Amerika
ABD’deki enflasyonun gerçek nedenleri

İktisatçı Michael Roberts, Philadelphia’da düzenlenen ASSA 2026 konferansındaki ana akım tartışmaları değerlendirdi. Roberts, yapay zekanın üretkenlik üzerindeki olası etkilerine dair iyimserliğin hakim olduğu toplantıda, artan kamu borcu ve gümrük vergilerinin doların küresel hakimiyetini tehdit ettiğine dikkat çekti.
İktisatçı Michael Roberts, kişisel blog sayfasında yayımladığı analizde, Amerikan Ekonomi Birliği (AEA) tarafından Philadelphia’da düzenlenen ve dünyanın dört bir yanından binlerce ekonomistin katıldığı ASSA 2026 konferansını değerlendirdi.
Roberts, konferansın ana akım oturumlarına, tıpkı 2025’te olduğu gibi yapay zeka (AI) ve bunun ekonomiler üzerindeki etkisinin damga vurduğunu belirtti.
Roberts, “Yapay Zeka ve Üretkenlik: Bu Sefer Farklı mı?” başlıklı oturumda konuşmacıların, yapay zekanın en azından ABD üretkenlik büyümesi için oyun değiştirici olacağı konusunda hemfikir olduklarını aktardı.
Stanford Üniversitesi’nden Erik Brynjolfsson’un görüşlerine yer veren Roberts, sürecin bir “J eğrisi” izleyebileceğini vurguladı.
Brynjolfsson’a göre, sanayideki benimsenme sürecinde nitelikli işçilerin işten çıkarılması ve yeni işçilerin uyum sağlaması zaman alacağı için üretkenlik kısa vadede düşebilir.
Ancak Brynjolfsson, “Nihayetinde yapay zeka benimsenmesi, işgücü verimliliğinde kademe değişikliği sağlayacak genel amaçlı bir teknoloji (GPT) haline gelecektir” değerlendirmesinde bulundu.
Genel amaçlı teknolojiler ve icat yöntemleri birleşiyor
ABD Merkez Bankası (Fed) ve Brookings Enstitüsü ekonomistlerinin bu iyimserliği bir adım öteye taşıdığını belirten Roberts, sunulan tebliğlerde yapay zekanın hem “genel amaçlı teknoloji” (GPT) hem de “icat yöntemlerinin icadı” (IMI) özelliklerini taşıdığının savunulduğunu aktardı.
Ekonomistler, ampul gibi işgücü tasarrufu sağlayan yeniliklerin etkisi zamanla sönümlenirken, GPT ve IMI türü teknolojilerin üretkenlik üzerinde daha uzun süreli etkileri olduğuna dikkat çekti.
Roberts, ekonomistlerin şu görüşünü aktardı:
“Hem GPT’ler hem de IMI’ler üretkenlik büyümesini uzun süre teşvik ettiğinden, üretken yapay zekanın (genAI) üretkenlik üzerinde kayda değer bir etkiye sahip olmasını beklemek makul.”
OECD ekonomistlerinin de bu görüşü desteklediğini belirten Roberts, yapay zekanın önümüzdeki on yıl içinde yıllık toplam faktör verimliliği (TFP) büyümesine 0,3 ila 0,9 puan arasında katkı sağlayabileceğinin öngörüldüğünü yazdı.
Gümrük vergileri ve belirsizlik doları tehdit ediyor
Konferansın bir diğer önemli gündem maddesinin ABD gümrük vergileri ve doların geleceği olduğunu ifade eden Roberts, Brown Üniversitesi’nden Yeni Keynesyen ekonomistlerin sunduğu çalışmaya değindi.
Çalışmaya göre, gümrük vergileriyle birlikte ABD üretiminde 1,6 puanlık düşüş, enflasyonda 0,8 puanlık artış ve dolarda yüzde 4,8’lik değerlenme bekleniyor.
