ABD Başkanı Donald Trump, önemli yöneticilerin yapay zeka modellerinin geliştirilmesini yavaşlatma çağrılarını görmezden geldi.

İrlanda Açık golf turnuvasının kenarında yaptığı açıklamada, “Yapay zeka alanında Çin’in önündeyiz, dünyadaki en gelişmiş ülkeyiz ve açıkçası bunun böyle kalmasını istiyorum. Yapay zekayı kim kazanırsa, o kazanır,” dedi.

Teknolojideki patlama borsada tarihi zirvelere yol açarken, Trump iktisadi başarısının büyük bir kısmını yapay zeka alanındaki ilerlemeleri hızlandırmaya dayandırıyor.

Fakat bu “müdahale etmeme” yaklaşımı, yapay zeka sektörünün en önde gelen üç lideri (Anthropic CEO’su Dario Amodei, OpenAI CEO’su Sam Altman ve xAI kurucusu Elon Musk) sektörün yapay zeka model yeteneklerini geliştirme hızının yavaşlatılmasını desteklemesi ile tezat oluşturuyor.

Bu ortak tavır, salı günü şirketin ve rakiplerinin yapay zeka modellerini sorumlu bir şekilde geliştirmediğini uyaran bir Anthropic araştırmacısının istifasının ardından ortaya çıktı.

Araştırmacının açıklaması, teknolojinin risklerine ilişkin kamuoyundaki tartışmaları alevlendirdi.

Pazar öğleden sonra Microsoft CEO’su Satya Nadella, şirketinin kasıtlı olarak hızın ayarlanması ve değerlendiricilerin entegre edilmesi gibi fikirleri bazı şartlar altında memnuniyetle karşıladığını söyledi.

X’te yayınlanan bir açıklamada Nadella, herhangi bir güvenlik düzenlemesinin kurumsal müşterilerin gizlilik ve esneklik ihtiyaçlarını da dikkate alması gerektiğini vurguladı.

CEO, “Şirketler için, kendilerine özgü ve zımni bilgiler üzerinde tam kontrol sahibi olmaları zorunlu,” diye yazdı.

Trump’ın sözleri, onu yapay zeka geliştirme hızı konusundaki tartışmada bir kez daha “tam gaz ilerleme” tarafına yerleştirdi.

Bu tartışma, hem teknoloji dünyasını hem de siyaset dünyasını giderek daha fazla bölüyor. 

Kendi partisinin üyeleri ve teknoloji sektöründeki bazı müttefikleri bile, Trump’ın yapay zekanın potansiyel tehlikelerine ilişkin bariz kayıtsızlığı karşısında tedirginlik duymaya başladığından, Trump bu tutumuyla giderek daha fazla yalnız kalıyor.

Trump, bu uyarıları tanımlanmamış “olumsuz güçlere” atfetti.

Gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bence bu konuyu gündeme getirmemesi gereken pek çok olumsuz güç var ve gerçekleşmeyecek şeyleri gündeme getiriyorlar,” dedi.

Birkaç saat sonra, İrlanda’dan Washington’a dönerken uçakta Trump, teknoloji yöneticilerinin uyarılarını hafife almadığını vurguladı ve bazılarıyla konuştuğunu belirtti.

“Hafife almıyorum. Ama yapay zeka, kötü yanlarından çok daha fazla iyi yanları olacak; hem de çok daha fazla,” dedi. Ayrıca yapay zeka kullandığını da söyledi fakat nasıl kullandığını açıklamayı reddetti.

Öte yandan Demokratlar, yapay zeka konusunda artan kamuoyu endişesinden yararlanmaya çalışıyor.

Çok sayıda anket, Amerikalıların bu teknolojiye ve onun hızlı gelişimine karşı giderek daha temkinli davrandığını gösteriyor.

Hafta sonu sosyal medyada yoğun bir paylaşım furyası yaşanırken, partinin ideolojik yelpazesinin her kesiminden Demokratlar, sektörü dizginlemeyi vaat ettiler ve Beyaz Saray’ın, teknolojinin artan riskleriyle yüzleşmekte başarısız olduğunu iddia ettiler.

