Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ülkesinin aynı anda hem Avrupa Birliği’ne (AB) hem de Avrasya Ekonomik Birliği’ne (AEB) üye olamayacağını belirterek, AB üyeliğine ilişkin referandumdan önce aday ülke statüsünün alınması gerektiğini söyledi. Paşinyan, Kırgızistan’da düzenlenen Avrasya Hükümetlerarası Konseyi toplantısında yaptığı açıklamada, aksi halde Ermenistan halkının mevcut olmayan bir seçenek üzerinden tercih yapmaya zorlanacağını savundu.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Erivan yönetiminin aynı anda hem Avrasya Ekonomik Birliği’ne (AEB) hem de Avrupa Birliği’ne (AB) üye olmasının mümkün olmadığını kabul ettiğini söyledi.

Paşinyan, Kırgızistan’da düzenlenen Avrasya Hükümetlerarası Konseyi toplantısında yaptığı açıklamada, ülkesinin AB üyeliğine ilişkin sürecin belirli kurumsal aşamalardan geçmesi gerektiğini belirtti.

Sputnik Ermenistan’ın aktardığına göre Paşinyan, “Ermenistan AB’ye üye olmaya nitelik bakımından hazır hale geldiğinde bile bu, ülkemizin otomatik olarak AB üyesi olacağı anlamına gelmez. Bunun için hem AB üyesi ülkelerin hem de Ermenistan vatandaşlarının onayı gerekir” dedi.

Paşinyan, AB üyeliği konusunun ön hazırlık yapılmadan Ermenistan halkının kararına sunulamayacağını ifade etti. Buna göre önce Avrupa Birliği’ne resmi üyelik başvurusu yapılması, ardından aday ülke statüsünün alınması gerektiğini söyledi.

Ermenistan Başbakanı, bu aşamalar tamamlanmadan referandum yapılmasının anlamlı olmayacağını savunarak şöyle konuştu: “Bu, Ermenistan vatandaşlarını seçeneklerden biri gerçekte var olmayan alternatifler arasında tercih yapmaya zorlamak anlamına gelir. Bu, halka karşı saygısızlık olur ve meşru olmaz.”

Paşinyan ayrıca, AEB üyesi ülkelerin üçüncü ülkelerle yürüttüğü ilişkilerin sıfır toplamlı bir oyun olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Bununla birlikte Ermenistan’ın AEB üyesi ülkelerle işbirliğini dış politika ve dış ekonomi alanındaki önceliklerinden biri olarak görmeye devam ettiğini vurgulayan Paşinyan, “Değerli dostlar, Ermenistan Cumhuriyeti için Avrasya Ekonomik Birliği üyesi devletlerle işbirliği dış politika ve dış ekonomi önceliklerinden biri olmayı sürdürüyor” dedi. Bu yaklaşımın yeni hükümet programına da yansıtılacağını ekledi.

Putin ve AEB liderlerinin açıklamaları

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin mayıs ayında yaptığı açıklamada, Ermenistan’ın AB ile AEB arasında mümkün olan en kısa sürede tercih yapması gerektiğini söylemişti.

Putin, bu durumda “yumuşak ve medeni bir ayrılığın” mümkün olabileceğini belirtmiş, bunun yalnızca ekonomik bir mesele olduğunu vurgulamıştı. Erivan ise o dönemde Moskova ile “ayrılma” niyetinde olmadığını açıklamıştı.

Aynı ay Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan liderleri, Astana’da düzenlenen AEB zirvesinin ardından Ermenistan’a, Avrupa Birliği’ne katılım ile AEB üyeliği arasında tercih yapması için en kısa sürede ülke çapında referandum düzenleme çağrısında bulundu. Liderler ayrıca, Ermenistan’ın AB üyeliği yönündeki politikası nedeniyle AEB Anlaşması’nın ülke bakımından askıya alınmasının muhtemel sonuçlarına ilişkin bir raporun aralık ayına kadar hazırlanmasını istedi.

İhracat kısıtlamaları gündeme gelmişti

Rusya Federal Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Gözetim Servisi (Rosselhoznadzor) daha sonra Ermenistan’dan ithal edilen bazı ürünlere kısıtlama getirmeye başladı.

