Avrupa
İngiltere’nin muhtemel başbakanı Andy Burnham kimdir?

İngiltere’de Başbakan Keir Starmer’ın görevinin yanı sıra İşçi Partisi liderliğinden de istifa etmesinin ardından Ada’nın liderlik koltuğuna oturması en muhtemel isim Andy Burnham.
Eski Greater Manchester Belediye Başkanı Burnham, iki hafta önce Makerfield’de yapılan ara seçimlerde büyük bir oy farkıyla kazanmış ve Avam Kamarasına seçilmişti.
İşçi Partisi içerisinde uzun süredir Starmer’a karşı ismi öne çıkan figürlerden biri olan Burnham’ın, parti liderliği için yapılacak yarışta karşısına şu ana kadar herhangi biri çıkmış değil.
2003 yılındaki Irak işgali oylamasında “evet” oyu verdiği için 20 yıl sonra pişman olduğunu açıklayan Burnham, siyasi kariyerini Tony Blair’in İşçi Partisi’nin orta düzeyde bir hükümet mensubu olarak inşa etmişti.
Burnham, siyasi hayatındaki “dönüm noktası” olarak, Blair’in halefi Gordon Brown hükümetinde kültür ve spor bakanlığı yaptığı sırada, Liverpool’un ünlü stadyumu Anfield’deki bir maçta yuhalanmasını gösteriyor.
1989 yılında 97 Liverpool taraftarının hayatını kaybettiği Hillsborough felaketinin 20. yıldönümünde Burnham, Anfield’da Brown yönetimini temsil ediyordu. Fakat sahadaki mikrofona taziye sözlerini söylemeye başladığı sırada, o zamanlar 39 yaşında olan bakanın konuşması, hayatını kaybedenler için adalet talep eden tribünlerden gelen yüksek sesli ve öfkeli haykırışlarla kesintiye uğradı.
O zamana kadar bir dizi İngiliz hükümeti, felaketle ilgili kamu soruşturması açılması taleplerini reddetmişti. Burnham, o andan sonra siyaseti “Londra’nın dışında” sürdürme, “sesini duyuramayanların da sesi olma” kararı aldığını söylüyor.
The Guardian’daki portresine göre Burnham’ın eleştirmenleri, on yıllar boyunca siyasi görüşlerinin değiştiği izlenimi verdiği gerekçesiyle onu “Kaptan Çarkçı” olarak nitelendirirken, diğerleri ise onu “dinleyen bir kişi” olarak görüyor.
Üniversiteden mezun olduktan sonra Londra’ya taşınan ve burada Tank World ve Passenger World Management gibi sektör dergilerinde kısa bir süre çalışan Burnham, daha sonra İşçi Partisi milletvekili Tessa Jowell’in parlamento ofisinde araştırmacı olarak göreve başladı.
Dönemin kültür bakanı Chris Smith’in danışmanlığını da yapan Burnham, 2001 yılında memleketi Greater Manchester’daki Leigh’den milletvekili seçildi.
İlk olarak Blair hükümetinde yardımcı bakan olarak görev yaptı fakat Brown hükümetinde Hazine Baş Sekreteri olarak kabineye katıldı; daha sonra kültür bakanı ve ardından sağlık bakanı olarak görev yaptı.
Burnham, 2010 yılında “tutkulu sosyalizm” vaadiyle İşçi Partisi liderliği için aday oldu fakat beş aday arasında dördüncü sırada kaldı ve partiyi biraz daha sola kaydırmayı vaat eden Ed Miliband’a yenildi.
Miliband 2015 genel seçimlerinde yenilgiye uğradığında ise Burnham, iş dünyasına yakın duruşunu vurgulamak amacıyla daha ılımlı ve “merkezci” bir söylemle yeniden aday oldu.
Burnham o dönemki kampanyasını, muhasebe ve profesyonel hizmetler şirketi Ernst & Young’ın genel merkezinde başlatmış ve girişimcilerin, “[en az] hemşireler kadar kahramanlarımız” olarak görülmesi gerektiğini savunmuştu. Burnham o seçimleri Jeremy Corbyn’e karşı kaybetti.