Michigan’daki Demokrat Senato adayı Abdul El-Sayed, teknolojik gelişimin güvenlik önlemlerinin önüne geçtiği konusunda uyarıda bulunarak, Senatör Bernie Sanders’ın yapay zeka geliştirilmesini askıya alma önerisini destekledi.

El-Sayed, “Face the Nation” programında verdiği röportajda, “Yapay zekayı kullanmamamız gereken şeyler var ve tüm bu teknolojinin, çoğunluğun refahına aykırı olarak azınlığın çıkarları için yaratılmaması için kamu denetimine ihtiyaç duyduğumuza hep birlikte karar vermeliyiz,” dedi.

2028 Demokrat başkanlık aday adayı olan Pennsylvania Valisi Josh Shapiro ise sektör liderlerinin uyarılarını “parlak bir kırmızı ışık” olarak nitelendirdi.

Shapiro, ilaç ve uçakların düzenlenmesiyle paralellik kurarak, “Federal hükümetimizin harekete geçmesi, bu konuyu ciddiye alması ve hem ülkemizde hem de küresel sahnede bazı koruyucu önlemler almasının zamanı çoktan geldi,” diye yazdı.

Shapiro, daha önce yapay zeka geliştirilmesinin temelini oluşturan veri merkezlerinin inşasını desteklemiş olsa da, son zamanlarda sektöre karşı eleştirel bir tutum sergilemeye başladı.

Geçen ay, bu merkezlerin geliştirilmesini kısıtlayan bir idari emir imzaladı.

Eski başkan Barack Obama da geçen hafta, Demokrat Parti liderlerine özel bir görüşmede, yapay zeka düzenlemelerini partinin gündeminin merkezine almaları için çağrıda bulundu. 

Obama, liderleri güvenlik konusuna, teknolojinin çocuklar üzerindeki etkisine ve iktisadi sonuçlarına odaklanmaya teşvik etti.

Obama’nın düşüncelerine yakın ve özel görüşmeleri aktarmak için isimsiz kalmak koşuluyla konuşan bir kaynağa göre, sektör liderlerinin yapay zeka geliştirilmesini yavaşlatma çağrılarını “olumlu bir gelişme” olarak değerlendirdi.

Trump, teknoloji sektöründeki bağışçılarının yapay zeka gelişimini yavaşlatabileceği konusunda uyardığı regülasyonları kaldırmaya yöneldi.

Göreve başladığı ilk hafta içinde, en son teknoloji yapay zeka modellerinin risklerini değerlendirme süreci oluşturan 2023 tarihli bir Biden başkanlık kararnamesini iptal etti.

Bu yaz yapay zeka risklerine ilişkin endişeler artarken, yönetim siber güvenlik riskleri açısından yapay zeka modellerini incelemek üzere yeni bir çerçeve geliştirdi.

Ara seçimlerde zorlu bir yarışla karşı karşıya kalan bazı Cumhuriyetçiler, yapay zeka düzenlemelerine daha açık olduklarını ifade ettiler.

Michigan’daki Senato koltuğu için El-Sayed ile yarışan Cumhuriyetçi Mike Rogers, yapay zeka gelişimini yavaşlatmayı desteklediğini ve bu teknolojiyi ele alan bir ulusal güvenlik çerçevesinin kabul edilmesine öncelik vereceğini yazdı.

2011’den 2015’e kadar Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi başkanlığı görevini yürüten Rogers, “İstihbarat Komitesi Başkanı olarak edindiğim deneyim bana, bir krizi durdurmak için en uygun zamanın ‘dün’ olduğunu öğretti,” dedi.

Cumhuriyetçi liderler, Beyaz Saray’ın tutumunu daha da güçlendirerek, halkı korumakla ilgili sorumluluğu şirketlere yüklemeye çalıştı.

Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, “Bu modelleri geliştiren kişilerin, ürünlerinin güvenli olmasını sağlamak için üstlenmeleri gereken bariz bir kurumsal sorumluluk var,” dedi.

