Avrupa
Yeni Kaledonya’da son durum: Fransız hükümeti TikTok’u yasakladı

Fransa’nın sömürgecilik döneminden kalma toprağı Yeni Kaledonya’da, Paris’in yeni seçim yasası yerli halkın tepkisini çekti. Fransız hükümetini bölgenin yerli nüfusunun temsilini zayıflatmaya çalışmakla suçlayan yerlilere karşı Fransız kolluk kuvvetleri yoğun önlemler almaya başladı.
Şiddetli protestoların yaşandığı son gece üç kişi hayatını kaybetmişti. Medyada yer alan haberlere göre ölü sayısı dörde yükseldi.
Avustralya ve Fiji arasında yer alan Yeni Kaledonya, Karayipler ve Hint Okyanusu’ndan Pasifik’e kadar uzanan ve sömürgecilik sonrası dönemde Fransa’nın bir parçası olmaya devam eden birkaç Fransız bölgesinden biri.
Yeni Kaledonya halkının eylemleri üzerine bir açıklama yapan Fransa Cumhurbaşkanlığı, “Cumhurbaşkanı üç kişinin ölümü ve bir jandarmanın da ağır yaralanması karşısında derin bir üzüntü duyduğunu ifade etti. Tüm şiddet eylemleri kabul edilemezdir ve cumhuriyetçi düzenin geri gelmesini sağlamak için acımasızca mücadele edilecektir,” dedi.
Olağanüstü hal ilan edildi
Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransız ulusal savunma komitesini acil toplantıya çağırdı ve durumu ele almak ve Yeni Kaledonya’da olağanüstü hal ilan edilmesini önermek üzere olduğu belirtilmişti.
Macron, Fransa başbakanı ve içişleri bakanından Yeni Kaledonya temsilcilerini bir anlaşmaya varmak üzere Paris’e davet etmelerini istedi.
Fransa, Yeni Kaledonya’nın limanlarına ve uluslararası havaalanına asker konuşlandırdıktan sonra bugün olağanüstü hal de ilan etti.
Acil durum önlemleri, Yeni Kaledonya’yı etkisi altına alan isyanla mücadele etmek için yetkililere daha fazla yetki veriyor.
Olağanüstü hal kapsamındaki ek yetkiler arasında, kamu düzenine tehdit oluşturduğu düşünülen kişilerin ev hapsine alınabilmesi, arama yapılabilmesi, silahlara el konulabilmesi ve hareketlerin kısıtlanabilmesi ve ihlal edenlerin hapis cezasına çarptırılabilmesi yer alıyor.
İçişleri Bakanlığı, Fransa’nın denizaşırı topraklarından birinde bu tür tedbirleri en son 1985 yılında yine Yeni Kaledonya’da uyguladığını söyledi.
Başbakan Attal: Şiddete müsamaha yok
“Hiçbir şekilde şiddete müsamaha gösterilmeyecek,” diyen Başbakan Gabriel Attal, olağanüstü halin “düzeni yeniden tesis etmek için büyük araçlar kullanmamıza izin vereceğini” de sözlerine ekledi.
Attal bir kriz toplantısında limanların ve uluslararası havaalanının güvenliğini sağlamak üzere askerlerin görevlendirildiğini ve Yeni Kaledonya’daki hükümet temsilcisinin “TikTok’u yasakladığını” söyledi.
Askerlerin konuşlandırıldığı havalimanı uluslararası uçuşlara kapatıldı.
Yeni Kaledonya’daki Fransız Yüksek Komisyonu çarşamba sabahı erken saatlerde yaptığı açıklamada, “Onlarca isyancı gözaltına alındı ve mahkemeye çıkarılacak,” dedi.
“Ciddi toplumsal karışıklıkların” devam ettiğini belirten Yüksek Komisyon, okullar da dahil olmak üzere işyerlerinin ve kamu mallarının yaygın bir şekilde yağmalanmasını ve ateşe verilmesini kınadı.