Fakat Roberts, Trump’ın nisan ayındaki tarife hamlelerinden bu yana doların neden zayıfladığını sorgulayan yazarların, bunu “tarife politikası belirsizliğine” bağladıklarını aktardı.
Yazarlar, “Belirsizlik talebi azaltır ve tarife uygulayan ülkenin para birimini zayıflatan bir risk primi takozu oluşturur” tespitinde bulundu. Roberts, yazarların Trump’ın politikalarının doların “olağanüstü ayrıcalığının” kalıcı olmayabileceğine işaret ettiği sonucuna vardıklarını belirtti.
Bu görüşün, borç konusundaki uzman Kenneth Rogoff’un sunumuyla da örtüştüğünü vurgulayan Roberts, Rogoff’un ABD’deki artan kamu borcunun doların dünya piyasalarındaki ayrıcalıklı konumunu tehdit ettiğini savunduğunu aktardı.
Rogoff, Trump’ın devletin borçlanma araçlarının bir parçası olarak kripto para “stablecoin”lerini tesis etmesinin bu riski daha da artırdığını öne sürdü.
Enflasyonla mücadelede Fed’in etkisi
Roberts, Fed’in para politikalarının ve enflasyonla mücadelesinin de konferansta masaya yatırıldığını belirtti.
Eski Fed Başkanı Janet Yellen’ın da aralarında bulunduğu isimlerin, Fed’in istihdam ve enflasyon arasındaki dengeyi koruyan ikili yetkisinin (dual mandate) enflasyonun kontrolden çıkmasına neden olup olmadığını tartıştığını aktardı.
Bazı konuşmacıların, Fed’in faiz oranlarını artırmada ve parasal genişlemeyi (QE) tersine çevirmede yeterince hızlı davranmadığını savunduğunu belirten Roberts, diğerlerinin ise sorunu “mali baskınlık” (fiscal dominance) olarak tanımladığını ifade etti.
Roberts, Yellen’ın kendi döneminde mali baskınlık olduğu iddialarını reddettiğini, ancak tüm tarafların Fed’in enflasyon üzerinde çok az etkisi olduğu veya hiç etkisi olmadığı konusunda hemfikir göründüğünü vurguladı.
Enflasyonun talep kaynaklı değil, arz kaynaklı olduğu görüşünün öne çıktığını belirten Roberts, bir oturumda ekonomistlerin şu tespitine yer verdi:
“Arz eksikliklerini tetiklemeyen toplam talep patlamaları, büyük olsalar bile enflasyonist değildir.”
Mali kemer sıkma politikaları gündemde
Fed oturumunda yapay zekanın enflasyonla mücadelenin gelecekteki kurtarıcısı olarak görüldüğünü aktaran Roberts, yapay zeka benimsenmesinden kaynaklanan üretkenlik artışının ABD kamu borcu/GSYİH oranına yardımcı olacağının savunulduğunu belirtti.
Ancak bunun yeterli olmayacağı görüşünün hakim olduğunu ifade eden Roberts, “mali savurganlığın” sona erdirilmesi gerektiği konusunda bir uzlaşı olduğunu yazdı.
Roberts, Yellen’ın bütçe açığını kapatmak için vergilerin artırılması ve refah ile sağlık sigortası (medicare) gibi federal sosyal hak programlarında kesintiye gidilmesi çağrısında bulunduğunu aktardı.
Roberts, bu durumu “Yeniden bir ‘kemer sıkma’ turu” olarak nitelendirdi.
Ana akım iktisatçıların kamu borcuna odaklanırken sermayenin kârlılığını baskılayan yüksek özel sektör borcunu göz ardı ettiğini savunan Roberts, kamu borcundaki artışın aslında özel sektörün çöküşlerinden kaynaklandığını vurguladı.
Çin şoku ABD imalatını derinden sarstı
Yapay zekanın kapitalizmin üretkenlik büyümesi için bir kurtarıcı olabileceğini, ancak Çin’in durumunun bunun tam tersi bir etki yarattığını belirten Roberts, ABD üretkenlik trendleri uzmanı Robert Gordon’ın verilerine dikkat çekti.