Johnson, ilk adım olarak teknoloji platformlarının liderleriyle bir araya geleceğini belirtti. Ayrıca, Trump yönetiminin yapay zeka düzenlemelerine yönelik “müdahale etmeme” yaklaşımının mimarı David Sacks’ın bir paylaşımına da değindi.

Sacks, teknoloji liderlerinin yapay zeka geliştirme sürecini “devam ettirmeleri” gerektiğini söyledi fakat bunun için sektörün Washington’dan müdahaleye ihtiyaç duyduğu yönündeki şirketlerin iddialarını reddetti.

Sacks, “Başkasının iznine ihtiyacınız varmış gibi davranmayı bırakın,” diye yazdı.

Ayrıca şirketlerin, süreci yavaşlatma konusundaki ilgilerinin “tamamen fedakarlık amaçlı” olduğunu söylemeyi bırakmaları gerektiğini de belirtti.

Sacks, ürünlerinin ciddi bir siber saldırıya yol açması durumunda şirketlerin sorumlu tutulacağını söyledi.

Anthropic CEO’su Dario Amodei ve diğer şirket yetkilileri, yapay zeka güvenliği konularında koordinasyon sağlayabilmek için ABD hükümetinden antitröst yasalarından muafiyet talep ettiler.

Amodei ise makalesinde, hükümetin “bu tartışmalarda arabuluculuk yapmasının veya en azından bu tartışmaları mümkün kılmasının” faydalı olacağını belirtti.

Bazı politika uzmanları ve teknoloji liderleri, antitröst muafiyeti çağrısını reddettiler ve şirketlerin kendi mali çıkarlarına uygun ancak kamu güvenliğini koruma hedefine katkıda bulunmayacak politikaları savunduklarını öne sürdüler.

Sektör liderleri ayrıca, yapay zeka (AI) gelişimini kontrol altında tutmak için yönetimin Çin ile işbirliği yapmasını da talep ettiler.

Altman, Trump’ı, bir yapay zeka ajanı üzerindeki kontrolü kaybetme riskini ele alacak ve aynı zamanda güvenlik önlemlerinin her iki ülkeyi de dezavantajlı duruma düşürmemesini sağlayacak bir anlaşma geliştirmeye teşvik etti.

Bu ayın sonlarında Trump’ın Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yapacağı görüşme öncesinde Altman, Başkan’ın kamuoyuna açık bir şekilde dile getirdiği Nobel Barış Ödülü arzusuna atıfta bulundu.

Altman, cumartesi günü yayınlanan bir röportajda Fortune dergisine, “Bence Başkan Trump ve Xi, üzerinde anlaşması kolay bir konuda mutabık kalabilirlerse Nobel Barış Ödülü’nü birlikte alabilirler ve bu harika olurdu,” dedi ve şöyle devam etti:

“Sadece ABD ve Çin bu teknolojinin geliştirilmesi için bazı ortak standartlar ve testler üzerinde anlaşabilseler bile, bence bu ikisinin başarabileceği harika bir başarı olur.”

Trump ve Xi, Mayıs ayında Pekin’de düzenlenen zirve sırasında yapay zeka konusunda bir anlaşmaya varamamıştı.

Beyaz Saray, teknoloji liderlerinin uyarılarına yanıt olarak herhangi bir politika toplantısı düzenleyip düzenlemeyeceğine ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.

Ulusal Ekonomi Konseyi Direktörü Kevin Hassett, pazar günü CNN’de yaptığı açıklamada, Beyaz Saray’ın bu hafta üst düzey siber güvenlik danışmanlarıyla “bir sonraki adımın ne olacağını düşünmek” üzere toplantılar düzenlemesini beklediğini söyledi.

The Economist dergisinin ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine dayandırdığı analize göre yapay zeka sektörü, ülkede yol açtığı iş kayıplarının beş katı istihdam yarattı. Altyapı ve veri merkezlerine harcanan milyarlarca dolar yeni uzmanlık alanları doğururken, sektör liderleri teknolojinin kontrolsüz ilerleyişine karşı uyarılarını koruyor.

