Diplomasi
Türkiye, Pakistan, Suudi Arabistan savunma anlaşması: Birine yönelik saldırı tümüne yapılmış sayılacak

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan Orta Doğu’da askeri gerilimlerin ve çatışmaların arttığı bir dönemde güvenlik işbirliğini derinleştiren ortak bir savunma anlaşması imzaladı. Anlaşma, üç devletten herhangi birine karşı gerçekleştirilecek silahlı saldırının hepsine karşı yapılmış sayılacağını hükme bağladı.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan cuma günü Mekke’de düzenlenen üçlü zirvede ortak bir savunma anlaşması imzalayarak kolektif güvenliği güçlendirme, savunma işbirliğini derinleştirme ve bölgede ve ötesinde barış ile istikrarı destekleme taahhüdünde bulundu.
“Mekke Ortak Savunma Anlaşması”, El-Safa Sarayı’nda düzenlenen zirvede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalandı.
Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre anlaşma, üç ülkenin uzun yıllara dayanan tarihi bağları, İslami dayanışması, ortak stratejik çıkarları ve yakın savunma işbirliği temelinde kolektif güvenliklerini güçlendirme yönündeki ortak kararlılığını yansıtıyor.
Anlaşma, herhangi bir saldırı eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlıyor ve üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının tümüne yapılmış bir saldırı olarak kabul edilmesini öngörüyor.
Anlaşma ayrıca üç ülke arasındaki savunma işbirliğinin tüm alanlarda geliştirilmesini öngörüyor.
🔈 PR No. 2️⃣0️⃣4️⃣/2️⃣0️⃣2️⃣6️⃣
Makkah Al-Mukarramah Summit for Joint Defence
🔗⬇️ pic.twitter.com/mIzASADmau
— Ministry of Foreign Affairs – Pakistan (@ForeignOfficePk) August 7, 2026
Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz el Suud, Erdoğan ve Şerif’i zirve için Suudi Arabistan’da ağırladı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan cuma günü Suudi Arabistan’a giderek Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile bir araya geldi. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise ülkenin Genelkurmay Başkanı Asım Münir ile birlikte bir gün önce Suudi Arabistan’a gelerek Mekke’de umre ziyareti yaptı.
İran ve müttefikleri, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı savaş başlatarak bölgede gerilimi tırmandırmasından bu yana Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkelerini hedef alıyor ve bu ülkelerin enerji sevkiyatlarını engelliyor.
Üç ülkenin ortak açıklamasına göre anlaşma, herhangi bir saldırı eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçlıyor ve üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı saldırının tümüne yönelik saldırı sayılmasını öngörüyor.
Ortak açıklamada “Mekke Ortak Savunma Anlaşması” kapsamında tarafların üstlendiği yükümlülüklerin ayrıntıları belirtilmedi. Ancak anlaşmanın kolektif güvenliği güçlendirmeyi ve bölgede ve ötesinde barış, güvenlik ve istikrarı teşvik etmeyi amaçladığı kaydedildi.
Reuters’a konuşan bir Türk yetkili, “Pakt bir kolektif savunma maddesi içeriyor. Tamamen savunma amaçlı ve yalnızca savunma amacıyla karşılıklı destek taahhüdünde bulunuyor” dedi.
Yetkili ayrıca anlaşmanın belirli bir aktöre karşı yöneltilmediğini, diğer bölge ülkelerinin katılımına açık olduğunu ve mevcut hiçbir ikili ya da çok taraflı düzenlemeyi geçersiz kılmadığını veya bunların yerine geçmediğini belirtti.
Bununla birlikte üç ülke, uzun süredir müttefikleri olan ABD’nin bölgesel çalkantıları kontrol altına almakta zorlandığı bir dönemde hem İsrail’in giderek artan saldırganlığından hem de İran’ın genişleyen etkisinden endişe duyuyor.
Güçlü siyasi sembolizm
Suudi Arabistan merkezli düşünce kuruluşu Körfez Araştırma Merkezi Başkanı Abdulaziz Sager, “Zirvenin siyasi sembolizmi önemli. Müslüman dünyasının en etkili üç ülkesi, belirsizliğin arttığı bir dönemde bir araya geliyor. Bu, bölgesel ve orta ölçekli güçlerin güvenlik meselelerinde daha yakın koordinasyon kurmaya yönelik artan isteğini gösteriyor” dedi.