Roberts, 1972-2009 yılları arasında ABD imalat üretkenliğinin özel sektörden daha hızlı büyüdüğünü, ancak 2009-2024 döneminde bu durumun tersine döndüğünü aktardı.
Gordon’ın verilerine göre, imalat inovasyonundaki yavaşlama bu düşüşün yüzde 40’ını oluştururken, geri kalan yüzde 60’lık kısım yatırım büyümesindeki azalmadan kaynaklanıyor.
Roberts, bu yavaşlamanın Çin’in 2001 yılında Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) girmesinin ardından yüksek katma değerli sektörlerdeki başarısıyla hızlandığını belirtti. Roberts, analizini şu ifadelerle noktaladı:
“Çin ‘şoku’ ABD imalat gücünün belini kırdı. Tarife politikasının ABD imalat üretkenliğindeki düşüşü tersine çevirmesi pek muhtemel değil.”
ABD’de işsizlik oranı %4,6 ile dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı
Amerika
Microsoft’un veri merkezi yatırımı New York’un elektrik talebini aşacak

Microsoft, bulut ve yapay zeka hizmetlerindeki sunucu açığını kapatmak amacıyla veri merkezlerinin kapasitesini 2032’ye kadar üçe katlayıp 38 gigavatın üzerine çıkarmayı hedefliyor. Planlanan bu enerji miktarı, New York eyaletinin zirve dönemdeki elektrik tüketimini aşıyor.
Amerikan teknoloji şirketi Microsoft, veri merkezlerinin kapasitesini 2032 yılına kadar üç kattan fazla artırarak 38 gigavatın üzerine çıkarmayı planlıyor.
Bloomberg’in konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, hedeflenen bu kapasite, New York eyaletinin en yüksek tüketim dönemlerindeki elektrik ihtiyacını geride bırakıyor.
Kapasite artışı, Microsoft’un bulut hizmetleri ve yapay zeka operasyonlarında yaşadığı işlem gücü yetersizliğini aşmasını amaçlıyor.
Şirketin dünya genelindeki veri merkezi ağının mevcut elektrik kapasitesi yaklaşık 12 gigavat seviyesinde seyrediyor.
Gelecekteki kapasitenin yaklaşık üçte birinin yapay zeka donanımlarına ayrılması hedefleniyor. Bu alandaki güncel tüketim ise 2 gigavat civarında kalıyor.
Sunucu kapasitesindeki yetersizlik, Microsoft’u ABD ve Avrupa’daki bazı merkezlerinde yeni bulut aboneliklerini sınırlandırmak zorunda bıraktı. Bu durum nedeniyle müşterilerin bir bölümü rakiplerle sözleşme imzaladı.
Tesis inşasını hızlandıran şirket, Atlanta bölgesi dahil yeni merkezler kuruyor. Son mali yılda sermaye harcamaları 145 milyar dolara ulaşan şirketin harcamalarında, analistlerin değerlendirmelerine göre yükseliş sürecek.
Tesislerin inşasının yıllar alması, talep ve teknolojideki değişimlerin sürmesi sebebiyle mevcut planlar revizyona uğrayabilir.
Microsoft, programın ayrıntılarına dair henüz açıklama yapmadı.
Daha önce şirket içi değerlendirmelerde, yapay zeka merkezleri inşasının elektrik, su tüketimi ve karbon emisyonları nedeniyle çalışanlar arasında kaygı yarattığı kabul edilmişti.
Microsoft, su verimliliğini artırdığını ve yenilenebilir enerji kaynaklarını güçlendirdiğini savunuyor.
