Asya
Çin büyüme hedefini ve savunma bütçesini belirledi

Çin’in en üst düzey yasama organı Ulusal Halk Kongresinin (NPC), yıllık genel kurulunun açılış oturumu bugün yapıldı.
Başkent Pekin’deki Büyük Halk Salonu’nda düzenlenen oturuma, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Başbakan Li Qiang, Meclis Başkanı Zhao Leji ve Çin Komünist Partisinin (ÇKP) önde gelen isimleri katıldı.
Kongre’nin 14. döneminin 3. Genel Kurulu’nun açılışının yapıldığı oturumda Başbakan Li Qiang, hükümetin yıllık çalışma raporunu ve bütçe taslağını meclise sundu.
Yüzde 5 büyüme hedefi
Li, Çin ekonomisinin 2025’te yüzde 5 civarında büyümesini hedeflediklerini bildirdi.
Raporda enflasyon hedefini yüzde 2 olarak belirlediklerini aktaran Li, bütçe açığının gayrisafi yurt içi hasılaya oranının da yüzde 4 olmasını öngördüklerini kaydetti.
Li, işsizlik oranını ise yüzde 5,5 civarında tutarak, kentlerde en az 12 milyon yeni istihdam yaratmayı amaçladıklarını ifade etti.
Hükümetin çalışma raporu ve taslak bütçe, 11 Mart’taki kapanış oturumunda oylanarak kabul edilecek.
Li konuşmasında, “Yüzyıldır görülmemiş değişimler dünya genelinde daha hızlı bir şekilde ortaya çıkıyor” dedi ve ekledi: “Giderek karmaşıklaşan ve sertleşen dış ortam ticaret, bilim ve teknoloji gibi alanlarda Çin üzerinde daha büyük bir etki yaratabilir.”
Li, “istihdam yaratma ve gelir artışı üzerindeki baskılara” dikkat çekerek “özellikle tüketimin durgun olduğunu” kabul etti ve hane halkı talebini “güçlü bir şekilde artırma” sözü verdi.
Raporda, tüketimi canlandırmak için “özel bir eylem planı” hazırlanacağı bildirildi.
Çarşamba günü açıklanan hedefler büyük ölçüde ekonomistlerin beklentileriyle uyumluydu. Çin ekonomisi 2024 yılında resmi olarak %5 büyüyerek geçen yılki NPC’de belirlenen hedefe ulaştı. Bu, durgun hane halkı tüketimi ve emlak çöküşüyle mücadele etmek için alınan kapsamlı teşvik önlemlerinin ardından geldi.
Li ayrıca, yüksek teknoloji endüstrilerini desteklemeye devam etme ve yatırım verimliliğini artırma sözü verdi.
NPC’ye delege olarak katılan akıllı telefon ve elektrikli araç üreticisi Xiaomi’nin CEO’su Lei Jun, gazetecilere yaptığı açıklamada şirketin son beş yılda araştırma ve geliştirmeye yaklaşık 105 milyar yuan yatırım yaptığını söyledi. Xiaomi’nin “Çin’in imalat sanayisinin gelişiminden faydalanan” bir şirket olduğunu ve “bilimsel ve teknolojik yenilik yoluna bağlı kalmaya devam edeceğini” vurguladı.
Savunma bütçesi
Maliye Bakanlığının Ulusal Halk Kongresi’ne sunduğu bütçe taslağında, savunma harcamalarının bu yıl yüzde 7,2 artışla 1,78 trilyon yuana (250 milyar dolar) çıkacağı belirtildi.
Savunma harcamalarındaki artış, geçen yılın bütçesiyle aynı oranda oldu. Geçen yılki taslak bütçede savunma harcamalarının 2024’te yüzde 7,2 artışla 1,66 trilyon yuana (o günkü kurla 230 milyar dolar) çıkacağı belirtilmişti.
Artış oranı, hükümetin bu yıl için “yüzde 5 civarında” belirlediği ekonomik büyüme hedefini aşıyor.
Çin’in savunma harcamaları Devlet Başkanı Xi Jinping’in göreve geldiği 2013’ten bu yana her yıl büyüme oranının üzerinde artış gösterdi ve 10 yılda iki kattan fazla arttı. Yine de bu bütçe Çin’in en büyük rakibi ABD’nin savunma bütçesinin 3’te birinden az. ABD Kongresi, geçen yılın sonunda, 2025 mali yılı için 850 milyar dolarlık savunma bütçesine onay vermişti.
