltere, Rusya ile gerilimi artırıyor

Birleşik Krallık ile Rusya arasındaki ilişkilerde yaşanan son tehlikeli gerginlik, iki ülkenin savaşın eşiğine gelmesi endişesini yükseltiyor.
Birleşik Krallık, Ukrayna’ya uzun menzilli insansız hava araçları (İHA) tedarik etmeye başladı ve bu araçların Rusya’nın iç kesimlerindeki hedeflere yönelik saldırılarda kullanılmasına izin verdi.
Kiev, bu insansız hava araçlarını özellikle Rus petrol rafinerilerini vurmak için kullanıyor.
Buna karşılık, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Moskova’nın bunu Birleşik Krallık’ın savaşa müdahalesi olarak değerlendireceğini belirtti.
İngiltere Başbakanı Andy Burnham, ilk yurt dışı ziyareti kapsamında gece treniyle Ukrayna’nın başkenti Kiev’e gitti. Ülkenin bağımsızlık günü kutlamalarına katılan Burnham, Ukrayna’da uzun menzilli füze üretilmesinin önünü açan gizli savunma planlarını teslim etti.
Birleşik Krallık, 2024 yılının sonlarında Ukrayna’ya, Rusya’nın kalbindeki hedefleri vurmak için İngiliz Storm Shadow seyir füzesini kullanma iznini ilk kez vermişti.
O dönemde, Kursk bölgesine yönelik bir Storm Shadow saldırısı başlangıçta doğrulanmıştı.
Sunday Times’ın yakın zamanda doğruladığı üzere, Londra bu karara, Moskova’nın Kiev’in uzun menzilli Batılı silahları kullanmasını kendi “kırmızı çizgilerinden” birini aşmak olarak göreceğini tam olarak bilerek yeşil ışık yakmıştı.
Fakat Storm Shadow’un kullanılabilirliği, özellikle birim maliyetinin 750.000 İngiliz sterlini üzerinde olması nedeniyle sınırlı kabul ediliyordu. Ayrıca, bu seyir füzesinin menzili yalnızca yaklaşık 250 kilometre.
Bu yıl Birleşik Krallık bir adım daha ileri giderek Ukrayna’ya uzun menzilli insansız hava araçları (İHA) da tedarik etmeye başladı.
Bunlar da artık sadece Donbas ve Kırım’a değil, aynı zamanda Rusya’nın iç bölgelerine yönelik saldırılarda da kullanılıyor.
BAE Systems’ın iştiraki Callen-Lenz’in ürettiği Nyan modeli İHA, Belgorod yakınlarındaki hedeflere yönelik saldırılarda kullanıldı.
Bir diğeri ise, sınırdan sırasıyla yaklaşık 340 ve 700 kilometre uzaklıkta bulunan Volgograd ve Yaroslavl’daki petrol rafinerilerine yönelik saldırılarda kullanıldı. Bu model ve üreticisi şu ana kadar gizli tutuldu.
Nisan ayında İngiliz hükümeti, 2026 yılı boyunca Birleşik Krallık’ta üretilen yaklaşık 120.000 insansız hava aracını Ukrayna’ya tedarik edeceğini duyurdu. Bunların kaç tanesinin uzun menzilli silah olduğu bilinmiyor.
Rusya, bundan böyle silahların üretildiği fabrikaların “meşru hedefler” olduğunu ilan edebilir. Hatta Rus hükümeti bunu Nisan ayında zaten yapmıştı. O dönemde Moskova, uzun menzilli silahların üretimi ve teslimatının, ilgili ülkeleri “kademeli olarak Ukrayna’nın stratejik arka cephesi haline getireceğini” belirtmişti. Böylelikle bu ülkeler “Rusya ile bir savaşa sürükleneceklerdi.”
Kremlin’in yanıtlarından biri de Birleşik Krallık’taki büyükelçisini geri çağırmak oldu. Yedi yılı aşkın bir süre boyunca Rusya’nın Birleşik Krallık büyükelçisi olarak görev yapan Andrei Kelin, 21 Temmuz’da diplomatik görevinden ayrıldı.