Burnham, Corbyn’in ekibinde bir gölge kabine görevini kabul ederek içişleri sözcüsü pozisyonunu üstlendi. Ayrıca, 2016 yılında İşçi Partisi liderinin AB’de kalma konusunda yeterince aktif destek vermemesinin, bazı kesimler tarafından Brexit kampanyasının zaferine yol açtığı öne sürüldüğünde, Corbyn’in ekibinden istifa etmeyen az sayıdaki kişiden biriydi.
Burnham, 2017 yılında Greater Manchester’ın ilk belediye başkanı olmak üzere aday olmak için Corbyn’in yanından ayrıldı.
Seçimi oyların %60’ından fazlasını alarak kazandı ve 2021’de daha da büyük bir farkla yeniden seçildi.
Manchester’da görev yaptığı süre boyunca, otobüs hizmetlerini kamu kontrolü altına alarak bölgenin ulaşım sisteminde gerçekleştirdiği dönüşümle övgü topladı.
İktisadi açıdan ülkenin geri kalanının büyük bir kısmını geride bırakan bu bölgeyi savunması, ona “kuzeyin kralı” lakabını kazandırdı.
Manchester belediye başkanlığına gelirken “sokakta uyuyanlar” (rough-sleepers) sorununu çözme vaadinde bulunmuştu. İlk senelerde işler gerçekten de iyi gitti: COVID-19 krizi patladığı sırada sokakta uyuyanların sayısı 2016’ya göre neredeyse yarıya inmişti. Ama Burnham, bu başarısını devam ettiremedi: Kasım 2025’e gelindiğinde sokakta uyuyanların sayısı 2016 seviyelerine tekrar yükselmişti.
Başbakan olursa Burnham’ın en büyük meselesi Birleşik Krallık’ın iktisadi gerileyişi olacak. Kimi iddialara göre müstakbel başbakan, Ada’nın son 40 yılına damgasını vuran özelleştirmeleri tersine çevirecek ve yeniden millileştirmelere başvuracak.
“Manchesterizm” adı verilen bu yeni bir taslağa göre, Andy Burnham’ın hükümeti, iflasın eşiğinde olan kamu hizmetlerini devralmak, hisse senedi karşılığı tahvil ihraç etmek ve devletin rekabetçi kurumlarını inşa etmek üzere uzun vadeli bir planla 40 yıllık özelleştirme sürecini tersine çevirebilir.
“Üretken Devlet” başlıklı bu politika belgesi, Burnham’ın Makerfield milletvekili olarak yemin etmek üzere Londra’ya varmasıyla birlikte yayınlandı.
Burnham’a yakın olan ve kamu hizmetlerinin devlet kontrolü altında olması konusundaki düşünceleri üzerinde onunla birlikte çalışan belgenin yazarı Mathew Lawrence, bu belgeyi Burnham’ın liderlik hedeflerinin aracı olan İşçi Partisi grubu Mainstream ile birlikte yayınladı.
Burnham’a politika konusunda danışmanlık yapan ve müstakbel başbakanın iktisadi politikalarının arkasında isim olduğu iddia edilen eski bakan Miatta Fahnbulleh, bu makaleyi “bu sorunu nasıl çözeceğimiz, halkın haykırarak talep ettiği değişimi nasıl gerçekleştireceğimiz ve çökmüş ekonomimizi nasıl yeniden inşa etmeye başlayacağımız konusundaki tartışmaya önemli bir katkı” olarak nitelendirdi.
Lawrence, makalenin “yaşamı karşılanabilir hale getirmek için mülkiyet sahibi olan, yatırım yapan ve hizmet sunan bir devleti; temiz su, ucuz enerji, sıcak evler, güvenilir ulaşım gibi insanca bir yaşamın temellerinin kontrolünü geri alan ve kamu hesap verebilir kurumlar tarafından inşa edilip yönetilen bir siyaseti” öngördüğünü söyledi.