Amerika
“Teknoloji devleri gençlerin tepki odağında petrolün yerini aldı”

ABD’li kayaç petrolü üreticisi Diamondback Energy şirketinin yöneticisi Kaes Van’t Hof, teknoloji devlerinin petrol şirketlerinin yerini alarak kamuoyunun bir numaralı hedefi haline geldiğini söyledi. Van’t Hof, yüksek gelir ve kariyer arayışındaki gençlerin enerji sektörüne ilgisinin arttığını savundu. Bloomberg verileri ise sektörde üretimin rekor kırmasına karşın son on yılda 250 bin kişilik istihdam kaybı yaşandığını gösteriyor.
ABD merkezli kayaç petrolü üreticisi Diamondback Energy şirketinin tepe yöneticisi Kaes Van’t Hof, teknoloji devlerinin kamuoyu nezdinde petrol şirketlerinin yerini alarak “bir numaralı halk düşmanı” haline geldiğini söyledi.
Financial Times gazetesine konuşan Van’t Hof, iyi gelir ve güçlü kariyer fırsatları arayan gençlerin artık petrol sektörünü dışlanan bir alan olarak görmediğini vurguladı.
Teknoloji şirketlerinin, özellikle veri merkezlerinin inşası nedeniyle yoğun bir toplumsal baskıyla karşı karşıya kaldığını belirten Van’t Hof, enerji sektörüne yönelik yaklaşımın ise dönüştüğünü savundu.
The New York Times gazetesinin daha önce yer verdiği haberde, veri merkezlerine yönelik endişelerin çevreye dönük tehditler ve sohbet robotlarına olan bağımlılıkla bağlantılı olduğu aktarılmıştı.
Van’t Hof, toplumun enerjinin gündelik hayattaki vazgeçilmez rolünü artık çok daha iyi kavradığına dikkat çekti.
Gelişmeleri değerlendiren Diamondback yöneticisi, şu ifadeleri kullandı:
“Birkaç yıl öncesine kadar neredeyse her gün petrol sektörünün öldüğüne dair makaleler çıkıyordu. Ancak bugün insanların bunun saygın, iyi ödeme yapan, ayrıca yapay zeka ile enerjinin kesiştiği bir alan olduğunu anladığını düşünüyorum.”
Söz konusu dönüşümün istihdam piyasasına da yansıdığını kaydeden Van’t Hof, sektöre genç yetenek akışı yaşandığını ve staj başvurularında artış görüldüğünü dile getirdi.
Van’t Hof, değerlendirmesini şu sözlerle sürdürdü: “Enerji sektörü havalı olabilir mi? Evet, sanırım öyle. Artık asıl bilişimciler kötü adam olarak görülüyor.”
Teksas merkezli olan ve kayaç petrolü çıkaran Diamondback, 56 milyar dolarlık ciroya sahip. Şirket, ABD’nin güneyindeki geniş petrol ve doğalgaz bölgesi Permian Havzası’nın en büyük bağımsız petrol üreticisi konumunu elinde tutuyor.
Öte yandan Bloomberg, Temmuz ayında geçtiği haberde ABD petrol ve doğalgaz sektörünün son on yılda istihdamını yaklaşık yüzde 40 oranında azalttığını duyurmuştu.
Bu oran 250 bin kişilik iş kaybına denk gelirken, söz konusu pozisyonların büyük kısmının geri dönmeyeceği kaydedildi.
İstihdamdaki bu sert düşüşe rağmen, aynı dönemde ham petrol üretimi yüzde 50 artış kaydetti.
Bloomberg’in aktardığına göre 2014 yılındaki fiyat çöküşünün ardından yatırımcılar şirketlerden daha yüksek verimlilik ve kâr talep etmeye başladı.
Bu baskı; işten çıkarmaları, şirket birleşmelerini, ileri teknolojilerin kullanımını, otomasyonu ve robotik sistemleri beraberinde getirdi.
Ajansın hesaplamalarına göre sektörde 2023 yılının başından bu yana gerçekleşen birleşme ve devralma işlemlerinin toplam hacmi 500 milyar doları aştı ve önceki üç yıllık dönemin toplamını yüzde 20’den fazla geride bıraktı.