İki toplantı
Kongre’nin yıllık genel kurul toplantıları, eş zamanlı yapılan Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı’nın genel kurulu ile ülkenin yakın dönemdeki siyasi ve ekonomik doğrultusunu şekillendiriyor. Bu toplantılar ‘iki toplantı’ olarak adlandırılıyor.
5 yıllığına seçilen meclis, bu yıl 14. döneminin 3. genel kurul toplantısını gerçekleştiriyor. NPC’nin 11 Mart’ta kapanmadan önce ulusal bütçe de dahil olmak üzere diğer gündem maddelerinin yanı sıra 2025 hükümet planını görüşmesi ve kabul etmesi bekleniyor. Dışişleri Bakanı ve diğer bakanların da toplantı sırasında basınla bir araya gelmesi planlanıyor.
Çin’in parlamentosu olarak da bilinen Ulusal Halk Kongresi’nde 2 bin 977 delege bulunuyor. Söz konusu delegeler arasında ülkenin şehir, eyalet, bölgelerinden temsilciler yer alıyor.
NPC Genel Kurulu yılda bir kez toplanırken, yasama görevlerini yıl içinde 2 ayda bir toplanan 175 kişilik NPC Daimi Komitesi icra ediyor.
Asya
Moonshot halka arz öncesinde 50 milyar dolar değerleme hedefliyor

Çinli yapay zeka girişimi Moonshot AI, Hong Kong Borsası’nda planladığı halka arz öncesinde şirket değerlemesini 50 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor. Şirketin yakın zamanda 31,5 milyar dolar değerleme ile yeni bir finansman turunu tamamlamaya hazırlandığı ve hemen ardından yeni yatırım görüşmelerine başlayacağı belirtiliyor.
Çin merkezli yapay zeka şirketi Moonshot AI, Hong Kong Menkul Kıymetler Borsası’nda gerçekleştirmeyi planladığı halka arz (IPO) öncesindeki süreçte şirket değerlemesini 50 milyar dolara yükseltmeyi hedefliyor.
Bloomberg’in konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, şirket bu doğrultuda bir halka arz öncesi finansman aşaması yürütmeyi planlıyor.
Kaynaklar, Moonshot’ın önümüzdeki birkaç gün içinde 31,5 milyar dolar değerleme üzerinden yürüttüğü mevcut yatırım turunu tamamlayacağını ifade etti.
Aktarılan bilgilere göre şirket, bu turun kapanmasının hemen ardından potansiyel yatırımcılarla yeni bir sermaye yatırımı için müzakerelere başlamayı tasarlıyor.
Yeni Kimi K3 modeli beklentileri artırıyor
Moonshot, bu süreçte temmuz ayının başlarında tanıttığı yeni yapay zeka modeli Kimi K3’ün başarısından yararlanmayı hedefliyor.
Şirket, Kimi K3’ün Anthropic firmasının en gelişmiş modeli Claude Fable 5 ile OpenAI tarafından geliştirilen GPT-5.6 dışındaki tüm rakiplerini geride bıraktığını iddia ediyor.
Söz konusu model, dünyanın en zengin isimleri arasında yer alan Elon Musk tarafından “etkileyici” olarak nitelendirildi. OpenAI Strateji Şefi Ding Ball ise açık kaynaklı bu modelin piyasaya sürülmesinin teknoloji dünyasını “tam teşekküllü bir yapay zeka komünizmine” yaklaştırdığı uyarısında bulundu.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Amerikan makamlarının Çin dahil olmak üzere denizaşırı ülkelerdeki açık kaynaklı modelleri yakından inceleyeceğini ve ABD şirketlerine ait fikri mülkiyet haklarının çalındığına dair bulgulara rastlanması halinde gerekli önlemleri alacaklarını bildirdi.
Altı ay içinde borsaya açılması bekleniyor
Moonshot, daha önce hissedarlarına Hong Kong Menkul Kıymetler Borsası’nda kotasyon alma niyetinde olduğunu bildirmişti. Bloomberg tarafından paylaşılan bilgilere göre şirketin önümüzdeki altı ay içinde halka arzını gerçekleştirmesi bekleniyor.
Google ve Meta’nın eski çalışanı Yang Zhilin tarafından 2023 yılının başında kurulan Moonshot, Çince adını kurucusunun sevdiği müzik grubu Pink Floyd’un albümüne atıfla “Dark Side of the Moon” (Ayın Karanlık Yüzü) ifadesinden alıyor. Girişim; Alibaba Group Holding bünyesindeki Qwen, MiniMax Group ve Z.AI ile birlikte Çin yapay zeka sektörünün öncüleri arasında kabul ediliyor.