“Manchesterizm İçin Bir Çerçeve” alt başlığını taşıyan makale, kamu hizmetlerinin özelleştirilmesine yönelik uzun süredir devam eden eğilimi eleştiriyor ve yaşamı daha pahalı hale getiren temel hizmetler üzerindeki kontrolün yitirilmesi nedeniyle, bu eğilimin Birleşik Krallık’ın büyüme ve verimlilik sorunlarının temelinde yattığını ileri sürüyor.
İlgili makale ve Burnham’ın kendisi kapsamlı bir millileştirme programını savunmasa da, halkı hızla yükselen maliyetlerden ve iflas eden özel şirketlerin masraflarını üstlenmek zorunda kalmaktan korumak için daha fazla devlet müdahalesine yönelik bir çerçeve kurulmasını savunuyor.
The Guardian daha önce, Burnham’ın müttefiklerinin, İngiltere’nin su ve enerji sektörlerinin büyük bir kısmını devlet kontrolü altına almak için 10 yıllık bir projeyi yönetmekten bahsettiklerini bildirmişti.
Bu sürecin, zor durumda olan kamu hizmeti kuruluşu Thames Water ile başlaması muhtemel.
Nihayetinde Burnham’ın müttefikleri, muhtemelen elektrik şebekesi operatörü National Grid’i de içeren enerji iletim ve tedarik şirketlerini kamu kontrolü altına almak istiyorlar.
Makalede, kamu kontrolünün uzun vadede çeşitli yollarla sağlanabileceği belirtiliyor. Örneğin, Thames Water gibi bir şirketin mali sıkıntıya düşmesi durumunda, hükümet “özel idare rejimi” uygulayarak devreye girebilir.
Burnham ise örnek olarak, özel işletmecilerin imtiyaz esasına göre hizmet sunmak üzere ihaleye katıldığı, fakat ücretler, sefer saatleri ve güzergâhların yerel yönetimler tarafından kontrol edildiği Büyük Manchester otobüs ağını gösteriyor.
Makalede mali durumu iyi olan kamu hizmetleri şirketleri için ise, yasanın genellikle hükümetin bu şirketleri devralmak üzere adil piyasa değerini ödemesini gerektirdiğine dikkat çekiliyor.
Makale, bunu büyük bir peşin nakit harcaması yapmadan başarmak için devletin “tahvil-hisse takası” yöntemini kullanabileceğini savunuyor ama bu adımın yasal düzenleme gerektireceği ve muhtemelen önemli hukuki itirazlara yol açacağı belirtiliyor.
Ayrıca devlet, kendi ticari kamu şirketlerini kurarak da kademeli olarak kontrolü ele alabilir ama bu süreç potansiyel olarak büyük çaplı borçlanmayı gerektirecektir.
Burnham, sektördeki “aşırı kâr hırsını” önlemek istediğini belirtmiş olsa da, su ve enerji şirketleri için benzer bir modelin pratikte ne anlama geleceğini henüz ayrıntılı olarak açıklamadı.
Starmer hükümeti, halihazırda bu sonbaharda yeni bir yasa yoluyla su sektörüne yönelik daha sıkı bir denetim planlıyordu.
Makale, Fahnbulleh ve Ed Miliband’ın ekonomi danışmanı olan İşçi Partisi üyesi Stewart Wood dahil olmak üzere birçok İşçi Partisi ismi tarafından övgüyle karşılandı.
Wood, makalenin “ülke genelinde refah yaratmaya ve yaşam kalitesini iyileştirmeye yardımcı olan daha aktif bir devlet için sosyal demokratik argümanları yeniden düşünmeye yönelik değerli bir katkı” olduğunu söyledi.
Makerfield seçim kampanyasında verdiği önemli taahhütlerden biri, geçen seçimlerde İşçi Partisi’nin gelir vergisi, KDV ve Ulusal Sigorta primlerinin ana oranlarını artırmama sözüne sadık kalacağı.
Kampanyası sırasında, gelir vergisi için 12.570 sterlinlik başlangıç eşiğinin yükseltilmesi olasılığını da “iyice incelemek” istediğini belirtti.