Moskova, onun yerine geçecek herhangi bir adayı Dışişleri Bakanlığı’na sunmadı ve büyükelçilik personelinin, halefinin ne zaman atanacağına dair herhangi bir bilgisi olmadığı anlaşılıyor.
The Times’a göre yerine geçecek birinin bulunmamasının, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkileri fiilen bir alt seviyeye indirdiği ve Moskova ile Londra arasındaki iletişimin tamamen kopacağına dair endişelere yol açtığı yönünde kaygılar var.
Rusya Büyükelçiliği sözcüsü, Kelin’in Birleşik Krallık ile “ilişkileri ve iletişim kanallarını korumak için önemli çabalar sarf ettiğini” belirterek, Londra yönetimini Rusya ile “çatışma yolunu” seçmekle suçladı.
Sözcü şöyle devam etti:
“Birleşik Krallık’ın ülkemize yönelik politikalarını yeniden gözden geçirmesi halinde, daha yapıcı ve saygılı bir diyaloğun nihayetinde yeniden kurulabileceği umuduyla İngiltere’den ayrıldı. Bu arada, büyükelçiliğin başına maslahatgüzar geçmiştir.”
Pazar günü Londra’daki büyükelçilik, Kremlin’in “iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin seviyesini düşürme” niyetinde olmadığını, “tüm alanlarda Rusya-Birleşik Krallık ilişkilerinin durumunun tamamen Londra’nın inisiyatifiyle eşi görülmemiş derecede düşük bir seviyeye gerilediğini” savundu.
Kelin’in ayrılışı, bir ay önce 11 Haziran’da, büyükelçilikte Rusya Günü’nü kutlamak amacıyla düzenlenen bir parti sırasında kurum içinde duyurulmuştu.
Aynı gün Moskova’da, İngiliz Büyükelçi Nigel Casey, Fransız ve Alman temsilcilerle birlikte, “Kremlin’in Ukrayna’daki saldırganlığını kınamak” üzere Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı ile nadir görülen bir görüşme gerçekleştirmişti.
The Times’a konuşan bir savunma kaynağı, askeri temsilciler arasında hiçbir gizli iletişim kanalı kurulmadığını belirtti.
Üst düzey bir diplomatik kaynak ise diyalogun kesilmesinin son derece endişe verici olduğunu söyledi:
“Özellikle düşman devletler arasında bu iletişim kanallarını sürdürmek önemlidir. İletişim ve gerginliğin azaltılması, potansiyel olarak tehlikeli senaryoların felakete dönüşmesini önlemenin tek yoludur.”
Bir ulusal güvenlik kaynağı, bu hamlenin, Ukrayna’ya destek konusunda İngiltere’nin üstlendiği öncü rolün Kremlin’de öfkeye yol açmasının ardından Moskova’dan gelen kasıtlı bir sinyal olabileceği uyarısında bulundu.
Kaynak, “Temelde ‘sizler önemli değilsiniz’ diyorlar ve açıkçası Londra ile Birleşik Krallık artık hiçbir şey ifade etmiyor,” dedi.
Moskova’daki eski İngiliz askeri ataşesi John Foreman, büyükelçiler arasında bir boşluk oluşmasının daha önce görülmeyen bir durum olmadığını söyledi ama ekledi:
“Fakat bu hafta büyükelçiliğin sert açıklaması ve 2019’dan bu yana, özellikle de Ukrayna’daki savaşın başlamasından beri ikili ilişkilerde yaşanan büyük bozulma, bu sefer ilişkilerin kalitesini kalıcı olarak düşürüp düşürmeyeceklerini merak etmeme neden oluyor.”
Alman hükümeti de, Rusya topraklarının derinliklerine yönelik saldırıları mümkün kılmak amacıyla Almanya’da uzun menzilli insansız hava araçlarının üretilmesini ve Ukrayna’ya teslim edilmesini destekliyor. Bu tür teslimatların halihazırda gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği belirsiz.
Alman şirketleri, Alman tesislerinde Ukraynalı firmalarla işbirliği içinde Ukrayna silahlı kuvvetleri için insansız hava araçları üretmeye başlamakla kalmamış; bu araçların Almanya sınırları içinde Rus saldırılarına karşı güvende olduğunu da savunuyorlar.
