Diplomasi
Xi ve Putin ‘çok kutuplu bir dünya ve yeni tip uluslararası ilişkiler’ çağrısı yaptı

Xi ve Putin liderliğindeki Çin-Rusya zirvesi 20 anlaşma ve daha fazla enerji işbirliği vaadiyle sonuçlandı.
Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, çarşamba günü Pekin’de bir dizi anlaşma ve “çok kutuplu bir dünya ve yeni tip uluslararası ilişkiler” çağrısı yapan ortak bir deklarasyonla ortaklıklarını derinleştirdi.
Xi’nin ABD Başkanı Donald Trump’ı aynı mekânda ağırlamasından bir haftadan kısa süre sonra Pekin’deki Büyük Halk Salonu’nda bir araya gelen iki lider, Washington’a üstü örtülü göndermelerde bulundu. Kremlin tarafından yayımlanan Rusça belgeye göre, çok kutupluluk konusundaki deklarasyonlarında “tek taraflı zorlayıcı yaklaşımlar, hegemonizm ve blok çatışması gibi olumsuz yeni sömürgeci eğilimler yükselişte” ifadeleri yer aldı.
Xi ve Putin, Kremlin tarafından da paylaşılan ve çok geniş bir alan yelpazesinde işbirliğini kapsayan uzun bir ortak açıklamaya da imza attılar. Açıklamada, petrol ve gazdan nükleer enerjiye ve yenilenebilir kaynaklara kadar “enerji sektöründeki kapsamlı ortaklıklarını güçlendirmeye devam etme” konusunda bir anlaşmadan söz edildi.
Görüşmelere başlamadan önce Xi, Putin’i görkemli bir törenle karşıladı ve Trump’a yaptığı karşılama törenine benzer bir ihtişam sundu. İki lider, Büyük Halk Salonu’nun dışında şeref kıtasını denetledi; bayrak ve çiçek taşıyan çocuklardan oluşan bir grubun yanından geçti.
Açılış konuşmasında Xi, Putin’e ikili ilişkilerinin “binlerce darbeye rağmen yeni zirvelere” ulaştığını söyledi. “Karmaşık ve değişken bir dünyada” Çin ve Rusya’nın, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olarak “daha adil ve makul bir küresel yönetişim sistemi” için çalışması gerektiğini söyledi.
Trump’ın İran’a yönelik saldırıları yeniden başlatma yönündeki tekrarlanan tehditlerine bir karşılık gibi görünen ifadelerle Xi ayrıca, “gecikmeksizin kapsamlı bir ateşkes sağlanmasının zorunlu” olduğunu ve “düşmanlıkları yeniden alevlendirmenin daha da kabul edilemez” olduğunu söyledi.
Benzer görüşler, Xi ve Putin’in çok kutuplu dünya konusundaki deklarasyonunda da tekrarlandı. Deklarasyon, “uluslararası hukukun ve uluslararası ilişkilerin temel, evrensel olarak tanınan normlarının düzenli olarak ihlal edildiği” ve küresel kurumların etkinliğini kaybettiği uyarısında bulunuyor. Bunun yerine “orman kanunu” yerleşiyor.
Deklarasyon, blok çatışmasını ve askeri ittifakların genişlemesini reddediyor; insan haklarının diğer devletlerin iç işlerine müdahale için bahane olarak kullanılmasına karşı çıkıyor.
“Ukrayna krizi”, liderlerin daha uzun ortak açıklamasında geçiyor; açıklamada, çatışmanın “temel nedenlerinin” ele alınması gerektiği konusunda mutabık oldukları belirtiliyor. Açıklamada ayrıca Rusya’nın Çin’in “tarafsız tutumuna” duyduğu takdire de yer veriliyor.
Çinli ve Rus ikili hâlihazırda 40’tan fazla kez bir araya geldi; bu da Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar ve jeopolitik gerginliklerin büyüdüğü bir dünyada “sınırsız” ortaklıklarının altını çiziyor.
Çarşamba günkü görüşme, Xi ve Putin’in BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü ve Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği forumu gibi çok taraflı toplantılara katılmaları varsayımıyla, bu yılki bir dizi temasın ilki olabilir. Çarşamba günü Putin, Çin’in kasım ayında APEC başkanlığını desteklediğini ve katılmayı sabırsızlıkla beklediğini söyledi.
Putin’in Pekin heyetinde, Çin Başbakanı Li Qiang ile ekonomik ve ticari işbirliği konusunda ayrı görüşmeler yapmak üzere gelen bir düzine kabine bakanı ve Rus şirketlerinin üst düzey yöneticileri yer aldı.