Burnham, konut politikasının ard arda gelen hükümetlerin öncelik sıralamasında çok gerilere düştüğünü savunuyor. Ama “brownfield” (dönüşüm sahası) arazilerinde imara öncelik verilmesi ve Satın Alma Hakkı’nın kısıtlanması gibi birçok imza politikası, mevcut hükümet tarafından çoktan uygulamaya konuldu.
BBC’ye göre Burnham’ın savunduğu yaklaşımdaki en büyük değişikliklerden biri, 10 yıllık 39 milyar sterlinlik uygun fiyatlı konut bütçesinin tamamını, kamu tarafından finanse edilen konutlar arasında en ucuz ve en fazla sübvanse edilen tür olan sosyal kiralık konutlara ayırmak.
Muhafazakâr Sunak hükümeti gibi, İşçi Partisi de vize şartlarını sıkılaştırarak göç seviyelerini düşürdü.
Burnham, Makerfield’daki seçim kampanyası sırasında, belirli bir hedef belirlememiş olsa da, net göçün “daha da azalması gerektiğini” söyledi.
Dış politikada ise Burnham, Birleşik Krallık’ın kendi yaşam süresi içinde AB’ye yeniden katılmasını istediğini belirtmiş ama “2016 referandumunu şu anda yeniden yapmak” istemediğini de eklemişti.
AB ile ilişkiler konusundaki tutumu yakında sınanacak. Özellikle gençlik vizeleri, gıda düzenlemeleri ve Birleşik Krallık’ı AB’nin karbon fiyatlandırma sistemine yeniden bağlama planları konusunda devam eden bir dizi müzakere Starmer’dan kendisine kalacak “miraslar” arasında.
Haziran ayı başlarında Starmer’ın savunma bakanı John Healey’in istifasına yol açan savunma harcamaları da bir başka mesele olacak. Burnham, savunma harcamaları için Starmer’dan daha fazla “nakit bulacağını” söylese de bunu nasıl yapacağı henüz belli değil.
Bir diğer önemli zorluk ise Burnham’ın ABD Başkanı Donald Trump’la nasıl başa çıkmaya çalışacağı olacak.
Burnham, Birleşik Krallık’ın ABD ile “iyi bir ilişki” kurmaya çalışması gerektiğini belirtse de “onlarla anlaşamayabiliriz” demekten de çekinmediğini ifade etmişti.
Şu anda ise özellikle yeni Maliye Bakanı’nın kim olacağı önem kazanmış görünüyor. Öne çıkan iki isim Wes Streeting ve Ed Miliband.
Streeting ve Burnham, gelir vergisi yerine servet vergisinin artırılmasından yana. Bununla birlikte, Burnham’ın üst düzey müttefikleri, liderlik hedeflerinden vazgeçen Streeting’in, dışişleri bakanı olabileceğine dair söylentiler arasında başka bir üst düzey göreve getirilmesini bekliyorlar.
The Economist, yüksek sağlık ve sosyal yardım maliyetlerinin üstesinden gelmeye, net sıfır hedefine ilişkin pragmatik bir yaklaşım benimsemeye ve bürokrasiye azaltmaya vurgu yaptıktan sonra tercihini ilan ediyor: Wes Streeting.
Streeting’in atanmasının “büyümeyi benimseme isteğinin bir işareti” olacağını savunan dergi pek de umutlu değil:
“Sorun şu ki, bu politikalar Bay Burnham’ın içgüdülerine ters düşüyor; onun içgüdüleri, daha devletçi görüşlere sahip olan ve maliye bakanlığı için bir başka aday olan Ed Miliband’ınkilerle daha uyumlu. Yapay zekadan yararlanmak için yaratıcı yıkım gerekecek; verimsiz firmaların iflas etmesine izin verilmeli ve işçilerin yapay zekaya daha uygun işlere geçebilmesi sağlanmalıdır. Burnham, bunu başarmak için gerekli olan düzenlemelerin gevşetilmesine içgüdüsel olarak karşı çıkıyor gibi görünüyor. Müttefikleri ise Sir Keir’in getirdiklerinden bile daha güçlü işçi hakları korumaları talep ediyorlar.”