Sager, “Üçlü mekanizma kurumsallaştırılır ve somut işbirliğine dönüştürülürse, üç ülkenin ortak diplomatik ve savunma ağırlığını güçlendirebilir ve aynı zamanda daha fazla bölgesel dinamiğe dayanan bir güvenlik mimarisinin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir” diye konuştu.
Türkiye, NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip. Körfez’in en güçlü ülkesi olan Suudi Arabistan dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri konumunda. Pakistan ise nükleer silaha sahip tek Müslüman ülke.
İran faktörü
Suudi Arabistan, savaşın 28 Şubat’ta başlamasından bu yana ABD üslerine ev sahipliği yaptığı için İran’ın yanı sıra Yemen’deki Husi müttefikleri ve Irak’taki Şii milisler tarafından hedef alındı.
Çatışma, savaş öncesinde küresel enerji arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin büyük bölümünü de durdurdu.
Suudi Arabistan açısından son üç yıldaki Orta Doğu çatışmalarının sonuçları daha ağır oldu. Çatışmalar ülkenin petrol ihracatını ve iddialı kalkınma planlarını tehlikeye atarken, uzun yıllardır dayandığı ABD güvenlik şemsiyesinin güvenilirliği konusunda da ciddi soru işaretleri doğurdu.
Üst düzey bir Suudi yetkili perşembe günü Reuters’a yaptığı açıklamada, ülkenin İran’ın yönlendirmesiyle hem Iraklı milislerden hem de Husilerden yakın zamanda koordineli saldırılar beklediğini söyledi. Bu durum yeni ittifakın bu saldırılara nasıl karşılık vereceğine dair soru işaretleri ortaya atıyor.
İran’a yakın Welayet News, anlaşmayı Suudi Arabistan’ın yardım talebi olarak nitelendirdi. Haberde şu yorumlara yer verildi: “Yemen merkezli Ensarullah’ın ‘ablukaya karşı abluka, tırmanışa karşı tırmanış’ denklemi Suud’u zora soktu. Suud’un girişimleriyle bugün Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında savunma ittifakı imzalanması öngörülüyor.”
Türkiye ve Pakistan önemli çapta doğrudan saldırılardan kaçınmış olsa da her iki ülke de kendi güvenliklerini ve ekonomik durumlarını tehdit eden çatışmaların yatıştırılmasını istiyor.
Reuters’ın mayıs ayında bildirdiğine göre Pakistan Suudi Arabistan’a yaklaşık 8 bin asker, savaş uçakları, insansız hava araçları ve bir hava savunma sistemi konuşlandırdı ve Körfez genelinde daha kapsamlı güvenlik ilişkileri geliştirmeye yöneldi.
Reuters’ın temmuz ayında bildirdiğine göre Pakistan ayrıca enerji işbirliği ve yatırımlar karşılığında Kuveyt ile genişletilmiş bir güvenlik anlaşması konusunda müzakerelere başladı.
AP ajansı da, anlaşmanın Türkiye’nin İran, Lübnan ve Gazze’deki çatışmalar nedeniyle İsrail’le ilişkilerinin gerildiği bir dönemde duyurulduğuna dikkat çekti.
Eski İsrailli yetkili: Türkiye Suudi Arabistan istedi diye Husilerle savaşmaz
Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasındaki savunma anlaşmasını değerlendiren İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi’nin eski başkanı Prof. Jacob Nagel, Suudi Arabistan’ın göründüğü kadar güçlü olmadığını söyledi ve “kağıttan kaplan” benzetmesi yaptı.
The Jerusalem Post’a konuşan Nagel, “Şunu anlamak gerekiyor: Suudi Arabistan, sahip olduğu tüm servete ve silahlara rağmen büyük ölçüde kağıttan bir kaplan. Çok fazla silahı ve çok fazla parası var ancak askeri açıdan günü kurtaracak kapasiteyi bile yönetemiyor” dedi.
Nagel, Türkiye’nin anlaşma kapsamında Suudi Arabistan’ı savunup savunmayacağı konusunda ise, “Türklerin, sırf Husiler Suudilere saldırdı diye donanmalarını gönderip Husilere saldıracağını düşünmüyorum. Bu, bölgeye ilişkin gerçekçi bakışımla kesinlikle örtüşmüyor” ifadelerini kullandı.
Nagel’e göre Suudi Arabistan bu nedenle alternatif arayışında.