İki üst düzey lider, ekonomi ve ticaret, eğitim, bilim ve teknoloji dahil alanlarda 20 anlaşmanın imzalanmasına tanıklık etti.
Enerji konusunda Putin, Çin’in Rusya’nın petrol ve gazının “sorumlu bir tüketicisi” olduğunu söyledi ve sektörü ekonomik işbirliklerinin başlıca itici gücü olarak değerlendirdi.
Çin, Orta Doğu’da süregelen arz kesintileri bağlamında enerji güvenliğini desteklemeye istekli. Ülkenin geniş petrol rezervleri olmasına rağmen, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması yine de pompa fiyatlarını yükseltti ve İran’ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 80’ini satın alan dünyanın ikinci büyük ekonomisinde sanayi maliyetlerini artırdı.
Daha önce Rusya, Çin’e petrol arzının ilk çeyrekte yüzde 35 arttığını, genel ikili ticaretin ise son üç yılda yıllık 200 milyar doları aştığını söyledi.
Mercator Çin Araştırmaları Enstitüsü, yani MERICS’ten analist Claus Soong, Nikkei Asia’ya yaptığı açıklamada, Rusya ile enerji anlaşmalarının “Körfez’de arz durumunun kısa vadede daha da kötüleşmesi halinde potansiyel kıtlıklara karşı bir koruma” işlevi göreceğini söyledi.
“Ancak,” diye ekledi, “bu aynı zamanda Pekin’in enerji güvenliği konusunda Rusya’ya fazla bağımlı hâle gelmemeye yönelik uzun vadeli hesabının da bir parçası.”
Yakından izlenen ve uzun süredir planlanan Sibirya’nın Gücü 2 boru hattı konusunda ilerlemenin kapsamı hemen netleşmedi. Reuters’ın aktardığına göre bir Kremlin sözcüsü çarşamba günü boru hattı hakkında “genel bir anlayış” bulunduğunu, ancak ayrıntıların hâlâ üzerinde çalışılması gerektiğini ve net bir takvim olmadığını söyledi.
MERICS’ten Soong, zirveden çıkan açıklamaların, ABD’nin küresel yönetişimden geri adım atmasıyla birlikte Pekin ve Moskova’nın artan güvenini ve “çok kutuplu dünya”ya dair ortak vizyonunu yansıttığını söyledi.
Soong, sinyallerin “Çin-Rusya hizalanmasının Çin’in ABD ile, hatta daha geniş anlamda Batı ile yakınlaşmasından etkilenmeyeceğini” gösterdiğini belirtti: “Pekin ve Moskova resmî müttefikler olmasalar da, Batı ile ilişkilerde destek ve manivela kaynakları olarak birbirleri için stratejik ve siyasi bakımdan daha önemli hâle geldiler.”
Diplomasi
Hindistan, Rusya’dan petrol alımında rekor kırdı

Kpler verilerine göre Hindistan’ın Rusya’dan petrol ve kömür ithalatı, Ortadoğu’daki savaş ve sevkiyat aksaklıkları nedeniyle haziran ayında rekor seviyelere ulaştı. Rusya’dan yapılan günlük petrol sevkiyatının haziranda 2,55 milyon varile çıkması beklenirken, Moskova Avustralya’yı geride bırakarak Hindistan’ın ikinci en büyük kömür tedarikçisi konumuna yükseliyor.
Hindistan, İran’da yaşanan gerilim nedeniyle tedarik zincirinde meydana gelen aksamalar ve yükselen fiyatlar karşısında Rusya’dan petrol ve kömür ithalatını artırıyor.
Reuters haber ajansının uluslararası analiz şirketi Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, Rusya’dan Hindistan’a yapılan sevkiyatlar haziran ayında rekor düzeylere ulaştı.
Kpler tahminlerine göre, Rusya’nın Hindistan’a petrol sevkiyatı haziran ayında günlük 2,55 milyon varille rekor düzeye yükselecek.
Bu miktar, mayıs ayındaki günlük 2,13 milyon varillik sevkiyatı ve Mayıs 2023’teki günlük 2,16 milyon varillik düzeyi geride bırakıyor.
Rusya’nın Hindistan’ın haziran ayındaki toplam ithalatı içindeki payı ise yüzde 50’nin hemen altında gerçekleşecek. Bu oran, Ortadoğu’daki çatışmanın başladığı 28 Şubat öncesindeki üç aylık dönemde ortalama yüzde 23 seviyesindeydi.