Yapay zekanın ABD iş gücü piyasasındaki ilk sonuçları olumlu bir tablo ortaya koyuyor.

The Economist dergisinin ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine dayandırdığı araştırmaya göre, yapay zeka odaklı sektörler piyasadan sildiği istihdamdan daha fazla yeni iş imkanı yarattı.

ABD ekonomisi ağustos ayında 162 bin yeni istihdam sağladı. Ülkedeki işsizlik oranının yüzde 4,1 düzeyinde seyretmesi, son yarım yüzyıldaki ayların yaklaşık yüzde 90’ından daha olumlu bir seviyeye işaret ediyor.

Yapay zekanın ilk mağdurları olacağı öngörülen 20 ila 24 yaş aralığındaki genç çalışanların işsizlik oranı ile genel işsizlik seviyesi arasındaki makas da uzun yılların en düşük düzeyine yaklaştı.

Altyapı yatırımları yeni kadrolar açıyor

Yapay zeka teknolojisi, ABD genelinde yaklaşık 1 milyon yeni iş alanı oluşturarak yol açtığı işten çıkarmaları beşe katladı. Sürecin temel itici gücünü ise dev altyapı yatırımları oluşturuyor.

Donanım harcamaları yıllık 75 milyar dolarlık artış kaydederken, veri merkezlerinin inşasına yönelik harcamalarda 60 milyar dolarlık yükseliş görüldü.

Yaşanan bu hızlı büyüme; mühendislerden elektrik teknisyenlerine kadar uzanan geniş bir uzman kadrosuna ihtiyaç duyuyor.

The Economist verileri, bağlantılı yan sektörlerde piyasa ortalamasının yüzde 40 üzerinde maaş sunan 500 bine yakın yeni pozisyon açıldığını gösteriyor.

Sektör aynı zamanda model mühendisliği, veri etiketleme uzmanlığı ve yapay zeka yöneticiliği gibi yeni meslek kollarını besliyor.

LinkedIn verilerine atıfta bulunan dergi, bu pozisyonlara yönelik ilanların bir yıl içinde iki katına çıktığını aktarıyor. Bu yeni iş kolları mevcut durumda ABD istihdam piyasasının yaklaşık yüzde 1’ini teşkil ederken, bilişim ve biyoloji alanlarında bu oran yüzde 5 seviyesine kadar ulaşıyor.

Üretkenlik artışı hizmet sektörünü dönüştürüyor

Artan üretkenlik piyasadaki işleyişi yeniden şekillendiriyor. Teknolojinin avukat ve analistlerin iş süreçlerini hızlandırması, bu uzmanlık alanlarına yönelik talebi yukarı çekerek ilgili sektörlerdeki istihdamı yüzde 6 ila yüzde 11 oranında büyüttü.

Buna karşılık idari görevler ve müşteri hizmetleri kadroları daralıyor; bu gruptaki 752 bin pozisyonun 2035 yılına kadar ortadan kalkması bekleniyor.

Daha önce çeşitli yapay zeka ajanları geliştiren önde gelen teknoloji şirketlerinin yöneticileri, modellerin gelişimine ara verilmesi çağrısında bulunmuştu.

Claude modelini geliştiren Anthropic şirketinin yöneticisi Dario Amodei, sistemlerin 6 ila 12 ay içinde internetin tamamını ele geçirebileceği uyarısını yaparak sürecin yavaşlatılmasını talep etmişti.

Amodei’nin bu yaklaşımına OpenAI yöneticisi Sam Altman ile xAI şirketinin başındaki Elon Musk da destek vermişti.

The Economist, Daron Acemoğlu’nu yerden yere vurdu: “Sığ ve inandırıcılıktan uzak”

Axios haber sitesinin değerlendirmesine göre ABD, küresel müttefikleri nezdinde finans, eğitim ve savunma alanındaki öncelikli ortak konumunu yitiriyor. Avrupa ülkeleri altın rezervlerini geri çekerken ve savunma sanayisinde yerli üretime yönelirken, yabancı öğrenci ve seyahat verilerinde de gerileme kaydediliyor.