“Bu tür yanlış düşünceler”in başka yerlerde de görülebileceğini savunan The Economist, Burnham’ın “pahalı bir devlet konut inşaatı programını” tercih ettiğini, ekonomiyi yeniden sanayileştirmek istediğini savunuyor ve bunun, “İngiltere’nin karşılaştırmalı üstünlüğünün hizmet sektöründe yattığı gerçeğini göz ardı eden romantik bir fikir” olduğunu yazıyor.
Öte yandan Burnham, Maliye Bakanlığı konusunda henüz bir karara varmadı. İçişleri Bakanı Shabana Mahmood da adaylar arasında yer alıyor.
Burnham’ın ekibindeki üst düzey üyeler, Miliband’a bu görevin verilip verilmemesi konusunda ikiye bölünmüş durumda.
The Times’a göre Enerji Bakanı Miliband’ın müttefikleri, Britanya’nın durgun ekonomisini dönüştürmek için gereken hem deneyime hem de radikal yaklaşıma sahip tek adayın o olduğunu söylüyor.
Fakat aralarında bazı bakanların da bulunduğu eleştirmenleri, onun iş dünyasına yeterince destek vermediğini ve piyasa güvenini sarsma riski taşıdığını savunuyor.
Ayrıca, Burnham’ın açık olduğunu belirttiği Kuzey Denizi’nde yeni petrol ve doğalgaz sondaj ruhsatlarına karşı çıktığı gerçeğine de dikkat çekiyorlar.
Öte yandan eski Tony Blair hükümetinin “emektarlarından” James Purnell’i başdanışmanı olarak ataması, The Economist ve Financial Times için umut verici bir gösterge.
Purnell’in başında bulunduğu danışmanlık firması Flint Global’in müşterileri arasında BP, Amazon, Jaguar Land Rover ve Uber yer alıyor.
Yine Burnham’ın, eski Goldman Sachs bankacısı ve Hazine Bakanı olan Lord O’Neill ile İngiltere Merkez Bankası’nın eski baş ekonomisti Andy Haldane’e, yönetiminde üst düzey ekonomi görevleri vermesi bekleniyor.
“Burnhamomics” hakkındaki en veciz değerlendirmeyi ise uzun yıllardır Financial Times Kuzey İngiltere muhabiri olarak Burnham’ı yakından takip etmiş Jennifer Williams yapıyor:
“Burnham’ın Greater Manchester’a geldiğinde halihazırda devam eden bir projeyi devraldığı gerçeğinden kaçınmak zor; o, bu projeyi sadık İşçi Partisi destekçilerine neoliberalizmin ve damlama ekonomisinin [trickle-down economics] reddi olarak başarıyla sundu. Oysa bu hiçbir zaman öyle değildi.”
Avrupa
Letonya hükümetinden ülkeyi “Rus kültüründen arındırma” planı

Letonya’da Andris Kulbergs liderliğindeki yeni hükümet, kamusal alanda Rusça kullanımını kısıtlamak amacıyla yasal zemin hazırlayacak bir bildirge yayımlamayı planlıyor. Program kapsamında yalnızca Letonca yayın yapan medya kuruluşlarının desteklenmesi ve Devlet Dili Merkezinin bağımsız bir yapıya kavuşturulması öngörülüyor.
Letonya’da yeni kurulan hükümet, kamusal alanda Rusça kullanımını sınırlandırmaya yönelik yasal zemin oluşturmak için “Rus etkisinden arındırma” bildirgesi kabul etmeye hazırlanıyor.
LETA haber ajansının aktardığına göre bu madde, Başbakan Andris Kulbergs liderliğindeki kabinenin çalışma programında yer alıyor.
Bildirgeye dair düzenleme, 15. dönem Letonya Parlamentosu (Saeima) görev süresi boyunca uygulanacak hükümet eylem planına dahil edildi.
Hükümet programında bu belgenin hedefi şu sözlerle tanımlanıyor: “Akademisyenlerin, tarihçilerin ve toplum dilbilimcilerin tavsiyelerini güvence altına almak ve tek resmi dil olan Letoncanın güçlendirilmesi için hukuki zemin oluşturmak.”
