Diplomasi
Mısır’ın ateşkes girişimi: Taraflar ne kazanacak ne kaybedecek
Mısır’ın başkenti Kahire bir süredir Filistin meselesinin taraflarının üst düzey ziyaretlerine tanık oluyor. Kalıcı ateşkes için yürütülen müzakerelerin temeli Gazze’nin ekonomik koşullarının iyileştirilmesi. Siyasi konuların açıktan görüşülmediği yani Filistin içi uzlaşı ya da İsrail-Filistin arasında kalıcı barış gibi konuların masaya yatırılmadığı müzakerelerin ana fikri Gazze’nin ekonomik koşullarının iyileştirilmesinin tarafları kalıcı bir uzlaşıya götüreceğine olan yaygın inanca dayanıyor. Müzakerelerin somut çıktılarından biri olarak Gazze Marine gaz sahasında çalışma yapılmasına tarafların onay verdiğine dair haberler basına yansımıştı.
Peki müzakere edilen diğer başlıklar neler ve bu başlıklar taraflara ne kazandırıyor ne kaybettiriyor? Söz konusu başlıklar kalıcı bir ateşkesin kapısını aralayabilir mi?
İsrail’in yarı-resmi düşünce kuruluşu Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü (INSS) Mısır öncülüğünde yürütülen ateşkes görüşmelerini inceledi:
***
Mısır’ın Hudna Girişimi: İsrail’i Bypass Etmek
Mısır, Gazze’de uzun vadeli bir ateşkes için Hamas ve İslami Cihad ile bir girişim yürütüyor; İsrail bu görüşmelere doğrudan dahil değil. Her ne kadar hudna (ateşkes) ihtimali zayıf olsa da İsrail’in Mısır’ın girişimini reddetmemesi ve bunun yerine içerdiği ekonomik projelere olanak sağlaması iyi olacaktır
4-6 Haziran 2023 tarihlerinde üst düzey Hamas ve İslami Cihad liderleri, Mısır İstihbarat Başkanı Tümgeneral Abbas Kamil’in daveti üzerine Kahire’yi ziyaret etti. Filistin heyetine Hamas lideri İsmail Haniye (yardımcısı Salih el-Aruri ve örgütün dış büro şefi Halid Meşal de eşlik etti) ve İslami Cihad lideri Ziyad en-Nahale başkanlık etti. Toplantıda Mısırlılar Gazze Şeridi’nde uzun vadeli ateşkes – hudna – için bir girişim sundular. Görüşmelerde İsrail’in hedefe yönelik öldürme operasyonları gerçekleştirme kapasitesini ortaya koyan Kalkan ve Ok Operasyonu’nun sonuçlarının yanı sıra Orta Doğu’da son dönemde gerginlik ve şiddetin azalmasına yol açan anlaşmaların yarattığı atmosfer de etkili oldu. Görüşmelerin temelinde uzun vadeli bir ateşkes önerisi ile Kahire’nin Gazze cephesindeki güvenlik durumunun yatıştırılmasına yardımcı olma ve ABD’nin siyasi desteği ve Katar’ın mali yardımıyla bölgenin yeniden inşasına katılma isteği vardı.
Kahire’nin Gazze’ye daha fazla müdahil olma motivasyonu, bu bağlamda elde edeceği ekonomik ve siyasi kazanımların yanı sıra yerel altyapı projelerini başlatmadaki başarısında yatıyor. Örneğin, Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cebaliye ve Beyt Lahya’da Mısır tarafından inşa edilen üç yüksek katlı konut projesi ileri bir aşamaya ulaşmış ve neredeyse kullanıma hazır hale gelmiş durumda. Benzer şekilde, Gazze’nin kuzeyinde denize paralel uzanan Raşid sahil yolunun geliştirilmesi planlanıyor.
Mısır Girişimi şu projeleri içeriyor:
- Kuzey Sina Yarımadası’ndaki el-Ariş limanının genişletilerek tüm Gazze Şeridi için bir kargo limanı haline getirilmesi; kamyonların Gazze’ye girmesi için asfalt bir otoyol; ve Selahaddin (Refah) Sınır Kapısı üzerinden Mısır ve Gazze arasındaki ticaretin genişletilmesi.
- Mısır’dan gelen elektriği Gazze Şeridi’ne dağıtacak elektrik sistemlerinin birbirine bağlanması.
- Gazze Şeridi açıklarında bulunan Gazze Marine doğal gaz sahasının geliştirilmesi. Filistin Yönetimi, gaz rezervleri üzerinde hak sahibi olan Filistin hükümeti olarak tanındığı için bu, Filistin Yönetimi’nin katılımını gerektirecektir. Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye’nin Hamas ve İslami Cihad heyetlerinden bir hafta önce Kahire’yi ziyaret etmesinin nedeni de bu olabilir.
- Kuzey Sina ile Gazze Şeridi arasında bir serbest ticaret bölgesi kurulması.
- Mısır Hamas yönetimindeki Gazze ile Mısır arasındaki Refah Sınır Kapısı’nın dört yıl öncesine kadar olduğu gibi Filistin tarafından kontrolünü yeniden tesis ederek Filistin Yönetimi’nin resmin içinde kalmasında ısrar ediyor.
Ayrıca Gazze’de uzun vadeli ateşkes koşullarını sağlamak için Mısır’ın İran’la yaptığı görüşmelerde Tahran’dan, başta Filistin İslami Cihadı olmak üzere vekillerini kullanmaktan kaçınmasını ve Kahire ile İslam Cumhuriyeti’nin etkisi altındaki Filistinli gruplar arasında yeni oluşmakta olan anlaşmayı baltalayacak hiçbir şey yapmamasını talep ettiği bildirildi.
Bu aşamada görüşmelere doğrudan müdahil olmamakla birlikte İsrail’in görüşmeler hakkında bilgilendirildiği anlaşılıyor. Mısır’ın önerisinin bir parçası olarak İsrail’in uzun vadeli ateşkese bağlı kalması, Filistinli üst düzey komutanlara karşı hedef gözeterek öldürme operasyonları düzenlemekten kaçınması, Gazze’den İsrail’e insan ve mal geçişi üzerindeki kısıtlamaların daha da hafifletilmesi ve Gazze’nin münhasır ekonomik bölgesinden gaz üretimi konusunda anlaşmaya varılması gibi bazı taahhütlerde bulunması gerekecek.
Perspektifler
Gazze Şeridi’ndeki Hamas lideri Yahya Sinvar ve Filistin Yönetimi Başkanı Mahmud Abbas gibi iki önemli Filistinli liderin Kahire’deki toplantıya katılmaması, Mısır’ın Filistinlilere iç uzlaşma ya da seçimler konusunda hiçbir baskı uygulamadığını gösteriyor. Sinvar için Hamas’ın dış liderliğinin müzakerelerin ön saflarında yer alması çok daha uygun, böylece İsrail’in elindeki Filistinli mahkumların serbest bırakılması ve Gazze’deki İsrail kuşatmasının tamamen kaldırılması da dahil ateşkes anlaşmasındaki eksik unsurları açıklamak zorunda kalmayacak. Mevcut durumda Abbas, gaz üretimine ilişkin anlaşmalar dışında Gazze cephesinde önemli bir aktör değil ve hatta Kahire’nin Filistin içi uzlaşıyı teşvik etmesi için Abbas’ı ikna etme çabalarından vazgeçtiği görülüyor.
Mısır’ın girişimi, Gazze Şeridi’nde Mısır’ın ekonomik projelerinin teşvik edilmesini içeriyor ki bu da Kahire’ye büyük fayda sağlayacak (El-Ariş havaalanının ve Refah ile el-Ariş’teki elektrik altyapısının genişletilmesi, mallara hızlı erişim sağlamak için bir otoyol inşa edilmesi ve Gazze Marine gaz sahasının geliştirilmesi). Buna ek olarak, mayıs ayında İsrail ile İslami Cihad arasında yaşanan ve Ramazan ayına denk gelen son çatışmalar, Mısır’a, bazıları Gazze Şeridi dışında bulunan ve İran ile Hizbullah’ın etkisi altında olan çok sayıda aktör ve adresin bulunduğu bir olayda arabuluculuk yapmanın ne kadar zor olduğunu açıkça gösterdi. Bu nedenle Mısır oyunun kurallarını bir kez daha netleştirmek istiyor: Kendisi açısından Gazze Şeridi’nde yaşananlardan sorumlu olan tek bir Filistinli aktör var, o da Hamas. Dahası, İsrail ile arabulucu olarak özel rolünü korumak istiyor.
İsrail’in oyunu: İsrail’in müzakerelerin -tabii ki açık görüşmelerin- dışında kalması kendi tercihi olsa da olmasa da işine geliyor. Böylece Başbakan Binyamin Netanyahu, koalisyondaki radikal sağ ortaklarına İsrail’in neden Hamas’la anlaşma yaptığını ve anlaşmanın neden esir İsraillilerin ve Hamas’ın elindeki İsrail askerlerinin cenazelerinin iadesini içermediğini açıklamak zorunda kalmıyor. Buna ek olarak, anlaşmanın tüm başlangıç ilkelerinden Mısır sorumlu olduğundan, İsrail kendisinden istenen tavizlerin (şu anda var olan mutabakatların dışında, özellikle sınır geçişleri ve 18.500 Gazzeli işçinin İsrail’e girişine izin verilmesi konusundaki politikası) önemini küçümseyebilir. İsrail’den Tapınak Tepesi ya da Kudüs’teki politikasını değiştirmesi ya da terörle mücadele kapsamında kendi operasyon özgürlüğünü kısıtlaması istenmiyor.
Mısır Hudna’da Başarılı Olursa Ortaya Çıkabilecek Sonuçlar
1-) Hamas’ın Gazze Şeridi’ndeki rolünün güçlendirilmesi: İslami Cihad’ı etkisiz hale getirirken İsrail’in Gazze’de uzun vadeli bir ateşkesi ilerletmesi gereken güç faktörü Hamas’tır. Hamas, Kudüs’te, Batı Şeria’da, İsrail içinde ve güney Lübnan’da terörizmi desteklemekten kaçınacağına dair İsrail’e herhangi bir taahhütte bulunmadan, Gazze ablukasının hafifletilmesi ve bölgede altyapı ve ekonomik projelerin hayata geçirilmesiyle bu anlaşmadan fayda sağlayacaktır. Salih el-Aruri önümüzdeki yıl Ramazan ayında terör saldırıları düzenlemeye ve yeni şiddet eylemleri için hazırlık yapmaya devam etmekte özgür olacak. Aynı zamanda Hamas pazarlık kozlarını – kayıp İsrailliler ve ölen askerlerin cenazeleri – elinde tutacaktır. Benzer şekilde, bu tür bir anlaşma özellikle de ABD düşük profilli de olsa işin içindeyse Hamas’ın meşruiyetini ve uluslararası tanınırlığını artıracaktır.
2-) Mısır’ın Gazze’ye daha fazla müdahil olması ve Kahire’nin Gazze bataklığına girmeye istekli olması: Gazze Mısır’a ne kadar bağımlı olursa İsrail’e o kadar az bel bağlayacak. Aynı zamanda Mısır, Sina üzerinden Gazze’ye silah kaçakçılığının önlenmesi konusunda da pek etkili olamadı. Sina’dan ticaretin ve mal hareketinin genişlemesinin kaçakçılar için daha fazla fırsat yaratması, İsrail’in ise Mısır’a olan bağımlılığı ve Kahire ile özel ilişkisini sürdürme arzusu nedeniyle bu tür olaylara karşılık verme kabiliyetinin sınırlı kalma olasılığı endişe yaratıyor.
3-) İsrail’in beklediği faydalar ile ödemesi istenecek bedel arasındaki gerilim: Bir yandan İsrail, Gazze’de uzun vadeli bir ateşkes sağlanmasını ve Şerit’teki sorumluluğunun azaltılmasını bir başarı olarak görecektir. Öte yandan bu durum Gazze’nin İsrail’e olan bağımlılığını azaltacak ve İsrail Gazze’deki olaylar üzerinde etkisini kaybedecektir. Buna ek olarak, İsrail’deki yaygın kanı Hamas’ı dizginlemenin yolunun Gazze’deki ekonomik koşulları iyileştirmekten geçtiği yönünde ve bu nedenle Gazze’nin sivil meseleler için ablukanın hafifletilmesini ve Gazze’nin yeniden inşasının devam etmesini destekliyor. Ancak Mısır’ın önerdiği ateşkes kabul edilirse, Netanyahu hükümetindeki aşırı sağcı unsurlar, kayıp ve ölmüş İsraillileri de kapsayan bir anlaşma olmaksızın, İsrail’in ablukanın kapsamlı bir şekilde hafifletilmesi ya da Filistin gaz sahasına onay vermesi gibi herhangi bir tavizine karşı çıkacaktır.
4-)Başıbozuk gruplar kontrol altına alınabilir mi? Uzun vadeli bir ateşkesin uygulanmasının ön koşullarından biri İslami Cihad’ın Hamas’ın otoritesini kabul etmesi ve Tahran’ın da bunu en azından zımnen kabul etmesi. Ancak Kahire ve Tahran arasında gelişen ikili ilişkiler ışığında İran’ın İslami Cihad üzerindeki etkisinin ne ölçüde azaltılabileceği açık değil.
5-) Filistin Yönetimi’nin giderek önemini kaybetmesinin başka bir aşaması: Gazze cephesinde müzakere edilmiş bir ateşkes, Filistin Yönetimi’nin tabutuna yeni bir çivi olacaktır ve ateşkes yürürlüğe girerse Hamas’ın elde edeceği ekonomik kazanımlara kıyasla kontrolü altındaki topraklarda Filistin Yönetimi’nin herhangi bir önemli ekonomik veya siyasi fayda elde edemeyecek. Bu çerçevede Hamas’ın, Abbas’ın iktidarda olmadığı günün ertesinde Filistin Yönetimi’nin kontrolünü ele geçirme çabalarını yoğunlaştırması muhtemeldir.
Sonuç ve Öneriler
Mısır’ın Gazze’deki ateşkes girişimi Hamas’ın güçlenmesini engelleyecek ya da diğer cephelerdeki operasyon özgürlüğünü kısıtlayacak herhangi bir tedbir içermediği gibi kayıp İsraillilerin ve ölen askerlerin naaşlarının iadesi için de bir anlaşma öngörmüyor. Dahası, ateşkes İslami Cihad ve Gazze Şeridi’ndeki diğer terörist grupların hayatta kalmasını sağlayacak. İslami Cihad’ın Kalkan ve Ok Operasyonu’nu sona erdiren 13 Mayıs ateşkesini kabul etmeden önce öne sürdüğü temel taleplerden biri İsrail’in üst düzey militan komutanlarına yönelik hedef gözeterek öldürme politikasına sona erdirilmesiydi ki İsrail buna “Sessizliğe sessizlikle karşılık verilecektir” yanıtını verdi. Eğer bir ateşkes sağlanırsa, İslami Cihad da Hamas gibi saflarını ve askeri yeteneklerini yeniden inşa etme özgürlüğüne sahip olacak.
Mısır’ın uzun vadeli bir ateşkese aracılık etmesi, özellikle de Hamas’ın bunu reddetme olasılığı göz önüne alındığında, şüpheli görünüyor. Ateşkesin Hamas’a sağlayacağı faydalar bir yana, örgüt İsrail karşısında daha üstün bir konumda olduğunu hissetseydi bunu kabul edilebilir bulabilirdi ancak bugün durum böyle değil. Hamas liderliği, örgütün Filistin ve bölge cephelerindeki gücünün arttığına, İsrail’in ise gücünün azaldığına ve uluslararası ve bölgesel etkisinin zayıfladığına inanıyor. Bu nedenle Hamas muhtemelen Gazze Şeridi’ni yeniden inşaya devam etmesine, kendi askeri gücünü artırmasına ve siyasi konumunu sağlamlaştırmasına izin verecek bazı süslemelerle “sessiz” statükoyu korumayı tercih edecektir ancak herhangi bir ideolojik taviz ya da İsrail veya Filistin Yönetimi’ne (örneğin gaz sahası) dolaylı bile olsa herhangi bir ödül vermesi istenmediği takdirde.
Mısır’ın ateşkes girişiminin meyve verme ihtimali düşük olsa da İsrail buna karşı çıkmaktan kaçınmalı ve aynı şekilde Mısır’ın Gazze’deki altyapı ve ekonomik projelerini genişletmesini desteklemeli. Gazze Şeridi’ndeki yaşam koşullarının iyileşmesi ve Mısır’ın artan katılımı İsrail’in uzun vadeli sessizlik sağlamak ve Gazze ile Batı Şeria arasındaki uçurumu derinleştirmek gibi stratejik hedeflerini ilerletecektir. Mısır’ın girişimine desteğin sürmesi İsrail’in; Hamas’ın Gazze’deki “başıbozuk” terör örgütlerini özellikle de İslami Cihad’ı kontrol etmek için yeterince motive olup olmadığını ve Sinvar’ın uzun vadede sükuneti sağlamaya ne ölçüde kararlı olduğunu görmesine olanak tanıyacak. Aynı zamanda, ateşkesin geçersiz kılınmaması için İsrail’in şu noktalarda uzlaşmak zorunda kalacak: Hamas ve İslami Cihad’ın diğer cephelerde terör saldırıları düzenlemek için operasyon özgürlüğünün devam etmesi; kayıp ve ölü İsrailliler konusu çözülmeden Gazze’de Hamas için iyileştirmeler yapılması; Hamas ve İslami Cihad’ın artan askeri gücüne karşı etkili bir çözüm bulunmaması.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin başkenti Abu Dabi’de bir araya gelen Rusya, ABD ve Ukrayna heyetleri, iki gün süren üçlü müzakerelerin sonucunda geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı. Her iki taraftan bini aşkın esirin yer alacağı takasın önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleştirilmesi öngörülürken, ABD’li müzakereciler yarın Moskova’da Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüşecek.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de Rusya, ABD ve Ukrayna arasında iki gün süren üçlü müzakereler bugün tamamlandı.
Vedomosti gazetesinin müzakere sonuçlarına ilişkin derlediği bilgilere göre taraflar geniş çaplı esir takası konusunda mutabakata vardı, tutumlarını karşılaştırdı ve ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu açıkladı.
Görüşmelerde Rus heyetine başkanlık eden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Vladimir Medinskiy, toplantının ardından basın toplantısı düzenledi.
ABD tarafı da müzakerelere ilişkin değerlendirmelerini paylaştı ve ABD Başkanı’nın temsilcilerinin Moskova’ya yapacağı ziyareti duyurdu.
Ukrayna tarafı ise geride kalan müzakere turunu zorlu olarak nitelendirdi.
Rus heyeti başkanı Medinskiy, Abu Dabi’deki görüşmeler kapsamında Ukrayna’daki çözüme ilişkin Rusya ve ABD’nin tutumlarının karşılaştırıldığını belirtti.
Medinskiy, “Amerikan tarafının katılımıyla tutumlarımızı karşılıklı olarak paylaştık, bazı noktalarda karşılıklı anlayış bulduk, bazılarında ise bulamadık. Ve bu görüşme şüphesiz devam edecek” dedi.
Toplantının organizasyonu için BAE makamlarına teşekkür eden Medinskiy, “Tüm Rus heyetimiz adına, üçlü müzakerelerin mükemmel organizasyonu, dostane ve iş odaklı bir atmosfer oluşturulması dolayısıyla Birleşik Arap Emirlikleri ve Abu Dabi yönetimine teşekkür etmek isterim” diye konuştu.
Abu Dabi’deki müzakere sürecinin somut ayrıntıları, nihai bir anlaşmaya varılana kadar açıklanmayacak.
Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov da görüşmelerin ardından ileriki çalışmalar için bir zemin oluştuğunu ifade etti.
Taraflar 1000’er kişiyi aşan esir takasında anlaştı
Rusya ve Ukrayna’nın geniş çaplı esir takası konusunda anlaştığını bildiren Medinskiy, “Bunun somut parametreleri yakın zamanda açıklanacak” ifadelerini kullandı.
Müzakereler sırasında insani konuların da gündeme geldiğini belirten Medinskiy, konuya ilişkin bir soruya yanıt verirken, “Heyetimizin üyeleri özel olarak bu konuyla ilgilendi” dedi.
Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Enformasyon Dairesi Başkan Yardımcısı Aleksandr Zorin, Vesti medya kuruluşuna yaptığı açıklamada, Rusya ile Ukrayna arasındaki takasta yer alacak esir sayısının her iki taraftan da bini aşacağını bildirdi.
Zorin’in aktardığına göre takas önümüzdeki iki ila üç hafta içinde gerçekleşebilir.
Medinskiy: “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı”
Medinskiy, müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada Avrupa’daki güvenlik mimarisi sorununun çözülmesi gerektiğini belirterek, “Azımsanmayacak kadar yıl geçti ve nihayet bu konu artık ses getirdi ve çözülmesi gerektiği yönünde bir anlayış kazandı” dedi.
Ukrayna’daki çatışmanın sona ermesinin ardından ne olacağına dair sorunun ortaya konulmasının bile başlı başına doğru olduğunu kaydeden Rusya Devlet Başkanı Yardımcısı Medinskiy, sözlerini şöyle sürdürdü: “Dünyanın yeni, modern, yenilenmiş, adil ve belirli bazı ülkelerin zararına olmayan bir güvenlik sistemine ihtiyacı var. Bunun üzerinde çalışacağız.”
Medinskiy’nin değerlendirmesine göre şu anda tüm dünya organizması hasta durumda.
Medinskiy, durumu “Ukrayna’da sadece bir çıban patladı. Bu nedenle organizmayı bir bütün olarak tedavi etmek gerekiyor. Burada yara bandıyla yetinemezsiniz” sözleriyle açıkladı.
Abu Dabi’deki Rus heyeti, aynı günlerde BAE’de bulunan Avrupa temsilcileriyle görüşmedi.
Medinskiy, “Hayır, onlarla görüşmedik, burada hangi statüde bulunduklarını pek anlamıyoruz. Müzakereler üçlü nitelik taşıyor” ifadelerini kullandı.
Avrupa ülkelerinden hiçbir barış girişimi gelmediğini söyleyen Rus heyeti başkanı Medinskiy, “Avrupa ülkelerinden tek bir barış girişimi, tek bir barış teklifi almadık. Bu yüzden neyi tartışacağımız belirsiz. Eğer buraya turist olarak geldilerse, otelin lobi barında sohbet etsinler” diye konuştu.
Avrupa ülkeleri, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik barış müzakerelerine “vicdanları uyandığında” katılabilecek.
Witkoff ve Kushner Moskova ile Dublin’e gidecek
ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner, kendisinin ve Steve Witkoff’un Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere yarın Moskova’ya gideceğini bildirdi.
Amerikalı müzakereciler bu ziyaretin ardından İrlanda’nın başkenti Dublin’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya gelmeyi planlıyor.
Kushner ayrıca üçlü müzakereler sırasında tarafların, çözüm sürecinin en zorlu konusu olacak toprak meselesi de dahil olmak üzere karmaşık konuları ele aldığını anlattı.
Tarafların savaş sonrası güvenlik konularını görüştüğünü kaydeden Kushner, ABD’nin Avrupalı temsilcileri müzakere formatına dahil etmeye çalıştığını belirtti.
Avrupa’ya Rusya ile diyalog için tek bir müzakereci seçme çağrısı yapan Trump’ın Özel Temsilcisi, üçlü müzakerelerin ardından yaptığı açıklamada, “Bu, Rusları Avrupa’yı müzakerelere dahil etmeye ikna etmekten daha büyük bir başarı olurdu” dedi.
Donald Trump’ın damadı, toprak konularında anlaşmaya varılmadan Ukrayna’nın savaş sonrası güvenliğine ilişkin bir anlaşmanın imzalanmayacağını vurguladı.
Kushner’e göre toprak anlaşmazlıklarının çözümü müzakerelerin en karmaşık kısmı olacak.
Ayrıca Kushner’in aktardığına göre Rus tarafı, Vladimir Putin ve Volodimir Zelenskiy yüz yüze görüşmeden önce daha fazla ilerleme kaydedilmesini istiyor.
Arahamiya: “Yılbaşına kadar çözüme ulaşmak için iyi bir dinamiğimiz var”
Ukrayna’daki Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya, bu müzakere turunun “en zorlulardan biri olduğunu” açıkladı.
Arahamiya, “Ruslar çok katı talimatlarla geldiler” dedi.
Öte yandan ileriki görüşmeler konusunda iyimserliğini dile getiren Arahamiya, “Bence yılbaşına kadar bir çözüme ulaşmak için şu anda iyi bir dinamiğimiz var” diye konuştu.
Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kirill Budanov ise basın mensuplarına yaptığı açıklamada, bir sonuç alınana kadar müzakerelerin içeriği ve sonuçları hakkında bilgi verilmeyeceğini belirterek, “Sadece sonuç önemlidir. Buna ulaştığımızda kamuoyuna açıklanacaktır” ifadelerini kullandı.
Budanov, Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin Donbass’tan çekilmesinin görüşülüp görüşülmediğine ilişkin soruyu ise yanıtsız bıraktı.
Abu Dabi’deki müzakereler ilk gün olan 10 Kasım’da 4,5 saat, ikinci gün olan 11 Kasım’da ise iki saatten az sürdü.
Rus heyetinde Medinskiy, Dışişleri Bakan Yardımcıları Sergey Ryabkov ve Mihail Galuzin ile Rusya Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı temsilcileri İgor Kostyukov ve Yuriy Jigarlovskiy yer aldı.
Ukrayna Dış İstihbarat Servisi Başkanı Rüstem Umerov’un başkanlık ettiği Ukrayna heyetinde, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin Ofis Başkanı Kirill Budanov, Budanov’un Birinci Yardımcısı Sergey Kislitsa ve Halkın Hizmetkarı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamiya yer aldı.
Müzakere masasında ABD tarafından ise Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steven Witkoff ve Başkan’ın damadı Jared Kushner hazır bulundu.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışı operasyonlarını azaltarak Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak üzere yeni askeri hedeflerini müzakere ediyor.
Politico’nun diplomatlara dayandırdığı haberine göre NATO, yurt dışındaki operasyonlarını azaltmak ve Rusya ile karşı karşıya gelmeye odaklanmak istiyor.
İttifak ülkeleri, olası bir savaş durumunda müttefiklerin hangi güçleri ve silahları sağlamak zorunda kalacağını ve maliyetleri kimin üstleneceğini belirlemek amacıyla blokun yeni hedef göstergelerine ilişkin müzakerelere başladı.
NATO’nun askeri kapasitesine yönelik yeni şartları onaylaması gereken “Siyasi Yönlendirme” (Political Guidance) adlı taslak belgeye göre, müttefiklerden artık hem Avrupa’daki bir çatışma hem de yurt dışındaki operasyonlar için aynı anda yeterli güç sağlamaya hazır olmaları talep edilmeyecek.
Bunun yerine müttefiklerin, bu iki senaryodan yalnızca birini veya diğerini hayata geçirmeye hazırlanmaları öngörülüyor.
Eski NATO Genel Sekreterinin Savunma Yatırımlarından Sorumlu Yardımcısı Camille Grand, belgenin “her koşulda NATO için Avrupa’da geniş çaplı bir çatışmanın patlak vermesinin diğer tüm görev veya olaylardan öncelikli olacağına dair çok net bir anlayış” öngördüğünü açıkladı.
Müttefiklerin söz konusu belge üzerinde şubat ayına kadar nihai mutabakata varması bekleniyor.
Üst düzey bir ittifak yetkilisi, ülkelerin kaynaklarının akılcı şekilde harcandığından emin olmak istediklerini belirtti.
Aynı yetkili, “Rusya’nın kendi kapasitesini yeniden inşa etmekle meşgul olduğu mevcut jeopolitik koşullarda bu büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Politico’ya göre müttefikler, hem Avrupa’daki geniş çaplı bir çatışma hem de NATO sınırları dışında operasyonlar yürütmek için yeterli güce sahip olma şartından vazgeçilip vazgeçilmemesi gerektiği yönünde zorlu bir soruyla karşı karşıya kaldı.
Taslak belgede “ve” bağlacının “veya” ile değiştirilmesi öneriliyor; bu değişiklik, her iki senaryo için aynı anda değil, bunlardan yalnızca biri için güç bulundurulması anlamına geliyor.
Blokun üst düzey diplomatlarından biri, “Kolay olmayacak. ‘Ve’ ile ‘veya’ arasındaki seçim muazzam önem taşıyor” dedi.
Aynı diplomat, sözlerine şunları ekledi:
“Kimse kriz durumlarına yanıt olarak operasyon yürütme imkanından vazgeçtiğimizi söylemiyor. Nihayetinde askerlerin nereye gönderileceğine dair karar siyasi bir karardır.”
Habere göre bu değişiklik, NATO’nun Kosova veya Irak’taki misyonları gibi halihazırda yurt dışında devam eden operasyonları otomatik olarak etkilemeyecek.
NATO’nun Ankara zirvesinde ülkeler, ortak bildiride “Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ve istikrarı için oluşturduğu uzun vadeli tehdide” işaret etmişti.
Öte yandan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Moskova tehdidine ve Rusya ile savaşa hazırlanma gerekliliğine ilişkin açıklamaları “provokasyon” ve “durumun kasıtlı olarak körüklenmesi” olarak nitelendirmişti.
Putin, eylül ayında yaptığı açıklamada, “Bir kez daha vurgulamak istiyorum: Avrupa ile herhangi bir askeri çatışmaya hazırlanmıyoruz, böyle planlarımız ve gerekçelerimiz yok, en önemlisi de Avrupa ile durumu tırmandırmak için hiçbir gerçek teşvik edici nedenimiz yok” ifadelerini kullanmıştı.
Putin, daha sonra yaptığı bir uyarıda da Rusya’nın kimseyi tehdit etmediğini ve “ne 29, ne 30 ne de 50’nci yılda kimseye saldırma” niyetinde olmadığını, ancak bir saldırı durumunda karşılık vereceğini belirtmişti.
Financial Times’ın haberine göre, Singapur merkezli Megaspeed şirketi ABD’nin ihracat kısıtlamalarına rağmen gelişmiş Nvidia yapay zeka çiplerinin Çin’e yönlendirildiği şüphesiyle ABD ve Singapur makamlarının incelemesine alındı. Çinli Alibaba ile işbirliği yapan şirketin varlıkları 2023’te 33 milyon dolardan 2024’te 3 milyar dolara yükseldi.
İddiaya göre Singapur’daki şirketler ABD’nin ihracat kısıtlamaları sürerken Çinli teknoloji şirketlerinin gelişmiş ABD yapımı Nvidia yapay zeka çiplerine erişmesine yardımcı oluyor ve bu şirketlerden Megaspeed, çiplerin Çin’e yönlendirilmiş olabileceğine yönelik soruşturmanın merkezinde.
Financial Times (FT) gazetesinin haberine göre Megaspeed, Çinli Alibaba ile yürüttüğü işbirliği sayesinde Nvidia’nın Asya’daki en büyük müşterilerinden biri haline geldi.
Şirketin varlıkları 2023 yılında 33 milyon dolarken 2024 yılında 3 milyar dolara yükseldi.