ABD, on yıllardır parasını bu ülkede saklayan, silah satın alan ve öğrencilerini Amerikan üniversitelerine gönderen müttefik hükümetler için “varsayılan tercih” olma niteliğini kaybediyor.

Amerikan haber sitesi Axios, Washington merkezli bu dengeden uzaklaşmaya yönelik küçük adımların dahi ABD’nin ekonomik gücünü uzun süredir besleyen avantajlara zarar verebileceğini vurguluyor.

Avrupa ülkelerinin finansal rezervlerini geri çekme adımları bu eğilimin somut işaretleri arasında yer alıyor.

Hollanda geçen hafta ABD ve Kanada’dan yaklaşık 86 ton altın çekti ve bu hamleyi “aşırı risklere” karşı bir önlem olarak niteledi.

Fransa, New York’taki altın rezervlerinin tamamını ülkesine taşırken Almanya da benzer bir adım atma niyetini açıkladı.

Piyasalardaki dalgalanmanın ortasında Norveç Varlık Fonu ise elindeki ABD devlet tahvili birikimlerini azaltmayı planladığını duyurdu.

Savunma sanayisinde de benzer bir tablo dikkat çekiyor. Reuters ajansının aktardığı bilgilere göre Avrupa, ABD’ye olan bağımlılığını azaltmaya çalışıyor ve kıta içi üreticilerden daha fazla askeri teçhizat satın alıyor.

Bununla birlikte Avrupa Birliği (AB), geçtiğimiz yaz aylarında bulut bilişim hizmetlerine yönelik yeni stratejiler geliştirerek Amerikan teknoloji şirketlerine bağımlılığı sınırlandırma planlarını paylaştı.

Yabancı öğrencilerin ve ziyaretçilerin ABD’ye ilgisinde de belirgin bir gerileme görülüyor. Axios, son başvuru döneminde yabancı öğrencilerin Amerikan üniversitelerine yaptığı başvuruların yüzde 10 azaldığını aktardı.

Haberde bu düşüş, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin öğrenci vizelerine yönelik sertleştirdiği kurallar ve genel göç politikalarıyla ilişkilendirildi. Aynı zamanda ABD’ye yapılan seyahatler 2025 yılında yüzde 5,5 gerileyerek Kovid-19 salgınından bu yana ilk kez düşüş kaydetti.

Foreign Affairs dergisinin haziran ayındaki analizine göre, Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşü Avrupa ülkelerinin kendi güvenlik mimarilerini yeniden değerlendirmesine yol açtı ve kıtadaki silahlanma sürecini hızlandırdı.

Trump’ın göreve gelmesiyle Washington ile Avrupalı müttefikleri arasındaki ilişkiler belirgin şekilde zorlaştı. Washington, Avrupa ülkelerinden savunma harcamalarını artırmalarını defalarca talep etti.

Trump bir yandan da İran ile yaşanan savaş sırasında ABD’ye yeterli destek vermedikleri gerekçesiyle NATO müttefiklerini eleştirdi ve Washington’ın ittifaktaki rolünü gözden geçirme tehdidinde bulundu.

Bu gelişmeler ışığında Avrupa’da öz savunmayı güçlendirme ve Washington’a bağımlılığı azaltma çağrıları sıklaştı.

AB Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü, haziran ayında yayımladığı “Avrupa’yı Savunmak, Rusya’yı Caydırmak” başlıklı raporda, kıta ülkelerine NATO içinde daha fazla sorumluluk üstlenme çağrısı yaptı.

Raporda askeri harcamaların artırılması, silah ve mühimmat üretiminin hızlandırılması, ortak alımların genişletilmesi ve yerli savunma sanayisinin geliştirilmesi gerektiği vurgulandı.

Çalışmanın yazarları, Avrupa’nın artık ABD’den gelen askeri desteğin eski seviyesine güvenemeyeceğini kaydetti.