Rusya Merkez Bankası, ucuz krediler ve korumacı önlemlerle ekonominin potansiyel büyümesinin artırılamayacağını, bunun için üretkenliğin “tutarlı ve kararlı biçimde” yükseltilmesi gerektiğini açıkladı. Banka, ucuz para politikasının yaratabileceği riskleri yazlık ev bahçesi örneğiyle anlattı.

Rusya Merkez Bankası, ucuz krediler ve korumacı önlemlerle ekonominin potansiyel büyümesinin artırılamayacağını belirterek kalıcı büyüme için üretkenliğin “tutarlı ve kararlı biçimde” yükseltilmesi gerektiğini açıkladı.

Banka, Telegram kanalında yöneltilen sorulara verdiği yanıtlarda ucuz paranın ekonomi üzerindeki olası etkilerini yazlık ev bahçesi örneğiyle anlattı:

“Bir bahçeye gül diktiğinizi düşünün. Mümkün olduğunca çok çiçeği kısa sürede elde etmek istediğiniz için gülleri sürekli sulamaya ve gübrelemeye, yani ‘ucuz krediler’ vermeye başlıyorsunuz. Ne yazık ki bu acele ters sonuç doğurabilir. Bol çiçeklenme yerine bitkileri kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilirsiniz.”

Merkez Bankası, korumacı önlemleri de “her şeyi kendi bahçesinde yetiştirmek ve mağazadan satın almamak” benzetmesi üzerinden ele aldı.

Düzenleyici kurum, hazır kahve satın almanın güllerle ilgilenmek veya kitap yazmak için zaman kazandırabileceğini belirterek her ürünü kendi imkanlarıyla üretmenin daha verimli olup olmayacağı sorusunu yöneltti.

Banka, bahçeye uygun bitkiler seçilmesi, sulama sistemi kurulması ve modern teknolojinin akıllıca kullanılması halinde daha fazla çiçek elde edilebileceğini vurguladı.

“Ucuz parayla bol sulama yardımcı olmayacak”

Merkez Bankası açıklamasında, “Ekonomide de durum aşağı yukarı aynı. Ucuz parayla bol sulama yardımcı olmayacak. Üretkenliği tutarlı ve kararlı biçimde artırmak gerekiyor. İyi haber, bu alandaki rezervlerimizin çok büyük olması” ifadelerini kullandı.

Rusya Federal Devlet İstatistik Servisi Rosstat’ın hesaplamasına göre Rusya ekonomisi 2025’te yüzde 1 büyüdü. Merkez Bankası, 2026’da gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 0,5 ile yüzde 1,5 arasında artmasını bekliyor.

Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, Mayıs ayında ekonominin “arzu edilenden” daha yavaş büyüdüğünü söyledi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise GSYH büyüme verilerinin hava koşulları ve takvim etkilerinden etkilendiğini belirtti.

Rusya Merkez Bankası yüksek enflasyona karşı faiz artırabilir

Glazyev uygun kredilerle yüzde 8 büyüme öngördü

Rusya ve Belarus Birlik Devleti Devlet Sekreteri, Rusya Bilimler Akademisi üyesi ve ekonomi doktoru Sergey Glazyev, Haziran ayı sonunda RBK Radyosu’na yaptığı açıklamada Rusya ekonomisinin uygun koşullu kredilere ihtiyaç duyduğunu söyledi.

Glazyev’e göre bu krediler, ekonominin “Çin’den daha düşük olmayan oranlarda, yüzde 8’e kadar” büyümesini sağlayabilir ve enflasyonla mücadeleye katkıda bulunabilir. Yüksek politika faizinin kredileri işletmeler açısından elverişsiz hale getirdiğini belirten Glazyev, bunun ekonomik büyümeyi yavaşlattığını ifade etti.

Glazyev, 1993’te Çin’in Shenzhen kentinde Huawei’yi ziyaret ettiğini ve şirket yöneticilerinin kendisine Rusya pazarına girme olasılığını sorduğunu anlattı. O dönemde, “Size kimin ihtiyacı var?” yanıtını verdiğini aktaran Glazyev, şirketin bugün Çin bankacılık sisteminin sağladığı kredilerle büyüyen bir “dev” haline geldiğini söyledi.

Rusya Merkez Bankası faiz tahminini yükseltmeye hazırlanıyor

Rusya’da 2026 hasat sezonu, dizel yakıt sıkıntısı, satış kısıtlamaları ve artan fiyatlar nedeniyle üreticiler açısından ciddi sorunlara dönüştü. Forbes’a konuşan sektör temsilcileri, özellikle güney bölgelerinde biçerdöverlerin yakıt bulmakta zorlandığını, bazı bölgelerde ise ürün kaybı riskinin arttığını söyledi.

