Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy, Rusya Devlet Başkanı Putin’e açık bir mektup göndererek doğrudan temas, net bir tarih belirlenmesi ve müzakereler süresince tam bir ateşkes ilan edilmesi şartıyla yüz yüze görüşme teklifinde bulundu. ABD Başkanı Trump iki tarafa da taviz verme çağrısı yaparak görüşme fikrini desteklerken, Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov Ukrayna liderinin mektupta önceden reddettiği Moskova seçeneğini öne sürerek Zelenskiy’nin her an gelebileceğini belirtti.

Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, perşembe gecesi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e gönderdiği açık mektupta yüz yüze bir görüşme gerçekleştirmeyi teklif etti.

Bu mektup, Kremlin liderinin Ukrayna tarafından düzenlenen bir dizi saldırının ardından Moskova’nın hava savunmasını güçlendirmesi gerektiğini kabul etmesinden kısa bir süre sonra geldi.

Her iki tarafı da çatışmayı sona erdirmeye zorlayan ve göreve geldikten sonra bir gün içinde savaşı bitirebileceğini iddia eden ABD Başkanı Donald Trump, Putin ile Zelenskiy arasında yüz yüze yapılacak bir görüşmenin “harika” olacağını söyledi ancak her iki tarafı da taviz vermeye itti.

Kremlin ise mektubun henüz Putin’e gösterilmediğini bildirdi ancak Zelenskiy’nin Moskova’da “her an” Putin ile görüşebileceğini kaydetti; Ukrayna lideri ise mektubunda bu seçeneği önceden kesin bir dille reddetti.

Zelenskiy mektubunda, “Ukrayna, bu savaşı bizimle sizin aranızdaki doğrudan temas yoluyla bitirmeyi teklif ediyor. Bir görüşme teklif ediyorum” ifadelerini kullandı.

Ukrayna lideri, “Böyle bir görüşme için net bir tarih belirlenmesini öneriyorum” dedi. Zelenskiy ayrıca, “Ukrayna, müzakerelerin devam ettiği süre boyunca tam bir ateşkes ilan etmeye hazırdır” diye ekledi.

Öte yandan geçen yıl Beyaz Saray’da Zelenskiy’yi azarladığı için eleştirilere maruz kalan, diğer yandan ise Putin’i Alaska’da bir zirveye davet eden Trump, tarafların “belki de görüşmeyi konuşuyor olmalarından memnuniyet duyduğunu” belirtti.

Trump, Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bunda çok büyük payımız olduğunu düşünüyorum. Görüşürlerse harika olacağını düşünüyorum. Görüşmeliler ve bu işi bitirmeliler” dedi.

ABD öncülüğünde aylardır yürütülen müzakereler tarafları bir anlaşmaya yaklaştırmayı başaramazken, Trump’ın dikkatinin büyük bir kısmının ABD ve İsrail’in üç aydan uzun bir süre önce başlattığı İran savaşı tarafından emildiği görülüyor.

Trump, Ukrayna ve Rusya’yı kastederek detay vermeden, “Her ikisi de tavizler verecek, bu tavizleri ben önerdim ve bilirsiniz, bunda çok büyük payımız oldu” şeklinde konuştu.

2022 yılında askeri müdahaleyi başlatan Rusya, barış görüşmelerinin ön koşulu olarak, Kiev ordusunun halen büyük bölümünü kontrol ettiği doğudaki Donbass bölgesinden Ukrayna’nın çekilmesini talep ediyor.

Zelenskiy’nin çağrısı yayımlanmadan hemen önce St. Petersburg’da AFP de dahil olmak üzere yabancı gazetecilere konuşan Putin, Ukrayna liderinin meşruiyetini sık sık gündeme getirdiği sorgulamasını yinelemişti.

Putin, Zelenskiy’nin ilk beş yıllık görev süresinin 2024 yılında dolmasının ardından, onun Ukrayna’nın meşru lideri olup olmadığı sorusunun “analiz edilmesi” gerektiğini ifade etmişti.