Ayrıca, Alman-Amerikan startup’ı Auterion ile Ukraynalı insansız hava aracı üreticisi Airlogix, Münih yakınlarındaki bir tesiste uzun menzilli insansız hava araçları üretmek üzere bir ortak girişim başlatıyor.
Doğu Almanya’da ikinci bir fabrika inşa edilecek. Bu, hükümetin açık talebi üzerine gerçekleşiyor.
Savunma Bakanı Boris Pistorius, Eylül 2025’te Berlin’in Ukrayna’nın “uzun menzilli insansız hava araçları alımına yönelik desteğini” yoğunlaştıracağını duyurmuştu. Bu amaçla yaklaşık 300 milyon avro ayrılacağı bildirildi.
Zaman çizelgesine gelince, nisan ayında Münih bölgesinden Ukrayna’ya ilk uzun menzilli drone sevkiyatının birkaç ay içinde gerçekleştirilmesinin planlandığı belirtilmişti. Bunun gerçekleşip gerçekleşmediği henüz belli değil.
Bu soru büyük önem taşıyor; zira eğer öyleyse, Almanya’da üretilen drone’lar çoktan Rusya’nın kalbindeki hedefleri vurmuş olabilir. Bu durumda Almanya’nın da savaşın bir tarafı haline gelmiş olacağı endişeleri baş gösterecek.
Avrupa
CDU ve CSU, AfD konusunda kararsız

Almanya için Alternatif’in (AfD) önlenemeyen yükselişi sürerken, “merkez sağ”daki Hıristiyan Birlik partileri CDU ve CSU, ne yapacağını bilemiyor.
POLITICO, federal hükümet ve çeşitli eyalet hükümetlerindeki yetkililere AfD hakkında sorular yöneltti. Cevap verme konusundaki isteksizlik, özellikle CDU ve Bavyera’daki kardeş partisi CSU arasında dikkat çekiciydi. Üst düzey parti yetkilileri ve eyalet bakanları ya yorum yapmayı reddettiler ya da isimlerinin açıklanmasını istemediler.
POLITICO’ya göre bu temkinlilik anlaşılır; zira CDU ve CSU bir zamanlar merkezin sağındaki siyasi alanı tamamen domine ederken, bugün AfD bu alanı yavaş yavaş ele geçiriyor.
Sosyal Demokratlar ve Yeşiller ise AfD’ye karşı harekete geçme konusunda daha istekliydiler.
Haber için yapılan görüşmelerde tek bir endişe ön plana çıktı: AfD’nin Başkan Vladimir Putin’in Rusya’sıyla daha yakın ilişkiler kurulmasını savunması göz önüne alındığında, iç güvenlik ve özellikle istihbarat bilgilerinin korunması.
Thüringen Eyaleti İçişleri Bakanı olarak görev yapan Sosyal Demokrat Georg Maier’e göre, AfD’nin Moskova’ya “iyi kanalları” var.
Maier, “AfD, Saksonya-Anhalt’ta başbakanı çıkarırsa, Kremlin’de şampanya mantarları patlayacak,” dedi.
6 Eylül’de yapılacak seçimlerde Saksonya-Anhalt’ı yönetmesine neredeyse kesin gözüyle bakılan AfD’yi kontrol altına almak için henüz bir eylem planı bulunmasa da, Berlin’de ve bazı eyalet başkentlerinde bu konudaki yaklaşım, soyut aşamayı çoktan geride bırakmış durumda.
POLITICO’ya göre AfD’nin hassas tartışmalara erişimini sınırlamanın bir yolu, basitçe daha fazla tartışma düzenlemek olabilir.
AfD’li Ulrich Siegmund’un bir yıl boyunca başkanlık etmesinin beklendiği eyalet başbakanları toplantısının yanı sıra, Almanya’nın eyaletleri düzenli olarak bakanlar düzeyindeki “konferanslar” ağı aracılığıyla koordinasyon sağlıyor.
Bunların en önemlilerinden biri, ülkenin en acil güvenlik ve istihbarat meselelerinin tartışıldığı içişleri bakanları konferansı.