“Suudi Arabistan hem mali açıdan hem de güvenlik açısından ciddi sıkıntı içinde olduğunu anlıyor. Son savaşlardan önce bile şaşırtıcı bir adım atarak İran’la anlaşma imzaladıklarını gördük. Bunu, korktukları ve somut İran tehdidine, ayrıca İran’ın Orta Doğu genelindeki milislerine karşı kendilerini açıkta hissettikleri için yaptılar.”
Nagel şöyle devam etti:
“Suudilerin sorunu, en gelişmiş ekipmanlara, uçaklara ve istihbarat imkanlarına sahip olmalarına rağmen bu gücü sahada etkili biçimde nasıl kullanacaklarını bilmemeleri. Bu nedenle Pakistan veya Türkiye ile yeni ittifaklara ilişkin bütün bu söylemlere ciddi bir ihtiyatla yaklaşmak gerekiyor.”
Nagel ayrıca,“Bu daha çok Amerikan yönetimi üzerinde baskı kurmayı amaçlayan diplomatik bir manevra” değerlendirmesini yaptı.
“Suudiler ABD’nin tutumundan hayal kırıklığına uğramış durumda. Özellikle Batı’da füze ve önleyici mühimmat stoklarında tespit ettikleri yetersizlikler ışığında, Şii eksenine karşı yürütülen mücadelede yalnız kalmayacakları mesajını vermeye çalışıyorlar” dedi.
Diplomasi
Trump’la el sıkışmadan hemen önce Xi ve Putin’den Batı’nın ‘korumacılığına’ ve yaptırımlarına sert eleştiri

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping çarşamba günü ticarette korumacılığa karşı mücadele etme sözü verirken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Batı’nın yaptırımlarını eleştirdi. İki liderin açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump ile yapılacak kritik üçlü zirve öncesinde geldi.
Xi ve Putin, Çin’in güneyindeki teknoloji merkezi Shenzhen’de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) CEO Zirvesi’nde konuştu. Trump ise bu hafta Manila’da ABD’nin bölgedeki önemli müttefikleriyle yaptığı görüşmelerin ardından, liderlerin konuşmalarından birkaç saat sonra Çin’e ulaştı.
Xi, Trump’ı havaalanında karşıladı. Bu, Xi’nin devlet başkanı olduğu tarihten bu yana yabancı bir lideri ilk kez havaalanında karşılaması anlamına geliyordu. Xi böylece, iki liderin son kez bir araya geldiği eylül ayında Trump’ın kendisini Joint Base Andrews Hava Üssü’nde karşılamasına aynı şekilde karşılık vermiş oldu.
İki lider kısa süre kucaklaşarak birkaç kelime konuştuktan sonra kendilerini bekleyen araçlara yöneldi.
Çin devlet haber ajansı Xinhua’nın aktardığına göre Xi, “Çin, nezaket kurallarına önem veren bir ülkedir ve kendisine gösterilen nezakete karşılık verme geleneğine sahiptir” dedi.
Xi, Trump ile Çin-ABD ilişkilerini, Asya-Pasifik işbirliğini ve küresel gelişmeleri ele almayı sabırsızlıkla beklediğini belirtti.
Xinhua’nın haberine göre Trump da Xi ile yaptığı bütün görüşmelerin “çok hoş” geçtiğini söyledi.
İki lider daha sonra Putin ve diğer liderlerle birlikte APEC Zirvesi’nin düzenlendiği alana geçti. Burada liderler birbirleriyle tokalaştı, aile fotoğrafı çektirdi ve ziyafete katıldı.
Xi, Putin ve Trump perşembe günü zirve kapsamında üçlü bir görüşme gerçekleştirecek. Görüşmede Ukrayna savaşı, ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaş, ticaret, yapay zekâ ve nükleer silahlar gibi kritik konuların ele alınması bekleniyor.
Üçlü zirve, ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği arasında 1945 yılında düzenlenen Yalta Konferansı’yla karşılaştırılıyor. Yalta Konferansı, nüfuz alanlarının belirlenmesi ve İkinci Dünya Savaşı sonrası uluslararası düzenin şekillenmesi bakımından tarihî bir dönüm noktası olmuş, aynı zamanda büyük güçlerin küçük ülkelerin kaderini kendi aralarında belirlediği anlaşmaların simgesi haline gelmişti.
Bu karşılaştırmalar, dünyanın en büyük askerî güçlerinin kendi çıkarlarını gözetirken diğer ülkelerin çıkarlarını göz ardı edebileceğinden endişe eden bazı Avrupa ve Asya başkentlerinde de tedirginliğe yol açtı.