İsyanın nedeni: Yerel halkın temsiliyeti azaltılıyor
Salı günü Fransız meclisi, Yeni Kaledonya’nın bağımsızlık yanlısı hareketlerinin bölgenin yerli nüfusu Kanakların temsilini zayıflatacağını savunduğu, adada 10 yıldan uzun süredir ikamet eden tüm vatandaşların yerel seçimlerde oy kullanmasına izin verecek bir yasa tasarısını kabul etti.
Anayasa değişikliği gerektiren bu değişikliğin Senato ve Ulusal Meclis’teki parlamenterler tarafından ortak bir oylama ile onaylanması gerekiyor.
2007 yılından bu yana, sadece 1998 yılında (yani Fransız hükümetinin “Yeni Kaledonya’nın yerli halkı olarak Kanakların meşruiyetini” tanıyan ve bölgeye daha fazla özerklik veren bir anlaşma imzaladığı tarih) oy kullanmasına izin verilenler veya onların soyundan gelenler yerel yöneticiyi seçebiliyor.
Yeni Kaledonya’nın başkenti Nouméa’da gerginlik tırmanırken, havaalanları kapatıldı ve dün gece isyanları önlemek amacıyla sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Fransa’nın bölgedeki temsilcisi Louis Le Franc, ölü sayısının sınırlı olmasını bir “mucize” olarak nitelendirdi.
Yerel medya yağma, kundaklama ve ateşli silah kullanımı olaylarına yer verdi.
İçişleri Bakanı Gérald Darmanin bir radyo röportajında “yaklaşık 100” güvenlik gücünün yaralandığını ve sokağa çıkma yasağının devam edeceğini söyledi.
Bölgenin ana bağımsızlık yanlısı gücü ve yerel kongredeki en büyük parti olan Kanak ve Sosyalist Ulusal Kurtuluş Cephesi yaptığı açıklamada, salı gecesi yaşanan şiddet olaylarını “kınadı” ve “sükunet ve yatıştırma” çağrısında bulundu. Bir kez daha meclisteki seçim reformunun iptal edilmesini talep eden parti, “İstikrarsız sosyal iklim … nüfusun bir kesiminin kendi gelecekleri ve ülkelerinin geleceği konusunda seslerini duyurma arzusunu açıkça ortaya koyuyor,” dedi.
Bölgenin bağımsızlığına karşı çıkan yerel bir yetkili ve Macron hükümetinde eski bir bakan olan Sonia Backès, Fransa’dan “olağanüstü hal” ilan etmesini istedi ve bazı ayrılıkçıları “beyaz karşıtı ırkçılığı” teşvik etmekle suçladı.
2018-2021 yılları arasında Yeni Kaledonya’nın bağımsızlığına ilişkin üç referandum yapıldı. İlk iki oylamada seçmenlerin dar bir çoğunluğu Fransa’da kalmayı tercih etti, fakat üçüncüsü, devletin Covid-19 salgını nedeniyle ertelemeyi reddetmesi nedeniyle ayrılıkçıların destekçilerine oylamayı boykot etme çağrısında bulunmasıyla düşük katılımla gerçekleşti.
Sosyal medyaya yasak
Öte yandan Fransız hükümeti, bölgedeki isyanla mücadele etmek amacıyla TikTok’un yasaklandığını duyurdu.
Fransa Başbakanı Gabriel Attal, popüler video paylaşım uygulamasının, ordunun konuşlandırılmasını ve yaklaşık 270.000 nüfuslu adada sokağa çıkma yasağını içeren olağanüstü halin bir parçası olarak kapatılacağını söyledi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron Temmuz 2023’te, bir gencin polis memuru tarafından öldürülmesinin ardından Fransa’nın büyükşehirlerindeki ayaklanmaları kontrol altına almak için Snapchat ve TikTok gibi platformları kapatma fikrini ortaya atmıştı.
Avrupa
Viktor Orbán’ın kardeşi gözaltına alındı

Macaristan Başbakanı Péter Magyar, eski Başbakan Viktor Orbán’ın kardeşi Áron Orbán’ın insan kaçakçılığı şüphesiyle gözaltına alındığını açıkladı. İddialara göre Áron Orbán’ın şirketi, 50 Vietnam vatandaşının iki günlük ilk yardım kursu üzerinden Schengen vizesi almasına aracılık etmekle suçlanıyor.