Önlemler çiçek, bazı sebzeler, meyveler, yemişler ve kuru meyvelerin sevkiyatını kapsadı. Kurum daha sonra Ermenistan menşeli alkollü içeceklerde kalite sorunları tespit edildiğini açıkladı. Rosselhoznadzor, 25 Temmuz’da ise Ermenistan’dan gelen süt ürünlerinin satışına izin vermedi.

Bunun üzerine Paşinyan, Ermenistan’ın ihracatına getirilen kısıtlamaların kısa sürede kaldırılmaması halinde bunun AEB’nin “sonunun başlangıcı” olacağını söylemiş ve yaşanan durumun birliğin tamamını etkilediğini ifade etmişti.

Ukrayna’nın Londra Büyükelçisi Valeriy Zalujnıy, NATO’nun askeri doktrinini ve standartlarını tamamen yenilemesi gerektiğini söyledi. Zalujnıy, Ukrayna’daki savaşın ittifakın mevcut yaklaşımlarını aşındırdığını ve Rusya’nın Batılı müttefiklerin sağladığı silahların neredeyse tamamına karşı koyma yöntemleri geliştirdiğini belirtti.

Ukrayna’nın Londra Büyükelçisi ve eski Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Valeriy Zalujnıy, NATO’nun askeri doktrinini ve standartlarını tamamen gözden geçirmesi gerektiğini söyledi.

İnterfaks-Ukrayna’nın aktardığına göre Zalujnıy, Ukrayna’daki savaşın ittifakın mevcut yaklaşımlarının çağdaş koşullara artık karşılık vermediğini gösterdiğini belirtti.

Zalujnıy, Rusya’nın Ukrayna’nın Batılı müttefiklerinden aldığı silahların neredeyse tamamına karşı koyma yöntemleri bulduğunu savundu. Eski başkomutan, ittifakın temelden yeni bir askeri modele geçmesi gerektiğini ifade etti.

Zalujnıy, “Siyasi açıdan bakıldığında, eski dünyayı koruyan bir blok olarak NATO’ya yöneltilen çok sayıda soru var. Bilimsel ve teknolojik ilerleme yaşanıyor. Ukrayna 2026 yılında, NATO’nun envanterinde bulunan Tomahawk füzeleri, nükleer silahlar, uçak gemileri ve F-35’ler dışında, bütün silah türlerini kullandı. Kaynak tükendi. Rusya bunların tamamına karşı koyma yolu buldu” dedi.

Zalujnıy’ye göre sorun, ittifakın eski askeri kavramlara dayanmaya devam etmesi. Eski Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı, “NATO, İkinci Dünya Savaşı’nın sonundaki doktrinin içinde bulunuyor, biz ise teknolojik açıdan ilerideyiz” diye konuştu.

Zalujnıy, teknolojilerin gelişmesi ve devam eden savaşın Ukrayna ordusunu nitelik bakımından farklı bir düzeye taşıdığını söyledi.

Bu koşullarda NATO’nun yeni standartlara geçmekten ve temelden yeni bir askeri doktrin oluşturmaktan başka seçeneği olmadığını belirten Zalujnıy, ittifakın ancak bu dönüşümün ardından Ukrayna’nın üyeliğine hazır hale geleceğini ifade etti.

General ayrıca Avrupa’nın yeni bir kolektif güvenlik sistemine ihtiyaç duyduğunu söyledi. Zalujnıy, “Daha önce de söylediğim gibi, büyük olasılıkla Avrupa’ya coğrafi olarak bağlı, tamamen yeni bir güç blokuna ihtiyacımız var. Tamamen yeni bir blok” dedi.

Zalujnıy birkaç gün önce, yıllardır süren vaatlere rağmen Ukrayna’nın NATO üyesi “hiçbir zaman” olmayacağını söylemişti.

İttifakın eski doktrinlerle hareket ettiğini belirten Zalujnıy, NATO’nun modern savaş yürütme düzeyine yaklaşmasının yaklaşık 12 yıl süreceğini de ifade etmişti.

Eski başkomutan bu nedenle Kiev’e, yalnızca Kuzey Atlantik İttifakı’na üyeliğe bel bağlamak yerine yeni oluşan Avrupa askeri ve siyasi ittifaklarına yönelmesini önermişti.