BB.lv haber sitesine göre kabine, ülkedeki dil politikasını da gözden geçirmeyi planlıyor.
Yetkililer kamusal alanda, bilgi ve iletişim mecralarında ve iş yerlerinde Letonca kullanımına öncelik verecek.
Programın dil, medya ve kültür bölümünde Rusçaya hangi kısıtlamaların getirileceği ve bunların yasalara nasıl işleneceği açıklanmıyor.
Düzenlemenin hangi alanları kapsayacağı, halkı ve iş dünyasını nasıl etkileyeceği ya da hangi yasal değişikliklerin gerekeceği de belirsizliğini koruyor.
Haber portalı Delfi, mevcut durumu “Şu aşamada Rusça kullanımına yönelik yürürlüğe girmiş yeni yasaklardan değil, hükümetin siyasi niyetinden söz ediliyor” ifadeleriyle değerlendiriyor.
Devlet Dili Merkezi bağımsız bir kuruma dönüşecek
Hükümet ayrıca Devlet Dili Merkezini bağımsız bir kurum haline getirmeyi planlıyor.
Yetkililer merkezin yetkilerini genişletmeyi ve tarafsızlığını güçlendirmeyi vadediyor.
Değişiklikler medya politikasını da kapsıyor.
Programa göre devlet; ulusal, bölgesel ve diasporaya yönelik yayın yapan ve içeriklerini yalnızca Letonca üreten medya kuruluşlarını destekleyecek.
Bu adımın “nitelikli, analitik ve çeşitli içeriklerin ortaya çıkmasını teşvik etmesi” öngörülüyor.
Yeni ilkenin mevcut medya destek programlarını nasıl etkileyeceği ve finansman düzeninin değişip değişmeyeceği belgede yer almıyor.
Kabine, kamu yayın kuruluşlarına siyasi tarafsızlık ve fikir çeşitliliği sağlamanın yanı sıra ulusal güvenlik ihtiyaçlarını gözeterek kriz anlarında kesintisiz yayın yapma görevi yüklüyor.
Kültür çalışanlarının maaşları kamu ortalamasına yaklaştırılacak
Kültür alanında hükümet, sektör çalışanlarının maaşlarını kademeli olarak komşu Baltık ülkeleri seviyesine yaklaştırmayı ve kamu sektörü ortalamasına çıkarmayı hedefliyor.
Bu artış için henüz kesin bir takvim açıklanmadı.
Kabine ayrıca Şarkı ve Dans Festivali ile kutsal mirasın korunması programını destekleyeceğini duyurdu ve bu alandaki sorumluluğu devlet ile yerel yönetimler arasında paylaştırdı.
Kültürün bir ulusal güvenlik unsuru olarak “Letonya 2050” stratejisine ve 2028-2034 Ulusal Kalkınma Planı’na dahil edilmesi planlanıyor.
Saeima, yeni bakanlar kurulunu 17 Kasım’da 34 ret oyuna karşılık 57 milletvekilinin oyuyla onayladı.
Koalisyonu Birleşik Liste ve Ulusal İttifak partileri kurarken, kabinede birkaç bağımsız isim de görev aldı.
Bu kabine, Andris Kulbergs’in başbakanlığındaki ikinci hükümet olma özelliği taşıyor.
Kulbergs, Mayıs 2026’dan bu yana dört partili önceki koalisyon hükümetine liderlik ediyordu.
Avrupa
AB, Ukrayna’nın 2027’de 20 milyona kadar İHA edinmesine destek olacak

AB Savunma ve Uzaydan Sorumlu Komiseri Andrius Kubilius, Ukrayna’nın 2027 yılında 20 milyona kadar İHA almasına destek vermeyi planladıklarını açıkladı. Mevcut kredilerden İHA ve mühimmat için 14,4 milyar euro ayrılırken, 45 milyar euroluk yeni bir ek yardım mekanizması daha hazırlanıyor.