Macaristan Başbakanı Péter Magyar, eski Başbakan Viktor Orbán’ın kardeşi Áron Orbán’ın insan kaçakçılığı şüphesiyle gözaltına alındığını duyurdu.
Magyar, X hesabından yaptığı paylaşımda, basında yer alan bilgilere göre eski Başbakan Viktor Orbán’ın kardeşi Áron Orbán’ın insan kaçakçılığı şüphesiyle gözaltına alındığını belirtti.
Magyar, Ulusal Varlık Kurtarma ve Bilgi Koruma Dairesi ile Ulusal Soruşturma Bürosunun tahkikatı sürdürdüğünü kaydetti.
Macar gazetesi Kontroll, daha önce polis tarafından düzenlenen bir operasyonda, aralarında muhtemelen Orbán’ın kardeşinin de bulunduğu birkaç kişinin gözaltına alındığını aktardı.
Telex ise kendi kaynaklarının da operasyonun yapıldığını bildirdiğini ancak Áron Orbán’ın gözaltına alındığını teyit edemediğini yazdı.
Kontroll’ün aktardığına göre gözaltı operasyonu, Ulusal Varlık Kurtarma ve Koruma Dairesi (NVVH) ile Ulusal Soruşturma Bürosu (NNI) tarafından yürütüldü.
Operasyon kapsamında toplam birkaç kişi gözaltına alınırken, emniyet güçleri Budapeşte’de ve diğer şehirlerde aramalar gerçekleştirdi.
İddialara göre girişimci Áron Orbán’ın şirketi, Vietnam vatandaşlarını bir Macar üniversitesindeki iki günlük ilk yardım kursuna kaydettirdi ve bu işlem söz konusu kişilerin Schengen vizesi almasını kolaylaştırmış olabilir.
Áron Orbán’ın ayrıca vize başvurularının incelenme sürecinin hızlandırılması talebiyle yetkili makamlara başvurduğu ileri sürüldü.
Népszava gazetesinin 2024 sonbaharında yayımladığı habere göre, eski başbakanın kardeşinin şirketi 50 Vietnam vatandaşının bu kursu tamamlamasına yardımcı oldu.
Gelişmelerin ardından eski Başbakan Viktor Orbán, hükümetin sorumlu tutulmasını talep etti.
Orbán, Facebook hesabından yaptığı açıklamada, “Bu kirli oyunun amacı, siyasi bir rakibi tasfiye etmek ve tek parti sistemi inşa etmektir” ifadesini kullandı.
Eski Başbakan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Hedef benim, kardeşim ise yalnızca bir araç.”
Hükümeti 2010 yılından bu yana yöneten Orbán, Nisan 2026’da yapılan parlamento seçimlerini kaybetmişti.
Seçimde Tisza Partisi parlamentodaki 199 sandalyenin 141’ini kazanmış, Magyar ise 9 Mayıs’ta Başbakanlık görevine başlamıştı.
Orbán daha önce Magyar hükümetine karşı “ulusal direniş” başlattıklarını ilan etmişti.
Orbán, partisi Fidesz’in egemen bir Macaristan’ı savunduğunu, Magyar’ın Tisza Partisi’nin amacının ise Brüksel’e bağımlı bir ülke yaratmak olduğunu iddia etti.
Seçim zaferinin ardından Magyar, önceki hükümet temsilcilerini varlıkları yurt dışına kaçırmak, yolsuzluk yapmak ve bütçeyi zimmete geçirmekle suçladı.
Magyar ayrıca istihbarat servisleri üzerindeki denetimi nedeniyle Orbán’ı sorumlu tutma sözü verdi.
Macaristan Dürüstlük İdaresi Başkanı Ferenc Pál Bíró da Orbán hükümeti döneminde yapılan şüpheli kamu ihalelerinin soruşturulması çağrısında bulundu.
Yolsuzlukla mücadele kurumunun verilerine göre adı açıklanmayan üç şirket, kamu ihale sözleşmelerinin büyük bölümünü yapay olarak şişirilmiş fiyatlarla aldı.
