Amerika
ABD’nin yeni AI planının hedefinde Çin ve ‘woke’ var

ABD’nin çarşamba günü (23 Temmuz) yayınlanan yapay zeka (AI) eylem planı, Çin’i alt etmeye ve teknolojinin ABD’deki ilerlemesini hızlandırmaya odaklanıyor.
“Yarışı Kazanmak: Amerika’nın Yapay Zeka Eylem Planı” başlıklı belge, esas olarak küresel rekabet adına endüstriye istediği kadar hızlı hareket etme izni veriyor.
Sektör, Trump yönetiminin AI konusunda hangi yöne gitmek istediğini ve Biden döneminin güvenlik odaklı yaklaşımından nasıl farklılaşmayı hedeflediğini anlamak için uzun zamandır beklenen plan için sabırsızlanıyordu.
Trump, dün ayrıca Washington’da üst düzey teknoloji liderleriyle bir etkinlikte bir araya gelerek belgeyi tartıştı. Plan, yetkililerin Trump’ın ikinci döneminde tamamlanabileceğine inandıkları belirli hedeflerle birlikte, yönetimin AI konusundaki hedeflerini ortaya koyuyor.
Axios’un geçen hafta bildirdiği üzere, Başkanın ocak ayında yayınladığı AI yönetmelik kararında talep edilen plan, büyük ölçüde yapay zeka konusunda müdahaleci olmayan, büyümeyi destekleyen bir yaklaşımı benimsemeyi öngörüyor.
Rapor, AI inovasyonunu hızlandırmak, Amerikan AI altyapısını oluşturmak ve uluslararası AI diplomasisi ve güvenliğinde liderlik etmek olmak üzere üç ana başlığa odaklanıyor.
Raporda dört temel politika öne çıkıyor: Amerikan yapay zekasının ihracatı; veri merkezlerinin hızlı kurulmasının teşvik edilmesi; yapay zeka inovasyonunun ve benimsenmesinin sağlanması; ve sınır modelleri için ifade özgürlüğü.
Planın başlıca hedefleri arasında, yeni veri merkezleri ve fabrikaların inşasını hızlandırmak için izin süreçlerini hızlandırmak ve çevre düzenlemelerini gevşetmek yer alıyor. Plan, “radikal iklim dogmalarını” kınıyor ve temiz hava ve su yasaları da dahil olmak üzere çevre kısıtlamalarının kaldırılmasını öneriyor.
Birçok teknoloji devi, ABD ve dünyanın çeşitli yerlerinde yeni veri merkezleri kurma yolunda ilerliyor. OpenAI, bu hafta Teksas’ın Abilene kentinde, Oracle’ın desteklediği ve Trump’ın bu yılın başlarında tanıtımını yaptığı Stargate adlı projenin bir parçası olan devasa veri merkezi kompleksinin ilk aşamasını devreye aldığını duyurdu. Amazon, Microsoft, Meta ve xAI de büyük projeler yürütüyor.
Teknoloji endüstrisi, bilgi işlem tesislerinin elektriğe bağlanabilmesi için daha kolay izin kuralları getirilmesi için baskı yapıyordu.
Eylem planında, “Federal hükümet, yapay zeka ile ilgili federal fonların, bu fonları israf eden ağır yapay zeka düzenlemelerine sahip eyaletlere yönlendirilmesine izin vermemeli, ancak eyaletlerin inovasyonu aşırı kısıtlamayan ihtiyatlı yasalar çıkarma haklarına da müdahale etmemelidir,” deniyor.
Büyük Teknoloji, yapay zeka regülasyonlarını 10 yıl süreyle yasaklamak istiyor
Yönetim, AI inovasyonunu engellediğini düşündüğü federal düzenlemeler hakkında bilgi talebinde bulunacak.
Rapora göre, Trump yönetiminin İletişim Yasasında belirtilen federal standartlarla çeliştiğini düşündüğü eyalet yasaları, fonun reddedilmesinde gerekçe olarak kullanılabilir.
İdare ve Bütçe Ofisi (OMB), AI ile ilgili isteğe bağlı fon sağlayan tüm federal kurumlarla işbirliği yaparak, fon kararları alırken “eyaletlerin AI düzenleme ortamını dikkate almalarını” sağlayacak.
Federal düzeyde, plan, çok liberal veya “woke” olarak değerlendirilen AI için satın alma standartlarının değiştirilmesini ve AI risk yönetimi çerçevesinin güncellenerek DEI, yanlış bilgi ve iklim değişikliği ile ilgili ifadelerin çıkarılmasını öngörüyor.
Plan, girişimcilerin ve akademisyenlerin NAIRR, Ticaret Bakanlığı, OSTP ve Ulusal Bilim Vakfındaki kamu-özel sektör ortaklıkları aracılığıyla bilgi işlem hizmetlerine erişimini sağlamayı amaçlıyor.