Rusya’da 2026 hasat sezonu, dizel yakıt arzındaki sıkıntılar, satış kısıtlamaları ve yükselen fiyatlar nedeniyle çiftçiler için ağır koşullarda başladı. Forbes’un sektör temsilcilerine dayandırdığı habere göre sorun özellikle ülke tahıl üretiminin yaklaşık beşte birini sağlayan Rostov bölgesi ile Krasnodar ve Stavropol kraylarında yoğunlaştı.

Forbes’a konuşan Kuban bölgesindeki bir çiftçi, dizel yakıtın çoğunlukla M4 federal karayolu üzerindeki akaryakıt istasyonlarında bulunabildiğini, sürücülerin tankerleri beklemek için geceyi istasyonlarda geçirmek zorunda kaldığını söyledi.

İstasyonlarda kişi başına 100 ya da 200 litre satış sınırı uygulanırken, bir biçerdöver tek vardiyada 300 litreye kadar yakıt tüketiyor. Aynı çiftçi, birçok üreticinin tarlaya yakıt sevkiyatından emin olmadan hasada başlamadığını belirtti.

“Makinalar hareket etmeden bekliyor”

Forbes’a konuşan Kırım’da faaliyet gösteren bir kuruluş temsilcisi, yarımadada tarım makinelerinin yakıt yetersizliği nedeniyle çalışamadığını söyledi.

Yönetim danışmanlığı şirketi Delovoy Profil’de görev yapan Vladimir Poklad ise yılda yaklaşık 10 milyon ton tahıl üreten Rostov bölgesinde çiftçilerin hasadın yüzde 15’ine kadarını kaybetme ihtimalini dile getirdiğini aktardı.

Habere göre son iki ayda Rusya’nın en büyük 10 petrol rafinerisinin tamamı saldırıya uğradı. Bunun sonucunda dizel üretimi yaklaşık yüzde 40 gerilerken, rafineri kullanım oranı 2000’li yılların başından bu yana en düşük seviyelere indi.

Sverdlovsk bölgesindeki bir tarım işletmesinde çalışan bir yetkili, Forbes’a yaptığı açıklamada durumun kritik olduğunu belirterek mevcut yakıt stoklarının yalnızca bir ay yeteceğini söyledi.

Yetkili, “Yakıt biterse ne olacağını kimse bilmiyor. Yetkililer şimdilik sadece ihtiyaç ve imkan tabloları hazırlıyor. Herkes hasat yapılamazsa büyük sorun yaşanacağını biliyor ama kimse nasıl çözüm bulunacağını bilmiyor” dedi.

Yakutistan’da kişi başına en fazla 200 litre dizel satılmasına izin veriliyor. Saha Halk Çiftçileri Birliği İcra Direktörü Maya Gulyaeva, bölgenin geniş coğrafyası nedeniyle üreticilerin 200 ila 300 kilometre yol giderek ancak bir günlük çalışmaya yetecek miktarda yakıt alabildiğini söyledi.

Poklad’a göre kendi yakıt depoları bulunmayan küçük ve orta ölçekli işletmeler daha ağır koşullarla karşı karşıya. Bu işletmelerin dizel stokları yalnızca 14 günlük tarla çalışmasını karşılıyor ve kalan ihtiyacın yüksek fiyatlı spot piyasadan karşılanması gerekiyor.

Hasat penceresi 10 günle sınırlı

SovEcon Analitik Merkezi Direktörü Andrey Sizov, tahıl olgunlaştıktan sonra hasadın yaklaşık 7 ila 10 gün içinde tamamlanması gerektiğini, aksi halde başakların dökülmeye başlayacağını, yağış halinde ise biçerdöverlerin tarlaya giremeyeceğini söyledi.

Sizov, 1 Temmuz itibarıyla 1,3 ila 1,5 milyon hektarlık alanın hasat edildiğini, bunun geçen yılın aynı dönemindeki 4,2 ila 4,6 milyon hektarlık seviyenin yaklaşık üçte biri olduğunu belirtti.

Ancak bu gecikmenin öncelikle olumsuz hava koşullarından kaynaklandığını ve hasat sezonunun ilerleyen bölümünde farkın kapanabileceğini ifade etti.

SovEcon, 2026 yılı Rusya buğday üretiminin 88,9 milyon ton olacağını, bunun da geçen yılın seviyesinin yaklaşık yüzde 2,5 altında kalacağını öngörüyor.

Rusya’da federal bütçe açığı 2026’nın ilk yarısında 5,7 trilyon rubleye inse de yıl başından bu yana hâlâ yüksek seviyesini korudu. Uzmanlar, harcama artışındaki yavaşlama, vergi gelirlerindeki yükseliş ve hazirandaki güçlü petrol gelirlerinin açığın daralmasına katkı sağladığını, ancak yıl sonunda açığın resmi hedefi aşmasının beklendiğini belirtiyor.