Güncel verilerle ABD’deki ham petrol üretimi günlük 13,8 milyon varille rekor seviyeye ulaşsa da sektördeki istihdam son üç yılın en düşük seviyesinde seyrediyor.
Ülkedeki enerji şirketleri, 2014 yılında çalışan sondaj kulelerinin üçte birinden daha azıyla faaliyet gösteriyor; ancak sahadaki her bir kule artık o döneme kıyasla yaklaşık dört kat daha fazla petrol üretiyor.
Amerika
ABD, ismi açıklanmayan “büyük” bir bankaya yaptırım uygulayacak

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump yönetiminin önümüzdeki hafta büyük bir bankaya yaptırım uygulayacağını söyledi.
Yeni yaptırım, yine İran’a karşı iktisadi abluka kapsamında ilan edilecek.
“Real America’s Voice” programına konuk olduğu sırada ne finans kurumunun adını ne de bulunduğu ülkeyi belirten Bessent, bu adımın pazartesi günü (14 Eylül) atılacağını ifade etti.
Bessent, bu adımın başlangıçta cuma günü gerçekleştirilmesinin planlandığını fakat 11 Eylül 2001 saldırılarının 25. yıldönümü anma törenleri nedeniyle ertelendiğini belirtti.
Bessent şöyle konuştu:
“Herkes bu rejimle ilişkisini kesene kadar bu sürece devam edeceğiz. Bunu o kadar kârsız hale getireceğiz ki, şirketinizin ya da kendinizin, kişisel mali durumunuzun yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalmasını göze almak istiyorsanız, buyurun deneyin. Ama peşinize düşeceğiz.”
ABD, Türkiye’deki bir bankaya “İran bağlantılı” olduğu iddiasıyla yaptırım uyguladı
ABD, Şubat ayında çatışmanın başlamasından bu yana İran’a karşı petrol ihracatı, nakliye ağları, silah tedarik kanalları, finansal aracılar, dijital varlık borsaları ve havacılık bağlantılarını hedef alan bir dizi ekonomik önlem uyguladı.
Trump yönetimi, geçen ay Bessent’in “Ekonomik Dışlama Operasyonu” olarak adlandırdığı girişimle kampanyasını tırmandırdı.
ABD, yaklaşık 60 kuruluş, kişi ve gemiye yaptırımlar uyguladı ve deniz taşımacılığı, havacılık, teknoloji, altın ve dijital varlıklar gibi sektörlerde İran’la iş yapanlara yönelik ikincil yaptırımların kapsamını genişletti.
Beyaz Saray geçen hafta İstanbul merkezli Golden Global Bank’ı, Çin’in İran petrolü karşılığında ödediği büyük meblağları Devrim Muhafızları’na aktardığı gerekçesiyle yaptırım kapsamına almıştı.
İran üzerindeki baskı giderek artmasına rağmen, ABD Başkanı Donald Trump savaşın Kasım ayındaki ABD ara seçimlerinden sonraya kadar sona ermeyeceğini öngördü.
Avrupa4 gün önceAvrupa savunma sanayii Ukrayna’ya yetişemiyor
Avrupa3 gün önceKoçbaşı olarak AfD
Görüş2 hafta önceBişkek’te “Yeni Düzen” gerçeğe dönüşüp dönüşemeyeceğini görmek için toplanıyor
Dünya Basını2 hafta önce“Yapay zeka devasa bir aldatmaca”
Avrupa4 gün önceCDU, AfD’yi durdurmak için yeni göç planı hazırlıyor
Asya2 hafta önceHindistan’ın 2047 gelişmiş ekonomi hedefi zora girdi
Asya1 hafta önceABD’nin baskısıyla karşı karşıya kalan Japonya Merkez Bankası kritik bir karar aşamasında
Asya3 gün önceÇin’in HQ-17AE kısa menzilli hava savunma sistemi Pakistan’ın İHA savunmasını güçlendirecek