Çin’de Moonshot’ın yanı sıra diğer büyük yapay zeka şirketleri de halka arz süreçlerine hazırlanıyor.
DeepSeek firmasının 2027 yılında halka açılmayı değerlendirdiği belirtilirken, araştırmacı Lee Kai-Fu tarafından kurulan 01.ai adlı girişimin borsa hisse senedi ihracının da aynı yıl içinde gerçekleşebileceği kaydediliyor.
Asya
DeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı

Çin merkezli yapay zekâ sohbet botu DeepSeek kullanıcılarının çalışma belgeleri ve kişisel mesajları içeren diyalogları Google arama sonuçlarında açık erişime çıktı. Veri görünürlüğü, kullanıcıların üçüncü kişilere aktarım amacıyla “Paylaş” seçeneğini etkinleştirerek ürettiği kamuya açık bağlantıların arama motoru tarafından indekslenmesinden kaynaklandı.
Çin merkezli yapay zekâ sohbet botu DeepSeek kullanıcılarına ait diyaloglar, çalışma belgeleri ve kişisel mesajlar Google arama motorunda açık erişime çıktı.
Durumun, kullanıcıların yazışmaları üçüncü kişilere aktarmak amacıyla oluşturduğu kamuya açık bağlantıların Google tarafından indekslenmesinden kaynaklandığı tespit edildi.
Süreç, DeepSeek arayüzündeki “Paylaş” seçeneğiyle işliyor. Bu özellik etkinleştirildiğinde kullanıcı metnin belirli bölümlerini işaretliyor ve platform herkesin erişebileceği bir internet adresi üretiyor.
Sistem işlem sırasında söz konusu içeriğin bağlantıya sahip olan herkese açık hale geleceği bilgisini veriyor. Arama motoru da yalnızca hesap sahiplerinin manuel olarak genel erişime açtığı diyalogları sonuçlarda listeliyor.
Ocak 2025’te bulut güvenliği şirketi Wiz Research uzmanları, DeepSeek veri tabanından gizli bilgilerin sızdığını tespit ettiklerini duyurmuştu. Geliştirici firmaya bildirilen sorun hızla giderilmişti.
Uzmanların değerlendirmelerine göre açık erişime sızan veriler arasında sohbet geçmişleri, gizli anahtarlar, arka plan sistem ayrıntıları ve diğer gizli bilgileri içeren 1 milyondan fazla veri satırı yer alıyordu.
DeepSeek, kuruluşundan bu yana 7 milyar dolardan fazla yatırım toplayarak Çin’in en yüksek piyasa değerine sahip yapay zekâ girişimi konumuna geldi.
Platformun kullanıma sunulmasından itibaren dünya genelinde çok sayıda ülke, ulusal güvenlik ve kişisel verilerin korunması kaygıları doğrultusunda hükümet düzeyinde ve kamu kurumlarında sistemin kullanımına yönelik yasak veya kısıtlamalar getirdi.
Axios’un aktardığı bilgilere göre ABD Kongresi üyelerinin Çin menşeli sohbet botunu kullanmasına izin verilmiyor.
2026 yılı başlarında ise İtalya Veri Koruma Kurumu, kişisel verilerin işlenme yöntemlerine dair bilgi eksikliği gerekçesiyle DeepSeek erişimini engelledi.
Yapay zekâ sistemlerinde benzer veri güvenliği sorunları daha önce de yaşanmıştı. 2023 yılında OpenAI şirketine ait ChatGPT yazılımında, açık kaynaklı “redis-py” adlı Redis müşteri kütüphanesindeki bir hata nedeniyle bazı kullanıcıların kişisel verileri internete sızmıştı.
Söz konusu teknik aksaklık, ChatGPT abonelik doğrulama e-postalarının bir kısmının yanlış kullanıcılara gönderilmesine yol açmıştı.
Asya
Japonya, nükleer silah tartışmasını tabu olmaktan çıkarıyor

Japonya Savunma Bakanı Şinciro Koizumi, ülkesinin nükleer silah edinme konusundaki tartışma yasağını kaldırması gerektiğini belirterek güvenlik ortamının kötüleştiğini vurguladı. Kyodo News ajansının aktardığına göre Koizumi, ulusal savunma önlemlerini artıran Finlandiya ve Fransa’yı örnek göstererek Tokyo’nun bazı konuları tabu sayan yaklaşımlarını değiştirmesi gerektiğini kaydetti.
Japonya hükümetinde, ülkenin nükleer silah edinmesine yönelik tartışmalar üzerindeki yasağın kaldırılması yönünde çağrı yapıldı.
