ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yapay zeka ve süper bilgisayarlar kullanılarak beş ayda tasarlanan deneysel uçuş aracı Aires Tide’ın başarıyla test edildiğini duyurdu. Utah’taki askeri poligonda denenen prototip, nükleer silahların uçuş esnasında maruz kaldığı ısı ve titreşimleri ölçecek.

ABD Enerji Bakanlığına bağlı Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), dün yapay zeka, süper bilgisayarlar ve 3D yazıcı teknolojisiyle tasarlanıp üretilen deneysel uçuş aracı Aires Tide’ın geliştirildiğini ve test edildiğini duyurdu.

Kurum tarafından yapılan açıklamada, Aires Tide’ın ulusal güvenlik alanındaki çözümlerin geliştirilmesini hızlandırmayı amaçlayan deneysel bir uçuş aracı olduğu belirtildi. NNSA verilerine göre uzmanlar, mayıs ayında iki başarılı uçuş testi gerçekleştirdi. Testler kapsamında araç, Utah’taki ABD Ordusu Dugway Poligonu’nda 32 bin fit yükseklikten bırakıldı.

Sandia Ulusal Laboratuvarları tarafından paylaşılan detaylara göre, 11 fit uzunluğundaki bu prototip, nükleer silahların hedefe doğru uçuşu sırasında maruz kaldığı ısı ve titreşimleri ölçmek amacıyla tasarlandı. Laboratuvar yetkilileri, normal şartlarda yaklaşık iki yıl süren tasarım ve test sürecinin bu proje kapsamında beş ay gibi kısa bir sürede tamamlandığına dikkat çekti.

NNSA Yöneticisi Brandon Williams, Aires Tide’ın ulusal güvenlik hedefleri doğrultusunda yapay zeka, süper bilgisayarlar ve katmanlı imalat imkanlarını bir araya getiren “Genesis Mission” girişiminin erken aşamadaki bir gösterimi olduğunu ifade etti.

Gelişme, ABD’nin nükleer silahlara yönelik bütçe artışının yaşandığı bir dönemde gerçekleşti. ABD’nin 2025 yılı nükleer silah harcamaları yaklaşık yüzde 25 oranında artış gösterdi.

ABD nükleer silahlara harcamayı yüzde 22 artırdı

Küresel nükleer güvenlik gündemine ilişkin olarak ABD Başkanı Donald Trump, 17 Haziran’da Rusya ve Çin’e nükleer silahsızlanma anlaşması yapılması çağrısında bulunmuş, ülkelerin “tüm dünyayı arka arkaya 300 kez havaya uçurabilme” kapasitesine sahip olmalarına gerek olmadığını savunmuştu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise ABD veya diğer nükleer güce sahip ülkelerin test gerçekleştirmesi durumunda Moskova’nın “uygun adımlarla” karşılık vereceği uyarısında bulunmuştu.

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov da 24 Haziran’da yaptığı açıklamada, teknolojik gelişmelerin nükleer olmasa bile yıkıcı gücü bakımından nükleer silahlarla yarışabilecek yeni silahların ortaya çıkmasına yol açabileceğini ifade etti. Peskov ayrıca, dünyada nükleer caydırıcılık dışında küresel güvenlik aracının neredeyse kalmadığını dile getirdi.

ABD yönetimi, İran’ın nükleer silah geliştirme veya edinme kapasitesini tamamen ve doğrulanabilir şekilde durdurmaya yönelik önlemler için Kongreden 672 milyon dolar talep etti. Söz konusu bütçe, İran’ın nükleer malzemelerinin ülkeden çıkarılması, imhası ve denetim faaliyetlerinin desteklenmesi için kullanılacak.

ABD yönetimi, İran’ın nükleer silah geliştirme veya edinme kapasitesinin “tamamen ve doğrulanabilir şekilde durdurulması” amacıyla alınacak önlemler için Kongreden 672 milyon dolar talep etti.

Fox News televizyon kanalının Beyaz Saray’dan bir kaynağa dayandırdığı habere göre, söz konusu talep ek bütçe kapsamında yapıldı.

Talep edilen fonun; uranyum heksaflorür, farklı formlardaki uranyum ve araştırma reaktörlerinin yakıtları da dahil olmak üzere İran’ın nükleer malzemelerinin ülkeden çıkarılması ve tasfiyesini kapsaması öngörülüyor.