Rusya Maliye Bakanlığı’nın 9 Temmuz’da yayımladığı ön bütçe gerçekleşme verilerine göre federal bütçe açığı, Ocak Haziran 2026 döneminde 5,7 trilyon rubleye, yani GSYH’nin yüzde 2,5’ine geriledi. Böylece yıl başından bu yana ilk kez bütçe açığında düşüş görüldü. Haziranda gelirlerle giderler arasındaki fark önceki aya göre yüzde 5, yaklaşık 279 milyar ruble azaldı. Buna karşın açık, geçen yılın aynı döneminin 2,3 trilyon ruble üzerinde ve 2026 yılı için öngörülen 3,78 trilyon rublelik hedefin yaklaşık yüzde 50 üzerinde bulunuyor.

Makroekonomik Analiz ve Kısa Vadeli Tahmin Merkezi (TsMAKP) uzmanı Emil Ablayev, Vedomosti gazetesine verdiği demeçte, bütçe açığındaki gerilemenin, yılın başında öne çekilen avans harcamalarının etkisinin kademeli olarak zayıflamasından kaynaklandığını belirtti.

Haziranda bütçe harcamaları 3,56 trilyon rubleye yükselerek yüzde 17,13 arttı. İlk altı ayda toplam harcama 24,35 trilyon rubleye ulaşırken geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 16,1 artış kaydetti.

Maliye Bakanlığı da harcamalardaki hızlı seyrin, sözleşmelerin erken imzalanması ve bazı kalemlerde avans ödemeleri yapılmasından kaynaklandığını yineledi.

Bütçe gelirleri ise harcamalara kıyasla daha sınırlı arttı. İlk yarıda toplam gelirler yıllık bazda yüzde 5,8 yükselerek 18,6 trilyon rubleye çıktı. Haziran ayında ise gelirler yüzde 25,85 artışla 3,82 trilyon rubleye ulaştı.

Rusya Merkez Bankası yeni bütçeyi ekimde değerlendirecek

Petrol dışı vergi gelirleri hızlandı

Ablayev, bütçe açığının daralmasında petrol dışı gelirlerdeki ivmelenmenin de etkili olduğunu söyledi. Ocak Mayıs döneminde yıllık artış yüzde 12’nin biraz üzerindeyken, Ocak Haziran döneminde yüzde 16,3’e yükseldi. Petrol dışı gelirler ilk yarıda 14,96 trilyon rubleye ulaştı. Haziran ayında ise bu gelirler yıllık bazda yüzde 26,75 artarak 3,1 trilyon ruble oldu.

Freedom Global Baş Analisti Natalya Milçakova’ya göre bu artışta, 1 Ocak’tan itibaren KDV oranındaki yükseliş ile yüksek gelir grubuna uygulanan gelir vergisi ve kurumlar vergisindeki önceki artışlar etkili oldu. İlk altı ayda KDV gelirleri yüzde 22,6 artışla 8,58 trilyon rubleye çıktı.

Ablayev, KDV’nin iç talep, tüketim ve ithalata en hızlı tepki veren vergi kalemi olduğunu, bu nedenle artışın iç talebin sürdüğüne işaret ettiğini belirtti.

Vergi tahsilatındaki iyileşme ile kayıt dışılığın azalmasının da bu tabloyu desteklediğini ifade eden Ablayev, 2025’in ikinci çeyreğinde rublenin güçlü seyretmesi nedeniyle ithalata bağlı KDV gelirlerinin yıllık bazda daha sınırlı olumsuz etki yarattığını kaydetti.

Uzmanlara göre yılın ikinci yarısında petrol dışı gelirlerin seyri, tüketici talebindeki yavaşlama, ithalat, ruble kuru ve petrol dışı ihracatçıların vergi performansına bağlı olacak.

NRA Derecelendirme Servisi Genel Müdürü Sergey Klisenko, petrol dışı gelir artışının ilk yarıdaki yüzde 16 seviyesinden yüzde 12 ila 14 aralığına gerileyebileceğini, ancak bunun 2026 hedeflerinin yakalanması hatta aşılması için yeterli olacağını öngördü.

Rafinerilere yönelik saldırılar Rusya bütçesinde kayba yol açtı

Petrol gelirleri haziranda toparlandı

Klisenko’ya göre hazirandaki bütçe fazlası yaklaşık 280 milyar ruble oldu ve bunun büyük bölümü petrol ve doğal gaz gelirlerindeki güçlü performanstan kaynaklandı.

Bu gelirler, Ocak Şubat ortalamasının yaklaşık yüzde 65 üzerine çıktı. Uzman, artışı büyük ölçüde mayıs ayında Rus petrol fiyatlarının yüksek seyretmesine bağladı.