Kyodo News ajansının aktardığına göre Japonya Savunma Bakanı Şinciro Koizumi, Tokyo’nun nükleer silah konusunu tartışmaktan “kaçınamayacağını” ifade etti.
Bakan Koizumi, nükleer caydırıcılığı güçlendirmek için adımlar atan Fransa ve Finlandiya’yı örnek gösterdi. Finlandiya parlamentosu, haziran ayı ortasında ulusal savunmayı güvence altına almak amacıyla nükleer silahların ülke topraklarına ithalini, transit geçişini ve depolanmasını engelleyen yasağı kaldıran bir kanunu kabul etmiş, düzenleme daha sonra Cumhurbaşkanı Alexander Stubb tarafından imzalanmıştı.
Koizumi, güvenlik durumunun kötüleştiğini ve Tokyo’nun bazı konuların tartışılmasını tabu haline getiren yaklaşımlarını değiştirmesi gerektiğini belirtti. 1945 yılında ABD’nin atom bombası saldırılarına maruz kalan Japonya, günümüzde Amerikan nükleer şemsiyesinin koruması altında yer alıyor ve topraklarında nükleer silah üretmeme, bulundurmama ve girişine izin vermeme şeklindeki üç temel ilkeye bağlı kalıyor.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Kasım 2025’te bu ilkelerin değiştirilmesi konusunu gündeme taşımıştı.
Japon yetkililer, ulusal güvenliğe dair üç temel belgenin güncellenmesi sürecinde bu konuyu ele almaya başladı. Takaichi, özellikle nükleer silahların ülkeye girişine yönelik yasağın kaldırılmasını önermiş, mevcut yasağın ABD’nin caydırıcılık potansiyelini zayıflattığını savunmuştu.
Mevcut yasal çerçevede Washington, Japonya’daki askeri üslerine ve buradaki limanlara yanaşan gemilerine bu tür mühimmatları yerleştiremiyor.
Kyodo News ajansına konuşan ve Takaichi hükümetinin güvenlik politikalarının hazırlanmasında yer alan bir kaynak, aralık ayında yaptığı açıklamada Japonya’nın nükleer silaha sahip olması gerektiğini savunmuştu.
Bu çıkış, muhalefet partilerinin ve bazı ülkelerin tepkisine yol açmıştı.
Avrupa’da da benzer güvenlik tartışmaları sürüyor. Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, temmuz ayı başında yaptığı açıklamada, ülkedeki siyasi güçlerin “kötüleşen jeopolitik durum” gerekçesiyle ülkede nükleer silah ve yabancı askeri üslerin konuşlandırılmasını engelleyen anayasal yasağın kaldırılmasına yönelik bir plan üzerinde uzlaştığını bildirmişti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise mart ayı başında ülkesinin nükleer stratejisinde değişikliğe gidildiğini ve “Fransız caydırıcılığında yeni bir aşamaya” geçildiğini duyurmuştu.
Mevcut durumda yaklaşık 290 savaş başlığına sahip olan Fransa, nükleer kalkanını ortaklarına da genişletmeyi planlıyor.
Macron; Almanya, Polonya, Yunanistan, Hollanda, Belçika, Danimarka ve İsveç ile yapılacak işbirliğinin, nükleer silahların kullanılacağı ortak askeri tatbikatları ve Fransız savaş uçaklarının bu ülkelerde geçici olarak konuşlandırılmasını kapsayacağını açıklamıştı.
Görüş2 hafta önceAnkara’nın ikinci zirvesi: 22 yılın ardından NATO, kuralları yeniden yazan bir Türkiye’ye dönüyor
Diplomasi2 hafta önceNATO ülkeleri, milyarlarca dolarlık savunma anlaşması açıkladı
Amerika2 hafta önceNATO 3.0’un mucidi: Elbridge Colby
Asya2 hafta önceXi, bilim ve teknoloji inovasyonuyla Çin modernleşmesinin ilerletilmesi çağrısı yaptı
Görüş2 hafta önceTahran’da iki kritik isimle konuştum: İran kendisini nasıl görüyor?
Diplomasi1 hafta önceFT: Çin’e bağımlılığı azaltmanın Batı’ya maliyeti 23 trilyon doları aşabilir
Diplomasi2 hafta önceNATO liderleri Ankara Deklarasyonu’nu kabul etti
Diplomasi2 hafta önceAnkara’daki NATO zirvesinde hangi silah anlaşmaları yapıldı?