Avrupa Birliği (AB), Ukrayna’nın 2027 yılında 20 milyona kadar insansız hava aracı (İHA) edinmesine yardımcı olmayı planlıyor.
AB Savunma ve Uzaydan Sorumlu Komiseri Andrius Kubilius, gazetecilere yaptığı açıklamada Ukrayna’nın silah ihtiyacının parasal değer açısından giderek İHA’lara kaydığını söyledi.
Kubilius, “2026 yılı başında bu oran yüzde 31’di, 2027 yılında ise yüzde 62 olacak” dedi.
AB bahar aylarında 2026-2027 dönemi için Ukrayna’ya 90 milyar euroluk kredi onaylamıştı.
Bu kaynağın 60 milyar eurosu askeri ihtiyaçlara ve Ukrayna savunma sanayisinin desteklenmesine, kalan 30 milyar eurosu ise makrofinansal yardıma ve bütçe açığının kapatılmasına ayrılıyor.
Kubilius, Ukrayna’nın savunması için sağlanan 60 milyar euroluk mevcut AB kredisinin “oyunun kurallarını değiştiren bir unsur” olduğunu vurguladı.
Bu kapsamda 2027 yılında İHA ve mühimmat alımı için 14,4 milyar euro planlandı.
Destekte herhangi bir kesinti yaşanmaması için bu takvime göre ödemelerin ocak ayında başlaması gerekiyor.
Kubilius, Ukrayna Koordineli Destek Aracı (ICSUA) adı verilen yeni bir destek mekanizması hazırlandığını da duyurdu.
Öneriye göre yardım paketine 45 milyar euro daha eklenecek ve bu tutarın 25 milyar eurosu 2027 yılında doğrudan Ukrayna ordusunun ihtiyaçlarına yönlendirilecek.
Avrupa
Avrupa 2025’te 32 milyon ton çöp ihraç etti, en büyük alıcı Türkiye oldu

AB’nin Mayıs 2027’de OECD dışı ülkelere uygulayacağı atık ihracatı yasağı öncesinde Hindistan ve Mısır muafiyet için lobi yapıyor. İhracat pazarlarını korumak isteyen geri dönüşümcülerle hurdayı içeride tutmayı hedefleyen çelik üreticileri arasındaki anlaşmazlık Brüksel’i zorluyor.
Avrupa’da hurda metal ticareti geri dönüşümcülerle sanayicileri karşı karşıya getirirken, Hindistan ve Mısır Avrupa’dan tonlarca hurda alıp eriterek yeniden kullanmaya devam etmek için lobi faaliyetleri yürütüyor.
Bir zamanlar çöp gözüyle bakılan geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyum, sanayinin otomobilden inşaata kadar her alanda daha temiz üretim yolları aramasıyla giderek daha değerli hale geliyor.
Avrupa Birliği’nin (AB) 2024 yılında çıkardığı bir yasa ise atık ihracatını kısıtlayarak geri dönüştürülmüş metali birlik içinde tutmayı ve ithal hammaddelere bağımlılığı azaltmayı amaçlıyordu.
Mayıs 2027’den itibaren AB’nin çoğu zengin ekonomilerden oluşan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) dışındaki ülkelere atık ihraç etmesi yasaklanacak.
Belirli çevre standartlarını karşıladığını kanıtlayan ülkeler bu yasaktan muaf tutulabilecek ve Avrupa hurda metalinin iki büyük alıcısı olan Hindistan ile Mısır tam da bunu başarmaya çalışıyor.
Brüksel’in onaylanan ülkelerin ilk listesini bu ay yayımlaması bekleniyordu ancak karar 2026 sonuna ertelendi.
Listeye giremeyen ülkeler daha sonra yeniden başvurabilecek.
Bu anlaşmazlık Avrupa sanayisini ikiye bölerken, ihracat pazarlarına bağımlı geri dönüşümcüler yeşil dönüşüm için hurdaya ihtiyaç duyan çelik üreticileriyle çatışıyor.