Xi, zirvenin açılış konuşmasında “serbest ve açık ticarete” destek verilmesi çağrısında bulundu. Böylece Trump yönetiminde gümrük tarifelerini artıran ve dış politikada daha sert bir çizgi benimseyen ABD’nin aksine, Çin’i uluslararası alanda istikrarlı bir ortak olarak konumlandırmaya çalıştı.
Xi’den APEC Zirvesi’nde Trump’ın korumacı politikalarına karşı serbest ticaret çağrısı
Xi’nin mesajı Küresel Güney’de karşılık bulabilir
Xi’nin açıklamaları, Washington’ın Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş yapay zekâ çiplerine Çin’in erişimini daha da kısıtlayan yeni önlemler açıklamasının ardından geldi. Söz konusu kısıtlamalar, Pekin ile Washington arasındaki kırılgan ticaret ateşkesini daha da karmaşık hale getirebilir. Çin ise bu adımlara misillemeyle karşılık vereceğini duyurdu.
Xi, iş dünyasının temsilcilerine hitaben yaptığı konuşmada şunları söyledi:
“Dünya Ticaret Örgütü’nün merkezinde yer aldığı, kurallara dayalı çok taraflı ticaret sistemini kararlılıkla savunmalı, serbest ve açık ticareti ve yatırımları desteklemeliyiz.”
Batılı ticaret ortakları, Çin’i tüketim yerine imalat sektörünü destekleyen politikalarla yıllık 1 trilyon doları aşan dış ticaret fazlası vermekle eleştiriyor.
Pekin, büyüme modelinin dünyanın en zengin ekonomilerini yakalamaya çalışan bir ülke için uygun olduğunu savunuyor. Ancak Washington ve Brüksel, Çin’in tedarik zincirlerindeki hâkimiyetinin Pekin’e jeopolitik bir koz sağladığından endişe ediyor. Ayrıca Çin’in ekonomi politikalarının kendi sanayilerini ve istihdamlarını tehdit ettiğini ileri sürüyorlar.
Xi, Çin’in sanayi altyapısına ve yeni teknolojilere yatırım yapmayı sürdüreceğini belirtti. Dünyanın ikinci büyük ekonomisinin gümrük tarifelerini düşüreceğini ve pazarlarını daha fazla dışa açacağını söyleyen Xi, korumacılığa ve tek taraflı politikalara karşı mücadele edeceklerini vurguladı.
The Asia Group’un ortağı ve dijital uygulamalar biriminin başkanı George Chen, Xi’nin açıklamalarını Reuters’a şöyle değerlendirdi:
“Bu mesajın Küresel Güney’deki birçok ülkede karşılık bulması muhtemel. Ayrıca Pekin’in kendi teknoloji stratejisini Washington’ın yaklaşımından farklı gösterme çabalarını da güçlendiriyor.”
Trump’ın Asya ziyareti, Cumhuriyetçi Parti’nin ara seçimlerde uğradığı yenilgiden bu yana bölgeye yaptığı ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Öte yandan Nvidia’nın kurucusu Jensen Huang ve Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kişiyle ilgili iddialar da iki ülke arasındaki gerilimi artırıyor.
Takaichi’ye soğuk karşılama
Avustralya, Kanada, Güney Kore ve diğer ülkelerin liderleri Çin’e vardıklarında dans gösterileri ve tüfeklerini havaya kaldıran askerlerin yer aldığı törenlerle karşılandı.
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ise ülkeye inişinin ardından herhangi bir karşılama töreni düzenlenmeden doğrudan aracına götürüldü.
Takaichi’nin Çin ziyareti, Pekin ile Tokyo arasında bir yıl önce başlayan gerilimin gölgesinde gerçekleşiyor. Söz konusu gerilim, Takaichi’nin Çin’in Tayvan’a yönelik bir hamlesinin Japonya topraklarını da tehdit etmesi halinde Tokyo’nun askerî güç kullanabileceğini söylemesiyle başlamıştı.
APEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Ukrayna’nın, Kırım’ı Rusya’ya bağlayan ve stratejik öneme sahip Kerç Köprüsü’nü ağır hasara uğratmasının ardından konuşan Putin, Xi’den sonra kürsüye çıktı.
Putin konuşmasında Batılı güçleri “eski hegemonlar” olarak nitelendirdi.