Hindistan’ın Rus petrolüne yönelmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasının ardından piyasadaki arzı artırmak amacıyla ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin alımlara yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmasını izledi.
Ancak yaptırımlardan muafiyet süresi 17 Haziran’da sona erdi ve ABD Hazine Bakanlığı tarafından uzatılmadı.
Reuters, bu durumun Rus petrolü alımlarında azalmaya yol açabileceğini, ancak sürecin gidişatının Hindistan rafinerilerinin ve yetkililerinin Ortadoğu ülkelerinden sevkiyatlara dönme konusundaki istekliliğine bağlı olacağını belirtiyor.
Kpler öngörülerine göre, Suudi Arabistan’dan yapılan ithalatın haziran ayında günlük 349 bin varil seviyesinde kalması bekleniyor. Bu miktar, savaş öncesindeki üç aylık dönemde günlük ortalama 832 bin varil düzeyindeydi.
İthalat artışı Rus kömüründe de gözleniyor. Haziran ayında tüm kalitelerde Rus kömürü ithalatının, mayıs ayındaki 3,27 milyon tona kıyasla 3,16 milyon ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor.
Her iki ay da geçen yılın mayıs ayında kaydedilen 3,76 milyon tonluk zirvenin ardından sırasıyla tarihin en yüksek ikinci ve üçüncü değerleri olarak kayda geçecek.
Rusya’nın haziran ayında Avustralya’yı geride bırakarak, Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci kömür ithalatçısı olan Hindistan’a en çok kömür sağlayan ikinci ülke konumuna geleceği tahmin ediliyor.
Ajansın değerlendirmesine göre Rusya, Hindistan’ın temel kömür tedarikçisi olma rolünü korumaya devam edecek; ancak Rus petrolünün gelecekteki alımları, ABD’nin Moskova’ya yönelik yaptırım politikasını olası sıkılaştırma adımlarına bağlı olacak.
Yeni Delhi petrol sevkiyatının yaptırımlardan etkilenmeyeceğini açıkladı
Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, haziran ayı ortasında yaptığı açıklamada, ülkesinin 2022 yılından bu yana küresel fiyatları dizginlemek amacıyla ABD’nin talebi doğrultusunda Rus petrolü alımlarını artırdığını belirtmişti.
Jaishankar, Rus hammaddesine yönelik Amerikan kısıtlamalarını eleştirerek, bu önlemlere büyük ilkeler süsü verilmemesi çağrısında bulunmuştu.
Hindistan Petrol ve Doğalgaz Bakanlığı Temsilcisi Sujata Sharma da mayıs ayında yaptığı açıklamada, Rusya’dan sevkiyatların devam ettiğini ve ABD’nin yaptırım muafiyetlerine ilişkin kararlarından bağımsız olarak süreceğini kaydetmişti.
Hindistan rafinerileri, 2025 yılında ABD baskısı ve Hindistan mallarına yönelik yüzde 25’lik gümrük tarifesi tehdidi nedeniyle Rusya’dan yaptıkları ithalatı azaltarak Suudi Arabistan ve Irak’a yönelmişti.
Ancak Reuters’ın verilerine göre, Ortadoğu’daki savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın ardından Hindistan firmaları mart ayı başında Rus petrolü alımlarını yeniden artırdı.
Rusya’nın Yeni Delhi Büyükelçisi Denis Alipov nisan ayı sonunda yaptığı açıklamada, Hindistan’ın kabul etmeye hazır olduğu miktarda hammaddeyi tedarik etmeye hazır olduklarını duyurmuştu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da daha sonra yaptığı açıklamada, Moskova’nın Hindistan’a enerji taşıyıcıları sevkiyatına ilişkin anlaşmalara bağlı kaldığını doğrulamıştı.
Diplomasi
Honduras uyuşturucu çeteleriyle mücadele için Ukrayna’dan İHA alacak

Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, organize suçla mücadele ve sınır güvenliğini sağlamak amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladıklarını açıkladı. Geçen hafta Kiev’i ziyaret eden Asfura, Ukrayna’nın yüksek teknolojik ekipmanlarıyla uyuşturucu kaçakçılığına karşı destek sağlayabileceğini belirtti.
Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, AFP’ye verdiği mülakatta, ülkesinin sınırlarını korumak ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etmek amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladığını duyurdu.
Asfura, yüksek teknolojik ekipmanlar aracılığıyla organize suçla daha etkin mücadele etmeyi hedeflediklerini belirterek, “Sınırlarımızı korumak, sınırlarımızda etkin güvenliği sağlamak ve yüksek teknolojik ekipmanlarla organize suçla mücadele etmek için insansız hava araçlarından bahsediyoruz” ifadesini kullandı.