Avrupa
Berlin Sol Parti, Vanessa Emde’nin istifasını istedi

Sol Parti’nin Berlin eyalet yürütme kurulu kısa süre önce Vanessa Emde’den milletvekilliğinden istifa etmesini talep etti.
Neukölln’den Sol Parti milletvekili Vanessa Emde, partisinin Temsilciler Meclisi’ndeki koltuğundan çekilmesi yönündeki talebini reddetti.
Emre bir basın açıklamasında, görev süresini tamamlamaya devam edeceğini belirtti.
Bu gelişme, Emde ile Sol Parti Berlin yönetimi arasında haftalardır süren bir anlaşmazlığın ortasında yaşandı.
Sol Parti’nin eyalet başkanları Kerstin Wolter ve Maximilian Schirmer, pazar günü ilgili komitelerin bundan sonraki adımları görüşeceğini duyurdu.
dpa’nın elde ettiği bir açıklamaya göre, “Eyalet yürütme kurulu ve Sol Parti milletvekili grubu bu konuda yakın işbirliği içinde hareket edecek.”
İkili, Emde’nin milletvekilliğinden istifa etme niyetinde olmadığını medya haberlerinden öğrendiklerini belirtti.
Berlin’de Sol Parti, SPD-Yeşiller koalisyonu için “İsrail’in var olma hakkı”nın altını çizdi
Eyalet başkanları şöyle devam ettiler:
“Eleştirilerimizin arkasında duruyoruz: Tekrarlanan davranışlarıyla, ortak sorumluluğumuzun üstüne kişisel çıkarlarını koyuyor. Böylece, işbirliği için gerekli olan güveni yok etti.”
Artık Emde’ye güvenmediklerini açıklayan Wolter ve Schirmer, Emde’den “koltuğunu iade etmesini” istediler.
Emde ise bu talebi kesin bir dille reddetti ve “Demokratik yollarla kazanılan koltuklar müzakere konusu olamaz. Elbette görev sürem boyunca görevime devam edeceğim!” diye yazdı.
Temsilciye yöneltilen başlıca suçlama, İsrail’in var olma hakkını reddettiği iddiası. 13 Ekim’de yapılan kurucu grup toplantısında Emde, Sol Parti’nin tüm temsilcileri gibi, antisemitizme karşı bildirgeyi imzalamıştı.
Fakat kısa bir süre sonra bu bildirgeden uzaklaştı ve Instagram’da yayınladığı bir videoda kendi imzasını reddetti. Bu hamle, parti içi çatışmayı daha da şiddetlendirdi.
Sol Parti’nin parlamento liderliği, Ekim ortasında şu açıklamayı yapmıştı: “Partiyle işbirliği yapmayan bir milletvekiliyle bir grup oluşturduğumuzu kabul etmeliyiz.”
Emde, partinin mevcut kararlarına atıfta bulunuyor. Ona göre, bir koalisyon ancak büyük konut şirketlerinin kamulaştırılmasına ilişkin referandum tutarlı bir şekilde uygulanırsa ve Filistin’le dayanışma sürdürülürse bir seçenek olabilir.
Ayrıca Emde, sosyal harcamalardaki kesintileri reddediyor. Eylemlerinin dayanağı olarak iki kararı öne sürüyor: Kudüs Deklarasyonu (JDA) hakkındaki parti kongresi kararı ve Filistinlilere karşı işlenen “İsrail suçlarının” soykırım olarak nitelendirilmesi ve kınanmasına ilişkin karar.
Emde, “İşte bu yüzden seçildim ve kendimi buna adadım,” diye açıkladı.
Emde, 20 Eylül’de Neukölln seçim bölgesinden doğrudan bir sandalye kazanarak Temsilciler Meclisi’ne yeni seçilmişti.
İstifa etmesi yönündeki çağrılara rağmen, Sol Parti’nin meclis grubuna kabul edildi.
Kısa bir süre önce Emde, Sol Parti kongresinin kapsamında düzenlenen bir mitingde Filistin Halk Kurtuluş Cephesi (FHKC) yanlısı bir aktiviste destek vermişti.