Avrupa’nın “aşağılayıcı bir gerileme” içinde olduğunu söyleyen Putin, Ukrayna’ya yönelik askerî harekâtının ardından Rusya’ya uygulanan yaptırımların ters teptiğini vurguladı.
Putin şunları söyledi:
“Deneyimler, ekonomik hâkimiyetin ve fiilî zorlamanın geleneksel araçlarının büyük ölçüde işlevini yitirdiğini, korkutucu güçlerinin önemli bir bölümünü kaybettiğini gösterdi.”
“Yaptırımlar, gümrük tarifeleri ve ihracat kısıtlamaları hâlâ belirli ölçüde caydırıcı etki yaratabilir. Ancak bunlar rakip ekonomilerin büyümesini durdurmak bir yana, onları çökertmeye bile muktedir değildir.”
Trump ise Manila’da yaptığı açıklamada, Güney Çin Denizi’ndeki tartışmalı bölgeler nedeniyle Pekin ile giderek artan gerilim yaşayan Filipinler’le savunma işbirliğini derinleştirme sözü verdi.
Trump daha önce Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile Çin’de görüşebileceği ihtimalini de gündeme getirmişti. Ancak böyle bir görüşme henüz doğrulanmadı.
Kremlin bu hafta üçlü zirvenin Yalta Konferansı’yla karşılaştırılmasını “siyaset bilimcilerin oyunları” olarak nitelendirerek reddetti. Bununla birlikte görüşmenin dünya meseleleri üzerinde büyük etkisi olacağını belirtti.
Pekin ise üçlü zirvenin dünya barışına katkı sağlayacağını açıkladı.
Putin, dünyanın “çalkantılı” bir dönemden geçtiğini ancak anlaşmazlıkların “müzakere masasına oturularak” çözülebileceğini söyledi.
Rusya Devlet Başkanı sözlerini şöyle tamamladı:
“Bu nedenle yaklaşan üçlü görüşmenin büyük faydalar sağlayabileceğini düşünüyorum.”
Rus basını ve uzman camiası APEC Zirvesi’ni nasıl değerlendirdi?
Diplomasi
Venezuela İran’a çattı, İsrail’e heyet gönderdi

Venezuela hükümeti, İranlı üst düzey bir diplomatın “Venezuelalıları aşağıladığını” öne sürdüğü açıklamalarını reddetti.
Asya’dan Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Eduardo Ramírez sosyal medyadan yaptığı açıklamada, “Venezuela, anlaşmazlıkların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesini savunan barışçıl bir ülkedir. Ulusal kurumlara saygı gösterilmesini ve halkımızla ilgili tüm karşılaştırmaların sonlandırılmasını talep ediyoruz,” diye yazdı.
Tartışma, İran devlet medyasında Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ile yapılan bir röportajdan kaynaklandı.
Garibabadi, röportajda ABD’nin tehditlerini reddetti ve Tahran’ın diplomasiye, iktisadi ablukaya ya da askeri saldırıların yeniden başlamasına hazır olduğunu söyledi:
“İran İslam Cumhuriyeti, cumhurbaşkanının [Nicolás Maduro] kaçırılmasının ülkenin boyun eğmesine yol açabileceği Venezuela da, iktisadi abluka altına alınabilecek Küba da değil.”
Ramírez’in açıklamasının ardından Garibabadi, gerginliği yatıştırmaya çalışarak, Maduro’nun kaçırılması ve Küba’ya uygulanan ablukanın “bağımsız devletlere karşı ABD’nin yasadışı eylemleri”ne örnek olduğunu iddia etti.
Bu olay, Temmuz ayında yaşanan bir olayın devamı niteliğinde. O olayda, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, ABD’nin askeri saldırısı ve Maduro’nun kaçırılmasının ardından “herkesin korktuğu ve geri adım attığı” Venezuela’nın “İran olmadığı”nı teyit ettiğini söylemişti.
Bu sözlerin ardından, Delcy Rodríguez’in geçici başkanlık görevini yürüttüğü hükümet, İran büyükelçisini çağırarak resmi bir protesto notu sunmuştu.
Geçici Cumhurbaşkanı Rodríguez ve eski Savunma Bakanı Vladimir Padrino López dahil olmak üzere Venezuelalı yetkililer, saldırıya yanıt vermeme kararını meşrulaştırdılar ve bunun yerine Washington ile “diplomasi” yolunu benimsediler.