Ukrayna’da sıkıyönetim yasaları savaş döneminde seçim yapılmasını yasaklıyor ve Zelenskiy, tam bir ateşkes sağlandığı takdirde nihai bir barış anlaşması için oylama veya referandum düzenlemeyi teklif ediyor.

Putin, Zelenskiy ile ancak önceden üzerinde mutabık kalınmış bir anlaşmayı nihayete erdirmek için görüşeceğini söyleyerek, bu aşamadan önce görüşme çağrılarını reddetmişti.

Mektubun yayımlanmasının ardından devlet medyasında yer alan habere göre Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, “Zelenskiy Moskova’ya her an gelebilir” dedi.

Zelenskiy ise mektubunda, “Eğer bu savaşı sona erdirme zamanının geldiği kanaatine kişisel olarak varmazsanız, Ukrayna varlığı için savaşmaya devam edecektir” ifadelerini kullandı.

Putin ise perşembe günü, Ukrayna’da artan güven karşısında kendi kuvvetlerinin savaş alanındaki başarılarını övdü.

Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik taarruzunun bir “stratejik felaket” haline gelip gelmediği sorulduğunda Putin, Rusya’nın “tüm temas hattı boyunca ilerleme kaydettiğini” söyledi. Putin ayrıca, “Ukrayna ile barışçıl yollarla bir anlaşmaya varmaya kesinlikle hazırız ve bunu arzuluyoruz” diye ekledi.

Putin, Ukrayna insansız hava araçlarının Rus Davos’u olarak adlandırılan St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu’nun (SPIEF) açıldığı gün kentteki bir petrol terminalini ve deniz üssünü vurmasından bir gün sonra konuşarak, Rusya’nın hava savunma sistemlerini geliştirmesi gerektiğini de kabul etti.

Rus lider, “Rusya’nın bir hava savunma sistemi var. Evet, bunu geliştirmeliyiz. Evet, bunu güçlendirmeliyiz. Bunu da yapacağız” dedi.

ABD, Avustralya ve Birleşik Krallık otonom denizaltı insansız hava araçlarının konuşlandırılması da dahil olmak üzere, denizaltı kablolarını ve boru hatlarını sabotajdan korumak için yeni önlemler üzerinde anlaştı.

Denizaltı kabloları, dünyadaki kıtalararası telekomünikasyon verilerinin %95’inden fazlasını ve giderek artan miktarda elektriği taşıyor.

Avustralya savunma bakanı Richard Marles, bu “modern medeniyetin arterlerinin” “tarihsel olarak eşi görülmemiş” bir sıklıkta saldırıya uğradığını söyledi ve üç ülke, keşif ve denizaltı karşıtı savaş faaliyetlerini geliştirme sözü verdi.

Marles, Singapur’da yaptığı açıklamada “Denizin dibi bir savaş alanıdır” diyerek, sözde gölge filo gemilerine karşı daha sert önlemler alınması çağrısında bulundu.

Üç hükümet, üçlü “AUKUS” savunma anlaşması kapsamında yeni insansız denizaltı araçları geliştirmeyi planlıyor.

AUKUS’un açıklamasına göre, bu program üç ülkenin keşif ve saldırı yeteneklerini geliştirecek, “ayrıca denizaltı ve su üstü savaşlarında üstünlüğü pekiştirecek” ve mayınla mücadele kapasitesini artıracak.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, bu araçların son derece uyarlanabilir olacağını ve “denizaltı operasyonlarını destekleyeceğini ve deniz alanındaki ortak üstünlüğümüzü koruyacağını” söyledi.

Birleşik Krallık Savunma Bakanı John Healey, yeni AUKUS projesinin, “denizaltı insansız hava araçları için son teknoloji sensörler ve silah sistemleri” aracılığıyla, sualtı kablolarını ve boru hatlarını hedef alanlar da dahil olmak üzere tehditlere karşı üç ülkenin müdahale kabiliyetini artıracağını söyledi.