Bununla birlikte Zalujnıy, Ukrayna’nın Batı teknolojilerine, özellikle de füze savunması alanındaki teknolojilere hâlâ ihtiyaç duyduğunu belirtmişti.

Azerbaycan, Ukrayna’ya doğalgaz tedarikine hazır olduğunu açıkladı. Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Kiev’deki brifingde enerji güvenliğini iki ülke arasındaki işbirliğinin en umut vadeden alanlarından biri olarak niteledi.

Azerbaycan, Ukrayna’ya doğalgaz tedarikine başlamaya hazır olduğunu açıkladı. Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Kiev’deki brifingde enerji güvenliği alanındaki işbirliğini iki ülke ilişkilerinin gelecekteki en umut vadeden yönlerinden biri olarak değerlendirdi.

Bayramov, Ukrayna’nın doğalgaz depolama tesislerinin gaz tedarikinde daha geniş bir coğrafi bağlamda kullanılmasını öngören projeye ilişkin şunları söyledi:

“Azerbaycan ile Ukrayna arasında enerji güvenliği alanında, özellikle de sözünü ettiğiniz Ukrayna gaz depolama tesislerinin daha geniş bir coğrafi çerçevede gaz tedariki için kullanılması projesi kapsamında işbirliği imkanı bulunduğunu düşünüyorum. Biz bunu da gelecekteki işbirliğimizin çok umut vadeden bir yönü olarak görüyoruz.”

Bayramov, Bakü’nün halihazırda dünyada 16 ülkeye gaz ihraç ettiğini, bu ülkelerin 12’sinin Avrupa’da, 10’unun ise Avrupa Birliği üyesi olduğunu belirtti.

Azerbaycan Dışişleri Bakanı, ülkesinin Ukrayna’ya da gaz tedarik etmeye “memnuniyetle” başlayacağını söyledi.

SOCAR’ın uzun yıllardır Ukrayna pazarında faaliyet gösterdiğini hatırlatan Bayramov, iki ülke arasında enerji işbirliğinin genişletilmesine yönelik aktif bir diyalog yürütüldüğünü kaydetti.

Ukrayna Dışişleri Bakan Vekili Andriy Sıbiga ise Azerbaycan iş dünyasının geleneksel olarak Ukrayna ekonomisinde dikkate değer bir yer tuttuğunu ve Kiev’in bu varlığın daha da genişletilmesiyle ilgilendiğini söyledi.

Sıbiga, “Azerbaycanlı dostlarımız için bir teklif paketimiz var. Ukrayna’ya enerji kaynakları tedarikinin çeşitlendirilmesiyle ilgileniyoruz” dedi.

Bir yıl önce Azerbaycan’ın devlet petrol şirketi SOCAR ile Ukrayna’nın ulusal petrol ve gaz şirketi Naftogaz arasında gaz tedarikine ilişkin anlaşma imzalanmıştı. Ukrayna’nın dönemin Enerji Bakanı Svetlana Grinçuk, deneme amaçlı tedariklerin Bulgaristan-Romanya-Ukrayna güzergahı üzerinden başlatıldığını açıklamıştı.

Grinçuk, “Tedarik hacimleri küçük olsa da bu, devletlerimiz arasında uzun vadeli ve karşılıklı yarara dayalı işbirliği perspektifini açtığı için stratejik önem taşıyor. Dahası bu, enerji tedariki kaynaklarının başarılı biçimde çeşitlendirilmesine ilişkin bir başka açık örnek” demişti.

Grinçuk ayrıca Türkiye, Bulgaristan, Romanya ve Odesa bölgesinin bir bölümünden geçen Trans-Balkan doğalgaz boru hattının, Ukrayna’nın hem Yunanistan ve Türkiye terminalleri üzerinden gelen sıvılaştırılmış doğalgaza hem de Trans Adriyatik Boru Hattı üzerinden taşınan Azerbaycan gazına erişmesini sağlayacağını belirtmişti.

Ukrayna, 2024 yazında Rusya ile ilgili anlaşmayı uzatmayarak toprakları üzerinden Rus gazının transit geçişini durdurmuştu. Ukrayna Enerji Bakanlığı, o dönemde kararın “ulusal güvenlik çıkarları doğrultusunda” alındığını açıklamıştı.