O zamandan bu yana geçen aylarda, Rodríguez’in geçici yönetimi, 28 Şubat’taki ABD-İsrail saldırı savaşına İran’ın verdiği tepkiyi kınamak da dahil olmak üzere, Venezuela’nın dış politikasını Washington ile yeniden uyumlu hale getirmeye devam ediyor.
Diplomatik U-dönüşünün bir başka göstergesi olarak Venezuela, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi yolunda bir adım daha attı ve Tel Aviv’de düzenlenen 7. Uluslararası Acil Durum ve Afet Hazırlık Konferansı’na bir heyet gönderdi.
Bu adım, pazartesi günü Binyamin Netanyahu hükümeti tarafından duyuruldu.
İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında, “Bu ziyaret, afet müdahalesi ve uzmanlık paylaşımı alanlarında İsrail ile Venezuela arasında artan işbirliğine dayanmaktadır,” denildi.
Venezuela Bayındırlık Bakanı Juan José Ramírez ise, bu toplantının heyetlerin acil durum müdahale çabaları konusunda “protokoller ve deneyim alışverişinde bulunmalarına” olanak sağlayacağını savundu.
Ramírez, sosyal medyada şöyle yazdı:
“Bu etkinlik, risk yönetimi, afet müdahalesi ve büyük ölçekli acil durumlara adanmış en önemli küresel toplantılardan biri. Bu, Venezuela’nın önleme ve risk yönetimi kapasitelerini güçlendirecek.”
Caracas, 24 Haziran’daki çifte depremin ardından Tel Aviv ile yeniden temasa geçmişti. Tel Aviv ise IDF subayları ve silah müteahhitlerinden oluşan bir askeri-diplomatik heyet göndermişti.
Rodríguez, İsrail ekibini “son derece eğitimli ve profesyonel” olarak övdü ve yeniden inşa planlamasında yardımlarının devam etmesini talep etti.
Ağustos ayında, iki hükümet, “resmi bir koordinasyon kanalı” oluşturulmasının ardından konsolosluk hizmetlerini yeniden faaliyete geçirme ve “teknik işbirliğini” sürdürme konusunda anlaştı.
Hugo Chávez, 2009 yılında İsrail ile ilişkilerini kesmiş, bu ABD müttefiklerini soykırım suçlamasıyla şiddetle kınamış ve Filistin davasına sarsılmaz bir destek göstermişti.
Bu tutum, 2024 yılında Uluslararası Adalet Divanı’nda (ICJ) Güney Afrika’nın İsrail aleyhine Soykırım Sözleşmesi’ni yürürlüğe koymasını destekleyen Maduro tarafından da sürdürüldü.
Venezuela’daki halk hareketleri, Rodríguez’in geçici yönetiminin İsrail ile yakınlaşmasını şiddetle eleştiriyor.
Diplomasi
Xi’den APEC Zirvesi’nde Trump’ın korumacı politikalarına karşı serbest ticaret çağrısı

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Shenzhen’de düzenlenen APEC CEO Zirvesi’nde yaptığı konuşmada tek taraflılık ve korumacılığa karşı uyarılarda bulundu. Çok kutuplu dünya düzenine ve ekonomik küreselleşmeye destek veren Xi, Çin’in küresel şirketlere pazarını daha fazla açacağını açıkladı. Xi, “Tarih bize, kapıları açmanın ilerleme getirdiğini, kapıları kapatmanın ise geri kalmaya yol açtığını gösteriyor” dedi.
Devlet başkanları ve liderler, Çin’in 2014’ten bu yana ilk kez ev sahipliği yaptığı APEC Zirvesi kapsamında düzenlenen üst düzey forumda iş dünyasının temsilcilerine hitap etti.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve diğer dünya liderleri, çarşamba günü Shenzhen’de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) CEO Zirvesi’nde konuşma yaptı.
Çin’in ev sahipliği yaptığı ilk APEC Zirvesi olan bu yılki organizasyona, teknoloji ve diğer yükselen sektörlerin önde gelen yöneticileri de dahil olmak üzere çok sayıda iş dünyası temsilcisi katılıyor.
Xi Jinping, APEC CEO Zirvesi’nde yaptığı açılış konuşmasında küresel ekonomik düzenin geleceğine, Çin’in kalkınma stratejisine ve Asya-Pasifik’te ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesine ilişkin önemli mesajlar verdi.
Dünya ekonomisinin büyüme ivmesini kaybettiğine, tek taraflılık ve korumacılığın giderek yaygınlaştığına dikkat çeken Xi, buna rağmen küresel ticaretin büyümeye devam ettiğini ve yeni teknolojilerdeki atılımların hızlandığını belirtti.