Anlaşma, Singapur’da üç ülkenin savunma bakanlarının katıldığı bir toplantıda duyuruldu. Teslimatların ise gelecek yıl yapılması planlanıyor.

İran savaşı, denizaltı veri kablolarının güvenlik açısından önemini bir kez daha gösterdi. Hürmüz Boğazı yalnızca enerji ticareti için değil, veri transferleri için de kritik: Boğazdaki kablolar küresel veri akışının yaklaşık %20’sini taşıyor ve bu da Tahran’a Washington üzerinde bir başka baskı unsuru sağlıyor.

Hürmüz Boğazının altından geçen yaklaşık altı adet büyük denizaltı kablosu, e-ticaret, bulut hizmetleri, bankacılık ve iletişim alanlarında küresel internet trafiğinin büyük bir kısmını taşıyor.

Yaklaşık 570 kablo (80 kablo daha planlıyor), dünyadaki kıtalararası telekomünikasyon verilerinin %95 ila %99’unu taşıyor. Fiber kablolar saniyede terabitler taşıyabilir; uydular ise çok daha azını işleyebilir.

Elektrik taşıyan yeşil enerji kablolarından oluşan ağlar da dünyanın deniz tabanlarında yayılmaya başlıyor.

İran’ın yarı resmi haber kaynağı Khabar Online cumartesi günü, Hürmüz Boğazından geçen tüm fiber optik kabloların denetim izinlerine ve egemenlik ücretlerine tabi olması gerektiğini yazdı.

Dünya çapında devasa yapay zeka veri merkezlerinin ortaya çıkması, denizaltı kablo ağlarının önemini artırdı. Bu merkezlerin birçoğu Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde kuruluyor.

Bu merkezler, fiziksel güvenlik önlemlerinin yanı sıra, bir dizi denizaltı fiber optik kablo aracılığıyla bölge dışındaki müşterilere muazzam hacimde dijital hizmet sunmanın yollarını gerektiriyor.

İran savaşı, ABD’li teknoloji devi Meta ve ortaklarının Körfez’de 45.000 kilometrelik bir denizaltı kablo sisteminin uzantısı olan 2Africa Pearls projesini geliştirme planlarını aksattı.

Birleşik Krallık hükümeti de dünyanın “dijital otoyollarının” ne kadar savunmasız olduğunu vurguladı.

Telekom Bakanı Liz Lloyd bugün (5 Haziran) yaptığı açıklamada, “Her uluslararası ödeme, milisaniyeler içinde gerçekleştirilen her sınır ötesi ticaret, Birleşik Krallık’taki işletmeler ile denizaşırı pazarlar arasındaki her veri akışı; hepsi denizin gibi üzerinden ilerliyor,” dedi.

Geçen ay Birleşik Krallık, Kuzey Atlantik’te denizaltı kablolarını gizlice inceleyen üç Rus denizaltısını tespit ettiğini açıkladı.

Healey, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’e şu uyarıda bulundu:

“Kablolarımız ve boru hatlarımız üzerindeki faaliyetlerinizi görüyoruz. Bunlara zarar verme yönündeki herhangi bir girişimin hoş görülmeyeceğini ve ciddi sonuçlar doğuracağını bilmelisiniz.”

Geçen yıl Birleşik Krallık parlamentosu tarafından yürütülen bir soruşturma, bir kriz durumunda Birleşik Krallık altyapısının hedef alınabileceği uyarısında bulunmuş ve “Birleşik Krallık’ın bu tür saldırıları önleyebileceğinden veya kabul edilebilir bir süre içinde toparlanabileceğinden emin olmadığını” eklemişti.