Dikkate alınan seçeneklerden biri, içişleri bakanlarının olağan toplantılarını sürdürmekle birlikte, özellikle hassas konular için ayrı toplantılar düzenlemek.
Bu toplantılara, Saksonya-Anhalt temsilcisi hariç, yalnızca Almanya’nın diğer 15 içişleri bakanı katılacak. Birkaç bakan, bu varsayımsal senaryoyu POLITICO’ya doğruladı.
Bu fikir, Alman siyasetinde uzun süredir yerleşik bir uygulamaya dayanıyor. Eyalet hükümetleri, hangi siyasi kampın iktidar çoğunluğuna sahip olduğuna bağlı olarak gayri resmi olarak “A” ve “B” eyaletleri olarak gruplandırılıyor: Bir yanda Sosyal Demokratların liderliğindeki hükümetler, diğer yanda muhafazakâr hükümetler. Önemli konferanslar öncesinde her iki kamp da kendi içlerinde koordinasyon sağlıyor.
Bu model AfD’ye uygulandığında, dışlanmış hükümet bir tarafta, diğer herkes ise diğer tarafta yer alır.
Anayasa hukuku emeritus profesörü ve Saksonya Anayasa Mahkemesi’nin eski yargıcı Christoph Degenhart, bu fikrin kesinlikle düşünülebilir olduğunu söylüyor: “Bunun ne kadar süreyle işe yarayacağı ve mahkemelerin buna müsamaha gösterip göstermeyeceği ise elbette ayrı bir soru.”
Maier’e göre, AfD ile ilgili en büyük endişelerden biri, partinin Moskova’ya olan yakınlığı. Bakanın en büyük endişesi, özellikle AfD’nin İçişleri Bakanlığı’nı yönetmesi. Bakan, böyle bir bakanlığı yöneten kişinin son derece gizli bilgilere erişim imkânı elde edeceğini belirtti.
Bununla birlikte, Almanya’nın iç istihbarat ağından devletin tamamını dışlamak mümkün olmaz; “terör saldırılarına” karşı koruma da dahil olmak üzere kamu güvenliği, bunu imkansız kılar.
Bakan, “Fakat ortak bilgi sistemlerimize, belirli bilgileri engelleyen bariyerler, yani ‘Çin setleri’ kurabiliriz. ‘Çin setleri’ buraya tam uyuyor. AfD’nin yalnızca Moskova’ya karşı zaafı yok,” diye ekledi.
Peki Maier hangi bilgileri engelleyebilir? Cevap: “Aşırı sağcılıkla ve casusluk alanının tamamıyla ilgili tüm istihbaratı AfD’den uzak tutmamız gerekir.”
Aldığı hukuki danışmanlığı gerekçe gösteren Maier, böyle bir “önleyici segmentasyon”un yasal olarak mümkün olduğunu da ekledi. Bunun nispeten hızlı bir şekilde uygulanması da mümkün ve ona göre “Hükümetin kurulması bir gecede gerçekleşmeyecek.”
AfD’nin Saksonya-Anhalt şubesi sözcüsü Patrick Harr, Rusya’ya yakınlık yönündeki tüm suçlamaları reddetti ve şöyle konuştu:
“Bu tamamen saçmalık. Moskova’ya bağlı bir ‘kırmızı telefon’umuz yok. Batı ya da Doğu fark etmez, herkesle konuşuruz. Bu, dosyaları teslim edeceğimiz anlamına gelmez. Aksini iddia edenler saçmalıyor. Bu tür bilgilere erişimimiz olursa, bir koalisyon partisi olarak sorumluluğumuzun bilincindeyiz.”
Fakat Yeşiller milletvekili ve istihbarat denetim komisyonu başkan yardımcısı Konstantin von Notz, Avusturya’daki sağcı Özgürlük Partisi’nin (FPÖ) iktidarda olduğu dönemi bir “ibret vesikası” olarak gösterdi.
2017’de iktidara girdikten sonra FPÖ, içişleri bakanlığını devralmıştı. Ertesi yıl polis, Avusturya’nın iç istihbarat servisine baskın düzenlemiş ve müttefik kurumlardan gelen bilgiler de dahil olmak üzere hassas verilere el koymuştu.