Avrupa
Kuzey Avrupa ülkeleri Rus denizaltılarına karşı deniz ittifakı kuruyor

İngiltere ve dokuz Kuzey Avrupa ülkesi, Birleşik Sefer Görev Gücü (JEF) çatısı altında Rus denizaltılarını caydırmaya yönelik bir deniz ittifakı kurmak için anlaşmaya vardı. Uçak gemisi HMS Prince of Wales güvertesinde imzalanması planlanan mutabakatla on müttefik ülke; ortak mühimmat, personel ve sistem kullanımıyla askeri koordinasyonu güçlendirmeyi amaçlıyor.
İngiltere ve dokuz Kuzey Avrupa ülkesi, Kuzey Atlantik, Kuzey Kutbu (Arktik) ve Baltık Denizi’nde Rus denizaltılarını caydırmayı da kapsayan deniz işbirliğini güçlendirmek amacıyla bir deniz ittifakı kurma konusunda anlaştı.
İngiltere Genelkurmay Başkanı Richard Knighton, Financial Times gazetesine verdiği mülakatta, kurulacak deniz ittifakının temel hedeflerinden birinin Kuzey Atlantik, Kuzey Kutbu ve Baltık Denizi’nde “Rus denizaltılarını caydırmak” olacağını açıkladı.
İlgili anlaşmanın, Londra liderliğindeki Birleşik Sefer Görev Gücü (JEF) çerçevesinde yapılması planlanıyor.
Knighton, İngiltere’nin Rusya kaynaklı tehdidin değerlendirilmesinde Avrupalı müttefiklerini “yakalaması” gerektiğini belirterek, “Bu durum benim hatırladığım en tehlikeli dönem” değerlendirmesini yaptı.
İttifak üyelerinin niyetine değinen askeri yetkili, “mutabakat zaptlarından, fikir alışverişlerinden ve toplantılardan deniz kuvvetlerimizin, hava kuvvetlerimizin ve kara birliklerimizin gerçek anlamda pratik etkileşim tedbirlerine” geçmeyi hedeflediklerini bildirdi.
İngiltere liderliğindeki on Kuzey Avrupa ülkesinden oluşan JEF koalisyonunda Danimarka, Estonya, Letonya, Litvanya, Hollanda, Norveç, Finlandiya, İzlanda ve İsveç yer alıyor.
Financial Times’ın aktardığı bilgilere göre anlaşmanın, salı günü İngiliz Kraliyet Donanmasına ait uçak gemisi HMS Prince of Wales güvertesinde imzalanması öngörülüyor.
Gazete, buzulların erimesi neticesinde yeni deniz yollarının açılması ve bölgeden kritik su altı iletişim kablolarının geçmesi nedeniyle Kuzey Atlantik ve Kuzey Kutbu’nun NATO güvenliği açısından taşıdığı önemin arttığını kaydediyor.
Knighton, söz konusu sahanın korunmasının aynı zamanda ABD’nin doğu kıyısının güvenliğini de sağladığını vurguladı.
Avrupa ülkelerinin, ABD Başkanı koltuğunda kimin oturacağından bağımsız olarak kendi savunma kapasitelerini geliştirmesi gerektiğini belirten Knighton, Amerikan odağının Avrupa’dan Hint-Pasifik bölgesine kaymasının Donald Trump’ın başkanlığından çok önce başladığını söyledi.
İngiliz milletvekilleri daha önce Kuzey Kutbu’ndaki askeri güçlerde “bariz boşluklar” bulunduğunu dile getirmişti.
Londra’nın Birleşik Krallık’taki JEF temelinde bir deniz ittifakı kurmayı hedeflediği bilgisi nisan ayı sonunda da basına yansımıştı.
O dönemde İngiliz donanma komutanı (First Sea Lord) Orgeneral Gwyn Jenkins, kurulacak yapının Kuzeybatı Avrupa, Kuzey Atlantik ve Uzak Kuzey’in savunmasını güçlendirmesi gerektiğini belirtmişti.