Bu kaynak ayrıca, ABD’nin İran’daki denetimlerini, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA) teftişlerine verilen desteği, nükleer kaçakçılıkla mücadeleyi ve Nükleer Acil Durum Destek Ekibinin (NEST) Ortadoğu’daki faaliyetlerinin genişletilmesini finanse edecek.

Beyaz Saray Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought’un Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson’a gönderdiği mektupta, bu kaynakların nükleer yayılmanın önlenmesi programları çerçevesinde ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA) için talep edildiği belirtildi.

Finansman, İran’ın nükleer programıyla bağlantılı ve nükleer yayılma açısından hassas nitelik taşıyan malzeme, teknoloji, ekipman ve altyapının tasfiyesinde kullanılacak.

Beyaz Saray yönetimi, Kongreden toplam 87,6 milyar dolarlık ek finansman talebinde bulundu. Mektuba göre, bu bütçe talebinin büyük bir kısmı İran savaşı kapsamındaki harcamalarla ilişkili bulunuyor.

Ayrıca ABD Enerji Bakanlığına, nükleer ve enerji güvenliği kapsamında, öncelikle NNSA’nın bu operasyonla bağlantılı faaliyetlerinde kullanılmak üzere 768 milyon dolar ayrılması istendi.

ABD ve İran, 18 Haziran’da bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Bu mutabakat; çatışmaların durdurulmasını, 60 gün içinde nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin yürütülmesini, ABD’nin kısıtlamalarının kademeli olarak kaldırılmasını, Hürmüz Boğazı’ndaki blokajın kaldırılmasını ve İran’ın nükleer programının ele alınmasını öngörüyor.

UAEA Başkanı Rafael Grossi, ajansın ABD ile İran arasında varılabilecek olası anlaşmaların doğrulanması sürecine katılmaya hazır olduğunu açıklamıştı.

JPMorgan CEO’su Jamie Dimon, Kanada lideri Mark Carney’in “orta güçleri bir araya getirme” önerisinin “fantezi” olduğunu söyledi ve Avrupa ile dalga geçti.

Council on Foreign Relations (CFR) etkinliğinde konuşan Dimon, “Mike Carney orta güçler bir araya gelmeli dediğinde… Bu bir fantezi,” ifadelerini kullandı.

Ayrıca bunun yapıldığını ve adına “Avrupa” dendiğini kaydederek Eski Kıta ile alay eden CEO, Avrupa’nın toplam GSYİH’sinin yıllar içinde ABD’nin karşısında nasıl gerilediğine işaret etti.

O sırada CFR Başkanı Michael Froman ise, “Korkarım bugünlerde CFR etkinliklerinde Avrupa hakkında kötü konuşulmaması çok zor,” dedi.

Dimon, yüksek vergiler nedeniyle Avrupa’nın GSYİH’sinin ABD karşısında erimeye devam edeceğine inandıklarını kaydetti.

CEO, “sosyal güvenlik ağlarına” karşı olmadığını ama Avrupa’daki birçok ülkede çok yüksek ve verimsiz olduğunu öne sürdü.

Davos’ta “küresel düzenin sonu” ilan edildi

Bazı Avrupa ülkelerinin kamu borcunun GSYİH’nin yüzde 100’ü olduğunu kaydeden Dimon, düşük büyüme ile el ele giden borcun, sadece borçtan çok daha kötü olduğuna işaret etti.

“İş dünyası karşıtı” ve zayıf vergi yapısının yatırımı engellediğini savunan JPMorgan CEO’su, genellikle sermaye oluşumunun büyüme yarattığını, ama Avrupa’daki sermayenin çoğunun ABD’ye taşındığını söyledi.

ABD borsasının değerinin 60 veya 70 trilyon olduğunu kaydeden Dimon, buna karşılık Deutsche Börse’nin ve Euronext Paris’in yalnızca 3 trilyon dolar, Birleşik Krallık’taki FTSE’nin ise 4 trilyon değerinde olduğuna işaret etti.

Mario Draghi’nin yazdığı rekabetçilik raporunu öven Dimon, “gerçek bir Avrupa Birliği’ne”, ticarete ve hizmetlere açık, büyük bir ortak piyasaya sahip bir Avrupa’ya ihtiyaç duyulduğunu savundu.

Dimon, “gerçek bir büyüme stratejisi ve siyaseti” için AB’ye yardım etmelerinin gerektiğini de sözlerine ekledi.