İngiliz Donanması, Atlantik’teki Rus tehditleriyle mücadele etmek amacıyla sualtı insansız araçlarının yaygın kullanımını içeren bir karma kuvvetin oluşturulmasını şimdiden değerlendiriyor.

ABD Temsilciler Meclisi, Ukrayna’ya yönelik yeni yardım paketi ile Rusya’ya uygulanacak gümrük vergilerinin yüzde 500’e çıkarılmasını içeren yaptırım tasarısını onayladı. Demokratların ağırlıklı desteğiyle kabul edilen ve yasalaşması için Senato onayına sunulan tasarı, Rusya’nın finans, petrol ve madencilik sektörlerine yönelik ek kısıtlamalar getirilmesini öngörüyor.

ABD Kongresinin alt kanadı olan Temsilciler Meclisi, Ukrayna’ya yardım sağlanmasını ve Rusya’ya yönelik yeni yaptırımlar uygulanmasını içeren kanun tasarısını onayladı.

Belgeye 226 kongre üyesi destek verirken, 195 üye tasarıya karşı oy kullandı. Kabul oyu verenlerin dağılımı 207 Demokrat, 18 Cumhuriyetçi ve bir bağımsız kongre üyesi şeklinde gerçekleşti.

Kanunun yürürlüğe girmesi için belgenin ABD Senatosu tarafından da onaylanması gerekiyor.

Nisan ayında Kongreye sunulan kanun tasarısı, ABD Başkanına Rusya-Ukrayna ilişkilerindeki durumu değerlendirme ve bu analiz temelinde kısıtlayıcı önlemler alma yetkisi veriyor.

Bu kapsamda, Rus finans kuruluşlarına, petrol ve madencilik şirketlerine yönelik yaptırımlar uygulanması ile Rus yetkililere mülkiyet ve vize kısıtlamaları getirilmesi planlanıyor.

Ayrıca, ABD’ye ithal edilen tüm Rus mal ve hizmetlerine yönelik gümrük vergilerinin, değerlerinin yüzde 500’ü seviyesine yükseltilmesi maddesi de tasarıda yer alıyor.

Tasarı aynı zamanda, güvenlik ve yeniden yapılanma süreçlerinin desteklenmesi amacıyla Ukrayna’ya 1 milyar dolardan fazla kaynak sağlanarak Amerikan yardımının güçlendirilmesini hedefliyor. Bunun yanı sıra belge, Kiev yönetimine savunma harcamaları için kredi şeklinde 8 milyar dolar daha tahsis edilmesini öngörüyor.

Tasarı doğrultusunda ABD Savaş Bakanlığı (Pentagon), 2027 yılının sonuna kadar Ukrayna’ya istihbarat alanında yardım sağlama yetkisine sahip olacak.

ABD Dışişleri Bakanlığının ise Baltık ülkelerinin silahlı kuvvetleri ile sınır hizmetlerinin kapasitesini artırması gerekecek.

CNN’in kaynaklarına dayandırdığı bilgilere göre, Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, Başkan Donald Trump’a Rusya ile müzakereler yürütmesi için daha fazla alan açmak amacıyla Cumhuriyetçilere bu girişime karşı çıkma çağrısında bulundu.

Sonuç olarak, partinin sadece 18 temsilcisi belgeye destek verdi. Associated Press, tasarının Cumhuriyetçilerin kontrolündeki Senatoda onay alma ihtimalinin düşük olduğunu belirtti.

ABD Hazine Bakanlığı, nisan ayında Ukrayna’daki savaş nedeniyle Rusya üzerinde yeni baskı kurma yolları arandığını bildirmişti. Önceki gün ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD yönetiminin Rusya’ya yönelik yeni yaptırımları içeren bir Senato tasarısı üzerinde çalıştığını ifade etti.

Rubio, Trump’ın bu konuya onay verdiğini ve şu anda belgenin ifadeleri üzerinde uzlaşı sağlama çalışmalarının yürütüldüğünü kaydetti.