Honduras lideri, Ukrayna’nın sınırların daha da güçlendirilmesi ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele süreçlerinde ülkesine yardımcı olabileceğini kaydetti.
Geçen hafta Ukrayna’nın başkenti Kiev’e resmi bir ziyarette bulunan Asfura ile bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Honduraslı mevkidaşına Ukrayna’nın bu alandaki deneyimlerinden yararlanmayı teklif etti.
Ukrayna lideri Zelenskiy, haziran ayında Baltık ülkeleri üzerindeki insansız hava aracı sorununa çözüm olarak “drone anlaşması” önerisinde bulunmuş ve Ukrayna’nın İHA koruması konusundaki uzman ekiplerini her an bu bölgeye göndermeye hazır olduğunu ifade etmişti.
Rusya Güvenlik Konseyi Sekreter Yardımcısı Aleksey Şevtsov ise ilkbahar aylarında yaptığı açıklamada, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Polonya ve Baltık ülkelerinin hava sahasından engelsiz şekilde geçtiğini ifade etmişti.
Uyuşturucu kartelleri Ukrayna’yı drone okulu olarak kullanıyor
Diplomasi
Ermenistan’da en büyük kumarhane olan Shangri La kapatıldı

Ermenistan Ekonomi Bakanlığı, muhalefet lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansını usulsüzlük gerekçesiyle iptal etti. Kararın, ülkede gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından muhalefetin sonuçlara itiraz ettiği ve Anayasa Mahkemesinin süreci incelediği bir dönemde alınması dikkati çekti.
Ermenistan Ekonomi Bakanı Gevorg Papoyan, muhalefetteki Müreffeh Ermenistan Partisi’nin lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansının iptal edilmesine yönelik kararı imzaladı.
Sputnik Ermenistan’ın aktardığı gelişmeye göre iptal kararı, başkent Erivan yakınlarında bulunan ve ülkenin en büyük kumarhanesi olan Shangri La’yı kapsıyor.
Bakan Papoyan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, lisans iptaline gerekçe olarak Mart 2026’da gerçekleştirilen denetimlerde tespit edilen usulsüzlükleri gösterdi.
Yapılan incelemelerde, şirketin sunduğu finansal raporlar ile oyun makinelerinin sayaçlarındaki fiili veriler arasında tutarsızlıklar belirlendi. Papoyan, kumarhane yönetimi tarafından sunulan verilerin tahrif edildiğini ve yanlış bilgiler içerdiğini kaydetti.
Tüketicilerin ve kamu yararının korunması amacıyla hemen yürürlüğe girdiği belirtilen karara karşı, Ermenistan mevzuatı uyarınca iki ay içinde idari yoldan veya Ermenistan İdari Mahkemesinde dava açılarak itiraz edilebilecek.
Onira Club şirketine kumarhane işletme lisansı, ilk olarak 1 Ocak 2014 tarihinde Ermenistan Maliye Bakanlığı tarafından verilmişti.
Şirketin lisansı daha önce 2020 yılında, üçüncü çeyreğe ait devlet harcının dörtte birinin ödenmemesi gerekçesiyle de iptal edilmiş, ancak şirket daha sonra gerekli izinleri yeniden alarak faaliyetine devam etmişti.
Eski Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’a yurt dışına çıkış yasağı
Seçim sonuçlarına yönelik itirazlar sürüyor
Söz konusu lisans iptali kararı, ülkede parlamento seçimlerinin ardından yaşanan siyasi hareketliliğin ortasında geldi. Ermenistan’da 7 Haziran’da yapılan parlamento seçimlerinin ardından, aralarında Samvel Karapetyan liderliğindeki Güçlü Ermenistan Bloku, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın Ermenistan İttifakı ve Gagik Carukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi’nin de bulunduğu yedi siyasi oluşum, 19 Haziran’da seçim sonuçlarının yeniden incelenmesi talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. Ermenistan Anayasa Mahkemesi, bu başvuruları 21 Haziran’da görüşmeye başladı.
Seçimlerden Başbakan Nikol Paşinyan’ın liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi birinci çıkarken, muhalefet partileri oy verme sürecinde organize usulsüzlükler yapıldığını savunuyor.
Güçlü Ermenistan Bloku, Ermenistan Merkezi Seçim Komisyonunun 14 Haziran tarihli kararının iptal edilmesini ve seçimlerin ikinci turunun düzenlenmesini talep ediyor.
Amerika6 gün öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Asya7 gün önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4