Megaspeed, ağırlıklı olarak Güneydoğu Asya’da kiralanan kapasiteler üzerinden bilgi işlem hizmetleri sunmak amacıyla grafik işlemciler satın almasına olanak tanıyan resmi Nvidia bulut ortağı statüsü kazandı.
Alibaba ise şirketin en büyük müşterisi oldu.
Daha önce Megaspeed’in hissedarları arasında, Nvidia CEO’su Jensen Huang ile ilişkisi etrafındaki krizin merkezinde yer alan Alice Huang da vardı.
FT, Alice Huang’ın Çinli yatırımcılara Alibaba ile olan ticari bağlantılarından ve yoğun talep gören Nvidia grafik işlemcilerini temin etme imkanından bahsettiğini bildirdi.
Alice Huang, sektörel etkinliklerde Nvidia CEO’su ile düzenli olarak fotoğraflandı.
ABD makamları, Çin istihbarat servislerinin Alice Huang’ı kendi saflarına kattığından şüphelendi.
ABD makamları, 2025 yılının sonlarına doğru ihracat kısıtlamalarını delerek Nvidia çiplerinin Çin’e yönlendirilmesine yardım ettiği şüpheleri nedeniyle Megaspeed hakkında soruşturma başlattı.
Singapur polisi de inceleme başlatırken, veri merkezi işletmecileri şirketle yaptıkları sözleşmeleri feshetmeye başladı.
Megaspeed, ABD ve Malezya makamlarının soruşturmalarına konu olduğunu açıkladı ancak “çiplerin yasa dışı devri veya herhangi bir hukuka aykırı faaliyetle bağlantılı ihlallere dair hiçbir kanıt tespit edilmedi” ifadesini kullandı.
Yapay zeka alanındaki şirketlere danışmanlık yapan Matthias Hendrichs, Singapur’un rolünü hem ABD hem de Çin ile olan yakın ekonomik bağlarıyla açıkladı.
Hendrichs’e göre Singapur, doğrudan erişimin zorlaştığı durumlarda iki ülke arasında sıklıkla aracılık yapıyor.
Kasım ayı başında ABD medyası, ABD istihbarat servislerinin Alice Huang hakkındaki şüphelerini duyurdu.
FT’nin aktardığına göre, Alice Huang’ın Nvidia CEO’su ile romantik bir ilişkisi vardı.
Daha sonra Jensen Huang, çalışanlara hitaben yaptığı konuşmada sadakatsizliğini itiraf etti ve ailesinden özür diledi.
Öte yandan Huang, ilişki yaşadığı kadının adını açıklamadı.
Nvidia Yönetim Kurulu, CEO’ya yönelik olası yabancı istihbarat operasyonu haberleriyle ilgili bağımsız soruşturma başlatıldığını duyurdu.
Şirket, yönetim kurulunun ulusal güvenliğin veya Nvidia sırlarının tehlikeye girdiğini düşünmek için bir gerekçesi olmadığını vurguladı ancak inceleme kapsamında mevcut tüm bilgilerin değerlendirileceğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise ajanlaştırma suçlamalarını asılsız ve iftira niteliğinde niteleyerek reddetti.
Nvidia, Huang’ın çalışmalarına ara vermeden CEO’luk görevini sürdüreceğini açıkladı.
Bu sırada yatırımcılar, Nvidia ve yöneticisine karşı toplu dava açtı.
Yatırımcılar, Huang’ın Alice Huang ile öne sürülen bağlantısına dair bilgileri gizleyerek hissedarları yanılttıkları gerekçesiyle davalıları suçladı.
Nvidia CEO’su Huang, “Çin casusu” ile ilişkide olduğunu kabul etti
Polonya’da “Bağımsızlık Yürüyüşü”ne on binlerce kişi katıldı
Rusya ile Ukrayna arasında 1000’er kişiyi aşan esir takası yapılacak
Kuzey Amerika ile Avrasya piyasalarındaki gaz fiyat makası açılıyor
Rusya’da eski Bakan Abızov’a 5 milyon dolarlık zimmete para geçirmeden 14 yıl hapis
“NATO yurt dışı operasyonlarını azaltıp Rusya’ya odaklanacak”
Amerika5 gün önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti
Ortadoğu2 hafta önceİsrail’de rekor katılımlı seçim: İki blok da 61 sandalyeye ulaşamıyor
Ortadoğu2 hafta önceABD ara seçim sonrası İran’a saldırı için Körfez’i uyardı
Asya1 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını1 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Ortadoğu2 hafta önceBAE, Hürmüz’ü baypas eden yeni hattan petrol ihracatına başlayacak