Xi, dünyanın kritik bir dönemeçten geçtiğini vurgulayarak şu soruları yöneltti:
“Dünyada neler oluyor? Asya-Pasifik olarak ne yapmalıyız? Kapılarımızı açmalı mıyız, kapatmalı mıyız? Birlikte mi çalışmalıyız, birbirimize karşı mı? Değişime uyum mu sağlamalıyız, yoksa eski yöntemlerde mi ısrar etmeliyiz?”
Bu soruların çağın temel meseleleri olduğunu söyleyen Çin lideri, APEC ülkelerine işbirliğini derinleştirme çağrısında bulundu.
‘Eşitliğe dayalı ve düzenli bir çok kutuplu dünya’
Xi, Asya-Pasifik’in son yıllarda küresel ekonomik büyümenin önemli motorlarından biri haline gelmesinde bölgedeki istikrar ortamının belirleyici rol oynadığını söyledi.
Küresel koşulların giderek karmaşıklaştığını belirten Xi, savaş sonrası uluslararası düzenin korunması gerektiğini vurguladı.
Çin lideri, “Dış koşullar karmaşıklaştıkça savaş sonrası uluslararası düzeni korumak, eşitliğe dayalı ve düzenli bir çok kutuplu dünyayı, kapsayıcı ve herkese fayda sağlayan bir ekonomik küreselleşmeyi teşvik etmek daha da önem kazanıyor” ifadelerini kullandı.
Bölgesel anlaşmazlıkların diyalog ve istişare yoluyla çözülmesi gerektiğini belirten Xi, dayanışma ve işbirliğinin Asya-Pasifik’te kalıcı barış ve istikrarın temelini oluşturduğunu söyledi.
‘Kapıları açmak ilerleme, kapatmak geri kalma getirir’
Konuşmasının önemli bir bölümünü serbest ticaret ve ekonomik bütünleşmeye ayıran Xi, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) merkezli çok taraflı ticaret sisteminin korunması çağrısında bulundu.
“Tarih bize, kapıları açmanın ilerleme getirdiğini, kapıları kapatmanın ise geri kalmaya yol açtığını gösteriyor” diyen Xi, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin kesintisiz işlemesinin önemine dikkat çekti.
Xi, Asya-Pasifik Serbest Ticaret Bölgesi’nin kurulması yönündeki çalışmaların ilerletilmesini, sınır ötesi e-ticaret ve dijital ticaret alanlarında işbirliğinin artırılmasını istedi.
Çin lideri, yapay zekâ ve dijital ekonominin bölgesel büyümenin yeni itici güçleri haline geldiğini belirterek bilim ve teknoloji alanlarında ortaklıkların güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Çin ekonomisi ilk üç çeyrekte yüzde 4,6 büyüdü
Xi, Çin’in ekonomik ve toplumsal kalkınmaya yönelik 15. Beş Yıllık Planı’nın başladığını hatırlatarak ülke ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu söyledi.
Çin ekonomisinin yılın ilk üç çeyreğinde yüzde 4,6 büyüdüğünü açıklayan Xi, inovasyona dayalı büyümenin ve yeşil dönüşümün hız kazandığını belirtti.
Xi, “15. Beş Yıllık Plan, yalnızca Çin’in kalkınma yol haritası değil, aynı zamanda Asya-Pasifik ve dünya ekonomisi için yeni fırsatlar sunan bir işbirliği davetidir” mesajını verdi.
Çin’in dünyanın en büyük ikinci tüketici pazarı olduğunu vurgulayan Xi, ülkenin dünyanın en geniş orta gelirli nüfusuna sahip olduğunu ve tüketim ile yatırım açısından büyük potansiyel barındırdığını söyledi.
Yeni enerjili araçlar, akıllı evler, yaşlı nüfusa yönelik hizmetler ve kış turizmi gibi alanların yabancı şirketler için yeni fırsatlar sunduğunu belirtti.
‘Çin pazarını daha fazla açacağız’
Xi, Çin’in küresel iş dünyasına daha geniş pazar erişimi sağlayacağını duyurdu.
Ülkesinin yalnızca gümrük tarifelerini düşürmekle yetinmeyeceğini belirten Xi, yabancı şirketlerin faaliyetlerini kolaylaştırmak amacıyla düzenleyici reformların da hayata geçirileceğini açıkladı.