Petrol ve doğal gaz gelirleri haziranda mayısa göre 4,7 milyar ruble artarak 683,6 milyar rubleye yükseldi. Ancak ilk yarı toplamı 3,66 trilyon rublede kaldı ve geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22,7 geriledi.

Ablayev, ilk yarıdaki düşüşün temel nedenlerinin güçlü ruble, vergi tahsilatındaki gecikmeli etkiler ve gelirlerin yapısı olduğunu söyledi.

Klisenko ise bütçe hesaplamalarında dolar kurunun ortalama 92,2 ruble öngörülmesine karşın ilk yarıda ortalamanın 77,2 rublede kalmasının bütçeyi 1,5 ila 2 trilyon ruble petrol ve gaz gelirinden mahrum bıraktığını hesapladı.

ABD ile İran arasındaki çatışma ve ardından Hürmüz Boğazı’nın kapanmasının etkisiyle ilkbaharda yükselen petrol ve doğal gaz fiyatları yaz aylarında yeniden geriledi.

Rusya Ekonomi Bakanlığı verilerine göre Urals petrolünün ortalama fiyatı şubatta varil başına 44,59 dolar iken nisanda 94,87 dolara çıktı, mayısta 86,52 dolara ve haziranda 63,52 dolara geriledi.

Ablayev, temmuz ayında ikinci çeyreğe ait ek gelir vergisinin bütçeye yansımasıyla petrol ve doğal gaz gelirlerinde belirgin iyileşme görülebileceğini söyledi. Bununla birlikte yıl sonu performansının petrol iskontosu, Rus petrolüne talep, ruble kuru ve iç akaryakıt piyasasındaki gelişmelere bağlı olacağını, rafineri sübvansiyonlarının ve dengeleme ödemelerinin artmasının gelirleri sınırlayabileceğini belirtti. Uzman, yıl sonunda petrol ve doğal gaz gelirlerinin 2025’in üzerinde ancak bütçe hedeflerinin altında kalmasını bekliyor.

Rusya Sayıştayı: Bölgesel bütçe açığı ikiye katlandı

Uzmanlar yıl sonu açığının hedefi aşmasını bekliyor

Ablayev, bütçe gerçekleşmelerinin hâlâ baskı altında olduğunu, harcamaların geçen yılın belirgin üzerinde seyrettiğini ve bütçe açığının ilk tahminleri aştığını söyledi. Uzman, yıl sonunda açığın GSYH’nin yüzde 3 ila 3,5’ine, yani yaklaşık 6,5 ila 7,5 trilyon rubleye ulaşabileceğini, bunun da bütçe kuralından sapma ve daha fazla borçlanma gerektireceğini belirtti.

VTB Grubu Baş Ekonomisti Rodion Latıpov ise planlanan 3,8 trilyon rublelik açığın aşılmasının temel nedeninin, güçlü ruble nedeniyle petrol ve gaz gelirlerinde yaklaşık 1,5 trilyon rublelik eksiklik ve harcamalardaki olası sapmalar olacağını öngördü. Latıpov, harcamalardaki olası ek artışlar hariç tutulduğunda yıl sonu açığının yaklaşık 5 trilyon ruble olmasını bekliyor.

Milçakova, bütçe açığının yıl sonunda büyük olasılıkla GSYH’nin yüzde 2,5’i düzeyinde kalacağını, bunun başlıca nedenlerinin zayıf petrol ve gaz gelirleri ile özellikle akaryakıt krizi nedeniyle artması beklenen kamu harcamaları, rafineri sübvansiyonları ve dengeleme ödemeleri olduğunu söyledi.

Klisenko ise açığın GSYH’nin yüzde 2,5 ila 3’üne, yani yaklaşık 6 ila 7 trilyon rubleye ulaşacağını tahmin etti.

Ablayev, yüksek bütçe açığının iç talebi destekleyerek enflasyonun hızlı biçimde yavaşlamasını zorlaştırdığını, ancak dengeleme ödemeleri gibi bazı uygulamaların özellikle akaryakıt piyasasında fiyat baskısını sınırladığını belirtti.

Klisenko, bütçe açığının GSYH’nin yüzde 1,6’sından yüzde 2,5’ine çıkmasının kritik olmadığını ve enflasyona etkisinin 1 puanı aşmadığını ifade etti.

Latıpov ise bütçenin para arzı ve toplam nominal talep üzerindeki etkisinin federal bütçe açığından değil, kamu yönetimine yönelik net alacaklardaki değişimden ölçülmesinin daha doğru olacağını söyledi.

Bu göstergenin yıl başından bu yana yaklaşık 3 trilyon ruble arttığını ve bunun biriken bütçe açığından belirgin biçimde düşük kaldığını vurguladı.

Rusya’nın deniz yoluyla petrol ihracatında yeni rekor