Geri dönüşümcüler iç talebin yetersiz olduğunu savunuyor
Geri dönüşümcüler ihracatın Avrupa’nın her zaman eritemediği malzemeler için önemli bir çıkış kapısı olduğunu savunuyor ve yabancı alıcılara kapıyı kapatmanın içeride otomatik olarak talep yaratmayacağını söylüyor.
Sektör grupları Federrec ve Recycling Europe yetkilisi Emmanuel Katrakis, “Sınırları kapatarak talep yaratamazsınız” dedi.
Katrakis geri dönüştürülmüş çelik ve alüminyumun halihazırda yaklaşık yüzde 80’inin Avrupa’da kaldığını, yalnızca beşte birinin ihraç edildiğini belirtti.
Asıl sorunun inşaat ve otomotiv gibi büyük Avrupalı müşterilerin “iyi durumda olmaması” olduğunu savunan Katrakis, Hindistan’ın ise hızla geliştiğini ve hammaddeye aç olduğunu vurguladı.
Çelik üreticileri çevre standartlarına ve hammadde kıtlığına dikkat çekiyor
Avrupalı çelik üreticileri ise bu görüşe katılmıyor ve birliğin yeşil sanayi için değerli olan bu kaynağı denizaşırı ülkelere göndermeden önce iki kez düşünmesi gerektiğini savunuyor.
Sektör kuruluşu Eurofer, AFP’ye yaptığı açıklamada hem Hindistan’ın hem de Mısır’ın AB’nin beklediği çevre standartlarının hala gerisinde kaldığını söyledi.
Kuruluş, Mısır’ın “hurda depolama, ayrıştırma, kalite veya hava emisyonları” üzerinde “yeterli denetim” gösteremediğini belirtti.
Eurofer, Hindistan’da ise AB değerlendirmelerinin “ağır metal emisyonlarının denetiminde ve atık su arıtmada eksiklikler” tespit ettiğine işaret etti.
Çelik üreticileri hurda metalin artık yalnızca atık olmadığını da vurguluyor.
Fransız ArcelorMittal şirketi AFP’ye geri dönüştürülmüş metallerin Avrupa’nın harcayamayacağı “stratejik bir kaynağa” dönüştüğünü söyledi.
Şirket, “Avrupalı çelik üreticileri şimdiden arzın daraldığını görüyor” dedi ve sektör düşük karbonlu üretime geçtikçe talebin hızla artacağı uyarısında bulundu.
Brüksel iki rakip taraf arasında uzlaşı arıyor
Sözde “yeşil çelik” hamlesi, AB’nin sanayi tabanını yeniden inşa ederken emisyonları azaltma hedeflerinin merkezinde yer alıyor.
Avrupalı üreticiler bu süreçte yabancı rakiplerinin çoğundan çok daha yüksek enerji maliyetleriyle mücadele ediyor.
Brüksel şimdilik ihracat pazarlarını açık tutmak isteyen geri dönüşümcüler ile daha fazla hurda metalin Avrupa’da kalmasını isteyen üreticiler arasında sıkışmış durumda.
Bir Avrupa Komisyonu kaynağı, “Bu karşıt görüşler arasında köprü kurmaya çalışıyoruz ve bu hiç kolay değil” dedi.
Aynı kaynak sözlerini şöyle sürdürdü: “Geri dönüşümcüleri atık ihracatından para kazanan kötü adamlar olarak görmek kolay olurdu ama mesele bundan daha karmaşık. Onların da geçerli argümanları var.”
AB 2025 yılında 32 milyon ton atık ihraç ederken ana varış noktası Türkiye oldu ve ihracatın yaklaşık yüzde 40’ı OECD dışındaki ülkelere yapıldı.
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Dünya Basını2 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceSırp Profesör Simić: Sandıktan çıkan irade Batı blokuna yöneliş değil
Görüş1 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2
Ortadoğu2 hafta önceHaredi müttefiklerinden Netanyahu’ya destek gelmedi
Dünya Basını2 hafta önceSiyaset bilimci Rossi: ABD ara seçimleri lobi siyasetine açık bir itirazdır
Ortadoğu2 hafta önceİsrail basını ABD ara seçimlerini nasıl değerlendirdi?