Batı istihbarat ortakları bunun üzerine gizli bilgilerin paylaşımını kısıtlamıştı. Avusturya istihbarat servisi ise, resmi olarak gönüllülük esasına dayanan Batı istihbarat servislerinin gayri resmi ağı olan Bern Kulübü’nün çalışma gruplarından geçici olarak çekilmişti.
Von Notz, örneğin müttefiklerin, Almanya’nın iç istihbarat servislerinin “aşırılıkçılar, casuslar ve diğer güvenlik tehditleri” hakkında bilgi alışverişinde kullandığı veri tabanına Rusya’nın erişebileceğinden şüphe duyması halinde, bir AfD hükümeti altında Almanya’nın da benzer bir durumla karşı karşıya kalabileceğini söyledi.
Yeşil politikacı, “İngilizler, Amerikalılar, Polonyalılar, Ukraynalılar: herkes, bilgilerin Moskova’ya aktarılacağı korkusuyla artık bizimle bilgi paylaşmayacaktır,” diye uyardı.
Hem AfD mensupları hem de partinin muhalifleri tarafından bahsedilen bir diğer araç, daha zengin eyaletlerden gelen paralar ve ek federal fonlar yoluyla daha yoksul eyaletlere destek sağlayan Almanya’nın mali dengeleme sistemi.
Saksonya-Anhalt, on yıllardır bu sisteme bağımlı. Ön verilere göre, 2025 yılında eyalet bütçesinin neredeyse beşte birini oluşturan yaklaşık 2,8 milyar avro aldı.
Bu tür ödemeleri azaltmak ya da hatta durdurmak, bir AfD hükümetinin işini zorlaştırmanın ya da partiyi siyasi düzenin kabul edilebilir bulduğu şekilde davranmaya zorlamanın bir yolu olabilir.
AfD’nin Saksonya-Anhalt şubesinde bu senaryo gerçek bir risk olarak görülüyor.
Fakat yasal engeller oldukça büyük olacak. Almanya’nın zengin eyaletlerinden Baden-Württemberg’in Yeşil maliye bakanı Danyal Bayaz, “Mali dengeleme sistemi anayasada yer alıyor ve siyasi rüzgârlara göre kolayca değiştirilebilecek bir araç değil,” dedi.
Öte yandan Bayaz’a göre, dayanışmaya dayalı bir federal devlet, hukukun üstünlüğüne yönelik ortak taahhütlere bağlıdır. Bir eyalet hükümeti bu ilkeleri sorgularsa ya da hukuki açıdan şüpheli özel yollar izlerse, bu durum federal hükümet ve diğer eyaletlerle olan güven ve işbirliğini, “mali konularda da dahil olmak üzere” etkileyecektir.
Bayaz’ın sözcüsü, bunun bakanın kişisel değerlendirmesi olduğunu, Yeşiller’in liderlik ettiği ve CDU’nun küçük ortak olarak yer aldığı koalisyon hükümetinin mutabık kalınmış bir tutumu olmadığını vurguladı.
Bir diğer seçenek ise en güçlü anayasal aracı, yani “federal zorlama”yı (Bundeszwang) kullanmak.
Almanya Anayasası’nın 37. maddesi uyarınca, federal hükümet, eyaletleri temsil eden Bundesrat’ın onayıyla, bir eyaleti yasal yükümlülüklerini yerine getirmeye zorlamak için “gerekli önlemleri” alabilir.
Basitçe söylemek gerekirse: Berlin, bir eyalet hükümetini federal yasalara uymaya zorlayabilir.
Bu hüküm bugüne kadar hiç kullanılmadı.
AfD’nin sağcı entelektüel çevrelerinde, federal zorlama uzun süredir gerçekçi bir senaryo olarak değerlendiriliyor.
2025 yılında, mülkü Saksonya-Anhalt’ta bulunan ve New York Times tarafından bir zamanlar “Almanya’nın yeni sağının peygamberi” olarak nitelendirilen yayıncı Götz Kubitschek, POLITICO’ya verdiği demeçte, tam da bunun gerçekleşmesini beklediğini söyledi.