Çin lideri, “Çin yalnızca gümrük tarifelerini düşürmek ve pazara erişimi genişletmekle yetinmeyecek, bunun da ötesine geçecektir” dedi.
Kurallar, düzenlemeler ve standartlar gibi alanlarda reform yapılacağını belirten Xi, imalat sektöründe yabancı şirketlerin faaliyet koşullarının iyileştirileceğini, hizmetler sektöründe ise dışa açılmanın genişletileceğini söyledi.
Xi, yabancı yatırımcılar için daha istikrarlı ve öngörülebilir bir iş ortamı oluşturmayı hedeflediklerini vurguladı.
‘Çin tek taraflılığa ve korumacılığa karşı durdu’
Çin’in 2001 yılında DTÖ’ye katıldığını hatırlatan Xi, geçen 25 yılda üyelik kapsamında üstlenilen taahhütlerin tamamının yerine getirildiğini belirtti.
Xi, Çin’in kendi kalkınmasını sürdürürken diğer ülkelerle ekonomik fırsatları paylaştığını ve çok taraflı ticaret sistemini savunduğunu ifade etti.
“Çin, tek taraflılığa ve korumacılığa karşı durdu ve gerçek çok taraflılığa bağlı kaldı” diyen Xi, DTÖ kurallarının korunmasına ve örgütün reformuna destek vermeyi sürdüreceklerini söyledi.
Çin lideri, uluslararası koşullar nasıl değişirse değişsin, Pekin’in diğer ülkelerle karşılıklı kazanca dayalı işbirliği politikasından vazgeçmeyeceğini vurguladı.
Kuşak ve Yol Girişimi’ne de değinen Xi, Asya-Pasifik şirketlerini girişime daha aktif katılmaya davet etti.
Asya-Pasifik’te yeni ekonomik işbirliği girişimi
Xi, Shenzhen’in de içinde bulunduğu Guangdong-Hong Kong-Makao Büyük Körfez Bölgesi’ni örnek göstererek dünyanın önemli körfez bölgeleri arasında ekonomik işbirliğinin geliştirilmesini önerdi.
Çin’in, Dünya Körfez Bölgeleri Ekonomik İşbirliği Birliği’nin kurulmasını desteklediğini açıklayan Xi, bu girişimin farklı bölgeler arasındaki ekonomik bağlantıları güçlendireceğini söyledi.
Asya-Pasifik ülkelerinin tarih, kültür ve gelişmişlik düzeyi açısından farklılıklar gösterdiğini belirten Çin lideri, ekonomik işbirliğinde tek tip yaklaşım yerine ülkelerin koşullarını dikkate alan politikaların benimsenmesi gerektiğini ifade etti.
Xi, gelişmekte olan ekonomilere yönelik teknik ve ekonomik işbirliğinin artırılması, ulaştırma, enerji, halk sağlığı, gıda güvenliği ve yolsuzlukla mücadele gibi alanlarda ortak çalışmaların derinleştirilmesi çağrısında bulundu.
Konuşmasını Asya-Pasifik iş dünyasına seslenerek tamamlayan Xi, şirketleri Çin’in reform ve modernleşme sürecine daha aktif katılmaya davet etti.
Xi, “Gelin, kalkınmanın karşı karşıya olduğu zorlukları dışa açılma yoluyla aşmak, inovasyonla büyümeye ivme kazandırmak ve işbirliği sayesinde herkes için refah sağlamak üzere el ele verelim” dedi.
APEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?
Amerika2 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Görüş2 hafta önceMar-A-Lago’da ‘Mavi Dalga’ Korkusu: Ara Seçim ABD’ye Neler Getirecek?
Asya2 hafta önceRusya’nın ‘Doğu’ya yönelişi’ hız kazanıyor: Putin, Çin sınırında yeni demiryolu hattını onayladı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin isyanı sürüyor
Asya2 hafta önceKazakistan, Drujba hattı üzerinden petrol sevkiyatını yeniden başlatmak istiyor
Dünya Basını1 hafta önceŞam’da bir okul: Modern Suriye tarihi silinirken
Dünya Basını2 hafta önceSırp Profesör Simić: Sandıktan çıkan irade Batı blokuna yöneliş değil
Görüş1 hafta önceEl koy, sil, inkâr et: İsrail’in kendi kayıtlarıyla savaşı, Mavi Marmara’dan Gazze’ye – 2