Jenkins’in planına göre İngiltere liderliğindeki çok uluslu deniz gücü ekipman, mühimmat ve personeli ikame etme, değiştirme ve birleştirme imkanına sahip olacak.
Söz konusu güçler ayrıca ortak sistem ve platformları, dijital ağları, lojistiği ve stokları müşterek kullanacak.
Müttefik donanmaların komutası ise Londra’daki Northwood karargahından icra edilecek.
Yıl sonuna kadar resmi bir ortaklık bildirisi imzalanmasını umduğunu dile getiren Jenkins, belgenin amacının birlikte tatbikat yapacak ve hızla muharebeye girebilecek bir kuvvet oluşturmak olduğunu kaydetmişti.
Jenkins, insanlı ve insansız platformların yanı sıra otonom ve jet motorlu insansız hava araçlarından meydana gelen hibrit bir donanmanın oluşturulmasının hedeflendiğini aktarmıştı.
Jenkins konuya ilişkin olarak, “Zaman kaybedemeyeceğimizi anlıyoruz, bu yüzden bu yılın sonuna kadar hepimizin resmi bir bildiri imzalamasını istiyorum” ifadelerini kullanmıştı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise ülkesinin kimseyi tehdit etmediğini, diğer nükleer güçler gibi stratejik potansiyelini geliştirdiğini kaydetmişti.
Bunun yanı sıra Rusya, Kuzey Kutbu’nu ekonominin gelişimi, egemenliğin korunması ve ulusal güvenliğin tesisi için stratejik önemde bir bölge olarak görüyor.
Bu konuya değinen Putin, Ortadoğu’daki çatışmalar dahil olmak üzere küresel taşımacılık zincirlerindeki aksamalar nedeniyle Kuzey Kutbu’nun öneminin arttığına işaret etmişti.
Rus lider, ülkesinin işbirliğine açık olduğunu fakat bölgedeki çıkarlarını koruyacağını vurgulamıştı.
Bu açıklamanın hemen sonrasında Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Aleksandr Gruşko, Moskova’nın Kuzey Kutbu’nda güvenliği sağlamak için askeri güç kullanımı dahil tüm vasıtaları devreye almaya hazır olduğunu kaydetmişti.
Gruşko, Rusya’nın Kutup Bölgesi’ndeki askeri faaliyetlerini savunma amaçlı olarak nitelemiş ve altyapı modernizasyonunun kuzey topraklarını geliştirme ihtiyacından kaynaklandığını dile getirmişti.
Gruşko, “Kuzey Kutbu’ndaki ilgili altyapı… hiç kimse için tehdit oluşturmamakta ve ekonomik faaliyetlerin desteklenmesi ile yerel halkın temel ihtiyaçlarının sağlanmasına yöneliktir” demişti.
Gruşko daha önce de Rusya’nın NATO’nun Kuzey Kutbu’ndaki varlığını artırmasına karşılık vereceği uyarısında bulunmuştu.
Rus yetkili, ittifakın Rusya’nın Kuzey Kutbu bölgesi ve Kuzey Deniz Yolu yakınlarındaki manevralarının Moskova nezdinde özel bir endişe yarattığını ifade etmişti.
Diplomasi2 hafta önce“Küresel Britanya” ve Kürt Reçetesinin İzleri
Asya2 hafta önceMao gafı krize yol açtı: Mbappe özür diledi, Çin’de boykot başladı
Dünya Basını2 hafta önceGünah keçisi olarak Netanyahu
Ortadoğu2 hafta önceYBŞ, Irak ordusuna katılacak
Avrupa2 hafta önceSırbistan seçimleri: Dört sütunlu illüzyonun dağılışı
Asya2 hafta önceÇin, ticari sırlarını ‘yabancı kuruluşlara’ karşı korumak için yeni kurallar hazırladı
Dünya Basını2 hafta önceProf. Dr. Hudson: Trump aynı anda iki petrol cephesinde savaşamaz
Dünya Basını2 hafta önceEmperyalizmin açmazları: Savaşlar, yalanlar ve çöken refah devleti