Olası bir tetikleyici unsur yalnızca tahmin edilebilir. Örneğin, Saksonya-Anhalt’ta bir AfD hükümeti sığınmacıların en temel ihtiyaçlarını bile karşılayamazsa, federal hükümet bu hizmetlerin yeniden sağlanması için bağlayıcı talimatlarla müdahale edebilir.
Bu müdahale, nihayetinde eyalete ve tüm eyalet makamlarına talimat verme yetkisine sahip bir federal komiser aracılığıyla gerçekleştirilebilir.
Öte yandan Almanya’nın siyasi müesses nizamı, ülkenin ilk AfD hükümetini bu sonbaharda ya da daha sonra kontrol altına almak için ne yaparsa yapsın, riskler ortada.
“Liberal demokrasiyi savunmak” amacıyla alınan önlemler, AfD’nin ve seçmenlerinin çoğunun temel şikâyetini daha da körükleyebilir: Müesses nizamın, parti kazansa bile onu kabul etmeyi reddetmesi.
Bu konudaki kamuoyu, eskisine göre daha bölünmüş durumda. Temmuz ayında yapılan temsili bir ankete göre, Almanların sadece yüzde 42’si Sosyal Demokratlar ve CDU’nun AfD ile işbirliğini reddetmesini hâlâ doğru buluyor.
Başka bir anket ise dışlama stratejisine verilen desteğin 2025’in başındaki yüzde 54’ten yüzde 46’ya düştüğünü gösterdi.
AfD ile MAGA arasındaki dans tüm Alman sağını memnun etmiyor
Olağan dışı bir şey yapmamak, yerleşik partiler için en güvenli seçenek olabilir. AfD, yıllardır muhalefette güçlenerek rakiplerinin hatalarını ve tutulmayan vaatlerini siyasi yakıt olarak kullandı ama hiçbir zaman iktidarda olmadı.
İktidara geldiğinde, yetersizlik ve iç çekişmelerin batağına saplanabilir ve bu da rakiplerinin özel savunma manevralarına gerek kalmamasını sağlayabilir.
AfD’nin kendi çevresindeki kilit isimler bu tehlikenin farkında. Kubitschek, 2025 yılında POLITICO’ya Siegmund’un eyalet şubesiyle ilgili olarak, “En başarılılar gibi hazırlanmak zorundalar,” demişti.
Bir başka etkili aşırı sağcı entelektüel ve bir AfD milletvekilinin danışmanı Benedikt Kaiser de partinin mutlak çoğunluğu kazanması durumunda ihtiyatlı olunması gerektiğini tavsiye ederek, “Hükümetteki ilk 90 gün içinde AfD, korku yaratmayan bir politika izlemeli,” dedi ve örnek olarak “aile yardımları, ücretsiz okul yemekleri, bunun gibi şeyler”i gösterdi.
Almanya’nın siyasi kurumu bir AfD eyalet hükümetini kontrol altına almanın yollarını ararken, partinin entelektüel liderleri daha acil bir endişeyle boğuşuyor: Basitçe iktidarda olmak, ülkenin siyasi ana akımının tasarlayabileceği herhangi bir önlemden daha etkili bir kısıtlama unsuru haline gelebilir.
Dünya Basını2 hafta önceThe Jerusalem Post: Suudi Arabistan-Türkiye-Pakistan savunma anlaşması İsrail’e tehdit
Ortadoğu2 hafta önceMısır, üçlü pakta neden katılmadı?
Amerika3 gün önceSteve Jobs’ı iflastan kurtaran gizli CIA anlaşması gün yüzüne çıktı
Diplomasi2 hafta önce‘İslami NATO’ mu? Yeni savunma paktı Hindistan’ı neden tedirgin ediyor?
Diplomasi2 hafta önceUkrayna, Türkiye’den 70 ATACMS ve diğer ABD menşeli silah satın aldı
Dünya Basını6 gün önceThe Economist, Daron Acemoğlu’nu yerden yere vurdu: “Sığ ve inandırıcılıktan uzak”
Rusya1 hafta önceDört AB ülkesi daha Rus pasaportlarına kısıtlama getiriyor
Dünya Basını2 hafta önceÇin, Buz İpek Yolu yarışını kazanıyor