Plan ayrıca çeşitli departmanları, insanları AI işlerinde çalışmak üzere eğitecek programlar benimsemeye ve insansız hava araçları ve sürücüsüz arabalar gibi yeni teknolojilere yönelik hükümet yatırımlarına öncelik vermeye çağırıyor.
Rapora göre, “Amerika Birleşik Devletleri, tüm AI teknolojisini (donanım, modeller, yazılım, uygulamalar ve standartlar) Amerika’nın AI ittifakına katılmak isteyen tüm ülkelere ihraç ederek küresel AI talebini karşılamalı.”
Trump’ın yeni başkanlık kararnamelerinin “woke” AI, altyapı ve ihracata odaklanıyor. Bu kararnameler, yapay zeka inşaat projelerinin izin sürecini hızlandırmayı, ABD’nin teknoloji ihracatını genişletmeyi ve yapay zekadan “woke” kavramını ortadan kaldırmayı amaçlıyor.
Trump yönetimi, AI modellerini “ideolojik önyargı” açısından incelemeyi ve ürünleri “nesnel gerçeği” sağlamayan şirketlerin ABD hükümetiyle iş yapmasını engellemeyi planlıyor.
Belgede yönetim, sistemlerinin tarafsızlığını garanti etmeyen geliştiricileri hariç tutmak için ihale kurallarını güncelleyeceğini açıkladı.
Beyaz Saray’ın teknoloji politikası başkanı Michael Kratsios, hükümetin “sistemlerinin ifade özgürlüğünün ve takdir yetkisinin gelişmesini sağlayan LLM geliştiricileriyle sözleşme yapacağını” söyledi.
Financial Times’a (FT) konuşan üst düzey bir Beyaz Saray yetkilisi, kamu alımlarını denetleyen Genel Hizmet İdaresinin kuralları belirleyeceğini ve bir modelin bu kurallara aykırı olup olmadığını karara bağlayacağını da sözlerine ekledi.
Trump’ın siyasi müttefikleri, OpenAI’ın ChatGPT ve Google’ın Gemini gibi AI modellerini uzun süredir “liberal önyargılı” olmakla suçluyor ve hatta bazı şirketlerin teknolojilerini kasıtlı olarak sağcı tutumları eleştirecek şekilde eğittiğini iddia ediyor.
Trump, partiler üstü “Hill and Valley Forum” ve dört teknoloji yatırımcısı ve girişimcinin sunduğu iş ve teknoloji programı “All-In” podcast’inin ortaklaşa düzenlediği bir tanıtım etkinliğinde, “Amerika yeniden yenilikçilere yeşil ışık yakılan, bürokrasi ile boğulmayan bir ülke olmalıdır,” dedi.
Trump çarşamba günkü etkinlikte, “Çin kadar elektrik kapasitesi ekleyeceğiz. Her şirkete kendi elektrik santralini kurma hakkı verilecek,” dedi.
Programda Trump’ın yapay zeka danışmanı ve risk sermayesi girişimcisi David Sacks da yer aldı.
Eski PayPal yöneticisi Sacks, Google’ın Şubat 2024’te piyasaya sürdüğü AI görüntü oluşturucu tarafından körüklenen “woke AI”ı bir yıldan fazla bir süredir eleştiriyor.
Bu mesele X’in sahibi Elon Musk, risk sermayedarı Marc Andreessen, Başkan Yardımcısı JD Vance ve Cumhuriyetçiler tarafından sık sık gündeme getiriliyordu.
Öte yandan salı günü, sendikalar, ebeveyn grupları, çevre adalet örgütleri ve gizlilik savunucuları dahil olmak üzere 100’den fazla grup, Trump’ın endüstri odaklı AI politikasını reddeden ve “öncelikle Amerikan halkına hizmet edecek” bir “Halkın AI Eylem Planı” çağrısı yapan bir kararı imzaladı.
Kararı imzalayan gruplardab Public Citizen’ın büyük teknoloji şirketlerinin hesap verebilirliğini savunan üyesi J.B. Branch, bu planı “satış” olarak nitelendirdi.
Branch, “Bu plan kapsamında, teknoloji devleri avantajlı anlaşmalar yaparken, sıradan Amerikalılar, devasa yapay zeka veri merkezlerine sağlanan indirimli elektrik enerjisini sübvanse etmek için elektrik faturalarının yükseldiğini görecek. Amerikalılar, milyarderlere sadaka değil, güvenlik, adalet ve hesap verebilirliğe dayalı bir yapay zeka geleceği hak ediyor,” dedi.
Amerika
Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.
Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.
Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.
Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.
Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.
Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.
ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.
Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.
The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.
Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.
Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Asya2 hafta önceÇin yapay zekâ, çipler ve akıllı fabrikalara büyük yatırım yapıyor
Asya2 hafta önceHindistan ve Vietnam, ‘Çin artı bir’ rekabetini ticari kazanıma dönüştürmeyi hedefliyor
Asya2 hafta önceFed’in faiz artışının ardından Çin parasal gevşemeye devam edecek mi?
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi4 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya1 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak











